Ono što mještanima beranskog sela Šekular nije polazilo za rukom – da saznaju koliko preduzeće Hidroenergija zarađuje od hidrocentrala izgrađenih u njihovom selu, sračunali su iz Demokratske Crne Gore.
Prema podacima kojima raspolažu u ovoj stranci, samo za posljednje dvije godine ova kompanija je zaradila oko pet miliona eura na teritoriji Berana, dok je na ime koncesija Opština Berane prihodovala svega pet odsto od toga, odnosno sto devedeset hiljada.
Monitor je pisao da mještani Šekulara uzalud pokušavaju da dođu do podatka koliko struje se proizvede i proda u četiri hidrocentrale na Šekularaskoj rijeci, dok oni, u svojim domovima u neposrednoj blizini tih elektrana struje imaju jedva za sijalicu.
Potvrđeno je da izgradnja šest mini-hidroelektrana (mHE) Opštini Berane i njenim građanima nije donijela gotovo ništa, za razliku od vlasnika koji su ostvarili milionske prihode.
U beranskoj opštini male hidroelektrane gradi firma Hidroenergija Montenegro, čiji su vlasnici Oleg Obradović, Ranko Ubović i Aleksandar Mijajlović.
Poslanik Demokrata Danilo Šaranović je tokom predizborne kampanje u ovom gradu prezentovao rješenja o koncesionim naknadama za dvije mHE – Šekular i Bistrica, koje, kako je kazao, pokazuju da se radi o bestidnoj krađi građana. „Samo za april prošle godine hidrocentrale Bistrica i Šekular prihodovale su 203 hiljade eura, odnosno 78,5 hiljada, od čega je beranska opština prihodovala beznačajnih 10.296 eura”, rekao je Šaranović.
On je konstatovao da bi se, da su ove hidrocentrale u vlasništvu Opštine, za taj novac mogle renovirati škole i vrtići, rekonstruisati svi oronuli seoski putevi, urediti gradski parkovi i obnoviti gotovo sva gradska infrastruktura.
Šaranović kaže kako se na primjeru Berana vidi da se ne vodi računa o građanima već o privilegovanim koncesionarima. Građani su u posljednje dvije i po godine kroz račune za struju platili subvencije za vlasnike hidroelektrana u iznosu od 4,7 miliona, dok je država od koncesionara kroz koncesione naknade dobila 11 puta manje, odnosno 430 hiljada eura.
Preduzeće Hidoenergija Montenegro osnovano je u Beranama u jesen 2007. godine, dok je DPS bio na vlasti. Tada je biznismen Oleg Obradović došao u rodni grad i preko kompanije Hamera Capital napravio dogovor sa tri opštine na sjeveroistoku Crne Gore o davanju koncesija za izgradnju malih hidrolektrana na njihovim teritorijama, ponudivši im za uzvrat dio akcija u zajedničkoj firmi.
Kasnije se ispostavilo da, prema pregledu u Centralnom registru privrednih subjekata, Opština Berane, kao ni druge dvije opštine, Andrijevica i Plav, nikada nijesu upisane kao vlasnici Hidroenergije Montenegro.
Ove tri opštine trebalo je da budu vlasnici deset odsto akcija, i da taj „kolač” dijele proporcionalno učešću i broju hidrocentrala na svojoj teritoriji.
U registru Centralne depoziratne agencije zabilježeno je od tada skoro dvadeset promjena. Trenutno su vlasnici biznismeni, vlasnici Bemaksa, Aleksandar Mijajlović i Vesko Ubović sa po trideset procenata i Hamera Capital sa 40 odsto vlasništva.
Prvenstveni plan Hidroenergije Montenegro je bio da izgradi ukupno trinaest mini hidroelektrana na području beranske opštine, a vrijednost investicija je 28 miliona eura. Hidroenergija Montenegro koncesije je dobila na 27 godina. Sve lokacije su u slivu Lima. Pet u području Šekularske rijeke, i čak osam na Beranskoj Bistrici.
Tri male hidroelektrane planirano je da se izgrade na području plavske opštine, i još četiri u Andrijevici.
Nakon što je taj posao na području Berana uveliko odmakao i električna energija iz malih elektrana počela da se distribuira i prodaje, odnosno da se pretače u novac, pitanje koristi i štete prvi su postavili mještani Šekulara, ali nijesu imali konkretne podatke dok to nijesu objavile Demokrate.
U Opštini Berane tvrde da su naišli na otvorenu opstrukciju državnih institucija u namjeri da i sami grade male hidroelektrane. Opština je prije dvije godine formirala preduzeće Benergo sa ciljem da se bavi proizvodnjom, prenosom, distribucijom i trgovinom električnom energijom.
,,U julu 2016. godine, DOO Benergo je dobilo energetsku dozvolu za izgradnju mini hidroelektrane Miolje Polje, a javila se i ideja o iskorišćavanju ržaničko-kaludarskog vodovoda. Na ovaj način grad i prigradska naselja dobijaju neiscrpne količine pijaće vode, i istovremeno se taj hidropotencijal koristi za proizvodnju struje. Radi se o sistemu potpuno bezbjednom za vodu za piće, kao i za okolinu. Izgradnjom planiranih mini hidroelektrana, godišnji prihod DOO Benergo iznosio bi oko 600.000 eura, i dobar dio novca bi otišao u opštinsku kasu za razvoj gradske infrastrukture”, objašnjava direktior Benerga Radomir Mihajlović.
Za ovu svrhu bilo je potrebno obezbijediti sredstva, i Skupština opštine donijela je Odluku o davanju garancija.
,,Potrebno je bilo još dobiti mišljenje Komisije za državnu pomoć pri Ministarstvu finansija. Punih devet mjeseci prošlo je u opstrukciji i trošenju vremena od strane ove komisije. Konačno, mišljenje smo dobili poslije intervencije lično kod premijera i resornog ministra. Nakon toga, obratili smo se Investiciono-razvojnom fondu (IRF-u), kao državnoj kreditnoj instituciji, računajući da će nam brzo izaći u suret, imajući u vidu činjenicu da se radi o strateški važnom projektu za naš grad. Ostalo je na raznim obećanjima. Bilo je jasno da je politika umiješala prste”, tvrdi Mihajlović.
Nakon toga pokušali su da dobiju krediitnu podršku komercijalnih banaka za izgradnju mini hidroelektrana, ali da je i to bilo bez uspjeha.
,,Potrebna su nam bila sredstva, kako bismo ušli u ovu jako značajnu investiciju. Vodili smo se zdravom logikom i vjerovali u apolitičnost banaka. Poslije početnih ponuda, dobili su dokumentaciju o finansijama Opštine, i Benerga, idejna rješenja, studije, mišljenja, odluke. Nakon našeg insistiranja da se koliko je moguće ubrza procedura, čekali su nas odgovori o ‘pregledanju dokumentacije, formiranju kreditnog odbora, upoznavanja sa navodnim rizicima.’ Konačan odgovor se sveo na neukusna odbijanja čak i naših telefonskih poziva. Je li moguće da su pojedini komercijalisti instrument u nečijim rukama”, zapitao je Mihajlović.
On kaže da se nadležne institucije odnose maćehinski prema opozicionim opštinama.
U Opštini Berane su izrazili sumnju da iza osptrukcija u vezi sa projektima izgradnje malih hidroelektrana koje bi bile u vlasništvu građana, stoji moćni hidroenergetski lobi.
,,Nećemo dozvoliti da ovaj projekat bude privatno-tajkunska priča, bez obzira što nadležne državne institucije otvoreno opstruiraju rad DOO Benergo. Očigledno da neko moćan iz Podgorice, po nalogu lokalnog DPS-a, sve čini da zaustavi razvoj preduzeća koja nijesu isključivo pod njihovom punom kontrolom”, tvrde u Opštini.
Oni obećavaju da će, nakon što su pod nikada razjašnjenim okolnostima ostali bez udjela u Hidroenergiji Montenegro, naći rješenje za izgradnju malih elektrana koje bi bile u vlasništvu Opštine, odnosno građana Berana.
Ako su za dvije godine valsnici Hidroenergije zaradili pet miliona samo sa šest malih elektrana, koliko će zaraditi kada izgrade sve ostale, i kada se to pomnoži sa brojem godina na koliko su dobili koncesije?
Zašto bi novac iz Berana išao samo u džepove tajkuna, a da lokalne zajednice od toga nemaju korist, već štetu, kako se vidjelo na dosadašnjim primjerima. Građani Berana prvi su podigli glas protiv bespovratne eksploatacije vodnih resursa, nakon čega se taj talas proširio po čitavom sjeveru.
Tufik SOFTIĆ
INTERVJU4 sedmice
DRUŠTVO4 sedmice
Izdvojeno4 sedmice
INTERVJU4 sedmice
Izdvojeno4 sedmice
INTERVJU4 sedmice
INTERVJU4 sedmice
Izdvojeno4 sedmice