Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Isključeni grad

Objavljeno prije

na

Najpoznatija turistička opština u Crnoj Gori preživljava teške trenutke. Gradska kasa Budve sablasno je prazna, grad je kreditno zadužen skoro sto miliona eura, a račun opštine ponovo je blokiran zbog duga od 1,5 milion eura. Uporedo s finansijskim propadanjem u turističkoj prijestonici sistematski se zatiru preostale kulturne institucije.

Protekle sedmice u Budvi zatvorena je gradska biblioteka. Prvi put u njenoj tradiciji dugoj 145 godina, s izuzetkom pauze tokom Drugog svjetskog rata.

Prvi pisani tragovi o postojanju javne čitaonice u Budvi, pojavljuju se 1864, kada se pominje kao pretplatnik na Srpsko-dalmatinski magazin! Prva čitaonica u Budvi otvorena je u kući poznatog Budvanina Toma Luketića, čije se ime do današnjih dana na razne načine vezuje za ovu biblioteku.

KNJIGE U KUTIJE: Najstarija institucija kulture u Budvi posljednjih tridesetak godina bila je smještena u zgradi Zeta filma u centru grada, nekadašnjem Domu kulture Gojko Krapović, koji je bio centar svih gradskih kulturnih i društvenih dešavanja. U njemu je bila smještena prva bioskopska i pozorišna sala i jedina crnogorska filmska distributerska kuća Zeta film.

Nakon obnove oštećene zgrade u zemljotresu 1979. godine i namjenske dogradnje novog prostora za biblioteku, Zeta film se kao vlasnik knjiži na cijelu zgradu, a biblioteka postaje podstanar u sopstvenom prostoru.

Tokom 2004. Zeta film je privatizovana, a novi vlasnik, poznati biznismen, imao je druge poslovne planove. Prodajom Zeta filma Budva je izgubila instituciju za koju se vezuju počeci filmske industrije u Crnoj Gori, salu bioskopa i pozorišta, koja je pretvorena u blještavu diskoteku.

Sada je došao red i na biblioteku. Bogati knjižni fond od 80.000 knjiga s oko 34.000 naslova, pakovan je mukotrpno od februara ove godine u kutije za koje se ne zna gdje će i na koji način završiti.

Na dan kada je biblioteka zatvorila vrata za čitaoce, ispred njenih prostorija oko dvadesetak građana i par istaknutih intelektualaca potpisivali su peticiju za Skupštinu opštine sa zahtjevom da „u roku odmah” gradska biblioteka počne da radi u nekom drugom prostoru. Protest je bio nevješto organizovan, čime se može objasniti odsustvo većeg broja građana, učenika i studenata koji žive u Budvi.

Protestu nijesu prisustvovali i peticiju potpisali zaposleni u ustanovama kulture, pa ni direktorica JU Muzeji, galerija i biblioteka Biljana Pajković, koja je najavila preseljenje biblioteke u novootvorenu zgradu Univerziteta, gdje će početi da radi u septembru ove godine.

BEZ PODRŠKE OPŠTINE: Zatvaranju biblioteke prethodila je smjena dotadašnje rukovoditeljice Mile Baljević, koja je posljednjih dvadeset godina vodila jednu od najbolje opremljenih javnih biblioteka u zemlji. Mila Baljević je dobila rješenje o razrješenju dužnosti i premještaju na mjesto bibliotekara iznenada i bez i jedne riječi objašnjenja.

„Ja sam se ovih 20 godina borila za biblioteku kao za svoju kuću, često i u teškim uslovima i bez podrške opštine. Uvjerena sam da je biblioteka bila samostalna, da bi mi danas imali svoj prostor,” kaže ona, naglašavajući da su svi predsjednici opštine od 1990. do danas obećavali da će izgraditi zgradu biblioteke planiranu i projektovanu na lokaciji u neposrednoj blizini gradskog parka, koju je Tomo Luketić u vidu legata poklonio opštini.

Kako se saznaje, ova izuzetno atraktivna parcela, između kafea Hemingvej i Palma, ostavljena za biblioteku, rezervisana je za neke druge sadržaje i vlasnike.

Posljednje tri godine građani su uvjeravani da je prostor za biblioteku i bioskop obezbijeđen u zgradi velelepnog tržnog centra Plaža koji je podignut u centru Budve.

Za potrebe biblioteke planirano je, hvalili su se, kako bi progurali taj projekat sumnjivih poslovnih relacija između Opštine i firme Trejdjunik, na oko 1.200 kvadrata.

Kada je golema zgrada završena, ispostavilo se da u njoj za bibilioteku nema mjesta. A ni sala za bioskop nije izgrađena po standardima. Od svih obećanih društvenih sadržaja u zgradi koja je nikla na opštinskoj zemlji, sigurni su samo luksuzni stanovi privilegovanih.

UNIVERZITET BEZ KNJIGE: Arhitekta Slobodan Mitrović ukazuje na apsurdnost situacije: „Pravimo univerzitet Budve prvi put u vjekovnoj istoriji ovoga grada, akademiju znanja, a fundament znanja, knjigu, pakujemo u kutije i lagerujemo negdje, gdje će ko zna do kad stajati. Sve što se zove društveni standard grada s bibliotekom je sada završeno.”

Zatvaranje stare budvanske biblioteke, koje je navodno mnoge iznenadilo, samo je logičan nastavak kulturološkog pravca koji lokalne vlasti uspješno trasiraju posljednjih dvadeset godina.

Duh građanskog, urbanog i kulturnog identiteta Budve ubijan je godinama. U turističkoj Budvi razvila se šićardžijska psihologija koju isključivo zanima broj kvadrata, cijena kreveta, kafe i piva za narednu sezonu.

Razaranje kulturnog identiteta primorskog grada počelo je devastiranjem prirodnih vrijednosti.

Bespravna gradnja i neplansko korišćenje prostora specifičan su oblik nekulture koja u Budvi postaje stil življenja. Ružne zgrade i kuće njen su simbol, a urbanistički haos znak prepoznavanja, u koji se fino uklapa kulturna ponuda tipa – obnažene cure koje se vrte oko šipke uz trešteći turbo folk u ulici tezgi, šatri i ringišpila.

Budva je drevni grad u kojem je prošlo nekažnjeno ono varvarstvo doziđivanja gradskih bedema iz 15.vijeka za potrebe gradnje jednog privatnog hotela!

MOZAIK U VREĆE: Gradska uprava ne zna šta da radi s vrijednim arheološkim nasljeđem, s dijelovima rimskih mozaika iz trećeg vijeka prije nove ere, otkrivenih u budvanskoj nekropoli, ispod hotela Avala. Mozaici neprocjenjive vrijednosti potrpani su u vreće i odloženi u podrume…

Vlast je prodala dio Starog grada. Gradska tvrđava Citadela s restoranom, crkvom, i ljetnjom pozornicom na kojoj su izvođene predstave Grada teatra, prešla je u privatne ruke. Novi gazda ne dozvoljava pristup kamenim terasama adaptiranim poslije zemljotresa za potrebe pozorišnog festivala.

U Dubrovniku, na primjer, ne može se ni zamisliti situacija u kojoj bi tvrđava Lovrjenac, na kojoj se izvode Dubrovačke ljetne igre, bila prodata nekom od tamošnjih tajkuna.

Bez svoje scene, Grad teatar osuđen je na propast.

Budva je grad čiji stanovnici godinama nemaju bioskop, pozorište, salu za koncerte. Djeca odrastaju bez pozorišnih predstava i drugih kulturnih događanja. Više nemaju ni biblioteku.

Poslije 30 godina staža, 2003. ugašene su i Primorske novine.

„Grad čiji je jedini imidž ljepota prirode i istorija permanentno briše i jedno i drugo”, kaže arhitekt Mitrović.

Književnik Dragan Radulović u intervjuu portalu Dejli njuz Montenegro ocjenjuje:

„Budva je platila najveću cijenu tranzicionog Diznilenda i platila ju je svojim postojanjem. Jedna fina semantika urbaniteta je bespovratno uništena i moj rodni grad sve više liči na bolesnika u termalnom stadijumu neke teške bolesti, kojem nema smisla davati ljekove, već samo narkotike koji će ga pripremiti za konačno utrnuće života. Bez obzira na to kako se ti narkotici zvali: heroin ili Madona.”

Gluvi telefoni

Kontaktirati bilo koju kulturnu ustanovu u Budvi i Petrovcu nemoguća je misija. Svim insitucijama kulture isključeni su telefoni i pristup internetu skoro godinu dana.

Gluvi su telefoni u budvanskoj Modernoj galeriji, Arheološkom muzeju, Spomen domu Stjepan Mitrov Ljubiša, Biblioteci, Gradu teatru, Spomen domu Crvena komuna, TV Budva, pa nije jasno na koji način rade na početku turističke sezone.Oko 150 zaposlenih u ustanovama kulture turističke metropole mjesecima ne primaju plate.

 

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

VLADA I PROSVJETA: Bolje tri dan štrajkovati, nego tri mjeseca pregovarati

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razočaranost roditelja i podsmijeh učenika pratili su tri dana štrajka, do koga je došlo zbog neodgovornosti vlasti da se suoči sa problemom. Kad prijetnje i političke egzibicije nijesu uspjele, dogovor je postignut za tri dana, nakon tri mjeseca ignorisanja

 

,,Oćemo li kupat đecu ili ne”, jedan je od duhovitih komentara na društvenim mrežama tokom neizvjesnosti oko odlaska učenika u školu. U nedjelju veče roditelji i učenici su  do  kasno čekali što će im nastavnici javiti: ide li se ili ne ide sjutra u školu? Većina učenika u školu ipak nije išla. Javnost je pratila kako vlast pokušava da se što prije izvuče iz neugodne situacije u koju je sebe dovela.

Nakon tri dana štrajka, Sindikat prosvjete i Vlada postigli su sporazum. Koeficijenti u prosvjeti će se uvećati od 1. jula za 10 odsto, a od 1. septembra najmanje 17 odsto. Dogovor je postignut nakon trosatnih pregovora na sjednici Glavnog odbora Sindikata prosvjete kojoj su prisustvovali premijer Milojko Spajić i  ministri prosvjete i finansija, Anđela Jakšić-Stojanović i Novica Vuković. Premijer i ministar prosvjete skoro cijeli februar nijesu imali kad da se sastanu sa prosvjetarima, zbog ranije preuzetih obaveza i putovanja.

Da je prosvjeta ovoj, kao i prethodnim vladama, sporedna briga  bilo je jasno kada su prosvjetni radnici iz medija saznali da neće biti ništa od već dogovorenog povećana plata koje su očekivali od januara ove godine.

Prosvjetari su tražili da se poštuje Granski kolektivni ugovor, prema kojem ih je sljedovalo 10 odsto bruto povećanja od 1. januara ove godine. Iz Vlade su im odgovorili da Ministartsvo finansija taj trošak nije planiralo, te da je za to kriva prošla  Vlada. Sindikat je krajem decembra organizovao štrajk upoozorenja,  i dao  rok do kraja januara za dogovor  o povećanju zarada. Ako dogovora ne bude, najavili su – štrajk. Radna grupa u kojoj su predstavnici ministarstva i sindikata nije se sastajala nakon srijede, 7. februara, kada su imali prvi i jedini sastanak. Tada su nadležne obavijestili  da 19. februara kreću u štrajk.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

KAKO SE SUDI BIVŠIM PRAVOSUDNIM I DRŽAVNIM ZVANIČNICIMA: Dugo putovanje u nepoznato

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog.

Ko se danas sjeća afere Abu Dabi fond? Istraga o navodnim zloupotrebama prilikom dodjele kredita za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koju u očima javnosti personifikuje bivši ministar poljoprivrede Petar Ivanović traje makar od početka 2020. Optužnica je podignuta krajem prošle godine i još nije dobila sudsku potvrđu. A onda slijedi suđenje koje bi, prema dosadašnjim iskustvima, moglo trajati godinama. Samo do prve, nepravosnažne presude.

Suđenje bivšoj predsjednici Vrhovnog suda i, prethodno, Vrhovnoj državnoj tužiteljki Vesni Medenici počelo je, nakon što je optužnica podignuta u oktobru 2022, ali postupak, uslijed mnogobrojnih odlaganja ročišta, još nije odmakao dalje od iznošenja odbrane optuženih. Nedavno ročište odloženo je za sredinu marta, zbog nedolaska na suđenje jednog od optuženih koji se brani sa slobode.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SJEVER OČIMA STATISTIKE: Manje ljudi, manje i posla

Objavljeno prije

na

Objavio:

Trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27. stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, imaju nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih

 

Uprkos tome što su na sjeveru za deset godina utrošeni milioni kroz razne programe za nezaposlena lica, koje je realizovao Zavod za zapošljavanje Crne Gore,  ukupan broj nezaposlenih u sjevernim opštinama, od 2013. do 2022. godine se povećao za 13.142 osobe. Kako objasniti da broj stanovnika, što je pokazao poslednji popis, na sjeveru drastično pada, a nezaposlenost dramatično raste?

Prema podacima bjelopolsjke NVO “Euromost” broj nezaposlenih najviše se povećao u Rožajama, za 4.410 lica, gdje su 2013. godine imali 1.184 nezaposlena lica, dok je taj broj 2022. godine porastao na 5.594 nezaposlena lica. Slijede Berane i Petnjica koji su zajedno 2013. godine imali 2.135 nezaposlena lica, dok je taj broj u ovim opštinama povećan ukupno za 3.937, tako da je u Beranama u 2022. godini bilo 4.932 nezaposlenih lica, dok je u Petnjici imalo 1.140 nezaposlenih lica. Plav je 2013. godine zajedno sa sadašnjom opštinom Gusinje imao 502 nezaposlena lica, dok 2022. godine opština Plav ima 2.187, a sadašnja samostalna opština Gusinje 757 nezaposlenih lica. Na petom mjestu je Bijelo Polje sa 761 više nezaposlenih lica više nego prije deset godina.

Jedina opština na sjeveru Crne Gore u kojoj se smanjio broj nezaposlenih lica za 147, po ovim podacima, je Žabljak.

Berane je, čini se, eklatantan primjer u negativnom i zabrinjavajućem smislu ove statistike. Svaki šesti stanovnika Berana je nezaposlen, što je posljedica katastrofalne tranzicije i zatvaranja skoro svih velikih privrednih kolektiva u ovom gradu. Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore zaključno sa decembrom prošle godine, na Birou rada u Beranama nalazilo se 4.248 lica, ili oko 11 odsto od ukupnog broja nezaposlenih u Crnoj Gori, (38.161 lice). Kao poseban problem ističe se podatak da u Beranama ima izrazito veliki broj nezaposlenih sa fakultetskim diplomama.

Podaci, takođe, govore da je u Beranama više nezaposlenih, nego radno angažovanih lica, uz podsjećanje da broj penzionera i socijalno ugroženih premašuje cifru od 6.000. Predsjednik opštine Berane Vuko Todorović izjavio je nedavno da je nezaposlenost jedan od gorućih problema koji nije lako riješiti. “Uzroke ovakvog stanja treba tražiti u izraženim regionalnim razlikama u Crnoj Gori, jer je više nego očigledno da sjeverni region po svim parametrima zaostaje za centralnim i južnim. Takođe, ovakvom stanju su kumovale i pogubne privatizacije u našem gradu, zahvaljujući kojima su skoro svi privredni subjekti zatvoreni. Zatvaranjem fabrika ljudi su se preselili na biro rada i zato, između ostalog, imamo ovako zabrinjavajući situaciju”, kaže Todorović.

Aktuelni predsjednik opštine Berane smatra da bi država morala aktivno da se uključi u rješavanje ovog problema. “Bez pomoći države mi se ne možemo sami kao lokalna samouprava suočiti sa problemom velikog odliva stanovništva, što je pokazao poslednji popis, kao i ovakvom nezaposlenošću. Bez hitnih mjera sa državnog nivoa, ovakvi trendovi se neće zaustaviti, ni kada se radi o migracijama i odlivu stanovništva, ni kada je riječ o katastrofalnom stanju u pogledu broja nezaposlenih.”

Da se Crna Gora suočava sa drastičnim regionalnim razlikama ukazuje i podatak da trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27 stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, broje nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih.

Monitor  je pisao i o tome da od skoro 3,5 hiljada penzionera u Beranama koji su članovi jednog od dva udruženja penzionera, njih čak dvije hiljade i devedeset je sa najnižom penzijom, što dodatno usložnjava socijalnu situaciju u ovom gradu i iziskuje hitne državne mjere.

Tek iz današnje vizure vidljivo je u kojoj mjeri su politički bili motivisani projekti poput onog “Posao za vas”, kada je 2008. godine  u ovom gradu podijeljen veliki broj kredita za samozapošljavanje i pokretanje biznis projekata. Tada je obećavano da će Crna Gora postati veliko gradilište i da će uvoziti radnu snagu. Koliko  je situacija u ovom sjevernom gradu uprkos takvim projektima i porukama gora nego u to vrijeme, govori i podatak da je broj nezaposlenih za poslednjih deceniju i po porastao za čak dvije hiljade. Da broj stanovnika u beranskoj opštini opada, a broj nezaposlenih raste govori i činjenica da je 2007. godine Berane imalo oko 36.000 stanovnika, od čega je 2.135 bilo nezaposlenih.

“Nakon ove analize i ovolikog povećanog broja nezaposlenih u opštinama na sjeveru Crne Gore postavlja se pitanje, zašta su utrošeni milioni eura, koji su dati za zapošljavanje građana na i smanjivanje broja nezaposlenih lica”, kaže za Monitor direktor NVO “Euromost” Almer Mekić.

On smatra da se taj novac trošio nenamjenski. “To je razlog da smo zatražili od Vlade Crne Gore da konačno stane na kraj zloupotrebama kroz razne programe zapošljavanja, jer se  kroz zvanične podatke vidi da je taj novac išao negdje drugo i da ni jedan projekat nije bio održiv, niti je ima bilo kakvih rezultata”, dodaje Mekić. “Prioritet svih prioriteta ako želimo da zaustavimo migraciju stanovništva na sjeveru Crne Gore mora biti zapošljavanje i otvaranje radnih mjesta, ali ne na ovakav način kakav je do sada bio.”

                       Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo