Stevan Đukić i njegov pravni tim uzalud su osporavali zakonitost stečaja Nivel Investa. Prigovarala se i pristrasnost sudije Dragana Vučevića, predsjednika Privrednog suda Blaža Jovanića i njegovog kuma i stečajnog upravnika Nivel Investa Sretena Mrvaljevića. Brojne prijave zbog kriminalnog organizovanja i zloupotrebe položaja rutinski su odbacivane pod palicom glavnog SDT Milivoja Katnića

Kada je Stevan Đukić, jedan osnivača Nivel Investa, kompanije koja je gradila luksuzne apartmane i kondo hotel na prestižnim lokacijama u budvanskoj opštini, krenuo u jutro 15. januara 2015. prošetati psa pored mora, nije slutio šta ga čeka toga dana.

Dok je stajao pored plaže iz pravca bazena hotelskog kompleksa Slovenska plaža prišla su mu ubrzanim koracima dvojica nepoznatih muškaraca u srednjim dvadesetim, kratko podšišani. Jedan od njih stupio je u razgovor pitajući za obližnji restoran, naglaskom koji nije lokalni, a drugi je iskoristio momenat i udario ga po lijevoj strani lica, najvjerovatnije čvrstim predmetom. Od siline udara Đukić je pao i onda su ga dvojica počela udarati šakama po glavi naslonjeni koljenima na prednji dio njegovog tijela. Nakon kraćeg vremena se pojavio Đukićev poznanik koji je počeo vikati na napadače koji su ustali i ubrzano se vratili nazad prema gradskom bazenu.

Đukić je prebačen u Klinički centar u Podgoricu gdje je primljen kao hitan slučaj zbog preloma donje vilice i nosa. Narednog dana je podvrgnut operaciji pod lokalnom anestezijom. Otpušten je nakon pet dana na kućno liječenje. Bolnica je odmah obavijestila MUP.

Dio puta kojim su se povukli napadači otkrivenih lica bio je pokriven sigurnosnim kamerama prodajnog objakta Tažeks, Gradskog bazena i Slovenske plaže. Policija i tužilaštvo nikada nisu pronašli ni procesuirali napadače.

Istoga  dana kada je Đukić napadnut, u Privrednom sudu je zaprimljen zahtjev za stečaj nad Nivel Investom Budva od strane Nivela Podgorica koga je zastupao advokat Slobodan Smolović. Nivelov osnivač i direktor je bio Vladimir Bato Đurović koji je ujedno bio i suosnivač Nivel Investa sa Đukićem u udjelu od po 50 odsto. Đurović je prijavio potraživanje navodnih 1,36 miliona. Tražio je i da se donese mjera zabrane ostvarivanja prava budućeg razlučnog povjerioca Hipotekarne banke AD Podgorica… “ jer je isti pokrenuo vansudski postupak prodaje nepokretnosti dužnika na kojima ima upisano pravo hipoteke”.

Đukić će kasnije na sudu i kod tužioca izjaviti da je saznao za kredit (1,5 miliona glavnice i 300 hiljada kamate) tek kad je stigao dopis iz Hipotekarne o neizmirenoj rati, zbog čega je uslijedila blokada računa u avgustu 2014. Đukić se obratio stečajnom sudiji Draganu Vučeviću da mu dozvoli prodaju poslovnog prostora u zgradi na glavnoj magistrali u Budvi kako bi skinuo dospjelih 993 hiljada duga prema Hipotekarnoj banci. Kako stečaj još nije bio formalno uveden, Vučević je dao dozvolu i 26. Februara 2015. Đukić je prodao isti za 634 hiljade koji je, uz druga sredstva, iskoristio za vraćanje kredita Hipotekarnoj.

Čim je saznao za prodaju, Đurović je tražio od Privrednog suda blokadu dalje prodaje i traženu odluku  je dobio već idućeg dana, 27. februara  2015. Prodaja poslovnog prostora i vraćanje kredita banci će izazvati bijes onih koji su planirali da se okoriste vrijednom imovinom. Kao odmazdu pokrenuli su i Specijalno državno tužilaštvo (SDT) protiv Đukića.

Đukić je nakon toga, 10. marta 2015, tražio od sudije Vučevića dozvolu da u istoj zgradi proda pet stanova na šestom spratu od ukupno 551m2 kako bi isplatio i 111 hiljada Đurovićevom Nivel PG i time oslobodio račun iz blokade. Đukić je uz zahtjev dostavio i sporazum s OHLC Invest Company iz Inđije po kojim je dogovorena cijena prodaje od 2,5 miliona, čime bi isplatio Đurovićevih 111 hiljada.

Međutim, ovaj put to sudija Vučević odbija. Đukić pretpostavlja da je to urađeno  na intervenciju viših instanci koje su bacile oko na vrijednu imovinu. Stečaj se uvodi 24. marta 2015.

Đukić i njegov pravni tim uzalud su osporavali zakonitost stečaja, fiktivna potraživanja, nezakonitosti u knjigovodstvu koje je na svoju ruku i mimo zakona vodio Đurović (što je utvrdio i nezavisni revizor MV Konsalt angažovan od samog Đurovića). Prigovarala se i pristrasnost sudije Vučevića, predsjednika Privrednog suda Blaža Jovanića i njegovog kuma i stečajnog upravnika Nivel Investa Sretena Mrvaljevića. Brojne prijave policiji i tužilaštvu zbog kriminalnog organizovanja i zloupotrebe položaja rutinski su odbacivane pod palicom glavnog specijalnog  tužioca Milivoja Katnića.

SDT će do sada procesuirati jedino samog Đukića i to zbog zloupotrebe položaja u privrednom poslovanju (čl.272 st.3) kojim je zaprijećena kazna zatvora od 2 do 10 godina. Đukić je optužen od strane SDT-a (čija nadležnost u tom slučaju je veoma upitna) 27. septembra 2018. Specijalna tužiteljka Sanja Jovićević je optužila Đukića da je izvršio krivično djelo prodavši pomenuti poslovni prostor od 335m2 na prizemlju i 291m2 u suterenu za 634 hiljade. Od dogovorene cijene je početkom marta 2015. primio u gotovini 109.800 eura koja nije prenio na blokirani račun Nivel Investa već je sa 45.650 izmirio tekuće potrebe firme dok je 64.150 zadržao za sebe i “tako stekao protivpravnu imovinsku korist”.

Na Višem sudu, pred sudijom Anom Vuković, Vladimir Đurović je izjavio da je njegova firma bila jemac spornog kredita i da je svu procedura u vezi dizanja kredita završila služba Nivel Podgorica koja je vodila knjigovodstvo Nivel Investa te da je optuženi Đukić “mogao da raspolaže dokumentacijom kao i on”. Navodno su sredstva kredita uplaćivana na žiro račun Nivel Investa za plaćanja dobavljača i ostalih obaveza a da je pokrenuo stečajni postupak jer je bio u saznanju “da optuženi Đukić nudi na prodaju stanove i poslovne prostore preduzeća po izuzetno niskim cijenama”.

Za sporni ugovor o kupoprodaji zbog kojeg je SDT optužila Đukića je saznao na dan zaključenja i da cijena od 633 hiljade “predstavlja samo pola realne vrijednosti tržišne cijene” (što će se pokazati neistinitim). Rekao je da su za sporni kredit kod Hipotekarne banke aplicirali on i Đukić zajedno a da je on potpisao zahtjev, mjenice i mjenična ovlašćenja. “Nije se mogao sjetiti da li je o kreditnom zaduženju prethodila odluka nadležnog organa Nivel Investa BD”.

Đurović je rekao SDT-u, nakon procesnih upozorenja da davanje lažnog iskaza predstavlja krivično djelo, da je Đukić bio upoznat sa kreditom i da je potpisnik tih dokumenata, odnosno zahtjeva upućenih banci. Požalio se da novac od prodaje nekretnina nije išao preko računa Nivel Investa, te nije mogao biti knjigovodstveno rasknjižen. Đurovićeva knjigovođa Blaženka Jovanović je ponovila navode njenog šefa.

Kada su sudu prezentovane njene ranije poruke sa Đukićem, Jovanovićka je počela mijenjati iskaz.

Viši sud je na osnovu materijalnih dokaza ustanovio da je Đukiću bio uskraćen pristup knjigovodstvenoj dokumentaciji, jer je zbog toga i slao zahtjeve knjigovodstvu da mu se dozvoli uvid, što je Jovanovićka u prepiskama odbijala. Hipotekarna banka je izjavila da Đukić nije potpisao zahtjev za kredit niti je imao deponovani potpis u toj banci. Stoga je navode Đurovića “Sud cijenio kao neistinite”, konstatujući  da je Đurović “očigledno imao motiv te evidentno uticao na svjedokinju Jovanović da… ne predoči Sudu sva svoja saznanja.”

Vještaci su na sudu saopštili da su Đukićeve isplate banci jedino mogle biti u gotovini, pošto  je račun budvanske firme bio u blokadi. Sud je takođe utvrdio u oslobađajućoj presudi od 27. decembra 2019. da je optuženi kao izvršni direktor Nivel Investa bio ovlašćen da proda nekretnine prije uvođenja stečaja, što je i učinio,  “pri čemu ništa od navedenog novca nije zadržao za sebe”. Presudu sudije Vuković je kasnije potvrdio i Apelacioni sud.

Ni pravosnažna presuda Ks.br. 29/2018 gdje je nesumnjivo utvrđeno da je knjigovodstvo isključivo držao Đurović i pri tom davao neistinite iskaze tužilaštvu i sudu, nisu podstakle ni SDT ni Privredni sud da preispita druge prijave.

Stečajni upravnik Sreten Mrvaljević nije pokrenuo tužbu protiv Đurovića u vezi sa kreditom Hipotekarne banke od 1,8 miliona eura — iako je taj dug izmirio Đukić, uprkos tome što ga nije ni ugovorio. U međuvremenu, najvrednija imovina Nivel Investa rasprodavana je na atraktivnim lokacijama po cijenama od 1.000 eura po kvadratu od strane Mrvaljevića, daleko ispod tržišnih, što je rezultiralo višemilionskim gubicima za kompaniju.

U prijavi SDT-u iz februara ove godine, Đukić tvrdi da su pojedine stanove iz stečajne mase, preko posrednika, dobili Blažo Jovanić, advokat Smolović i osobe iz Jovanićevog bliskog okruženja. Uprkos ovim navodima, kao i ranije utvrđenim nepravilnostima u postupku, nadležne institucije za sada ne reaguju protiv navodnih  aktera efere.

Stečaj nad Nivel Investom formalno je zaključen 24. decembra 2025. godine odlukom sudije Dragana Vučevića. Rješenje je postalo pravosnažno u februaru ove godine — čime je, barem formalno, zatvoren jedan od kontroverznijih stečajnih postupaka, bez odgovora na ključna pitanja.

I dok su papiri zaključeni, ključne sumnje ostale su otvorene. Do kada?

Jovo MARTINOVIĆ

Nedavno je Fond penzionog i invalidskog osiguranja (PIO) na upit Antene M saopštio da “ima dugogodišnju uspješnu saradnju sa Rehabilitacionim centrom Vilina Vlas u Višegradu. Banjsko lječilište Vilina Vlas,  je 1992, pretvoreno u sjedište Belih orlova . U hotelu su držane bošnjačke  žene i djevojčice za iživljavanje zločinaca u pauzama između pljački, paljevina i likvidacija. Izvještaj posebnog Komiteta UN-a navodi da je tokom 1992. godine u Vilinoj Vlasi bilo zatočeno i sistematski silovano oko 200 žena. Neke od njih su ubijene, a neke su izvršile samoubistvo

Prije nekoliko dana odjeknula je vijest da je hrvatski pop pjevač Toni Cetinski odbio održati, već zakazani koncert, u hali Spensa u Novom Sadu za Dan žena. Razlog su nedavne tvrdnje udruga hrvatskih logoraša da je Spens navodno bio logor u kome su mučeni zarobljeni civili i vojnici nakon pada Vukovara 1991. godine. Iz Srbije su ubrzo stigli demantiji, kao i skepsa većeg dijela stručne javnosti, da je Spens bio nešto više od prihvatnog centra. Bivši hrvatski logoraši, ali i zvanični Zagreb i Hrvatsko nacionalno vijeće Crne Gore, su ranije problematizirali i preimenovanje sportskog centra u Kotoru koji od avgusta 2021. godine nosi ime poznatog vaterpoliste iz doba SFRJ Zorana Džimija Gopčevića. Od tada hrvatski vaterpolisti odbijaju igrati utakmice u Kotoru. Problem je što je Gopčević bio komandir straže u Logoru Morinj tokom Miloševićeve agresije na Hrvatsku 1991. u kojoj su mu vatreno pomagali Milo Đukanović i Momir Bulatović. Neki logoraši su svjedočili da je Gopčević ispitivao zarobljene hrvatske vojnike i civile i dozvoljavao da se maltretiraju i tuku. Gopčević nikada nije procesuiran jer je stradao u prometnoj nesreći 2000. godine, sedam godina prije nego će Hrvatska ustupiti Crnoj Gori dokaze za Morinj.

Za preimenovanje sportskog centra glasala je i Đukanovićeva navodno reformirana i proevropska Demokratska partija socijalista (DPS). Kakvi “reformski” vjetrovi duvaju kroz ovu partiju vidjelo se polovinom februara u Baru gdje je DPS i dalje na vlasti. Savjet za davanje prijedloga naziva naselja, ulica i trgova, prema pisanju Vijesti, neće dati zeleno svjetlo da jedna ulica u Baru dobije ime žrtava masakra iz 1945. godine. Time inicijativa koju su podnijeli aktivista za ljudska prava Aleksandar Saša Zeković i advokat Kolja Camaj neće ni stići do gradske skupštine na razmatranje. Jedinice Desete udarne brigade su u aprilu 1945. godine nakon oružanog incidenta s mobiliziranim kosovskim Albancima, koji su trebali biti prebačeni morem na front u Istru, izvršile pokolj nad preko 700 njih. Mnogi leševi su kasnije skupljeni na gomile, poliveni benzinom i zapaljeni van grada. Gradske vlasti su prošlog novembra odlučile podići spomenik nastradilima u zemljotresu 1979. godine – njih 49 iz barske opštine od ukupno 101 u Crnoj Gori.

Stratišta u Crnoj Gori iz novijeg doba, koja su i sudski priznata kao zločini, su i dalje neobilježena. Iako čelnici Herceg Novog obećavaju spomenik žrtvama Deportacija od toga nema još ništa. Bukovica i Kaluđerskog Laz su i dalje bez obilježja.

Dok Hrvati vode računa gdje ne idu i zbog čega ne idu, u Crnoj Gori je drugačija priča. Nedavno je Fond penzionog i invalidskog osiguranja (PIO) na upit Antene M saopštio da “ima dugogodišnju uspješnu saradnju sa Rehabilitacionim centrom Vilina Vlas u Višegradu po Ugovoru o uslovima pružanja ugostiteljskih i medicinskih usluga. Ugovor se obnavlja svake godine između tzv. Rehabilitacionog centra I PIO fonda. PIO je pojasnio da crnogorski penzioneri imaju povoljnije uslove boravka – nižu cijenu u odnosu na ostale i mogućnost plaćanja u osam mjesečnih rata putem administrativne zabrane na penziju uz objašnjenje kako se sve to papirološki završava. Troškove snose penzioneri a PIO je uspostavio saradnju “na zahtjev penzionera”. Javni servis je 2022., je izvještavao o „blagodetima rehabilitacionog centra u Višegradu”, kao izuzetnom mjestu za odmor i oporavak – bez riječi komentara ili osude jezive prošlosti tog mjesta!

Ako se o nekim mjestima može voditi debata, usljed nedostatka ili upitnosti materijalnih dokaza kao što je Spens u Novom Sadu, ratni užasi Višegrađana su dobro dokumentirani i obrazloženi osuđujućim presudama i Haškog i domaćih sudova.

Opština u kojoj su tada dvije trećine stanovništva činili Bošnjaci , 1992. je bila jedna od strateških meta Miloševićeve vojne mašinerije u velikosrpskom projektu. Kao i u Hrvatskoj, u napadu na BiH uz Miloševića su  poslušno stali Bulatović i Đukanović.  Užički korpus je početkom aprila 92. zauzeo grad i onda ga predao lokalnim srpskim snagama i paravojskama koje je formirao i kontrolisao Miloševićev Resor državne bezbedbosti (RDB).

Grad je temeljno etnički očišćen uz jeziva mučenja i masovne likvidacije bošnjačkog  stanovništva. Prema podacima Centra za istraživanje i dokumentaciju, 1.661 Bošnjak je stradao u Višegradu nakon pada grada. Isto je utvrđeno presudama Haškog Tribunala. Od ubijenih je bilo oko 600 žena i 119 djece. Najjeziviji zločini su počinjeni 14. i 27. juna 1992. od strane paravojnih jedinica pod komandom Milana i Sredoja Lukića. Prvog datuma su u kuću u Pionirskoj ulici ugurali oko sedamdeset bošnjačkih civila, uglavnom djece, starih i žena iz sela Koritnik. Srpski paramilitarci grupno su silovali nekoliko žena. Onda je kuća zapaljena sa svima unutra. Oni koji su pokušali iskočiti su ubijeni.  Najmlađa žrtva je bila beba rođena samo dva dana ranije. Nakon dvije sedmice  u naselju Bikavac je opet ugurano u mali prostor i živo zapaljeno oko 70 Bošnjaka, većinom žena i djece, uključujući i bebu od nepune godine dana. I na drugim mjestima je bilo spaljivanja, ili klanja na mostu i bacanja u Drinu ili obližnje jame.

Banjsko lječilište Vilina Vlas, pet kilometara udaljeno od Višegrada, pretvoreno je u sjedište Belih orlova na čijem je čelu bio Milan Lukić. U hotelu su držane  bošnjačke  žene i djevojčice za iživljavanje zločinaca u pauzama između pljački, paljevina i likvidacija. Izvještaj posebnog Komiteta UN-a navodi da je tokom 1992. godine u Vilinoj Vlasi bilo zatočeno i sistematski silovano oko 200 žena. Neke od njih su ubijene, a neke su izvršile samoubistvo. Najpotresniji primjer je 22-godišnja Višegrađanka Jasmina Ahmetspahić koja je nakon četiri dana neprekidnog mučenja i silovanja skočila kroz prozor s drugog sprata hotela. Njene kosti pronađene su tek 2010. godine u masovnoj grobnici na dnu isušenog jezera Perućac.

U Vilinoj Vlasi ubijeno je i 17 otetih Bošnjaka iz Srbije, iz Sjeverina kod Priboja u oktobru 1992. Za ovaj zločin sud u Beogradu osudio je na po 20 godina zatvora Milana Lukića i Olivera Krsmanovića. Još dvojica su dobila po 15 godina zatvora.

Za zločine u Višegradu suđeno je u Hagu i pred sudovima u Bosni i Hercegovini (BiH). Haški tribunal je osudio Milana Lukića na doživotnu kaznu zatvora, Sredoja Lukića na 27 godina, te Mitra Vasiljevića na 15 godina zatvora. Još u devet predmeta za ratne zločine počinjene u Višegradu donesenih pred Sudom BiH i Vrhovnim sudom osuđeno je deset pripadnika srpskih vojski i policije dok se dvojici još sudi.

Vlasti Republike Srpske (RS) i lokalne vlasti, sada gotovo jednonacionalne opštine, ne žele priznati da se bilo što loše dešavalo u banji tokom rata i pored brojnih presuda. Postavljanje memorijalne ploče ili bilo kakvog spomenika za sada ne dolazi ni na razmatranje. Lokalne vlasti su ranije oštetile ploču postavljenu na muslimanskom groblju u kome se navodi da su tu pokopane žrtve genocida.

S druge strane Drine, u državi braće Vučić, je u februaru na 47. sajmu turizma u Beogradu organizovana promocija hotela Vilina Vlas. Ovu promociju je osudila Islamska zajednica u BiH i REKOM mreža pomirenja, inicijativa za osnivanje komisije za utvrđivanje činjenica o ratnim zločinima u Jugoslaviji. REKOM je poručio preko društvene mreže X da promocija Viline Vlasi na Međunarodnom sajmu turizma u Beogradu nije previd. „To je“izbor da se ćuti o silovanju i da se žene ponovo izbrišu iz javnog prostora. Na taj izbor ne pristajemo”. Na upite i urgencije Radio Slobodne Evrope oko promocije ovog mjesta nisu odgovarali ni srbijanske ni vlasti RS-a.

Britanski Guardian je 2018. godine prenio izjavu tadašnjeg gradonačelnika Mladena Đurevića koji je rekao: “Ne znam ništa o tim silovanjima, mučenjima i likvidacijama… ne želim se vraćati u prošlost”.

Postavlja se pitanje:  kako bi penzioneri koje PIO šalje na “rehabilitaciju” u Višegrad reagovali da ih isti Fond pošalje na “rehabilitaciju” u Loru, kod Splita, ili u bivši ustaški logor na Pagu da uživaju u blagodetima Jadrana._ Vrlo je moguće da bi se tada oglasili brojni novokomponovani Srbi i tobožnji svetosavski v(j)ernici.

Ako će ovakav PIO, čiji upravni odbor postavlja Vlada Crne Gore, nastaviti sa “rehabilitacijama” u Višegradu, onda Crna Gora kao država i narod ima ogroman moralni i svaki drugi problem.

Jovo MARTINOVIĆ

Tekst  Vučića i Rame, u njemačkom FAZ-u dolazi nakon Vučićeve posjete Briselu početkom decembra prošle godine, kada je na sastanku s predsjednicom Evropske komisije (EK) Ursulom Fon der Lajen, i evropskim zvaničnicima predložio da cio Zapadni Balkan zajedno uđe u EU. Ono što su  u FAZ-u predložili Vučić i Rama je de fakto ulazak u Evropski Ekonomski Prostor (EEA) iako ga nisu direktno pomenuli.  EEA podrazumijeva zajedničko tržište sa slobodnim protokom roba, usluga, kapitala i ljudi s mogućnošću da slobodno rade i žive gdje žele

U utorak je evropska komesarka za proširenje Marta Kos poručila, prenosi briselski Politiko, da je došlo vrijeme za razgovore o Ugovoru o pristupanju Crne Gore Evropskoj Uniji (EU). „Komisija (EK) u završnoj je fazi pripreme nacrta ugovora”. Sljedeće je, po njenim riječima, utvrđivanje “zaštitnih mjera kako bi buduće članice se držale preuzetih obaveza poslije ulaska” rekla je Kos, aludirajući na gorko iskustvo ranijih proširenja.

Iako nije direktno pomenuto, glavni razlog “zaštitnih mjera” i “politike osiguranja od rizika Trojanskih konja u EU” su Mađarska i Slovačka koje su ušle 2004. godine. Kako se približavaju izbori u Mađarskoj 12. aprila , izgledne su  šanse da Viktor Orban više neće igrati trojanca Kremlja. Moskva u dogledno vrijeme može i dalje igrati na kartu slovačkog premijera Roberta Fica i pored raznih korupcionaških afera režima. Ficov savjetnik i raniji ministar inostranih poslova (do 2020. godine ) Miroslav Lajčak je nedavno podnio ostavku zbog objelodanjenih bliskiih veza sa osuđivanim seksualnim prijestupnikom Džefrijem Epstinom. Crnogorskoj javnosti Lajčak je ostao zapamćen po bliskim vezama s bivšim šefom režima Milom Đukanovićem kome je ovaj pitomac moskovske MGIMO akademije pomagao oko referenduma za nezavisnost koju je iz vana gurao Kremlj. Crna Gora se pod Đukanovićem profilirala kao sigurna luka za ruske obavještajne službe i organizovani kriminal blizak Kremlju čiji sistemi vrijednosti su ugrađeni u temelje obnovljene državnosti. Stoga nije iznenađenje da glavne opstrukcije crnogorskom putu ka EU dolaze od vanjskih i unutrašnjih faktora koji dijele iste standarde i vrijednosti s Rusijom i njoj bliskim nacional- ljevičarskim partijama u Evropi.

Krajem februra je u njemačkom prestižnom Frankfurter Algemajne Cajtungu (FAZ) osvanuo autorski tekst predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i premijera Albanije Edi Rame. U članku oni apologetski podilaze EU sa kojom je geografski okružen Zapadni Balkan i ističu da “izgledi za članstvo ostaju najvažniji motor reformi, investicija i pomirenja“. Vučić i Rama takođe izražavaju zahvalnost EU za finansijsku podršku, politički dijalog i korake u integraciji. Većina posmatrača u Briselu i u regionu vjeruje da je evropska finansijska podrška ono što najviše zanima ovu dvojicu. Dvojac tvrdi da se cilj pridruživanja može izmiriti sa zebnjama nekih članica da će ulazak novih zemalja doprinijeti slabljenju jedinstva EU u ključnim stvarima. “Te dvije stvari mogu se pomiriti” insistiraju Vučić i Rama. Oni pišu da se “zalažu za ubrzanu integraciju pripremljenih zemalja kandidata u zajedničko tržište i Šengenski prostor”. Time bi građani dobili osjetne prednosti dok bi se ekonomska i geopolitička pozicija EU ojačala “bez opterećivanja” procesa odlučivanja u EU ili narušavanja institucionalne ravnoteže. „Ne bi bilo prava veta niti dodatnih komesara, poslanika Evropskog parlamenta niti izmjena u strukturama odlučivanja“  ponuda je Rame i Vučića. Njihov rezon je da će time olakšati svakom evropolitičaru da podrži brže proširenje kao i da to pojasni svojim biračima. Na kraju se zaključuje da „protivnici Evrope žive od narativa propasti i podjela” a da je snaga Evrope u sposobnosti da se “krize pretvore u integraciju, a raznolikost u jedinstvo”.

Ovaj tekst u njemačkom FAZ-u dolazi nakon Vučićeve posjete Briselu početkom decembra prošle godine kada je na sastanku s predsjednicom Evropske komisije (EK) Ursulom Fon der Lajen i evropskim zvaničnicima predložio da cio Zapadni Balkan zajedno uđe u EU. Kasnije je Vučić pojasnio: “nismo o tome pričali možda ni dva minuta, ja sam to izneo kao svoju ideju, nacrtao, pokazao zašto to mislim”. Dodao je da su ga “saslušali kao pristojni ljudi, nisu ništa rekli po tom pitanju”. Bio je u pravu. Niti EK niti Savjet EU se nisu oglasili o tom prijedlogu a kamoli ga dalje uzeli u razmatranje. Crnogorski premijer Milojko Spajić je odbacio Vučićevu ideju rekavši da će Crna Gora čekati Srbiju u EU kao njena nova članica već od 2028. godine. To se nije ni malo svidjelo srbijanskom vladaru i pretendentu da bude vođa svih Srba. “Ako razmišljate samo o sebi i ne vidite komšiju svoga i kažete – vidi što sam uspio, a vaš komšija nije bogat i ne ide mu najbolje… drugačije je to” uzvratio je Vučić. Time je i indirektno obrazložio šta se krije iza kontinuirane kampanje i obavještajno – subverzivnog djelovanja zvaničnog Beograda da se Crna Gora izbaci iz EU kolosijeka i ponovo rekriminalizuje kao u vrijeme njegovog prijatelja Đukanovića, ovaj put kao Srpski (mafio)svet.

Ono što su ovog puta u FAZ-u predložili Vučić i Rama je de fakto ulazak u Evropski Ekonomski Prostor (EEA) iako ga nisu direktno pomenuli. EEA čine 27 članica EU i Island, Norveška i Lihtenštajn. EEA podrazumijeva zajedničko tržište sa slobodnim protokom roba, usluga, kapitala i ljudi s mogućnošću da slobodno rade i žive gdje žele. Švajcarska je takođe dio zajedničkog tržišta iako nije član EEA.  Ugovor o EEA sadrži suštinsku legislativu EU i obezbjeđuje usklađenost zakona o konkurenciji, trgovini i zaštiti potrošača. Iz Ugovora o EEA su izuzeti poljoprivreda i ribarstvo zbog posebnih interesa Islanda i Norveške u tim oblastima. Švajcarska i tri zemlje EEA nemaju pravo veta ni glasa u EU iako koriste sve prednosti zajedničkog tržišta. Takođe ove zemlje uplaćuju u zajednički budžet EU, ne direktno kao punopravne članice, već preko posebnih fininansijskih mehanizama kao naknadu za pristup jedinstvenom evropskom tržištu.

Ulazak zemalja Zapadnog Balkana u EEA je prije nekoliko godina predložila Evropska stabilizaciona inicijativa (ESI) sa sjedištem u Berlinu.  ESI je neprofitni istraživački institut (think tank) koji se bavi analizom politike i promocijom stabilnosti i prosperiteta u Evropi. ESI je upravo predvidjela evropski skepticizam ka proširenju i probleme koje bi izazvao ulazak novih labilnih članica s pravom glasa i veta. Međutim, ovaj prijedlog tada nije izazvao reakcije niti u EU ni na Balkanu. Iako EEA ne nudi punopravno članstvo zemlje Zapadnog Balkana bi i tu morale proći rigorozni proces usklađenosti s evropskom regulativom i primjene istih.

Tekst sa prijedlozima Vučića i Rame za sada nije zvanično komentiran od strane EU institucija ali Monitor nezvanično saznaje da evropske diplomate u Briselu i regionu nisu previše oduševljene idejom. Po njima, sloboda kretanja unutar jedinstvenog evropskog tržišta prije svega znači sloboda operacija i kretanja kriminalnih kartela bliskih i srbijanskoj i albanskoj vlasti. Nedavni žestoki napadi režima braće Vučić i braće Rama na savjesne tužioce koji rade u skladu s profesionalnom etikom i zakonima svojih zemalja su izazvali veliku zabrinutost u Briselu.

Srbija je u januaru ove godine donijela tzv. Mrdićeve zakone (po Uglješi Mrdiću poslaniku Vučićevog SNS-a koji je formalni inicijator) kojima se omogućava čistka politički nepodobnih tužilaca, prije svega onih u Tužilaštvu za organizovani kriminal (TOK) jer su se usudili istraživati kriminal prijatelja braće Vučić. Srbija je, istina, zatražila misljenje Venecijanske komisije Savjeta Evrope na zakone i verbalno izrazila spremnost da se uskladi sa mišljenjem. Međutim, Venecijanci će tek u junu dati mišljenje, što daje dovoljno vremena režimu da počisti dvorište i što je već javno potvrđeno. Tužilac kruševačkog Višeg javnog tužilaštva Miodrag Surla rekao je krajem februara na sjednici Visokog saveta tužilaštva (VST) da su pojedini šefovi tužilaštava, koji su izlazili na ponovljeno glasanje, bili izloženi pritiscima Bezbednosno-informativne agencije (BIA). Uplitanje državne bezbjednosti u izbor tužilačkog savjeta je potvrdila i do skoro de fakto nepostojeća posljednjih 10 godina – vrhovna tužiteljka Zagorka Dolovac. Da su kragujevački tužioci išli na sastanak u sjedište BIA, a da su izbori za članove VST-a bili tema Dolovac je potvrdila 2. marta. Saznanja o sastanku tužilaca s državnom bezbjednošću je “dobila tek pre dva dana u telefonskom razgovoru sa koleginicom (Milijanom) Dončić, kao i da je tema razgovora bila ta o kojoj je govorio kolega Surla, a ne neka druga koja bi se ticala operativnog rada”, rekla je Dolovac. TOK je odmah otpočeo saslušanja oko pritisaka BIA-e. Međutim, glavni tužioc TOK-a Mladen Nenadić se već žalio da institucije Vučićeve države otkazuju saradnju – policija, Uprava za sprečavanje pranja novca i da je isto s BIA-om. Vučićevi mediji već neko vrijeme vode kampanju protiv nezavisnih tužilaca i sudija.

Slično je i u Albaniji. Specijalno tužilaštvo (SPAK) se usudilo da krene na prijatelje i saradnike premijera Rame što je izazvalo njegov bijes i optužbe da se tužioci i sudije petljaju u nezavisnost izvršne vlasti. Krajem februara, nakon nekoliko mjeseci pružanja otpora, Rama je pod pritiskom smijenio svoju zamjenicu Belindu Baljoku. Ona se sumnjiči za namještanje javnih tendera. SPAK je podigao optužnicu protiv nje u decembru zbog sumnje da je uticala na dodjelu dva građevinska ugovora 2021. godine, vrijednosti preko 200 miliona eura. O skidanju njenog imuniteta i eventualnom hapšenju se odlučuje dok ovaj list izlazi u štampu.

Crna Gora se već pet godina pokušava izboriti s teškim miloističko-putinovskim nasljeđem. Njen ulazak u EU i preskakanje opstrukcija iz susjedstva će biti ravan čudu.

          Jovo MARTINOVIĆ