Povežite se sa nama

OKO NAS

KOLAŠIN VEĆ TRIDESET GODINA BEZ KLANICE: Propast stočarstva

Objavljeno prije

na

Ni aktuelna kolašinska vlast, iako već u posljednjoj trećini mandata, nije uspjela da kolašinskim stočarima obezbijedi bar malo bolje uslove kada je riječ o otkupu stoke. Sigurniji otkup i klanicu pominjali su mnogi tokom predizborne kampanje, ali stočari i dalje troše silno vrijeme ne bi li sami našli kupca za ono što uzgoje. Lokalna uprava je tri i po godine potrošila, uglavnom, na saniranju štete koju su napravili prethodnici, pa očigledno nije bilo ni novca ni vremana da se pozabave jednom od najvećih muka stočara. Za investicije te vrste, očigledno, neće uskoro biti mogućnosti. Biće potrebna i pomoć države ili ozbiljan investitor. Do sada je sve to izostajalo.

U Kolašinu već skoro 30 godina nema ni klanice, čak ni uslužne, tzv. ,,komunalne” pa se stoka i dalje kolje po potocima, dvorištima i ostalim higijenski neuslovnim mjestima. Veterinari nerado daju ocjene uslova pod kojima se kolje stoka.

,,Savakako nijesu adekvatni uslovi, ali ljudi se snalaze kako mogu i vode računa koliko mogu. Nemaju mjesto gdje bi se to obavljalo po višim standardima, pa ne znam šta im drugo preostaje”, objašnjavaju u jednoj od veterinarskih ambulanti.

Stočari kažu da im je minulih godina mukotrpan posao nalaženja nakupaca i cjenkanja s njima, olakšalo to što trguju s nekoliko bjelopoljskih, odnosno podgoričkih preduzeća. Cijena je, kažu, fiksna za kilogram mesa ,,žive vage”, a isplata redovana. Ipak, shvataju, da su, i pored toga, na velikoj šteti jer na njihovoj stoci u marketima višestruko zarađuju.

,,Nema tu mnogo cjenjakanja, Zna se koliko nude, pa uzmi ili ostavi. Nema nam druge nego da damo, iako znamo da će oni višestruko skuplje prodavati meso. Ipak, obaveza klanja i prevoza grla je njihova, pa je i to olakšica. Ko ne uspije da se dogovori s tim firmama, preostaju mu nakupci, koji vrlo često uslovljavaju, a mnogi stočari su ostali uskraćeni za isplatu. Jednostavno, kad uzme stoku, nakupac se više ne javlja”, kažu u domaćinstvu Asanovića.

Najbolje bi bilo, kažu stočari, kada bi se organizovalo udruženje čija bi djelatnost, između ostalog, bila i organizovanje otkupa, to jest prikupljanje najboljih ponuda i posredovanje između stočara i onih koji kupuju njihove proizvode. To bi olakšalo posao i onima koji kupuju i onima koji prodaju stoku.

Pionirske pokušaje u okupljanju i objedinjavanju poljoprivrednika odnedavno čini NVO Klasterska inicijativa. Ta NVO ideja je Kolašinaca Milovana Vlahovića i Balše Cvetkovića, podržana i od Zavoda za zapošljavanje, koji nastoji da poljoprivrednike objedini i nauči zajedničkom djelovanju prema tržištu. Do sada su, kaže Vlahović, uspjeli da na taj način povežu oko 30 poljoprivrednika.

I u lokalnoj upravi ocjenjuju da bi formiranje udruženja olakšalo posao. Broj grla stoke na području kolašinske opštine, napominju, sada je manji od petine onog s kraja osamdesetih. Stručnjaci za poljoprivredu kažu da je za samo dvije decenije stočarstvo u opštini, koja je ,,bogom data” za tu granu, totalno uništeno.

Oko 33.000 ovaca bilo je, na primjer, osamdesetih na području opštine Kolašin, a sada ih je manje od 6.300. Prema podacima od prije dvije godine stočari koji ljetuju na katunima, imaju 981 grlo goveda, 467 koza i 145 konja”- podaci su kojima raspolažu u opštinskoj savjetodavnoj službi.

Prema nekim procjenama za uslužnu klanicu bilo bi potrebno oko 200.000 eura, a time bi se zaposlilo pet-šest radnika. Bilo je predloga da to bude mjesto gdje bi se klala stoka i iz drugih opština. Oragnizovani otkup mesa i klanica prestali su da postoje u Kolašinu početkom devedesetih, s propašću preduzeća Sinjavina, nekadašnjeg OOUR-a Veletrgovine. Neki od bivših rukovodilaca te firme tvrde da je s propadanjem tog preduzeća propalo i mnogo povoljnosti za stočare.

„Klanica je prvobitno služila za uslužno klanje stoke, da se to ne bi obavljalo kao sada po livadama, šumama i dvorištima. Sve je bilo pod kontrolom veterinarske inspekcije. Kasnije je ta klanica registrovana i za izvoz i pored bjelopoljske bila je jedina u Crnoj Gori. Tada se klalo i po 500 jagnjadi za jednu noć. To sada zvuči kao fantastika. Sve se to dešavalo do 1988. godine. Tada smo za jedan dan na Sinjavini kupovali po 1.700 jagnjadi. Zadnji izvoz s područja naše opštine bio je 12. 000 jagnjadi. Izvozili smo i konjsko meso za Italiju”, sjeća se jedan od direkora Sinjavine.

To preduzeće je obavljalo i otkup životinjskih koža i vune, koje se sada, kako tvrdi, bacaju.

Preduzeće Sinjavina prodato je 2006. godine firmi Beppler end Pratners za svega 120 000 eura. Prethodno je u to preduzeće 1992. godine uveden stečaj. Nijesu rijetki oni koji su tvrdili da je imovina nekadašnje respektabilne kolašinske firme prodata u bescjenje. Sinjavina je posjedovala 300 hektara pašnjaka i livada s pratećim objektima za tov junadi i jagnjadi na istoimenoj planini, 14 hektara obradive površine na Vučju, na kojima je bio izgrađen i sistem za navodnjavanje. Prerađivačke kapacitete sačinjavali su klanica s kožarom, četiri otkupne stanice za mlijeko u Barama Kraljskim, Dragovića Polju, Bistrici i u gradu. Imala je i zavidan broj poljoprivrednih mašina, kao i vozni park. Zapošljavala je više od 60 radnika. Firma je 1986. godine i zvanično bila jedna od najuspješnijih u državi.

„Suština je bila u tome što se od zaklane stoke ništa nije bacalo. Proda se koža junadi i teladi, vuna od ovaca. Meso po dobrim cijenama. Milo se čovjeku baviti stočarstvom, jer je znao da slijedi i poštena nadokanada za teški rad. To su bila neka bolja vremena, koja žive u sjećanjima”, kažu Asanovići.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo