Povežite se sa nama

PARALELE

Komunisti i crnogorsko nacionalno pitanje

Objavljeno prije

na

Pitanje crnogorske nacije bilo je veoma zastupljenatema u prethodnome vijeku. Državotvorna nacija koja je za razliku od mnogih južnoslovenskih živjela ekskluzivitet faktičke nezavisnosti u dobrom dijelu novovjekovne istorije, ipak je usljed kolizije najrazličitijih političko-kulturnih tokova imala velikih problema u samodefiniciji i samorefleksiji. U crnogorskom identitetu shvaćenom u metaetničkoj ravni pomiješano je mnogo drugih identiteta, što ga s jedne strane čini bogatim i još „posebnijim” u odnosu na ostatak Balkana, ali s druge strane veoma teškim za prikazati i raščlaniti u njegovom više no hiljadugišnjem hodu.

Konstituisanje nacija u XIX vijeku zaobišlo je Crnu Goru budući da je umjesto nacionalnog programa crnogorska elita izgrađivala jedan ideološko-nadnacionalni koncept, usmjeravan ka širenju državnih granica, interslovenskom oslobođenju i političkom profitiranju dinastije, a ne zaštiti i definisanju sopstvenog. Narative o temporalnosti i identitetu u Crnoj Gori do 1945. godine odlično je opisao češki istoričar František Šistek.

Nakon 1945. i dolaska komunista na vlast istoriji crnogorske nacije posvetilo se više prostora, naročito sedamdesetih godina XX vijeka kad su osnovane prve crnogorske visokoškolske i naučne institucije koje su mogle propitivati crnogorski nacion. Komunistička partija iako više okrenuta internacionalizmu i klasama, u svojim je zvaničnim dokumentima tretirala položaj Crnogoraca i nekim svojim programskim načelima konstruisala dalje nacionalne tokove. Upravo to je tema reprezentativne monografije Komunisti Crne Gore i crnogorsko nacionalno pitanje 1919–1989 koju potpisuje dr Branislav Marović, čitalačkoj publici prevashodno poznat po svojoj sintezi Ekonomska istorije Crne Gore I i II, ali i knjigama koje se bave crnogorskim društveno-ekonomskim razvojem, istorijom stočarstva, istorijom privredne komore i mnogim drugim stručnim radovima.

Marovićevu knjigu možemo definisati kao – naučno provokativnu, metodološki jasno uokvirenu i prije svega naučnim aparatom usaglašenu – pošto je autor koristio izvore različite provenijencije, izbjegavajući tendencioznost i dogmatski determinizam. Galantnost i lakoća stila stoje paralelno s težinom tema koje se konceptualizuju u djelu – viđenje pitanja crnogorskoga nacionalnog pitanja u očima domaćih komunista. Autor hermeneutičkom marljivošću iščitava i analizira sva partijska dokumenta od 1919. do 1989. godine u kojima komunisti tretiraju pitanja crnogorske nacije dovodeći ih u kontekst s političkim dešavanjima koja su pratila njihove zaključke. Čitaoci će biti u prilici da zađu u dvorane crnogorskoga i jugoslovenskoga komunizma koji je definisao pravo na „gledanje” istorije crnogorske nacije.

Marović razobličava teze hegemonijske i pansrpske istoriografije koja nastoji komuniste predstaviti kao „očeve” Crnogoraca i pravi zasebnu periodizaciju komunističkog odnosa prema crnogorskom nacionalnom pitanju. Marovića karaktriše dobro poznavanje teorijskih osnova marksizma-lenjinizma i osnova jugoslovenskog „kardeljizma”, što mu je omogućilo izuzetne opservacije i zaključke. On nas upoznaje s teorijskim siromaštvom crnogorskih komunista u međuratnom periodu i njihovim problemima da artikulišu i konkretno, komunistički prihvatljivo definišu dugo trajanje crnogorskoga identiteta; zatim s uobličavanjem ideje o crnogorskoj naciji kod komunista u toku Drugoga svjetskog rata i njenim konačnim konstituisanjem u peru Milovana Đilasa i kasnije Dima Vujovića.

Kritičkim osvrtom na Đilasove i Vujovićeve teze Marović je došao do zaključaka, što je podupro izvorima, da je model dualnoga identiteta umnogome usporio nacionalnu emancipaciju kod nas i krajem devedestih otvorio vrata velikosrpskome nacionalizmu.

Siguran sam da će javnost najviše zainteresovati potonje poglavlje monografije u kojemu autor pravi analizu rezultata popisa od 1948. do 2011. godine i komparira ih s rezultatima izbora u višestranačkoj Crnoj Gori, tražeći odgovore o nacionalnoj prekompoziciji u Crnoj Gori na posljednjim popisima. Iako je Marović rođen 1933. godine, ova knjiga odiše mladalačkim entuzijazmom, pa se nadamo da će nas brzo obradovati još nekim ovako atraktivnim i meritornim naslovom.

Boban BATRIĆEVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

MALTA MALA, A KRIMINAL I KORUPCIJA OGROMNI: A patriotizam vrišti  

Objavljeno prije

na

Objavio:

Premijer Malte Džozef Muskat je uspio tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Takav, bio je rado viđen gost i poslovni partner vlastima u Crnoj Gori. Više mu ne cvjetaju ruže. Malta je članica EU,  i on je pod velikim  međunarodnim pritiskom

 

Nedavni međunarodni pristisak na premijera Malte Džozefa Muskata da se konačno počne rješavati slučaj ubijene istraživačke novinarke Dafne Karuane Galicije,  kao i problemi koje je istraživala,  izazvao je pravu političku buru na malenom mediteranskom ostrvu od nepunih 490 hiljada stanovnika na površini od svega 318km2. Do skora smatran nedodorljivim,  on je uspio  tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Ovaj 45-ogodišnjak je došao na čelo Laburističke (Radničke) partije 2008., četiri godine nakon ulaska Malte u EU. Isticao se kao progresivan, liberalan političar koji se zalagao za ukidanje biznis barijera i svega što stoji na putu napretka Malte u sklopu evropske porodice. Zalagao se i za liberalizaciju društva u malenoj, plemenski povezanoj konzervativnoj katoličkoj zemlji i za priznanje istopolnih brakova što će se i desiti u njegovom drugom mandatu. Na parlamentarnim izborima 2013. njegovi laburisti su na valu velikih obećanja osvojili nadmoćnih 54 posto glasova i on je postao premijer.

Jedan od noviteta njegove politike je bio uveđenje programa ekonomskog državljanstva za strance koji investiraju od 650 hiljada do milion eura u Maltu. Ubrzo se pokazalo da se kriteriji za malteško državljanstvo  svode na količinu novca koju je trebalo uplatiti u posebni fond. Malta je kroz taj program prihodovala preko 600 miliona eura od kojih je dio iskorišten za eliminaciju budžetskog deficita. Njegova vlada postala je meta brojnih kritika jer su mnogi kriminalci i sumnjivi likovi iz Rusije, Azerbejdžana i drugih azijskih zemalja postali malteški i EU državljani. Muskat je na silne kritike odgovorio tako što je njegova vlada prestala objavljivati godišnje podatke o novim državljanima putem investicija i proglasila ih tajnim pozivajući se na evropski zakon o zaštiti podataka ličnosti. Tako su širom otvorena  vrata sumnjivim investitorima iz čitavog svijeta.

Drugi veliki,  lišen transparentnosti, projekat je bio prijelaz sa fosilnih goriva na LNG tečni gas i novu gasnu elektranu vrijednu 450 miliona eura. Malta je  potpisala sporazum sa azerbejdžanskim SOCAR-om (takođe prisutnim u našoj zemlji, prvenstveno kroz projekat Porto Novi). Obavezala se , uz dopuštenje Evropske Komisije, da sav tečni gas kupuje od Azerbejdžena. Kasnije su procurili detalji da se Malta obavezala da plaća fiksnu cijenu i do dva puta veću od tržišne.  Istraživačka novinarka Dafne Galicija napala je vladu za prikrivanje detalja ugovora i očiglednu korupciju.  Za direktora državne energetske kompanije Elektrogas pod čijim okriljem je izgrađena nova elektrana na jugu ostrva je postavljen Jorgen Fenek,  tajkun, jedan od najbogatijih Maltežana sa velikim iskustvom u  vođenju kazina ali nikakvim u energetici. Protežirali su ga tadašnji ministar energetike Konrad Mizi i Kit Šembri- šef kabineta predsjednika vlade, koji su i omogućili sklapanje takvog ugovora sa “prijateljima iz Azerbejdžana”.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 6. decembra
ili na www.novinarnica.net 

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Revolveri u naoružanju crnogorske vojske

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iako je bajonet itekako bio popularan početkom XX vijeka u vježbama za blisku borbu, crnogorski vojnici nijesu voljeli da se puno oslanjaju na njega jer im je smetao pri ciljanju. Zbog toga je u vojnim krugovima crnogorske vojske odlučeno da je za blisku borbu najbolje koristiti revolver. Time se računalo da jedan dobar strijelac može da savlada pet do sedam neprijatelja u borbi prsa u prsa. Mnogi izvještaji, naročito oni iz Drugoga balkanskoga rata kazuju nam da su Crnogorci upravo zbog toga bili izuzetno opasni u jurišima kad se približe neprijatelju, što su dobro ośetili bugarski vojnici. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Njegoš na ratištu devedesetih

Objavljeno prije

na

Objavio:

O upotrebi velikog pjesnika u različite svrhe do sada je puno napisano. No, posebno zanimljivom čini se njegova epizoda u toku „rata za mir”. Slijepo slijedeći instrukcije Slobodana Miloševića, crnogorska vlast uzela je aktivnog učešća u raspadu Jugoslavije. Ljeta 1991. godine sprovedena je mobilizacija rezervnoga sastava JNA u Crnoj Gori, koja je septembra mjeseca raspoređena po istočnoj Hercegovini i okolini Dubrovnika. (više…)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo