Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Liberalizam za priču, budžet za pare

Objavljeno prije

na

  I ove sedmice je profesor Veselin Vukotić posredstvom medija narodnim masama držao predavanja o zabludama u vezi sa idejom države blagostanja, i o svemoćnom tržištu naravno.

 

Tek koji dan prije Vukotićeve medijske najezde, njegov kolega Svetozar Stiv Pejović, teksaški profesor i jedan od osnivača Univerziteta Donja Gorica poručio je preko državnih i prodržavnih medija – za Crnu Goru ne bi bilo dobro da uđe u Evropsku uniju. Spas Crne Gore Pejović vidi upravo u liku profesora Vukotića, koji će ,,moći da predvodi garnituru mladih ljudi koji bi mogli da izvedu tranziciju u Crnoj Gori, a koji se sada formiraju”.

Majko sveta, da li nam to Stiv poručuje da se sprema još jedna tranzicija predvođena profesorom Vukotićem?

ELITA U DUGOVIMA: Nova armija Vukotićevih studenata koja se proizvodi na UDG-u, ,,pojačana” je pride i ,,lokerima” (na maternjem – ormarićima) i raznovrsnim ,,eventima” (maternji: događajima), kako to ponosno objašnjavaju prvi diplomci sa Vukotićevog Fakulteta za međunarodnu ekonomiju, finansije i biznis, u biltenu kompanije Čelebić iz juna ove godine. Vlasnik kompanije, Tomislav Čelebić ujedno je i jedan od osnivača UDG-a, pored premijera Mila Đukanovića i akademika Dragana Vukčevića.

Profesor je studente podučio po sopstvenoj mjeri. Tržište je sveto i nepogrešivo, pojedinac je niko i ništa ako nije uspješan u svijetu biznisa i novca – provejava kroz sve tekstove prvih UDG diplomaca objavljenih u Čelebićevom biltenu. Kao i neizmjerni ponos što su ,,buduća elita” kako im to stalno ponavljaju njihovi dekani i profesori. Na sajtu fakulteta ponosno se ističe i da je UDG postala članica Assosiation of Private Enterprise Education ,,sa sjedištem u SAD i članovima iz 70 zemalja”. Ko se ne bi ponosio. Zaboravili su samo da dodaju da se svako može učlaniti u tu association po cijeni od 70 do hiljadu dolara.

Priča o uspjehu UDG-a ima sitnu manu. Profesor Vukotić, ali i ostali osnivači UDG-a, ćute na tvrdnje koje stižu uglavnom iz Pokreta za promjene – da poslovanje njihovog univerziteta nije baš uspješno, da je UDG zadužen preko 12 miliona eura i da su nedavne zakonske akrobacije ministra prosvjete Slavoljuba Miga Stijepovića napravljene upravo da bi se finansijski pomogao privatni univerzitet, zatočnika tržišnog fundamentalizma.

Podsjećanje: čim je postavljen za ministra, Stijepović je izdao akreditaciju koja je nedostajala UDG-u da postane univerzitet, a ubrzo potom i pokrenuo usvajanje Zakona o izmjenama i dopunama zakona o visokom obrazovanju koji omogućava finansiranje privatnih univerziteta iz budžeta onda kada Savjet za visoko obrazovanje procijeni da je to od ,,javnog interesa”. A većinu članova u Savjetu, po novim zakonskim rješenjima ima Vlada. A Vladu predvodi Milo Đukanović, osnivač privatnog Univerziteta Donja Gorica.

Iako se Stijepović javno zakleo da ,,država neće finansirati privatne fakultete koji već postoje na državnom univerzitetu”, nije pristao da se tako u zakonu i napiše. To će se, obećao je ministar, naknadno propisati vladinom uredbom. Da.

ĆUTANJE: Vukotić, Đukanović, Vukčević i Čelebić nijesu reagovali kada je nedavno portal in4s, što su potom prenijele Vijesti, objavio podatke o zaduženjima UDG-a, odnosno preduzeća Univerzitats.

Znalo se da je Đukanoviću, odnosno preduzeću Univezitats, 2006. godine na ime otvaranja privatnog univerziteta CKB banka odobrila kredit u iznosu od šest miliona eura. Grejs period za njegovu otplatu, objavljeno je, ističe sledeće godine. Što će reći, UDG-u tek predstoji vraćanje tog duga. Branka Bošnjak, šefica stručnog tima za obrazovanje PzP ustvrdila je ranije da je upravo to razlog za izmjene i dopune Zakona o visokom obrazovanju.

To, izgleda, nijesu jedini dugovi UDG-a. Univerzitats se navodno naknadno još poprilično zadužio. Početkom 2009. godine, objavljeno je, ,,CKB im je odobrila još četiri miliona eura sa rokom otplate od 144 mjeseca (UG.O HIPO.OV.BR.9092/09), a u aprilu iste godine, 1.900.000.00 eura – sa rokom otplate od 12 godina (UG.O HIPO.OV.BR.12760/09 ). Za navedena kredite iz CKB u hipoteku založeno je zemljište, zgrada površine 16.700 i garaže u okviru zgrade. Takođe, tokom 2009. Montenegro banka im odobrava kredit u iznosu od 132.000.00 eura sa rokom otplate do 01.09.2012 (-UG.O HIPO.OV.BR.38214/09)”.

Da su zaduženi preko 12 miliona eura vlasnici UDG-a nijesu javno ni potvrdili ni demantovali.

TRŽIŠNA EKONOMIJA NA DOMAĆI NAČIN: Početkom ljeta Dragan Vukčević je u intervjuu Pobjedi objasnio da UDG posluje zahvaljujući kreditima, te da su jedini izvor njihovih finansija – školarine.

Ove godine UDG upisalo je 450 studenata, od planiranih 700. Broj novoupisanih studenata , ,,približno isti kao i prošle godine” kako su objasnili sa univerziteta, nijesu povećale ni brojne olakšice koje je UDG nudio studentima koji upišu neki od njihovih pet fakulteta. Jedna od tih olakšica je recimo 20 odsto niža školarina za drugo dijete iz porodice koje se upiše na UDG.

Godišnja školarina iznosi 1500 eura. Sa novoupisanih 450 studenata UDG broji oko 1500 studenata. To je godišnje zarađenih dva miliona i dvjesta pedeset hiljada. Od toga treba platiti zaposlene. Prema popisu sa sajta UDG, njih je oko 100. Poređenja radi, Pravni fakultet na državnom univerzitetu koji broji oko 40 zaposlenih mjesečno izdvaja oko 60 hiljada eura za plate. Godišnje 720 hiljada eura. Ta računica kaže da 100 zaposlenih, plaćenih kao na državnom univerzitetu, godišnje košta malo manje od dva miliona koliko UDG zaradi od školarine. A treba otplaćivati kredite.

Koliko je isplativo imati privatni fakultet svojevremeno je objašnjavao Nenad Đorđević, jedan od prvih koji je u Srbiji ušao u privatno obrazovanje: ,,Obrazovanje nije profitabilna grana i ulaganje u privatne fakultete ne može da pokrije troškove. Onaj ko se odluči da se time bavi mora biti spreman da dotira rad svojih obrazovnih institucija”. Školarine na njegovoj akademiji, pri tom, iznose 4500 eura.

Da nije lako zaraditi od privatnog obrazovanja pokazao je i slučaj privatne gimnazije Luča, koja je ove godine završila sa ključem u bravi. Jedna od osnivača Luče je Đukanovićeva sestra Ana Kolarević.

Univerzitats je Savjetu za visoko obrazovanje, u postupku akreditovanja i dobijanja licence, dostavio biznis plan. Sa državnog univerziteta su ih podsjetili da ga imaju, i da ne bi trebalo da računaju na budžet. Prefesor je to sigurno dobro izračunao. Nije valjda da je predvidio uplitanje države u zakone svetoga tržišta.

Da je teže nego što je mislio, Vukotić je priznao ubrzo nakon što se upustio u projekat privatnog univerziteta. Ali brzo je shvatio: ,,Mislim da neki iznos od 30 do 40 odsto sredstava iz budžeta namjenjenih za studente državnog univerziteta treba da ide za studente koji su na privatnim univerzitetima”.

Šta je profesor htio da kaže shvatio je Migo. U obrazloženju zašto se mijenja Zakon o visokom obrazovanju u dijelu koji omogućava finansiranje privatnih studija od javnog interesa stoji da je to ,,u skladu sa Preporukom Savjeta Evrope o pristupu visokom obrazovanju, po kojoj sistem finansiranja visokog obrazovanja treba da obezbijedi fer i ravnopravan pristup visokom obrazovanju svim građanima”.

Ako ministrima za to služe evropski standardi, stvarno nam, što bi reko Stiv – ne treba Evropa.

Milena PEROVIĆ-KORAĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo