Povežite se sa nama

DRUŠTVO

LJUDSKA PRAVA IZMEĐU TELEOPERATERA, OGLAŠIVAČA I BEZBJEDNOSNIH AGENCIJA: Ima neka tajna veza

Objavljeno prije

na

Monitor je došao do podatka koji pokazuju da su naši lični podaci – makar oni koji su bili dostupni (nekim?) ovdašnjim teleoperaterima – godinama bili dostupni i zainteresovanim profesionalcima van granica Crne Gore.  A da li su ih i koliko oni koristili – ne zna se

 

Sudija Osnovnog suda u Podgorici Simo Rašović ponovo je, kao nezakonit,  poništio sporazum koji je Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) omogućio nesmetan pristup svim podacima o građanima Crne Gore koji se nalaze u bazi Ministarstva unutrašnjih poslova – jedinstveni matični broj, lična dokumenta, prebivalište, državljanstvo,  bračno i porodično stanje, evidencija vozila, ličnog i lovačkog naoružanja….

Ponovo, pošto je Viši sud jednom već ukinuo presudu u sporu koji je poveden prije nekoliko godina, po tužbi zaposlenih u  NVO MANS. U obrazloženju Višeg suda navodi se da narečena saradnja bezbjednosne Agencije i MUP-a, koliko god da (ne)legitimno ugrožava pravo na privatnost građana, može biti u interesu nacionalne bezbjednosti. Pa valja nanovo izvagati.

I Rašović je to učinio. Teško, ipak, da će se na tome završiti priča o velikom bratu koji sebi daje za pravo da motri na svaki korak i svaku našu riječ. Suviše je toga u igri.

Sjetimo se kako su, početkom decenije, trebale da prođu godine, i makar jedan sudski proces, pa da na zahtjev Agencije za zaštitu ličnih podataka budu ispravljene sporne odredbe ugovora kojima su sva tri operatera mobilne telefonije u Crnoj Gori Upravi policije dozvolile da njihovim bazama podata pristupa lakše, i u mnogo većem obimu, nego što je to predviđao zakon. Tada smo (2011. godina) saznali, doduše nezvanično, da su pojedini policijski službenici fleksibilne ugovore sa pojedinim teleoperaterima zloupotrebljavali i tako što su, nezakonito, nadzirali komunikaciju svojih supruga, djevojaka i ljubavnica. To je valjda bio taj, kako se ono kaže, interes nacionalne bezbjednosti.

Manje je poznato da su naši lični podaci, makar oni koji su bili dostupni (nekim?) ovdašnjim teleoperaterima, godinama bili dostupni i zainteresovanim profesionalcima van granica Crne Gore.  Od bezbjednjaka do agenata prodaje i marketinških stručnjaka. I to je trajalo, bezmalo, deset godina. A da li su ih i koliko oni koristili – ne zna se.

Priča, prema dokumentima do kojih je došao Monitor, počinje u maju 2005. godine, kada se Telenor (tadašnji ProMonte) obraća Agenciji za telekomunikacije tražeći od njih „mišljenje vezano za slanje ProMonteovih podataka van granica Crne Gore i Srbije“ (SCG – tadašnja tzv. državna zajednica, prim. autora).

ProMonte, čiji je vlasnik Telenor, razmatra mogućnost da objedini nekoliko sistema za obradu podataka sa mobilnim operaterom u Mađarskoj, gdje je Telenor takođe većinski vlasnik“, stoji u dopisu tadašnjeg izvršnog direktora  ProMontea Ivana Slipera. „ProMonte bi podatke o svom kompletnom saobraćaju (pozivi, SMS, GPRS, MMS, podaci iz bilinga…) na dnevnoj osnovi, putem interneta ili iznajmljene linije, slao u Mađarsku“.  Konstatujući da u  Zakonu o telekomunikacijama nijesu našli jasno tumačenje odredbe koja se odnosi na slanje tih podataka van granica Crne Gore, Sliper od Agencije traži pojašnjenje – da li postoji pravni osnov za realizaciju planiranog projekta.

U ime Agencije za telekomunikacije odgovorio je, krajem juna 2005., njen tadašnji direktor Zoran Sekulić.  Postoji zakonski osnov za slanje u inostranstvo saobraćajnih podatak koji ne narušavaju princip zaštite privatnosti korisnika, navodi on, precizirajući da se to odobrenje odnosi na „statističke podatka koji se odnose na količinu saobraćaja, ukupno i prosječno trajanje poziva, broj procesiranih SMS i MMS poruka, ukupno i prosječno trajanje GPRS seansi, količinu poslatih i primljenih podataka putem interneta“.

Sekulić se, potom, dotiče  suštine: „Odredbe Zakona o telekomunikacijama  obavezuju operatera da čuva privatnost telekomunikacija i da ne daje informacije o sadržaju, činjenicama i uslovima prenosa poruka“.

A upravo je to bilo ono što su iz Telenora uradili, samo koji mjesec kasnije. I što je, ni od koga ometano i kontrolisano, trajalo koji mjesec manje ili više od deset godina.

Šta su i kako, za to vrijeme, u Agenciji za elektronske komunikacije razmišljali o angažmanu koji su (ne)svjesno odobrili – ne znamo. Nema podataka koji svjedoče da su u Agenciji, sve do novembra 2014. uopšte bili svjesni činjenice da pristup zakonom zaštićenim (povjerljivim) podacima o komunikacijama korisnika 069 mreže, pored operatera u Crnoj Gori imaju i službenici njene sestre firme u Srbiji i Mađarskoj, te krovna kompanija u Norveškoj. I bezbjednosne agencije u makar jednoj od pomenutih zemalja. Tek tada je (10.11.2014.) u Agenciji formirana  radna grupa sa zadatkom da provjeri primjenu zakonom propisanih mjera za obezbjeđenje sigurnosti i integriteta elektronskih komunikacijskih mreža i usluga sva tri ovdašnja provajdera mobilne telefonije i interneta: Crnogorski Telekom, Telenor i Mtel.

U Telenoru su se tim problemom već uveliko bavili. I primjetili da postoji visokorizična grupa podataka kada je u pitanju njihova praksa da svakodnevno u Mađarsku prebacuju informacije o postupanju svojih korisnika. Prema pisanom mišljenju Telenorovog šefa bezbjednosti za prekograničnu saradnju u koji je Monitor imao uvid, u grupu povjerljivih podataka koji su išli preko granice spadaju: podaci o sadržini govorne/pisane komunikacije, podaci o lokaciji, podaci o saobraćaju koji se odnose na uspostavljene i neuspostavljene pozive sa brojevima korsinika i njihovo trajanje (listing poziva). „Svaka aktivnost ili tehničko rješenje koji navedene podatke mogu učiniti dostupnim bilo kome, izuzev Telenor MNE i nadležnim državnim organima u situacijama predviđenim zakonom, je nedozvoljena (ocjena rizika 4)“, piše u tom izvještaju.

U pravnoj službi Telenora su proširili i precizirali da Zakon o elektronskoj komunikaciji (ZEK) „ne dozvoljava da se vrši dostava podataka i/ili obrada i/ili uvid u podatke i/ili trajni izvioz podataka u drugu državu kada su u pitanju povjerljive komunikacije“. Uz upozorenje da svaka prekogranična  mogućnost uvida i obrade sadržine komunikacija korisnika Telenor mreže u Crnoj Gori „može biti smatrano kao ugrožavanje nacionalne bezbjednosti i samim tim predstavljati potencijalni rizik za Telenor“.

U Zaključku njihovog važnog miljenja za iznošenje podataka još stoji: „Treba imati u vidu opasnost ukoliko sada ili u budućnosti postoji mogućnost da državni organi Srbije pristupaju (čak i neovlašćeno) predmetnim podacima i informacijama preko interfejsa ili kanala za presrijetanje komunikacija (koji se uspostavljaju i kao zakonska obaveza operatera)“. Ako ne vjerujete svojim očima da pritvrdimo: sva komunikacija koji su preko Telenor MNE mreže ostvarivali predstavnici izvršne, zakonodavne i  sudske vlasti, te policajci, vatrogasci, kriminalci, novinari i svi drugi građani Crne Gore bila je dostupna zainteresovanim bezbjednosno-informativnim službama Republike Srbije. „Čak i neovlašćeno“.

Par riječi o mogućim posljedicama takvog postupanja nalazimo u izvještaju tadašnjeg direktora korporativnih poslova Telenora. Operater je obavezan da svoju elektronsku infrastrukturu koristi i usluge pruža na način koji ne ugrožava nacionalnu bezbjednost, podsjeća autor izvještaja nekog ko je u hijerarhijskom lancu iznad njega. Potom, uz konstataciju kako svaka prekogranična mogućnost uvida u sadržinu komunikacija „nesporno, logično i zakonski može ugroziti nacionalnu bezbjednost“, autor Mišljenja navodi da „nepođtovanje navedenih zabrana nosi ogroman rizik za Telenor MNE“, pošto uz drakonske novčane kazne (od jedan do 10 odsto ukupnog godišnjeg prometa) rizikuju i zabranu rada, „kao zaštitnu mjeru“.

Na sreću menadžera i akcionara Telenora kaznene odredbe Zakona o elektronskim komunikacijama nijesu primjenjene u njihovom slučaju. Nadzornici Agencije ustanovili su da Telenor „nije obavijestio korisnike o mjestu čuvanja njihovih ličnih podataka, podataka o saobraćaju i podataka o lokaciji, to jest da će se ti podaci čuvati na sistemu van Crne Gore“ i konstatovali kako je na taj način prekršio odredbe ZEK-a, koje uređuju tajnost podataka, zaštitu podatak o ličnost i zaštitu neobjavljenih podataka. Naložili su im onda da uočene nepravilnosti isprave u roku od 60 dana. I tu je manje-više stavljena tačka na cio slučaj (Telenor je izboksovao produženje roka).

Telenor treba što pre je moguće da ispuni obaveze iz Rešenja“, savjetuju njihovi advokati iz beogradskog Ortačkog advokatskog društva Petrović & Glogonjac navodeći kako je „dobro što u Rešenju nije utvrđeno kršenje ZEK-a koje podrazumeva prekršajno kažnjavanje u smislu člana 192 ZEK-a (1 – 10 odsto godišnjeg prihoda)“.

Korisnici usluga ovog teleoperatera ostali su oskraćeni za informaciju da je je njihov provajder, nezakonito, zaštićene i povjerljive podatke izložio mogućem uvidu stranih službi i agencija. Bilo da su one bezbjednosno/ekonomski zainteresovane za njihovu komunikaciju i poslovne planove ili ih marketinški interesuje šta listaju, čitaju, kuda se kreću… Samim tim, korisnici usluga Telenora bili su uskraćeni i za pravo da pred sudom zatraže eventualnu naknadu materijalne i nematerijalne štete.

Još nijesmo došli do konkretnih odgovora na pitanje da li su u isto vrijeme, po istom principu, iste ili neke druge inostarne službe i agencije imale uvid u telefonske komunikacije korisnika drugih mobilnih mreža u Crnoj Gori  (jednoj od njih majka firma je u Srbiji, drugoj u Zagrebu). Oprez, u svakom slučaju, nije na odmet. Makar i nemali državnih tajni.

 Zoran RADULOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

BESPLATNI UDŽBENICI: Boli glava, al’ više novčanik

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon što su besplatne udžbenike počele da dijele opozicione opštine, DPS je i sam počeo da primjenjuje tu praksu. Država koja bi trebalo da taj vid ,,trgovine” izbije iz partijskih ruku, tvrdi da nema para da ispuni ustavnu odredbu o besplatnom školovanju

 

Prema najavama, prodaja udžbenika za predstojeću školsku godinu počinje 26. avgusta. Cijene će biti oko tri eura niže u odnosu na prethodnu godinu. Prosječna cijena kompleta udžbenika za osnovnu školu za prošlu školsku godinu bila je 68,12 eura, za gimnazije 83,55, za srednje stručne škole nema preciznih podataka, okvirno  se kreću oko 100 eura.

Ako imate namjeru da kupite ili posudite stare udžbenike, imajte na umu da reforma obrazovanja neprestano teče, pa su ove godine novina – radna sveska iz istorije za sedmi razred, udžbenik i radna sveska iz biologije za sedmi, osmi i deveti razred, kao i udžbenik i zbirka zadataka iz fizike za prvi razred gimnazije.

U državi, već godinama, kao razmišljaju da olakšaju roditeljima, ponajviše  time da udžbenici budu besplatni, ali nema se. A i to očigledno nije razvojni projekat. Prije par godina u Ministarstvu prosvjete su izračunali da bi za besplatne udžbenike trebalo godišnje izdvojiti oko pet miliona eura. Previše za krhki budžet.

Postoje, uostalom, i važnije stvari od obrazovanja i standarda učenika I njihovih porodica. Preko pet miliona se svake godine da iz budžeta za  finansiranje političkih partija, preko devet miliona košta gorivo za 3,7 hiljada službenih automobila, za zakup objekata koje koristi državna administracija 8,7 miliona, za administrativni materijal 6,7 miliona, službena putovanja odnesu pet miliona… Prioriteti.

Roditelji koji školuju djecu u zemlji u čijem Ustavu piše da je osnovno obrazovanje besplatno, dobro znaju da su od udžbenika skuplji – školska torba, patike, jakna… I da često, a kako drugačije nego na rate, na opremanje đaka u školu ode cijela plata.

Znaju to i političari, pa su zarad političkih poena znali da zađu i na teren obrazovanja. Prvi je počeo DPS – u toku predizborne kampanje 2012.  otkriveno je da su aktivisti vladajuće partije u Golubovcima u svrhu obezbjeđivanja glasova dijelili Zećanima ,,školske udžbenike, suhomesnate proizvode i osvježivače za kupatila”. Opozicija je tvrdila da se udžbenici dijele isključivo po političkoj pripadnosti. Po kom kriterijumu su se dijelili osvježivači, do danas, nije utvrđeno.

Opoziciona vlast u Beranama pokazala je da raspodjela besplatnih udžbenika nije nemoguća. U ovoj opštini su 2014.  prvi put podijelili besplatne udžbenike i školski pribor svim đacima prvacima, ubrzo su otišli i korak dalje pa već par godina besplatne udžbeničke komplete dobijaju đaci svih razreda osnovnih škola u Beranama.  Primjer Berana slijede, takođe opozicione, opštine Budva i Plužine. Priključile su se i one u kojima je na vlasti DPS: Tivat, Bar, Mojkovac, Podgorica, Nikšić, Danilovgrad, Bijelo Polje, Cetinje. Uglavnom dijele udžbenike prvacima, a u Tivtu, na primjer, podijeliće besplatne udžbenike za učenike prva tri razreda osnovne škole.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 16. AVGUSTA

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BETONIRANJE PAŠTROVIĆA: Investitori  umjesto bogatih i slavnih

Objavljeno prije

na

Objavio:

Očuvanje prirodnog pjezaža nije bio priroritet bivše budvanske vlasti i Ministarstva turizma i održivog razvoja. Ti državni i opštinski kartografi divljački su urbanizovali obalu Paštrovića po istom receptu po kojem su zabetonirali   Budvu, Bečiće, Pržno, Petrovac…

 

Privode se kraju  poslovi na totalnoj urbanističkoj degradaciji atraktivne budvanske rivijere na potezu od naselja Sveti Stefan do poznate plaže Galije. Na tom dijelu obale netaknute prirode, obrasle makijom i stablima crnog bora koji nestaje pod bagerima, sa kompleksom od sedam  malih pješčanih i stjenovitih plaža omiljenih među turistima, sprema se gradnja  više od 110 hiljada kvadrata komercijalnih građevina, stanova, apartmana, vila i ponekog hotela. Ovaj neizgrađeni dio Paštrovića, sa crvenim stijenama koje se okomito spuštaju u more, između potoka, jaruga i malih uvala, dio je jedinstvenog mediteranskog pejzaža turističke Crne Gore, zajedno sa elitnim hotelom Sveti Stefan u čijoj se blizini nalazi. Očuvanje prirodnog pjezaža, koji je u mnogim primorskim zemljama pod institucionalnom zaštitom u skladu sa poveljama Evropske unije, nije bio priroritet bivše budvanske vlasti i Ministarstva turizma i održivog razvoja. Ti državni i opštinski kartografi divljački su urbanizovali obalu Paštrovića po istom receptu po kojem su zabetonirali   Budvu, Bečiće, Pržno, Petrovac… Za razliku od naselja Sveti Stefan, čija je obala uništena divljom gradnjom, produžetak morskog pojasa do Galija betoniraće se planski.

Riječ je o prostoru za koji je nekadašnja vlast u eri uspona crnogorskog turizma imala drugačije planove. Šezdesetih godina prošlog vijeka hotel Sveti Stefan doživljava procvat i dobija svjetska piznanja kao jedno od najljepših ljetovališta na svijetu. Novootvoreni hotel posjećuju bogate i slavne ličnosti iz svijeta filma, umjetnosti, mode, politike, sporta, državnici, krunisane glave, filmske dive, među kojima je bila  u to vrijeme jedna od najpopularnijih glumica – Sofija Loren sa suprugom, uspješnim producentom Karlom Pontijem. Slavnom paru  ponuđen je plac za izgradnju vile na obali nadomak Svetog Stefana, na prostoru izmeđi pomenutih plaža, što oni nisu prihvatili.  U želji da na ovoj lokaciji razvijaju ekskluzivni turizam, placeve na poklon pripremili su i za glumca Kirka Daglasa i glumicu Doris Dej, a kasnije i za mnoge druge. Ideja nije realizovana, ali je Opština Budva ubrzo donijela odluku da na toj lokaciji pokloni parcele za gradnju vila domaćim zvijezdama Emiru Kusturici, Dejanu Saviću, poznatom psihijatru Dušanu Kosoviću…Samo je Dejo Savić sagradio vilu na ustupljenoj lokaciji dok je Kusturica svoj plac ubrzo prodao. Ideja nije zaživjela iz prostog razloga što su se elitizmu suprotstavili i sami mještani koji su divljom gradnjom uništili dobar dio naselja Sveti Stefan. Do neurbanizovanog zemljišta Crvene Glavice, maslinjaka poznatog Auto Kampa, Bijelog Rata i Galija, koje je bilo u vlasništvu Opštine,  špekulativnim transkacijama došli su investitori bliski vlastima.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 16. AVGUSTA

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

OTPADNE VODE ISPRED BEČIĆKIH HOTELA: Kanalizacija opet prijeti sezoni

Objavljeno prije

na

Objavio:

Postrojenje za preradu opadnih voda projektovano je za određeni broj stanovnika Budve i Bečića. Šta će se dogoditi ako se realizuju svi kapaciteti planirani detaljnim urbanističkim planovima.  Zastrašujuće brojke iz planova DUP-Budva centar i DUP-Bečići govore da je u ponudi za gradnju novih 3,3 miliona kvadrata

 

Početkom poslednje julske sedmice, najveći hotelski kompleks na Crnogorskom primorju zadesila je ekološka katastrofa kakva se ne pamti. Došlo je do izlivanja fekalnih voda ispred hotela Montenegro, Belvi, Iberostar i hotela Tara, kada se kanalizacija iz šahti izlila po štetalištu duž bečićke plaže, po obližnjim plažnim barovima ipoput rijeke se slivala direktno u more. Gosti luksuznih bečićkih hotela bili su u šoku, primorani da ne izlaze iz hotela dok se nesnosan smrad  širio poznatim ljetovalištem, u kome je u tom trenutku odmaraloviše hiljada inostranih turista. Do izlivanja kanalizacije došlo je ponovo, narednog jutra. Ogorčenje hotelijera je ogromno jer su suočeni sa žalbama gostiju i regovanjima vodećih turoperatora u čijem su aranžmanu doputovali u Crnu Goru. Putničke agencije TUI, Nekerman i Tomas Kuk prijete tužbama za nadoknadu štete, dok se tužbe budvanskih hotelijera podnose u rekordnom roku, protiv odgovorne budvanske firme WTE Otpadne vode, doo, koja rukovodi postrojenjem za preradu otpadnih voda u naselju Vještice u Bečićima.

Vlasnici hotela Iberostar Belvi podnijeli su u srijedu tužbu protiv preduzeća WTE, sa odštetnim zahtjevom od  milion eura. Najavljena je  zajednička tužba hotelskih kompanija,  Montenegro Stars, Tara , Harmonija i hotelske grupe Belvi. Problem je nastao zbog blokade pumpne stanice u Bečićima kojom se otpadna voda ubacuje u sistem i vodi ka postrojenju za prečišćavanje.

Bilo je pitanje vremena kada će tako nešto da se dogodi na budvanskoj rivijeri na kojoj funkcioniše komunalna infrasturktura iz prošlog vijeka a broj komercijalnih kvadrata u novom, 21. vijeku, uvećan je do pucanja. Gavni krivac za skandal u špicu turističke sezone, zbog kojeg mnogi gosti otkazuju e rezervacije, je njemačka firma WTE Wassertechnik  koja je izgradila postrojenje za preradu otpadnih voda za odvođenje čiste, prerađene kanalizacione tečnosti u more. I čiji ljudi vode brigu o sistemu otpadnih voda preko budvanske firme WTE Otpadne vode.

Riječ je o najvećoj investiciji Opštine Budva  koja je ujedno i najveća korupcionašku afera, značajnija od svih do sada procesuiranih u vezi budvanske organizovane kriminalne grupe (OKG), koja je u vrijeme vladavine DPS-a, oštetila budžet najpoznatije turističke opštine za više od 100 miliona eura. Novoizgrađeni sistem sa postrojenjem u zaleđu Bečića koštaće Opštinu Budva oko 100 miliona eura, a već par godina nakon puštanja u rad pokazuje velike nedostatke.

Nečisto more na budvanskim plažama svakodnevna je pojava. Turisti se žale da se svakoga dana u moru može vidjeti pjena na površini sa muljem od kanalizacije. Na svim budvanskim plažama od Jaza do Svetog Stefana, kao po komandi, u određeno doba dana, pojavi se mutna pjena, koju morski talasi raznose po obali. Odakle masne fleke po budvanskim plažama stižu i da li  ta pojava ima veze sa postrojenjem, niko ne zna.

Prema podacima iz izvještaja Revizorske institucije obaveze Opštine po osnovu otplate kredita koji je uzela kompanija WTE za finansiranje izgradnje postrojenja za prečišćavanje iznosile su 97,6 miliona eura u julu 2014. Na ime glavnice duga 65,5 miliona i na ime kamate 32 miliona eura.  Opština će kredit otplaćivati  do 2034 godine. Za iznos od 29 miliona garancije njemačkoj firmi potpisala je Vlada dok je lokalna uprava Opštine u vrijeme mandata predsjednika Lazara Rađenovića, dala garancije na 66 miliona eura bez saglasnosti Vlade.

Nova lokalna uprava na čelu sa Demokratama pokušala je dug umanjiti angažovanjem konsultantske kuće Dr. Duhovnik, za procjenu izvedenih radova. Superrevizija je pokazala da su Njemci u izgradnju postrojenja u Vješticama uložili 39 miliona eura. Međutim, ugovor između Opštine i kompanije WTE bio je predmet analize Specijalnog tužilaštva, kada je ustanovljeno da je projekat poslužio budvanskom rukovodstvu za naduvavanje cijena i izvlačenje novca iz ove visoko rangirane investicije. Za korupciju je odgovarao bivši direktor WTE za Crnu Goru, Ginter Faust koji je prihvatio status svjedoka saradnika i priznao da je učestvovao u prevari u iznosu od 3 milona eura. Faust je uskoro napustio Crnu Goru,  a iznos duga Opštine prema WTE umanjen je za taj iznos.

Predsjednici Opštine iz redova DPS-a, Lazar Rađenović i Rajko Kuljača prihvatili su sve uslove finansiranja postrojenja, a nakon toga “zaboravili” da srevisiraju preuzete obaveze. Novu vlast dočekao je ogroman dug i prijetnje Njemaca da će aktivirati date garancije. Bivši predsjednik Dragan Krapović izmirio je 6,5 miliona eura duga, dok je njegov naslednik, Marko Carević uplatio dodatnih 3,5 miliona na ime dugovanja i 800 hiljada za održavanje postrojenja. I pored uloženih silnih miliona, mnogi u lokalnoj upravi ocjenjuju da postrojenje nije tehnološki doraslo zadatku koji je trebalo da obavlja. To se nedavno i pokazalo. Poseban problem predstavlja odlaganje otpada od prerade kanalizacije, koji se privremeno deponuje na istoj lokaciji, zbog čega stanovnici tog naselja u Bečićima trpe nesnosan smrad i trajno zagađenje svoje životne sredine. Projektom nije bilo riješeno pitanje odlaganja otpada, koji se sada odvozi za Albaniju.

Postrojenje u Bečićima služi za samo prečišćavanja otpadnih voda Budve i Bečića. Na njega je priključen gradski kanalizacioni sistem od brda Topliš u Budvi pa do kraja Rafailovića. Turističko naselje Pržno koje je lani ispred elitnog hotela Maestral zadesila ista katastrofa, nije u sistemu. Nije ni Sveti Stefan, ni Petrovac sa Buljaricom. O plaži Jaz da se i ne govori, tamo se hiljade ljudi odmara i kupa u potpuno nehigijenskim i krajnje neprikladnim uslovima koji ne služe na čast ni Opštini a ni Crnoj Gori kao turističkoj zemlji.  Od zagađenog mora najčešće stradaju djeca koja po pravilu na ljetovanju u Budvi dobijaju razna trovanja. O čemu bi, kad bi smjele, mogle posvjedočiti zdravstvene službe u Domu zdravlja u Budvi. Ili JP Morsko dobro koje, patritotski,  objavljuje lažne izvještaje o vanredno čistoj, plavoj morskoj vodi na plažama našeg dijela Jadrana.

Raniji kanalizacioni sistem u Budvi imao je cjevovod  u moru na potezu od vrha Rta Zavala do vrha ostrva Sv.Nikola, sa krajnjim ispustom na udaljenosti od 800 metara od ostrva prema pučini. Novi je preuzeo isti cjevovod, sa tom razlikom što treba da ispušta čistu vodu, u šta mnogi građani Budve sumnjaju zbog zagađenja mora na plažama koje je ove turističke sezone izraženije nego ranije. Oni koji su ljetovali u Turskoj ili Grčkoj, tvrde kako je situacija sa zagađenim morem  tamo nezamisliva. Dok u Ministarstvu turizma pričaju bajke o elitnom turizmu, ne rješava se pitanje kanalizacione mreže koje je prije svega civilizacijsko  pitanje. Ekološke katastrofe sa izlivanjem kanalizacije u more gotovo su svakodnevnica tokom turističke sezone. Pogubnije negativne propagande neke turističke destinacije od ove nema.

Loše priče periodično stižu sa svih strana, zagađeno more u Ulcinju, u Petrovcu na glavnoj plaži. Slično je u Tivtu, u kotorskom zalivu, u Herceg Novom. Problemi sa zagađenjem mora redovna su pojava i u elitnim ljetovalištima Sveti Stefan i Miločer. O tome se godinama ćuti. Objavljivanje izvještaja o smrdljivom moru u kome plivaju svakakve stvari, o protestima mještana, smatra se izdajom državnih interesa i potkopavanjem turističke sezone.

Postrojenje za preradu opadnih voda projektovano je za određeni broj stanovnika Budve i Bečića. Šta će se dogoditi ako se realizuju svi kapaciteti planirani detaljnim urbanističkim planovima.  Zastrašujuće brojke iz planova DUP-Budva centar i Dup-Bečići govore da je u ponudi za gradnju novih 3,3 miliona kvadrata.

U betonom okovanim Bečićima do sada je izgrađeno oko 800.000 kvadrata, preostalo je još 2,2 miliona koji čekaju na realizaciju. Samo do maja prošle godine pristiglo je zahtjeva na saglasnost kod Glavnog gradskog arhitekte na oko 500.000 kvadrata. Uži centar Budve uz more, od Avale do Zavale planiran je za 1,7 miliona kvadrata. Kako je već realizovano 660 hiljada u ponudi je preostao 1,1 milion m2 da se izgradi u tom ekskluzivnom pojasu. O pratećoj komunalnoj infrastrukturi niko ne razmišlja. Veliki investitori i divlji graditelji ionako ne plaćaju komunalne takse, pa se ne zna ni od kojeg novca da se grade nova postrojenja. Svi hoće da zarade od mora i turističke sezone ali svi zdušno, veliki investitori kao i oni mali, stranci i mještani, rade na uništenju turističke sredine.  Devastiraju prostor i more kao da će vječno trajati, a onda su u čudu što turisti odoše na  druga mjesta. Uređenija i kulturnija.

 

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo