Povežite se sa nama

MONITORING

MONITOROVA ANKETA: Udruženo protiv krađe

Objavljeno prije

na

FILIP KOVAČEVIĆ, PROFESOR POLITIČKE PSIHOLOGIJE
Zajednička platforma svih antirežimskih snaga

Formula opstanka Đukanovićevog režima je ogroman novac plus represivni aparat. Da bi se u Crnoj Gori desile progresivne političke promjene, potrebno je razbiti spregu između DPS-ovog ,,prljavog” novca i DPS-ovih ,,prljavih” javnih i tajnih službi. Očigledno je da, u ovom trenutku i na ovim izborima, to nije pošlo za rukom postojećim opozicionim snagama. Međutim, ja ne mislim da se slučaj tri relativno male i specifične opštine može generalizovati i primijeniti na situaciju u cijeloj Crnoj Gori. Trenutna situacija ne izgleda povoljno, ali to ne znači da za nekoliko mjeseci, ako se preduzmu adekvatne mjere, neće biti bolje. Ne treba, dakle, padati u ravnodušnost, apatiju ili, čak, očajanje jer je to najveći poklon koji bilo koja slobodna i nezavisna osoba može da da režimu. Treba se suočiti sa realnošću trenutnog poraza, označiti slabosti, bez sentimentalnosti poslati u političku penziju one koji su loše odradili preuzeti dio posla, a zatim, sa novim snagama i novim elanom, kreirati dugoročnu strategiju koja ima veliku vjerovatnoću da se kruniše pobjedom.

O tome što bi ta dobitna dugoročna strategija trebala da bude, aktuelne su dvije ,,škole mišljenja” među nezavisnim političkim analitičarima. Jedna škola tvrdi da je potrebno da se postojeće opozicione partije okrenu jačanju sopstvenih infrastruktura i profilisanju sopstvenih ideoloških i programskih opredjeljenja i napuste ideju heterogenog udruživanja i koalicionog savezništva. Na taj način, ističu ovi analitičari, potencijalni glasači mogu biti motivisaniji da podrže date partije, jer će jasno uvidjeti za koga ili za što glasaju i moći da takav otvoren nastup uporede sa već poznatim regresivnim „kameleonstvom” vladajuće kamarile. Druga škola mišljenja vjeruje da je najbolji način da se efektuira smjena DPS-a – formiranje maksimalno širokog, demokratskog bloka, jedne vrste nadstranačke unije stranačkih i nestranačkih potencijala, koja bi na taj način ostvarila i subjektivno-psihološku i objektivno-sinergetsku prednost i na narednim izborima mogla da po broju glasova nadmaši Đukanovićevu partiju i njene satelite. Dobar primjer takve široke saradnje je bio dogovor da Miodrag Lekić kao predsjednički kandidat bude podržan od strane svih u opoziciji. Upravo to je dovelo do Lekićeve pobjede, koja je kasnije ukradena kroz djelovanje onog represivno-kriminalnog aparata koji sam pomenuo na početku. Zbog uspjeha udruženog djelovanja na predsjedničkim izborima, lično dajem prednost drugoj školi mišljenja i mislim da je potrebno što prije napraviti zajedničku platformu djelovanja svih anti-režimskih snaga koja bi, uz institucionalne i intenzivne međunarodne, uključivala i vaninstucionalne, demokratske i nenasilne aktivnosti, kao što su bojkoti, okupacije, performansi, protesti, štrajkovi, itd.


DALIBORKA ULJAREVIĆ, DIREKTORICA CGO

Opozicioni blok povećati i ojačati

Rezultati lokalnih izbora ukazuju na nekoliko stvari, koje znamo odavno ali ih očito ne adresiramo adekvatno.

Prvo, DPS nije ni blizu jak na državnom nivou kako bi se to moglo pomisliti iz rezultata izbora u ove tri opštine. Ovakvom rezultatu DPS može da zahvali dijelom i činjenici da su se sa ogromnom zloupotrebom državnih resursa, interesno-tajkunskom logistikom i finansijskom potporom, nesporno razgranatom partijskom mrežom, koncentrisali na biračko tijelo od 28 000 birača, pa je bilo mnogo lakše ostvariti ubjedljivu pobjedu kao pokušaj pripreme i svojevrsni politički marketing za predstojeće izbore, sa akcentom na Podgoricu. Cilj pobjede je i amortizovanje očigledne zloupotrebe resursa iz afere Snimak.

Drugi set razloga leži u samoj opoziciji, loše pripremljenoj strategiji nastupa, ignorisanju razlike, a ona je bitna i velika između lokalnih i predsjedničkih izbora. Opozicija treba da preispita i određene taktike djelovanja, iskoristi veliki prostor za artikulisanje brojnih društvenih problema u sferi ekonomije, vladavine prava, bezbjednosti, regionalne i međunarodne politike. Treba raditi na povećanju i jačanju opozicionog bloka, koji ne mora biti centralizovan, a za lokalne izbore se to pokazalo kao loša forma, ali mora postojati minimalna koordinacija opozicionih aktera, mora se prestati sa međusobnim optuživanjima i uspostaviti sistem utvrđivanja objektivne odgovornosti. Rezultat DPS-a je opasnost za dalji razvoj demokratskih procesa u Crnoj Gori i opozicija ima obavezu i odgovornost da dalje radi na uspostavljanju osnovnih demokratskih mehanizama, a smjenjivost na izborima je jedan od bitnih. Ne treba zaboraviti ni potrebnu ulogu SDP-a, koji treba ohrabriti da nastavi da gradi svoju drugačiju političku poziciju od one na koju smo navikli i da se kreće ka profilisanju autonomnog političkog izraza.

BALŠA BRKOVIĆ, KNJIŽEVNIK
Zemlja za čuđenje i širu analizu

Nisam stručnjak za izbore i izborne strategije niti politički analitičar, neko od te fele bi sigurno sve razjasnio i razmrsio. Moj odnos prema ovakvim događajima je odnos začuđenog građanina. Cetinje je u proteklih dvadeset i kusur godina devastirano kao nikada u svojoj novijoj istoriji. Cetinjanima, bar u velikom broju, ili to ne smeta ili, pak, ne prepoznaju one koji su za to zaslužni…

Mojkovac je, izgleda, druga priča. Magistar Veljović je tako lijepo pričao o NATO integracijama… Zamislite tek da je pričao o lokalnim izborima, kakav bi tek tada bio rezultat.

Na Cetinju je pobjednicima bilo lako – sa privrednim gigantima i svjetski atraktivnim centrom Marine Abramović, sa Njegošem kojeg je ministar Đaga uzeo za ruku i odveo na biračko mjesto… nisu ni mogli da izgube. Na slikama sa slavlja vidi se jedna vrsta naglašene iracionalnosti – unošenje slike lidera kao neke vrste totema, zaklinjanje kao nekada, potreba da se objavi beskrajna lojalnost totemu…

Hoću da kažem, možda sve ovo više zaslužuje neku vrstu šire antropološke analize…

STEVO MUK, DIREKTOR INSTITUTA ALTERNATIVA
Opozicija se ne smije obeshrabriti

Izbori održani istovremeno u tri opštine omogućili su DPS-u angažovanje svih resursa u ovim opštinama i na taj način omogućili višestruki efekat i izborni rezultat. Dok je opozicija kalkulisala idejom bojkota parlamenta, osporavala izborne rezultate predsjedničkih izbora i fokusirala se na razobličavanje afere Snimak, očigledno je da se DPS više bavio dolazećim izborima. Moj utisak je da je aktivnost opozicije i na državnom i na lokalnom nivou u proteklih šest mjeseci bila ograničena i da nisu na odgovarajući način valorizovali utisak izborne pobjede iz aprila unutar opozicionog biračkog tijela. Ideja opozicije da na jednoj ključnoj temi ,,beskompromisna borba protiv korupcije i organizovanog kriminala” dobije vlast očigledno ne prolazi. Zato će morati da ponude više od toga ukoliko žele podršku birača.

Izborni rezultati su jasna poruka opoziciji i SDP-u da je potrebno mnogo više da ulože u sopstveni partijski razvoj i komunikaciju sa biračima da bi mogli očekivati bolji ishod. Opozicija mora ozbiljno analizirati greške i ograničenja u sopstvenim redovima kako bi bila sposobna da potraži rješenja na personalnom, programskom i organizacionom nivou. Bez pravog odnosa prema sopstvenoj odgovornosti i riješenosti da se mijenjaju nabolje neće biti mogući bolji rezultati.

Činjenica da je kupoprodaja glasova i zloupotreba državnih resursa široko prisutna praksa ne smije obeshrabriti opoziciju niti to smije biti razlog da se okrenu bojkotu ili drugim nekonvencionalnim sredstvima političke borbe. Opozicija mora uraditi sve da zadobije više povjerenja građana od onoga što DPS može svojim metodama rada natjerati da glasa za vlast.SDP i opozicija imaju obavezu da nastave rad i zadobiju povjerenje birača koji svoj glas daju DPS iskreno vjerujući da je to pravi izbor.

JELISAVA KALEZIĆ, PROFESORICA
Bolja početna pozicija vlasti

Rezultati lokalnih izbora na Cetinju, u Mojkovcu i Petnjici imaju, po mome mišljenju i zajedničke odlike i specifičnosti. Zajedničke odlike izbornih rezultata u ove tri opštine su zasnovane na: okolnosti da još nije usvojen set novih izbornih zakona, odnosno da dosadašnja izborna pravila obezbjeđuju bolju početnu poziciju vladajućoj partiji/koaliciji; da je u Crnoj Gori uključivanje nestranačke javnosti, grupa, pojedinaca i navladinog sektora u izborni proces u samom začetku i da ni ovoga puta nije bitno uticalo na izborne rezultate.

Princip smjenjivosti vlasti pretpostavlja stvaranje društvenog okvira u kojem će građanin biti siguran da njegov glas vrijedi, jer je odraz slobodno izražene volje čije je izražavanje potpuno zaštićeno valjanim zakonima i nezavisnim institucijama. Riječju, da se akteri u izbornoj utakmici (političke partije, grupe građana, koalicije, nezavisni pojedinci) bore za glasove građana tako što će saopštavajući svoje programe biti zakonom obavezni da snose posljedice lažnog predstavljanja, odnosno neizvršavanja predizbornih programa i obećanja. Tada će se i građani u velikoj mjeri odvažiti da na izborima kažnjavaju loše rezultate. Analogno tome da je zakonom zabranjeno lažno oglašavanje proizvoda i usluga, odnosno da se javno iznošenje manjkavosti proizvoda odmah ispolji u vidu slabe potražnje.

R. M.

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ZAŠTO ODLAZE STRANI INVESTITORI: Neispunjena obećanja DPS vlasti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane? Ili su problem neispunjena obećanja DPS ministara koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom

 

Nakon promjene vlasti u Crnoj Gori u avgustu 2020., pojedini strani investitori odustaju od ranije ugovorenih projekata i značajnih investicionih ulaganja na području Crnogorskog primorja.

Prvi je to učinio zakupac elitnog turističkog kompleksa Sveti Stefan-Miločer, kompanija Adriatic properties i njen vlasnik, grčki biznismen Petros Statis. On je krajem maja 2021. godine objelodanio kako će hotelski operater Aman Resorts zatvoriti hotele Sveti Stefan i Miločer i pokrenuti arbitražni postupak pred sudom u Londonu protiv države Crne Gore, sa odštetnim zahtjevom od 100 miliona eura. Odlučili su se na takav korak zbog odluke lokalne zajednice da ukloni barijere u vidu gvozdenih ograda i kapija na prilazu maloj, Kraljičinoj plaži. Zahtjevi mještana da se oslobode prilazi plažama doveli su Aman u situaciju da ne može svojim gostima da obezbijedi mir i privatnost.

Arbitražom prijeti i drugi investitor, Konzorcijum kompanija Nortstar d.o.o iz Podgorice i of-šor kompanije Eqest Capital Ltd, registrovane na britanskom ostrvu Jersey, koji je planirao gradnju turističkog kompleksa na hercegnovskoj rivijeri, pod nazivom Montrose.

Početkom septembra ove godine Ministarstvu finansija stigao je dopis kompanije Nortstar o raskidu ugovora o zakupu zemljišta, lokacije na kojoj je planirana izgradnja više hotela, naselja sa luksuznim vilama, apartmanima, pristaništima, marinama i mnogobrojnim pratećim objektima. Vrijednost investicije procjenjivana je na 250 miliona eura.

Realizacija oba navedena projekta umnogome je zavisila od dobrih relacija investitora sa istaknutim političarima iz redova DPS-a, sa ministrima ključnih resora koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom za te dvije lokacije. Što je tokom investicione euforije od 2006. godine bila uobičajena praksa.

Visok nivo korupcije obilježio je sektor građevinarstva i stranih investicija, u kome su državni funkcioneri ucjenjivali investitore. Sve njihove potrebe i želje  ispunjavali su donošenjem niza urbanističkih planova na štetu prirodnih resursa  priobalnog područja. Povlastice su se, nerijetko, odnosile i na finansijske ustupke u pogledu plaćanja raznih državnih taksi i poreza ili naknade za zakupljeni prostor kopna i mora, koji se mjerio stotinama hiljada ili milionima kvadrata.

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane?

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA IZMEĐU STATISTIKE I PROJEKCIJA: San ili java

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok sve teže sastavljamo kraj s krajem, statistika nas ubjeđuje da nam je sve bolje i bolje. A političari najavljuju „nikad težu” jesen i zimu. Nastavljajući da troše nezarađeno

 

Crna Gora je, prema preliminarnim statističkim podacima, imala najveću stopu ekonomskog rasta u Evropi u drugom kvartalu (april–jun) ove godine. „Stopa realnog rasta BDP-a u drugom kvartalu 2022. godine iznosila je 12,7 odsto“, saopšteno je iz Monstata.

Iz priloženih podataka vidi se da je za proljetošnji rast ekonomije najzaslužnija kategorija „lična potrošnja domaćinstava“ koja je bila nekih 200 miliona veća nego u istom periodu prošle, 2021. godine. A dosta su pripomogle i zalihe, koje su za godinu dana uvećane sa 71,5 na 199,5 miliona.

Podatke Monstata, po pravilu, ne prati detaljnije objašnjenje pa je interpretacija saopštenih podataka prepuštena zainteresovanima. Među prvima se oglasio bivši ministar ekonomije i jedan od osnivača političkog pokreta Evropa sad Jakov Milatović. „Ovo je rezultat povećanja plata zbog Programa Evropa sad i samim tim značajno veće potrošnje domaćinstava. Znanjem do uspjeha“, pohvalio se Milatović pratiocima na tviteru.

Ima tu istine. Bez uvećanih plata potrošnja bi, bez sumnje, bila manja. Ali, tu se priča ne završava. Rast zarada u Crnoj Gori pogurao je i cijene. Zato je naša ovogodišnja inflacija, takođe, među najvećima u Evropi. I za približno polovinu veća od one izmjerene u zemljama euro zone. Iako je tamo uticaj energenata (struja, gas, naftni derivati) na ukupan rast cijena neuporedivo veći nego u Crnoj Gori. Taj dio zasluga programa Evropa sad Milatović i Milojko Spajić ne pominju.

Tu su, potom, i efekti ukrajinske krize. Ne samo globalni. U izmjerenom rastu „lične potrošnje domaćinstava“ jedan pristojan dio otpada na Ukrajince i Ruse koji su, nakon početka rata, došli u Crnu Goru. Kao što je i rast zaliha u drugom kvartalu, u dobroj mjeri, posljedica grozničavog gomilanja osnovnih životnih namirnica (brašno, ulje, šećer) i u špajzima i u trgovačkim magacinima. U strahu da ćemo, usljed rata na Istoku Evrope, ostati bez hrane.

Eto tako smo se, prema stopi ekonomskog rasta, našli na vrhu Evrope.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

TARGETIRANJE NOVINARA U MANIRU DPSA-a: Novinare na bandere, slobodu medija o klin

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon što je premijer Dritan Abazović u više navrata optuživao medije i prijetio gašenjem, na mejl adresu jednog od njih stigla je prijetnja smrću

 

„Novinar si pi*ka ti materina pa piši o ovim go*nima i znaj visićeš na banderi u bulevaru za primer, kolabirantu“, jedna je od prijetnji koja je protekle sedmice upućena urednici nedavno osnovanog M portala. Riječ je o mediju koji duže vrijeme objavljuje prepiske kriminalaca, pripadnika takozvanog „škaljarskog“ klana, u kojima se pominje odlazeći premijer Dritan Abazović, funkcioneri ove i prethodne Vlade, ali i Srpska pravoslavna crkva i Demokratski front. U nekoliko mjelova koji su stigli na adresu glavne urednice M portala Danice Nikolić targetirani su novinari, građanski i nevladini aktivisti, političari i preduzeća…

Povodom tih prijetnji Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici je formiralo predmet. Prijetnje M portalu stigle su nakon više Abazovićevih otužbi, da ovaj i neki drugi mediji, radeći za Demokratsku partiju socijalista (DPS), šire govor mržnje i ekstremizam, a doveo ih je u vezu sa kriminalnim klanovima. Iz M portala je prethodno saopšteno da stvari komplikuje ćutanje onih koji bi trebalo da ih zaštite kao građane i kao novinare. Na izjave premijera Abazovića reagovali su i iz Gradske televizije, čiji je osnivač Grad Podgorica, a na čijem čelu je Ivan Vuković iz DPS-a. Oni su 11. septembra od direktora Uprave policije Zorana Brđanina zatražili procjenu bezbjednosti njihovih novinara i urednika. „Kao posljedicu ovih nezapamćenih pritisaka vrha države na medije, meta smo konstantnih prijetnji i uvreda ne samo korisnika društvenih mreža, nego i nepoznatih građana na različitim javnim mjestima“, naveli su iz Gradske televizije.

Akcija za ljudska prava (HRA) je osudila optužbe koje je premijer u tehničkom mandatu iznio na račun medija, bliskih Demokratskoj partiji socijalista. Premijer je, kako kažu, odgovoran za promociju slobode medija, koja podrazumijeva i pravo na kritiku vlasti, čak i onda kad ta kritika nije potpuno utemeljena. Podsjećaju da je Abazović nekoliko puta optužio pomenute medije i pojedince da su povezani sa kriminalnim grupama i da raspiruju i šire nacionalnu mržnju.

„Jednom je zaprijetio i gašenjem medija, što je nedopustivo u demokratskom društvu, posebno jer to nije u nadležnosti premijera. Umjesto zapaljivih izjava, koje krše pretpostavku nevinosti i zagovaraju netrpeljivost prema novinarima, od premijera se očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima, koja su izvršili novinari, proslijedi državnom tužilaštvu putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, organa u njegovoj nadležnosti, umjesto da saopštava optužbe bez dokaza putem medija”, ističu u HRA.

Kritike Abazovića prema M portalu su se intenzivirale nakon što je taj portal od sredine avgusta počeo da objavljuje transkripte razgovora navodnih pripadnika šakaljarskog klana sa Sky aplikacije u kojima se pominje i lider građanskog pokreta URA i njegovi saradnici. Komentarišući objavljene transkripte razgovora navodnih pripadnika škaljarskog klana, a u kojima se pominje premijerovo ime, Abazović je optužio iste medije da sarađuju sa djelovima organizovanog kriminala.

„To što objavljuje M portal, to što radi Pobjeda, CDM i portal Analitika i drugi… sve je povezano imenima o kojima sam govorio u Specijalnom tužilaštvu“, rekao je Abazović 5. septembra nakon saslušanja u Specijalnom tužilaštvu, gdje je govorio o svojim saznanjima o švercu cigareta.

Medijski ekspert Duško Vuković za Monitor kaže da ljudi iz vlasti, pa i oni iz prvog ešalona, imaju pravo na afektivna raspoloženja, ali moraju znati da će ih ta raspoloženja kompromitovati. On primjećuje da, umjesto da uče na greškama prethodnika, vlast koju personifikuje mladi Dritan Abazović njihove greške koristi kao poželjne obrasce ponašanja.

„Obaveza je vlasti da uredi sistem i izgradi nezavisne institucije koji će obezbijediti pretpostavke za medijske i svake druge slobode, a da onda institucije sankcionišu one koji krše zakone, profesionalne standarde i etiku. To je izostalo, a optužbe i prijetnje kafanskog tipa su ostale crnogorska paradigma kada je riječ o odnosu vlasti i medija“, ističe Vuković.

Direktorica Instituta za medije Olivera Nikolić smatra da je težina riječi obezvrijeđena, a da smo svakodnevno svjedoci toksičnosti koja se izliva u javni prostor zbog porasta uvredljivog i govora mržnje, što rezultira agresijom, netrpeljivošću, pojačanim stereotipima, predrasudama, na kraju i podjelama.

„Pojedini političari ne prezaju od pokušaja disciplinovanja medija, čije im uređivačke politike nijesu po volji. Targetiraju medije i novinare. Svjedoci smo sve češćeg pritiska na novinare, koji su posljednjih godina učestala meta napada i čija je bezbjednost ugrožena“, pojasnila je Nikolić.

Direktorica Akcije za ljudska prava Tea Gorjanc Prelević ističe da Abazović nastavlja praksu koja je karakterisala bivšu višedecenijsku vlast DPS-a. Ona smatra da se, umjesto „zapaljivih izjava“, od premijera očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima novinara proslijedi državnom tužilaštvu i to putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, koji su u njegovoj nadležnosti, umjesto što saopštava optužbe bez dokaza. Konstatuje da je na sceni nastavak višedecenijske prakse koja je dovela do napada na novinare, u nekim slučajevima sa najtežim posljedicama.

Olivera Nikolić ukazuje da od odgovornosti ne mogu pobjeći ni mediji. Više su, kaže, dio problema nego rješenja. Utaboreni i podijeljeni popuštaju pred pritiscima centara moći, zamagljuju granicu između činjenica i mišljenja, selektivno pristupaju u odbrani javnog interesa.

„Sve rjeđe su prostor dijaloga, a sve češće prostor političkog obračuna, ili megafon centara moći iz politike i van nje“ kaže Nikolić. Ona pita: „Podriveno je povjerenje u medije i institucije i kome građani da vjeruju i ko će to da servisira njihovu osnovnu potrebu da budu informisani i obaviješteni?“

Siniša Bijeković, zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, osudio je prijetnje i uvrede upućene urednici M portala, kao i ostalim novinarima i drugim javnim ličnostima koji su targetirani porukama „krajnje prizemne i uznemirujuće sadržine“. Sad, zanimljivo – iz  Ministarstva kulture i medija poručili su da „napadi i prijetnje novinarima i novinarkama, narušavaju princip slobode medija koji mora biti do kraja poštovan, bez obzira na uređivačku politiku medija“. Ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Džudi Rajzing Rajnke (Judy Rising Reinke) saopštila je da nije prihvatljivo kada politički lideri kritikuju novinare ili medijske kuće jer im se ne sviđa kako oni izvještavaju, što dovodi do ugrožavanja bezbjednosti novinara.

Ivan ČAĐENOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo