Povežite se sa nama

DRUŠTVO

NESTANAK DOKUMENATA KAO TEKOVINA SISTEMA: Skrivanje tragova

Objavljeno prije

na

Predmet Moldavka S.Č. u potpunosti je uništen i ne postoji u sudskoj arhivi, saznalo se ove nedjelje nakon što je sudija za istrage Osnovnog suda u Podgorici Milan Pejović o tome obavijestio advokata Zorana Piperovića.

Spisi su izgoreli u požaru koji je zahvatio podgorički Osnovni sud prije dvije godine. Spisak uništenih predmeta nije objavljen, već se o tome obavještavaju samo stranke u postupku.

Predmet S.Č. je samo jedan od nekoliko značajnih predmeta koji su izgoreli. Da podsjetimo, ova afera je je pokrenuta u novembru 2002. godine, kada je moldavska državljanka S.Č. optužila Zorana Piperovića, tada zamjenika državnog tužioca, i još trojicu crnogorskih državljana da su njome trgovali i da su je seksualno zlostavljali. Kao korisnici seksualnih usluga pominjani su i visoki državni funkcioneri. Slučaj je obustavljen nakon što je nadležni državni tužilac odustao od krivičnog gonjenja osumnjičenih usljed nedostatka dokaza. Komisija koju je formirala Vlada Crne Gore je utvrdila da je policija počinila ozbiljne propuste u tom slučaju. Nakon što je S.Č. iz Crne Gore prebačena u treću zemlju, ovdje je osuđena u odsustvu zbog navodnog davanja lažnog iskaza. Amnesti internešenel je bio šokiran presudom.

U Osnovnom sudu rade na obnovi spisa izgorjelih predmeta. Zvanično je oštećen ili uništen 61 krivični predmet koji je u toku pred tim sudom i 154 presuđena nepravosnažna predmeta. Vještačenja još nijesu sa sigurno-šću pokazala kako je došlo do požara.

Sudovi nijesu jedine institucije u kojima ne funkcioniše sistem za zaštitu od požara i drugih ,,elementarnih nepogoda”.

Specijalni državni tužilac Milivoje Katnić formirao je čak predmet zbog nestanka dokumentacije u budvanskom katastru. Kupoprodajni ugovori o milionskim poslovima netragom su isparili, a među njima i oni za zemlju firme Mila Đukanovića i ugovori o poslovima Svetozara Marovića.

I bivši potpredsjednik Vlade izbornog povjerenja Milorad Vujović je Katniću podnio zahtjev za pokretanje istrage u cilju utvrđivanja krivične odgovornosti osoba odgovornih za nestanak arhivskog materijala u Upravi za nekretnine – Područna jedinica Budva. Nestanak dokumentacije se odnosi na tri lokacije koje su u prošlosti bile predmet brojnih istraga i sporova – Zavalu, Košljun i Jadranski sajam.

U Crnoj Gori čak ni Ministarstvo unutrašnjih poslova nije sigurno kada je riječ o dokumentaciji. Demokrate su svojevremeno pisale Vrhovnom državnom tužiocu Ivici Stankoviću tvrdeći da je ,,dokumentacija o tome ko je premijerovog brata Aca Đukanovića obavijestio da država neće da se iseli iz objekta Limenka i da je Vlada odustala od prodaje zemljišta na toj lokaciji u Podgorici, nestala iz dokumentacije MUP-a”.

Aco Đukanović je u julu 2012. tužio državu nakon što je dva mjeseca ranije dobio tu informaciju, na osnovu koje je jednostrano raskinuo ugovor sa državom i podnio tužbu, iznijele su svoje sumnje Demokrate Stankoviću. Uzalud, država je Đukanoviću iz budžeta platila otštetu od 10 miliona, a SDT je utvrdilo da nije bilo zloupotreba u aferi Limenka.

Kao ni opozicija, ni bivši ministar MUP-a Goran Danilović nije mogao da uđe u trag papirima. On je tražio na uvid tendersku dokumentaciju koja je pratila nabavku ličnih karata 2007. godine. Razlog je bio da se, između ostalog, razjasni tadašnja nedoumica da li crnogorski građani posjeduju biometrijsku ličnu kartu.

U Službi za opšte i zajedničke poslove MUP-a su ministru odgovorili da nijesu pronašli traženu dokumentaciju. A iz Službe za pravne, kadrovske i finansijske poslove – Biroa za javne nabavke takođe je saopšteno da nijesu u posjedu dokumentacije o nabavci sistema za elektronsku identi-fikaciju dokumenata iz 2007, posla koji nas je koštao blizu sedam milio-na eura.

Nestanak, gorenje ili zaturtanje važnih dokumenata toliko je kod nas učestalo da je nedavno objavljeno da Opština Tivat ne posjeduje dokumente koji dokazuju da je zemljište tivatskog aerodroma njihovo. Tražili su svuda dokumenta – u Opštini, Upravi za nekretnine, Državnom arhivu, al’ nema. Zato je Vlada, shodno Zakonu o državnoj imovini, prinuđena da na sebe prepiše preko 500 hiljada kvadrata na aerodromu.

Opšti javašluk, kada je o papirologiji riječ, najviše pogađa građane. Još se ne zna šta je sa dokumentacijom Fabrike celuloze u Beranama za period od 1963. do 2004. Bivši radnici ove ugašene fabrike već dvije i po godine ne znaju kako i gdje je nestala dokumentacija iz upravne zgrade. Najveći problem što su isčezle i platne liste koje su bivšim radnicima neophodne za regulisanje penzije. Sva dokumentacija o četiri decenije ove fabrike, u kojoj je za to vrijeme prošlo oko 14.000 radnika, natovarena je na kamion i odvezena u nepoznatom pravcu. Bivši radnici nagađaju da je dokumentacija završila na smetlištu, a druga verzija je da je prodata otkupljivačima starog papira.

Policija je nestanak procesuirala, a kasnije predmet proslijedila Državnom arhivu.

Slično je prošla i građa nekadašnjeg privrednog giganta kotorske Jugooceanije. U maju 2016. inspekcijskim nadzorom je konstatovano da je dokumentacija Jugoocaanije faktički uništena. Ističe se da je najstarija građa, koja se nalazila na planini Vrmac, period od 1955. do 1988. totalno uništena i od nje nije ništa ostalo. Istina, apostrofira se značaj te arhivske građe za Crnu Goru, za pomorski saobraćaj i privredu…

Kada zatreba uništava se i novija dokumentacija. Prije tačno dvije godine majke u Rožajama su protestovale ispred tamošnjeg Biroa rada zbog toga što ne mogu da regulišu nadoknade po osnovu rođenja troje i više djece.

,,Javna je tajna da je arhiva u kojoj su se nalazili dokazi koje traže majke, uništena, odnosno spaljena i to je osnovni problem zbog kojeg mnoge majke ne mogu da ostvare pravo koje im pripada po zakonu. Apelujemo da riješe ove probleme i otkriju i kazne odgovorne”, kazala je tada Vasvija Košuta, predstavnica Udruženja žena sjevera Crne Gore.

Nadležni su, na državnom nivou, riješili problem tako što su ukinuli nadoknade.

Da je uništavanje, a i falsifikovanje, građe odavno sastavni dio sistema rada institucija govori i podatak o misterioznom nestanku dokumentacije u slučaju Deportacija iz Skupštine. Nedostaju ključni spisi, oni koji bi mogli povezati crnogorsku vlast sa jednim od najvećih zločina u novijoj istoriji.

Ako je za utjehu, dokumenta sada satiremo samo na domaćem terenu. Nije to mali civilizacijski napredak, ako se zna da su samo 6. decembra 1991. JNA i crnogorski rezervisti, u Dubrovniku, između ostalog, spalili i biblioteku Međunarodnog univerzitetskog centra sa 20.000 knjiga.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo