Povežite se sa nama

OKO NAS

Ni vojske, ni muzike

Objavljeno prije

na

Posjeta tunelu Rose na poluostrvu Luštica svojevrsna je avantura. Ovo nekadašnje sklonište za „zaklanjanje od izviđanja neprijatelja i posebno od napada iz vazduha, manjih ratnih brodova poput topovnjača, raketnih i torpednih čamaca” danas zvrji prazno i opustošeno.

Tunel ili potkop, kako ga često zovu, nalazi se zapadno oko 700 metara od mjesta Rose na poluostrvu Luštica. Udaljen je oko 1,5 nautičku milju od Herceg Novog. Na tu poziciju moguće je doći i kopnenim putem. Tunel (potkop) je građen 70-ih godina za potrebe podmornica JRM, kao URB (Uređeni reon baziranja) za njene podmornice. Iz strategijskih, operativnih i taktičkih razloga odabrana je baš ova pozicija na ulazu-izlazu iza zaliva. Potkop je bio u operativnoj upotrebi sve do završetka ratova devedesetih. Potpisivanjem Dejtonskog sporazuma našao se u takozvanoj ljubičastoj – demilitarizovanoj zoni i vojska je bila prinuđena da se povuče iz njega. Odlaskom vojske otvorio se prostor za pokazivanje prave slike našeg mentaliteta.

Dug je preko 100 metara. Desna strana od ulaza povezana je hodnicina sa drugim prostorijama, kao što su: generatorski prostor, skladište goriva, prostor prinudnog izlaza, prostori za ventilaciju objekta i vertikalni izlaz iz objekta visoko u brdo. U generatorskom prostoru nalaze se četiri havarisana velika generatora od po 250 Kw. Širina vodenog dijela objekta je oko osam metara. U samom tunelu dubina je između 5 – 6 metara. Po izlasku iz potkopa dubina se kreće i do 30 metara.

Informacija koju dobijamo nezvanično od poznavaoca ovih luštičkih „rupa” glasi da je lokaciju prodala država Crna Gora privatnom vlasniku, odnosno preduzeću ADOC iz Beograda koje se bavi građevinom i farmacijom. Takođe nezvanično saznajemo da je transakcija izvršena tačno prije deset godina za milion i 850 hiljada eura. Osim potkopa prodato je još 3,7 hektara zemlje, stambeni objekat i fort Kabala, koji se nalazi iznad potkopa, a izgradila ga je Austro-ugarska davne 1899. godine.

Daljom pretragom dolazimo do podataka da Ministarstvo odbrane od 2003. godine nije zaduženo ni nadležno za luštičke potkope. Odlukom Vlade Crne Gore dati su Savjetu za privatizaciju da o njima brine.

U Boki Kotorskoj još postoje dva potkopa: Rakite i Spilice. Bili su namijenjeni zaklanjanju nekadašnjih lakih udarnih pomorskih snaga bivše JRM – torpednih i raketnih čamaca, odnosno raketnih topovnjača, dok je potkop Rose namjenski građen za smještaj i snabdijevanje podmornica.

Osim tri potkopa, nekadašnja Jugoslovenska ratna mornarica u Boki Kotorskoj imala je i četiri takozvana maskirna veza – na Vitoglavu kod Risna, dva kod Perasta, jedan između rta Gospa od Anđela i Stoliva, dok se još jedan maskirni vez nalazio izvan zaliva i to u blizini Bigove.

Potkop Rose je još veći, a za razliku od prethodna dva Rose ima i poseban ulaz za teretna vozila i kolski prilazni put sa jugozapadne strane. Pored pomenutih potkopa u Crnoj Gori postoje ovakvi objekti i u Hrvatskoj, duž dalmatinske obale i po ostrvima. Ukupno ima još 12 sličnih potkopa, kao i još 14 nekadašnjih maskirnih vezova koji su izgrađeni za potrebe bivše JRM.

Evo još jedne informacije o potkopima u bivšoj SFRJ. „Potkopi su namijenjeni za zaklanjanje od izviđanja neprijatelja i posebno od napada iz vazduha i manjih ratnih brodova.”

Današnjem posjetiocu teško se može objasniti „strategija” ovog tunela na Luštici. Odavno je napušten i poharan, a svojevremeno su se u njemu održavali ljetnji festivali elektronske muzike, čuveni tehno rejv – Entrance.

Ovaj festival moderne muzike pretendovao je da preraste u manifestaciju koja će se održavati svake godine. Sam lokalitet bio je atrakcija sama po sebi. Drvena platforma, koja se nalazila u utrobi tunela-potkopa, za noć je primala po nekoliko hiljada ljudi. Čitav događaj pratile su priče o dilovanju droge i, nažalost, prokazan je kao ,,narkomanski festival”.

No, valja podsjetiti da se te tri festivalske godine od 2003-2005. u samom gradu dogodio turistički stampedo posjetilaca koji su stizali sa svih strana svijeta u Novi samo zbog ovih festivalskih žurki. Ubrzo, zbog buke koja je odlijegala gradom, koji se kao oponent nalazio naspram ovog festivalskog ludila, Entrance je ugašen.

Nakon toga je uslijedila njegova prodaja.

Marija ČOLPA

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo