Povežite se sa nama

MONITORING

PREVIRANJA U BUDVI: Marović otišao, DPS-u ostali svjedoci saradnici

Objavljeno prije

na

Bilo je potrebno da zaposleni radnici u budvanskoj administraciji organizuju protest, da se nakratko zaljulja i fotelja predsjednika Opštine Srđe Popovića, kako bi se alarmirala centrala Demokratske partije socijalista na smirivanju strasti među klanovima ove partije u Budvi i definisanju partijskog statusa okrivljenih članova kriminalne organizacije koja je oštetila Opštinu za desetine miliona eura.

Nedovršene tužilačke istrage, ozbiljna finansijska kriza, duboka rupa u gradskoj kasi, veliko nezadovoljstvo zaposlenih u lokalnoj upravi koji mjesecima ne primaju plate, potresaju političku i društvenu zbilju u poznatoj turističkoj opštini na pragu nove turističke sezone.

Suočen sa protestima više od 200 radnika zaposlenih u opštinskoj administraciji, javnim preduzećima i ustanovama, koji četiri mjeseca nisu primali plate, predsjednik Popović pozvao je u pomoć partijsku centralu iz Podgorice.

Kao šef opštinskog odbora DPS-a, Popović je zakazao sjednicu tri dana nakon protesta, kojoj su prisustvovali visoki partijski funkcioneri, šef partije i premijer Milo Đukanović i potpredsjednik partije i Vlade Duško Marković, ministri…

Đukanović je obavijestio Budvane da je ,,njegov prijatelj ” Svetozar Marović podnio ostavku na sve funkcije u partiji. Marović je bio član Predsjedništva DPS-a, kao predsjednik Političkog savjeta i član Glavnog odbora stranke. Marović se odrekao i članske karte stranke čijem je imenu (DPS) kumovao.

Ovim potezom Marović je, prema pisanju medija, navodno želio da skine kolektivnu odgovornost stranke za kriminalna dešavanja u Budvi. To je u skladu sa izjavom Đukanovića koji je negirao bilo kakvu krivicu svoje partije za poharu turističke metropole. ,,Priznanje krivice je individualan čin, individualna je i uopšte krivična odgovornost i ne da se socijalizovati, ni kroz partiju niti kroz druge oblike organizovanja”, kazao je Đukanović.

Marović se na ovakav potez očigledno odlučio suočen sa Đukanovićevom nedavnom izjavom da će se partijski organi uskoro pozabaviti Marovićevim statusom u partiji, nakon njegovog priznanja pred Specijalnim tužilaštvom da je bio šef kriminalne organizacije u Budvi, čiji su članovi optuženi za brojna krivična djela. Odabrao je da preduprijedi odluku partije i sam napusti stranku u kojoj je zauzimao najviše partijske funcije a kao njen kadar i najviše državne funkcije u Crnoj Gori i zajedničkoj državi sa Srbijom, SRJ i SCG.

Kako će se partija odrediti prema članovima budvanske kriminalne organizacije, zamjeniku šefa kriminalne grupe Rajku Kuljači i drugim istaknutim članovima grupe, mnogobrojnim svjedocima saradnicima i potpisnicima sporazuma o priznanju krivice, na sastanku u Budvi, kome novinari nisu prisustvovali, nije bilo govora. Prema nepotvrđenim izvorima, bilo je diplomatskih preporuka starim kadrovima iz budvanskih porodica koje decenijama vladaju Budvom da se povuku, zajedno sa članovima svojih familija. Riječ je o Rađenovićima, Lazovićima, Marovićima, koji drže ključne pozicije u gradu. Oštrih rezova neće biti u strahu od gubljena šire podrške u biračkom tijelu koje ove porodice imaju među rođacima, kumovima, prijateljima, plemenicima…

Međutim, teško da odlazak Marovića može abolirati DPS od odgovornosti. Budva je sistematski uništavana godinama uz aktivno učešće velikog broja državnih organa i ministarstava. Svaka investicija Opštine koja je postala afera sa milionskim pronevjerama, prošla je verifikaciju u lokalnom parlamentu zahvaljujući odborničkoj većini koalicije DPS i SDP. Bez glasova DPS-a u Skupštini Budve ova epohalna pljačka opštinskog budžeta i rad organizovane kriminalne grupe ne bi bio moguć.

Najmanje što je DPS mogla da uradi nakon serijskih priznanja krivice za kriminalno udruživanje lokalnih partijskih čelnika, bilo je raspuštanje Skupštine u Budvi i raspisivanje novih izbora, jer je budvanski DPS kolektivno odgovoran. To bi bio minimum političke korektnosti, smatraju mnogi građani Budve.

Izborom Srđe Popovića ništa se nije promijenilo. Do značajnijih kadrovskih izmjena nije došlo iako je veliki broj službenika umiješan u kriminalne radnje. Umjesto toga, u gradu koji je opljačkan i urbanistički uništen, u kome je za kriminal procesuirano 87 lica, od kojih 90 odsto čine članovi DPS-a, govorilo se o sigurnoj pobjedi na sljedećim, oktobarskim lokalnim izborima.

Najveći optimista bio je Nikola Divanović, sekretar u lokalnoj upravi i šef mjesnog odbora DPS-a za Sveti Stefan, zvijezda u usponu. On je goste informisao o navodnim rezultatima istraživanja po kojima DPS ima podršku od čak 40 odsto građana, kao jedina partija koja ima viziju budućeg razvoja…

Gotovo je izvjesno da će DPS na sljedeće izbore ići u koaliciji sa SD Ivana Brajovića, Liberalnom partijom i Pozitivnom, dok se opozicija još prestrojava.

,,Optimista sam i vjerujem da je naša politika dovoljno vitalna da može da podnese i probleme koji su nam se dogodili, a da to ne znači istovremeno nepovratan pad rejtinga ili gubitak vlasti”, ohrabrio je Budvane predsjednik Đukanović.

Zanimljiva je najava zaokreta u planskoj politici u Budvi.

,,Potrebno je promijeniti filozofiju uopšte prostorno – urbanističkog planiranja, ukoliko želimo da se Budva vrati na stare staze. Da bude zamajac razvoja Crne Gore kao elitne turističke destinacije. Ta elitnost se ne postiže prekomjernim planiranjem, jer se na taj način ugrožava vrijednost prostora koji se izgradi po takvim planovima”, kazao je Đukanović.

Ministar Branimir Gvozdenović problematizovao je urbanizaciju atraktivne uvale Lučice kod Petrovca. Gvozdenović se trudi da ingerencije za valorizaciju Lučica prenese sa Opštine na Vladu, da po sistemu utvrđivanja javnog interesa samostalno odlučuje, oduzima zemljište od vlasnika, donosi planove i nalazi investitore. Nije poznato da se neko od rukovodilaca lokalne uprave tome usprotivio.

Zaposleni radnici nisu dobili informaciju na koji način će se popuniti opštinska kasa i kada će im biti isplaćene zaostale plate. Osim najava novih vjetrova koje će ubuduće duvati Budvom i podrške koju je dobio u vrhu partije, predsjednik Popović nije odgovorio zaposlenima kada će plate koje čekaju od februara.

Među okupljenima na protestu ispred zgrade Opštine, bilo je pristalica i članova DPS-a. Konačno su se okuražili da zatraže svoja prava, nakon što su izmanipulisani od strane opštinskih čelnika štrajkovali i protestovali u obrnutom smjeru, protiv državnog tužilaštva koje hapsi i istražuje ,,ugledne” gradske rukovodioce. Kada su poručivali tužiteljicama ,,koje preko brda silaze u Budvu samo da plaknu d… u moru” da ostave Budvu na miru te da će oni sami na put za Evropu.

Kako se sada osjećaju kada su oni za koje su štrajkovali i zvanično priznali da su iz opštinske kase odnosili milione, koje niko izgleda neće vratiti nazad.

,,Neznanje, nerad i nebriga pojedinaca i dalje su evidentni. Šteta nanijeta Opštini je biblijskih razmjera ali nam nije jasno zbog čega mi zaposleni moramo biti žiranti te štete…”, kazala je, između ostalog, Tamara Goliš, predsjednica sindikata zaposlenih u Opštini koji je organizovao protest. Ona je navela da zaposleni traže da im se obezbijedi zakonom propisana egzistencija, sigurna i redovna plata.

Predsjednik Popović nije pokazao razumijevanje za protest i potrebe radnika i njihovih porodica, pa se na sindikalne vođe i pojedine rukovodioce koji u svojim sektorima nisu spriječili zaposlene da se pojave na protestu, obrušio na krajnje neprimjeren način, iznoseći, poput zlonamjernog denuncijanta, nesuvisle komentare.

Direktorki JU Muzeji i galerije Biljani Brajović prigovorio je da štrajkuje ,,jer joj nije dao stan na nezakonit način, kako je to ona, navodno tražila. Tamaru Goliš optužio je za nerad u Sekretarijatu za urbanizam, dok je Slavku Babiću, sindikalcu iz Komunalne policije poručio, kako ne bi štrajkovao da je dobio neki novac koji je navodno tražio…

Grubi ispad Popovića javnost je osudila, njegove navode prozvani su oštro demantovali, dok se na društvenim mrežama razvila burna diskusija. Na Fejsbuk profilu bivšeg potrpedsjednika Opštine Ljubomira Filipovića osvanuli su komentari Babića, Brajovićeve i drugih građana Budve koji su Popovića nazvali raznim pogrdnim imenima, uz podsjećanje na njegovu neslavnu ratnu prošlost iz vremena opsade Dubrovnika, kada je ,,otkrivao”dokaze, rezerve hrane neprijatelja koji se spremao za rat, ili sa sve ratnom, maskirnom uniformom sa ratišta dolazio pravo na nastavu u srednju školu u Budvi, u kojoj je predavao marksizam.

Na suzbijanju protesta maksimalno se angažovao Popoviću odani direktor Grad teatra Blažo Radoman. Dan ranije okupio je zaposlene, objasnio kako njima nije mjesto na protestima jer će im uskoro obezbijediti isplatu zaostalih plata.

Radoman je računao na sredstva od kredita koji Grad tetar potražuje za pripremu jubilarnog festivala koji ove godine slavi 30 godina od osnivanja. Dio će biti iskorišćen za isplatu plata za 30 radnika, koji će na taj način biti privilegovani u odnosu na ostale.

Za dodatno zaduživanje Opštine koja grca u dugovima, čiji su računi uglavnom u blokadi, protivili su se mnogi odbornici predlažući da se u teškoj finansijskoj, političkoj i moralnoj krizi u kojoj se turistička Budva trenuno nalazi, Festival ove godine ne održi.

Odbornička većina dala je saglasnost Radomanu da se zaduži na iznos od 500.000 eura, nastavljajući time praksu koja je i dovela Budvu do kolapsa, organizovanja skupih spektakularnih koncerata, raznih festivala i pozorišnih igara od kojih će se teško oporaviti.

Branka PLAMENAC

Komentari

Izdvojeno

EKONOMSKE TEME U SJENCI VISOKE POLITIKE: Život na čekanju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Elektroprivreda, Željezara, Aerodromi, nastavak auto-puta… Ljetnja sezona, javni dug, platni promet… Partijsko zapošljavanje i egzodus radne snage… Teme o kojima se ne govori

 

Aerodromi Crne Gore dočekali su, u srijedu, milionitog putnika u 2022. Dok je Petar Radulović, zamjenik izvršnog direktora Aerodroma, skupa sa vršiteljkom dužnosti izvršne direktorice Air Montenegro, putnici iz Istambula uručivao prigodan poklon (besplatnu avio kartu) Odbor direktora kompanije koja gazduje aerodormima u Podgorici i Tivtu donio je odluku o smjeni izvršnog direktora Gorana Jendreoskog. I imenovanju jednog od njegovih pomoćnika za v.d. direktora.

Tako je prestižni klub državnih institucija i preduzeća sa upravom u v.d. stanju dobio još jednog člana.

Da li zbog neočekivanog razrješenja direktora za koga je prije nepunih četrnaest mjeseci rečeno kako ga krasi ,,bogato radno iskustvo u vazduhoplovstvu” (obrazloženje za smjenu nijesmo čuli), tek i u Vladi su se sjetili da tender za izbor koncesionara koji bi trebalo da gazduje aerodromima u Tivtu i Podgorici nekoliko narednih decenija, još nije završen. Taj je posao započela, i trebala da ga privede kraju, još Vlada Duška Markovića, odnosno, resorno Ministarstvo saobraćaja kojim je tada upravljao Osman Nurković. Prije dvije godine, ili još ranije.

Postoje tri rješenja za nastalu situaciju, prosvijetlio nas je premijer Dritan Abazović objašnjavajući kako Vlada može prihvatiti ponudu i potpisati ugovor sa nekim od tadašnjih kandidata (iako su se uslovi u međuvremenu dramatično   promijenili), raspisati novi tender ili odustati od traženja koncesionara i Aerodrome zadržati pod državnom upravom. Premijer nije pomenuo ali ima i četvrto rješenje, čini se najvjerovatnije: da aktuelna Vlada taj posao, kao i mnoga druga proljetošnja obećanja, ostavi u amanet svojim nasljednicima.

Do tada će Aerodromi i država kao njihov vlasnik, očekivati od manadžmenta u v.d. stanju ,,ubrzanje započetih procesa modernizacije”. Iskustvo uči da bi se narečeni proces mogao svesti na nova zapošljavanja. U Aerodromima je od prethodnih izbora do početka ljeta zapošljeno 140 novih radnika.

Približno, to je nekih pet posto od ukupnog broja onih koji su posao u državnim preduzećima našli nakon posljednjih parlamentarnih izbora. Riječ je, računaju u medijima i Ministarstvu kapitalnih investicija, o nekih 2,6 hiljada novozapošljenih. Skoro četvrtina njih uhljebljena je u pljevaljskom Rudniku uglja (posljednji podaci govore o 646 novih radnika na određeno, neodređeno vrijeme i sa ugovorima o djelu). Negdje na pola tog posla, iz Pljevalja smo saznali da među novozaposlenima nema nijedan pripadnik manjina. Do danas, nema naznaka da je politika jednonacionalnog zapošljavanja bitnije promijenjena. Kao što se ne vidi da aktuelna Vlada pokušava uraditi išta drugačije oko partijske raspodjele plijena.

Da se vratimo Aerodromima i njihovom milionitom putniku. Poređenja radi, u ljeto 2019. oba su crnogorska aerodroma dočekala i darovala svog milionitog putnika. Tivat nešto ranije od Podgorice – 31. avgusta u odnosu na drugu polovinu septembra.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PREDSJEDNIK PRELOMIO O NEUSTAVNOM ZAKONU O OPŠTINAMA: Na izbore – pa ko šta odnese

Objavljeno prije

na

Objavio:

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, izdvojili su mišljenje sudija Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića

 

Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, kojima su redovni izbori u 14 opština odloženi za 23. oktobar (umjesto u maju), proglašene su neustavnim. Nova parlamentarna većina, sastavljena od Demokratske partije socijalista (DPS, Socijalističke narodne partije (SNP), Koalicije Crno na bijelo, Socijal-demokratske partije i manjinskih partija izglasala je odlaganje izbora na Dan Evrope (9. maja). Međutim, iako je postupak zahtijevao hitnost, Ustavni sud je odluku o neustavnosti zakonskih odredbi donio tek 28. jula – gotovo tri mjeseca nakon donošenja spornog zakona.

Pravno dejstvo i šteta od neustavnog zakona nastupili su odmah nakon što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović potpisao izmijenjeni zakon. On je akt jednom vratio Skupštini na ponovno izglasavanje, što mu omogućava Ustav, ali morao ga je potpisati nakon što je ponovo usvojen. Premijer Dritan Abazović pravdao je odlaganje izbora time što nemamo izglasan Ustavni sud i Sudski savjet, dok su opozicione stranke i civilno društvo upozoravali da se time krši Ustav i pravo građana da vlast biraju svakih četiri godine.

U opštinama koje su izbjegle izbore na proljeće, lokalnim parlamentima produženi su mandati. Aktuelne većine odbornika kasnije su ponovo izabrale predsjednike opština na drugi mandat, bez izbora. Do sada su ponovo izabrani predsjednik Opštine Žabljak Veselin Vukićević, Glavnog grada – Ivan Vuković, Bara – Dušan Raičević i Opštine Golubovci Tanja Stajović. Svi su iz Demokratske partije socijalista. Pravnici tvrde da su sva imenovanja sporna, jer proizilaze iz neustavnog zakona.

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, na sjednici ustavnosudske instance izdvojili su mišljenje sudije Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića.

Iličković kaže da je dao i izdvojeno mišljenje jer je odluka nepotpuna i necjelovita, donijeta sa zakašnjenjem, zbog čega su nastupile mnoge štetne posljedice koje će biti vrlo teško otkloniti. Odluka, tvrdi, ostavlja brojne dileme.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLODAVCI NA MUKAMA: Radnika nema, a neće ih ni biti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Domaće radne snage, i one iz regiona, biće sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja

 

„Potrebne radnice“, „Traži se konobar“, „Zapošljavamo“ – skoro da nema ulice u Podgorici u kojoj na malim prodavnicama, radnjama ili kafićima ne vidite oglas za posao. Vlasnik kafića kaže za Monitor da je oglas za konobara objavio prije skoro dva mjeseca: „Da se bar ko javio da se interesuje. Niko. Ni jedan poziv nisam imao“. Njegov kolega odložio je otvaranje novog kafića za septembar jer su mu dvije ekipe radnika otišle da rade na primorje.

Iste nevolje i na primorju. „Radna snaga nas napušta. Digli smo plate da bi ih zadržali, da ne bi pošli u Hrvatsku i mi smo u velikom minusu, ne možemo da podmirimo troškove. Jedino što imamo su inspekcije koje su za nam za vratom“, žalio se medijima na početku sezone ugostitelj iz Petrovca.

Nevolje sa radnom snagom ponavljaju se tokom svake ljetnje turističke sezone. Ugostitelji kažu da se od pandemije samo pojačao. Ljudi su iz ugostiteljstva otišli u druge, sigurnije branše ili na druga mjesta gdje imaju bolje uslove.

Samo Budvi tokom sezone nedostaje oko 3.000 radnika, uglavnom  kuvara, konobara, čistačica, sobarica… Da bi privukli radnike neki od ugostitelja su ove sezone bili prinuđeni da povećaju plate – konobarima i sobaricama od 500 do 800 eura, kuvarima od 800 do 2.500… Aleksandar Jovanović iz Udruženja ugostitelja Budve izjavio je: „Ugostitelji su bili primorani da izdvajaju više za plate zaposlenima. Uz povećanje zarada na nivou države, došlo se u apsurdnu situaciju da kuvar ima zaradu kao ministar ili premijer“.

Iz Unije slobodnih sindikata upozoravaju da  problem nedostatka radne snage nije slučajan. „On ima utemeljenje i u činjenici da u određenim sektorima (turizam, građevinarstvo, trgovina…) poslodavci godinama ne stvaraju ambijent za dostojanstvene uslove rada što odvlači domaću radnu snagu od ovih poslova. Niske zarade, nesigurni (prekarni) ugovori o radu, prekovremeni rad koji je pravilo, a ne izuzetak, nemogućnost korišćenja godišnjeg odmora i druge povrede prava iz radnog odnosa, doprinosili su i dalje doprinose tome da naši građani i građanke ne žele da budu radno angažovani u tim sektorima“, kaže za Monitor Ivana Mihajlović, zamjenica generalnog sekretara Unije.

Ne nedostaje radnika samo u turizmu. Prema podacima Unije poslodavaca deficitarna zanimanja su ona trećeg i četrtog nivoa kvalifikacije iz sektora turizma i ugostiteljstva, saobraćaja, trgovine, građevinarstva, najčešće zanatska zanimanja i usluga:  konobari, kuvari, recepcioneri, točilaci pića, prodavci, higijeničari, sobarice, serviri, pomoćni građevinski radnici i druga srodna i pomoćna zanimanja iz navedenih oblasti. Među visokoškolskim zanimanjima kao deficitarna od strane privatnog sektora izdvajaju zanimanja iz oblasti informacionih tehnologija (IT).

Iz Privredne komore za Monitor su kazali da zbog sezonskog karaktera crnogorske privrede poslodavci u pojedinim oblastima imaju velike poteškoće da nađu odgovarajuću radnu snagu. Naglašavaju da je to posebno izraženo u sferi turizma, ugostiteljstva i građevinarstva, i rezultira većim zapošljavanjem strane radne snage, u odnosu na domaće radnike. Prema podacima Ministarstva rada, u utrošenim kvotama za zapošljavanje stranaca u 2021. godini, pretežno učešće (79,65 posto), imaju četiri grupe zanimanja: građevinarstvo, usluge smještaja i ishrane, ostale uslužne djelatnosti i trgovina. Takođe je stalna potražnja za stručnjacima iz oblasti informacionih tehnologija, gdje dolazi do izražaja ne samo pitanje ponude radne snage na tržištu rada iz ove oblasti odnosno kvantiteta, već i njenog kvaliteta. Deficitarni kadrovi u pojedinim opštinama su takođe doktori medicine, a u oblasti saobraćaja vozači teretnjaka, vozači autobusa, vozovođe…

„Uzroci navedene deficitarnosti odnosno neusklađenosti ponude i tražnje u Crnoj Gori su višestruki: obrazovna politika i kvalitet obrazovanja, politika zapošljavanja, migracije stanovništva ali i sistem vrijednosti i mentalitet crnogorskih građana pri čemu vrlo često, prema riječima poslodavaca, domaća radna snaga nije zainteresovana za rad u pojedinim sektorima odnosno na pojedinim od navedenih pozicija. Naročito posljednje rezultira zapošljavanjem strane radne snage, pa se u Crnoj Gori svake godine izda preko 20.000 radnih dozvola za strance“, kaže za Monitor Ana Marković, šefica sektora za obrazovanje i rad sa članstvom Unije poslodavaca.

Mladi nijesu spremni da rade slabo plaćene poslove. Godinama ankete govore da sve više njih razmišlja da napusti Crnu Goru – 33,4 odsto mladih želi da napusti Crnu Goru (istraživanje rađeno maja 2022), a 92 odsto mladih bi privremeno ili trajno napustilo Crnu Goru radi boljih poslovnih prilika (decembar 2021).

Posljednje istraživanje Instituta za strateške studije i projekcije koje je sprovedeno u 15 crnogorskih opština na uzorku od 1.818 mladih govori da je najveći broj mladih koji rade zaposlen u sektoru trgovine i usluga. Trećina ispitanih, odnosno 30,5 odsto, radi na poslu koji ne odgovara nivou stečenih kvalifikacija ni oblasti školovanja, odnosno studiranja. Najčešće prepreke koje su identifikovali su opšti nedostatak poslova, loši radni uslovi, potrebna partijska knjižica kao i potrebna veza, dok se 31,9 odsto mladih nije registrovalo u Zavodu za zapošljavanje, najčešće jer ne vide korist od registracije.

Mihajlović upozorava da se Crna Gora već suočava i da će se tek suočiti sa egzodusom radne snage. Iz Sindikata ističu da poslodavci ne preduzimaju ništa kako bi stvorili dostojanstvene uslove rada i zadržali radnu snagu.

Istraživanje koje je USSCG sprovela tokom 2021. godine uz podršku Međunarodne organizacije rada, pokazalo je da 38,2 odsto ispitanika razmišlja o odlasku iz Crne Gore u potrazi za boljim poslom, ali još uvijek nije preduzelo konkretne aktivnosti na tom planu. Dodatnih 11,1 odsto ispitanika je već preduzelo konkretne korake u vezi sa odlaskom.

„Kao najfrekventniji odgovor na pitanje koji je dominantan razlog za odlazak iz Crne Gore, 57,7 odsto ispitanika navelo je adekvatnu zaradu, a odmah nakon toga bolje uslove rada. Ovakvi i slični podaci iz drugih istraživanja trebalo bi da budu alarm kako za poslodavce, tako i za samu državu jer ćemo u suprotnom izgubiti najznačajniji resusr – ljude“.

Procjenjuje se da je Zapadni Balkan za nepunih 20 godina napustilo 4,4 miliona ljudi, što je jasan signal da moramo raditi u pravcu mobilizacije svih kreativnih potencijala, reformi obrazovnog sistema, podsticanju privatnog sektora i inovativnosti kako bi od naše zemlje i regiona napravili perspektivno mjesto za život i rad, ističu iz Privredne komore.

Preciznih podataka koliko je stanovnika posljednjih decenija napustilo Crnu Goru nema. I dok naši idu na Zapad, svake godine se uvećava broj onih koji posao traže u Crnoj Gori. Posljednji podaci Zavoda za zapošljavanje o deficitarnim kadrovima su iz 2019. Navodi se da je te godine najviše dozvola za strance se izdato u sektoru Usluge smještaja i ishrane – preko 6.000, zarim Građevinarstvo – 5.500, Ostale uslužne djelatnosti – 2.150 i Trgovina na veliko imalo preko hiljadu. Zapošljeni dolaze iz Srbije, Turske, BiH, Kine, Albanije, Rusije, Kosova, Makedonije.

I u komšiluku slične muke. U posljednje dvije decenije stanovništvo Srbije smanjeno je za 625.000 ljudi i radna snaga postala je oskudan resurs. Srbija već godinama na ovaj ili onaj način uvozi radnike, prije svega iz okolnih zemalja: Albanije, Makedonije, BiH, ali sve više se nalazi na mapi stanovnika udaljenih, egzotičnih i siromašnih država. Mediji su objavili da je tamošnja Vlada u procesu zaključivanja sporazuma sa Bangladešom, Vijetnamom i Gvatemalom kojim bi se olakšao dolazak radnika iz ovih zemalja u Srbiju.

Hrvatska, iz koje se masovno odlazi na rad u Njemačku i Irsku, se godinama suočava sa hroničnim nedostatkom radne snage. Procjenjuje se da Hrvatskoj kontinuirano nedostaje 60.000 radnika.

Krešimir Sever, predsjednik Nezavisnih hrvatskih sindikata, za DW je izjavio da se procjenjuje da je Hrvatsku napustilo do deset posto stanovnika: „Iako u Hrvatsku dolaze raditi ljudi iz Srbije, BiH, Sjeverne Makedonije i Kosova, i njih je sve manje s obzirom na to da je i njima, kao i Hrvatima, isplativije otići u razvijenije zapadnoeuropske zemlje. Sve više stranih radnika dolazi u Hrvatsku putem posredničkih agencija iz Nepala, Filipina, Bangladeša, Kine, Indije, Rusije, Koreje, čak i Tajlanda, Meksika…“.

U BiH, egzodus koji je započeo tokom rata, nikada nije ni prestao.

Problem nedostatka odgovarajuće radne snage karakteriše i privredu EU, pa je tako u ekonomskom istraživanju Evropske asocijacije komora – EUROCHAMBRES-a, 40 odsto poslodavaca u Evropi prijavilo poteškoće u pronalaženju zaposlenih sa potrebnim vještinama. Nedostatak kvalifikovanih radnika smatra se drugim glavnim izazovom za preduzetnike.

U Evropskoj uniji stopa nezaposlenosti je dostigla istorijski minimum i iznosila je u martu 2022. 6,2 odsto, a u eurozoni na 6,8 odsto aktivnog stanovništva prema podacima Eurostata. Među članicama EU, najviše stope nezaposlenosti u martu su imale Španija (13,5 odsto), Grčka (12,9 odsto) i Italija (8,3 odsto), dok su najnižu stopu nezaposlenosti imale Češka (2,3 odsto), Njemačka (2,9 odsto), Malta i Poljska (po tri odsto).

Iz Privredne komore kažu da se očekivanim padom društvenog bruto proizvoda i inflacije izazvane krizom zbog pandemije, ratom u Ukrajini i privrednom recesijom, očekuje pogoršanje stanja i u ovoj sferi.

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Poslodavci neće moći da ispraćaju radnike sa onom čuvenom – „Ako nećeš ti, ima ko će da radi“ (podrazumjeva se za male pare i nikakve uslove rada). Domaće radne snage, i one iz regiona, će biti sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo