Povežite se sa nama

OKO NAS

Sjever bježi na jug

Objavljeno prije

na

Pljevlja će za pedesetak godina biti pust grad ukoliko se nastavi trend smanjenja broja njegovih stanovnika. Statistički podaci sa posljednjeg popisa pokazuju da u tom gradu živi oko 13 odsto stanovništva manje u odnosu na popis iz 2003. U inostranstvu živi cijela jedna Crna Gora, a možda i više, jer nema detaljnih analiza istorije migracija. Samo u Njujorku ,,živi” šest Gusinja, odnosno oko 30.000 Gusinjana. To su samo neki alarmantni podaci sa demografske karte Crne Gore, čije će posljedice državu skupo koštati pošto vlast ništa ne preduzima da ih preduprijedi.

U potrazi za boljim životom ljudi sa sjevera Crne Gore godinama se masovno sele na njen jug i zapad, najviše u glavni grad. Istovremeno, od siromaštva i neizvjesne budućnosti spasavaju se odlaskom u zapadnoevropske zemlje i Ameriku. Između dva posljednja popisa samo iz Pljevalja iselilo se preko 4,5 hiljada stanovnika.

Prema popisu stanovništva od prije dvije godine u Crnoj Gori živi 625.266 stanovnika. Od 2003. godine njihov broj porastao je za svega pet hiljada. U Podgorici živi 30 posto stanovnika Crne Gore. U posljednjih osam godina broj stanovnika glavnoga grada porastao je čak za 50 hiljada. U Podgorici, koja ima oko 187.000 stanovnika, Nikšiću i Bijelom Polju skoncentrisana je polovina crnogorskog stanovništva.

Popis iz 1971. godine pokazuje da se broj doseljenika iz drugih opština u Podgoricu povećao za više od šest odsto, da bi 1991. godine dostigao 53,2 odsto ili 37.532 doseljenika. Najviše su se doseljavali oni sa osnovnim obrazovanjem (85,18 odsto, a među deset najzastupljenijih zanimanja najbrojniji su bili – oficiri.

Fenomen metropolizacije – masovno doseljavanje u Podgoricu, višestruko će se negativno reflektovati na razvoj Crne Gore. Niko na to ne reaguje.

Zvanično, mjesto boravka u prošloj godini promijenilo je ukupno 4. 369 građana, što predstavlja 0,7 odsto od ukupnog broja stanovnika Crne Gore. Većinu tog stanovništva, kako je saopštio Monstat u aprilu ove godine, čine žene sa 56,5 procenata.

Od ukupnog broja odseljenih stanovnika čak 97,9 odsto se odselilo u gradove. Plav i Šavnik imaju po hiljadu stanovnika manje nego na popisu iz 2003. godine.

Prema podacima Monstata, tokom prošle godine sa sjevera su se odselila 1.254 stanovnika. U središnji region doselilo ih se 808, a u primorski 446. Najveći odliv stanovništva zabilježen je u Beranama odakle su se odselila 322 građanina. Ovi podaci ne odražavaju stvarno stanje, mnogi su otišli a da to nijesu prijavili.

Jedan od glavnih razloga migracionih procesa iz opština sa sjevera je potraga za zaposlenjem, a za mlade ljude to je i veća mogućnost za obrazovanje.

Na sjeveru posebno ubrzano bez stanovnika ostaju sela. Mnoga su odavno pusta ili su u njima ostala samo staračka domaćinstva. U 157 seoskih naselja pljevaljske opštine živi gotovo tri hiljade stanovnika manje u odnosu na popis iz 2003, i to su pretežno staračka domaćinstva.

Depopulacija sela nije samo posljedica ranije brze industrijalizacije koja je apsorbovala radnu snagu sa sela, nego i migracija u inostranstvo.

Gradonačelnici sjevernih opština nedavno su kazali da su posljednjih godina ogromna nezaposlenost, siromaštvo i slaba saobraćajna povezanost sa ostalim dijelom države i okruženjem glav¬ni uzroci migracija sa tog područja.

Evo nekoliko akcenata iz njihovih izjava medijima. Za mlade ljude nema perspektive u Pljevljima, stoga odlaze u veće gradove kako bi sebi omogućili bolji život. Pljevljaci najčešće odlaze u Beograd ili Podgoricu, a nije mali broj onih koji se trajno nastanjuju u Sarajevu.

Danas žene ne žele da ostanu na selu i budu domaćice, već žele mnogo više, a to mogu dobiti samo u većim gradovima. Veliki broj mladića na selima je neoženjen zato što djevojke ne žele da stvaraju potomstvo na selu. Imamo odlične poljoprivredne resurse, ali ljudi neće da obrađuju zemlju od koje se u Vasojevićima i te kako dobro može živjeti. Na Žabljaku ostaju samo stariji ljudi, zbog čega je i veći mortalitet. Ranije je na Žabljaku svako novorođenče darivano sa 1.000 eura, ali ni tada nije došlo do povećanja prirodnog priraštaja, koji je u posljednjih tridesetak godina negativan. Nekad je žabljačka opština imala desetak hiljada građana, a prema posljednjem popisu tek nešto više od 3.500. Bjelopoljci, tradicionalno, u potrazi za boljim životom odlaze u evropske zemlje. Mnogi sele u Beograd ili Sarajevo. Što se tiče Crne Gore najatraktivnji gradovi su im Podgorica i Bar. Iz Nikšića većina ljudi odlazi u Podgoricu.

Zabrinjavajući je i nastavak regionalne nerazvijenosti – ogromne su razlike u broju zaposlenih i odseljavanja iz siromašnih opština.

Regionalne razlike najbolje ilustruje podatak da je u Budvi, koja ima 19 hiljada stanovnika i sedam hiljada domaćinstava, u martu prošle godine bilo 10.555 zaposlenih, a u Bijelom Polju sa 46 hiljada stanovnika i 13 hiljada domaćinstava svega 6.985 zaposlenih. To znači da domaćinstvo u Budvi prosječno ima jednog i po zaposlenog, a u Bijelom Polju tek svako drugo domaćinstvo ima jednog zaposlenog. Bijelo Polje ima skoro isti broj zaposlenih kao i prije godinu, dok je u Budvi ta brojka veća za osam odsto.

Nekadašnji radnici bivših velikih, a sada propalih preduzeća u Bijelom Polju u više navrata su protestima ukazivali na loš standard građana tog dijela Crne Gore. Oni su vlasti poručivali da su nezaposlenost, ugašena preduzeća i loš standard doveli sjever Crne Gore na rub egzistencije. Uzalud.

Liberalna partija je svojevremeno najavila predlog deklaracije o podsticanju razvoja sjevera, kojim će se od države zahtijevati da se opštine u tom dijelu države tretiraju kao nerazvijeno područje i da mu država pruži pomoć prvenstveno prilikom zapošljavanja i otvaranja novih radnih mjesta. Ništa ni od toga.

U dolazak boljih dana na sjeveru su nadu polagali u izgradnju autoputa Bar – Boljare. Ispostavilo se da bi to mogla biti još jedna kula u oblacima.

Jedno je sigurno. Državni vrh se ponaša neozbiljno kao da ni nakon dvije godine nije čuo za rezultate popisa koji očigledno upozoravaju na razorne demografske trendove.

U inostranstvu još jedna Crna Gora

Masovne migracije stanovnika Crne Gore na druge kontinetne počele su prije 120 godina.

Iako se ne zna tačan broj crnogorskih iseljenika i njihovih potomaka širom svijeta, Ministarstvo vanjskih poslova procjenjuje da ih ima koliko i stanovništva koje živi u Crnoj Gori.

Naših iseljenika i njihovih potomaka je najviše u Sjevernoj i Latinskoj Americi, Srbiji, Turskoj, zapadnoevropskim zemljama, zemljama bivše Jugoslavije, ali značajan broj njih danas živi i u Ukrajini, Australiji, Rusiji i nekim afričkim zemljama.

Iz beranske opštine ljudi se iseljavaju decenijama i u zapadnoevropskim zemljama ima ih oko 10.000.

Veseljko KOPRIVICA

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

AZBESTNE CIJEVI I DALJE U VODOVODIMA: Prosipanje vode i vremena

Objavljeno prije

na

Objavio:

Azbestno-cementne cijevi jedan su od razloga što vodovodi u Crnoj Gori u svojim sistemima bilježe prosječne gubitke od blizu 70 odsto. Voda otiče mimo cijevi, kao i vrijeme da se šteta i rizici po zdravlje preduprijede. Projekat zamjene ovih cijevi, za koji je potrebno oko 150 miliona eura zastao je – ne samo zbog para, već i politike

 

Zbog zdravstvene zaštite i ogromnih tehničkih gubitaka u vodovodnim mrežama već godinama se upozorava na neophodnost zamjene azbestno-cementnih cijevi. U Crnoj Gori imamo vodovodnu mrežu od preko 600 kilometara cijevi napravljenih smješom azbesnih vlakana i cementa, materijala koji su izbačeni iz upotrebe u Evropskoj uniji još 2005. godine. U Crnoj Gori zabrana stavljanja u promet i upotrebu azbesta uvedena je Zakonom o životnoj sredini iz 2016.

Privilegiju da ne piju vodu iz azbestno-cementnih cijevi trenutno imaju samo stanovnici Plužina i Petnjice. Drugi mogu jedino da se tješe kako ne postoje pouzdani dokazi o štetnom uticaju unošenja azbestnih vlakana u organizam – ako se piju. Ako se ta vlakna udišu, dokazano su kancerogena. Iz Instituta za javno zdravlje su ranije objasnili da nijesu dovoljno razjašnjeni svi detalji u pogledu zdravstvenih efekata unošenja azbesta putem vode za piće koja prolazi kroz azbestno-cementne cijevi. Ipak se smatra da je ovakav unos daleko manje značajan sa zdravstvenog aspekta od udisanja čestica azbesta. Svjetska zdravstvena organizacija do sada nije utvrdila kancerogenost azbesta unijetog gutanjem tečnosti, pa zbog toga i ne postoje smjernice o dozvoljenoj količini u vodi. Prepoznat je rizik za radnike koji rade na uklanjanju azbestnih cijevi, jer mogu udahnuti čestice ovog materijala.

Ono što se sa sigurnošću zna je da cijevi imaju nedostatak zbog velikog gubitka vode koja protiče kroz njih – do dvije trećine.

U rješavanje ovog problema krenulo se 2019. godine, ali se nije daleko odmaklo. NVO Udruženje za unaprijeđenje vodosnadbijevanja, tretman i odlaganje otpadnih voda Crne Gore uz finansijsku podršku UNDP-a, od 9.050 eura, realizovalo je projekat Zamjena azbestnih cijevi u vodovodnim mrežama Crne Gore. Urađeni su projektni zadaci za 21 opštinu i prikupljeni podaci o ukupnoj dužini azbestnih cijevi u gradskim vodovodima koja iznosi 614,21 kilometar.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma za Monitor objašnjavaju da ,,naredni korak koji je trebao da uslijedi jeste izrada Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi u vodovodnim mrežama i obezbjeđivanje finansijskih sredstava za implementaciju projekta. Izrada Glavnih projekata rekonstrukcije azbestno-cementnih cijevi je aktivnost koja je definisana i Akcionim planom za ispunjavanje završnih mjerila za Poglavlje 27- životna sredina i klimatske promjene. Nosilac aktivnosti je Udruženje za unapređenje vodosnabdijevanja, tretman i odvođenje otpadnih voda Crne Gore”.

NVO Udruženje vodovoda i Zajednica opština obratili su se Eko-fondu sa zahtjevom za uključivanje u projekat i finansijsku podršku. ,,Imajući u vidu da je prema procjenama Udruženja potrebno oko 150 miliona eura za realizaciju projekta i ograničena finansijska sredstva kojima raspolaže Eko-fond, dogovoreno je da Eko-fond može pružiti finansijsku podršku samo za izradu Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi”, kazao je za Monitor Draško Boljević, izvršni direktor Eko-fonda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ČEREČENJE SOLANE I ULCINJSKIH PREDUZEĆA: Grad stečaj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Stečaj je jedna od najneomiljenijih riječi u Ulcinju. Stečajem su redovno urnisana sva nekadašnja uspješna ovdašnja  preduzeća, počevši od Agroulcinja preko građevinske firme Primorje i Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera pa sve do Solane. Zato se očekuje da će specijalni tužilac otvoriti istrage i u ovim slučajevima

 

Slučaj ulcinjske Solane pokazuje šta su pohlepa i gramzivost, uz asistenciju države u stanju da devastiraju u kratkom roku. Agonija najstarije ulcinjske kompanije kreće 2004. godine kada Eurofond, koji je kontrolisao biznismen Veselin Barović, postaje većinski vlasnik Solane Bajo Sekulić u stečaju, za oko 800.000 eura. Godinu kasnije pokreće se postupak ,,programiranog stečaja” zbog duga za struju od 13.000 eura, a u međuvremenu, Eurofond podiže kredite zalažući imovinu Solane i emitujući akcije. Banke istovremeno stavljaju pod hipoteku milione kvadratnih metara zemljišta u neposrednom zaleđu Velike plaže.

Nekadašnji rukovodilac finansija u Solani Veselin Saša Mitrović kaže da je najteži udarac ta kompanija doživjela 2010. godine kada je, kako tvrdi, ukradeno 20 hiljada tona soli i milion eura iz blagajne. „Tada je i stavljena tačka na rad Solane, a radnici opljačkani. Kasnije i izbačeni na ulicu, a da niko nije odgovarao za to. I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu!? Zato ih mi radnici i zovemo stečajna mafija“, naglašava Mitrović.

Konačno, 2011. godine uveden je u ovu firmu klasični stečaj rješenjem Privrednog suda. Od tada kontrola nad čitavom Solanom, ostacima ostataka njene pokretne i nepokretne imovine, kao i finansijskim sredstvima, prelazi kompletno u Podgoricu.

U posljednjih deset godina organizovano  je 15 neuspješnih pokušaja prodaje imovine Solane iako je bilo sporno da li Eurofond ima pravo na korišćenje ili svojine nad zemljištem. Ovi javni oglasi služili su da  bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog uništenja Solane.

Već deveta je godina da na Solani nema berbe soli, koja je preduslov da se očuva njen biodiverzitet, te da ona i dalje bude raj za ptice, što je čini staništem koje je važno u svjetskim okvirima. Zato se ona posebno navodi u svim godišnjim izvještajima Evropske komisije za Crnu Goru.

Stečajni postupak još traje, a u toku je procedura kojom se cjelokupna imovina Solane nastoji uknjižiti kao državna svojina, dok bi Vlada Crne Gore bila označena kao nosilac prava raspolaganja. Stečajni upravnik Solane, Žarko Ostojić, najavio je čak da će podnijeti tužbe Upravnom i Privrednom sudu, zbog odluke Savjeta za privatizaciju da ne pretvori pravo korišćenja u pravo svojine, odnosno da je imovina Solane državna svojina.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NACIONALNI PARK PROKLETIJE ŽRTVA BESPRAVNE GRADNJE: Uništavanje šume na privatnom posjedu zakon ne prepoznaje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gusinjanin Đ.V. u potpunosti je uništio planinarsku stazu ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje, kada je odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila

 

Planinarska staza ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje u potpunosti je uništena kada je Gusinjanin Đ.V, uz pomoć građevinskih mašina odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila. Prilikom probijanja puta dužine kilometar, oko 300 stabala oboreno je, srušeno, polomljeno ili iščupano, a zemljište isprevrtano.

Radovi su trajali dva dana, 6. i 7. maja. Prema riječima direktora NP Prokletije Marinka Bajraktarovića, nadzornik tog terena je drugog dana radova čuo mašine i zaustavio ih. Uprava nacionalnog parka o tome je obavijestila Upravu za inspekcijske poslove i Komunalnu inspekciju Opštine Gusinje dva dana kasnije – 9. maja. Inspekcija je na lice mjesta izašla sjutradan, a nadzoru su prisustvovali direktor i radnik službe zaštite NP Prokletije i Đ.V. Tada je konstatovano da su radovi sprovedeni na zemljištu u vlasništvu Gusinjanina. Oko 400 metara staze, širine tri metra, vlasnik je proširio, i taj se dio nalazi u trećoj zoni zaštite NP Prokletije. Ostalih 600 metara je u potpunosti novoizgrađen put, i to u drugoj zoni zaštite parka.

,,Nijesmo dali saglasnost za izvođenje radova u zaštićenom području Prokletija. U toku je proces u kome su preduzete mjere u saradnji sa Upravom za inspekcijske poslove i lokalnom upravom u Gusinju. Obiđen je teren, sačinjen izvještaj, a radovi su stopirani u istom trenutku kada ih je nadzornik uočio, i ne stoje tvrdnje da su se nelegalne radnje vršile naočigled zaposlenih u NP Prokletije, već su sve radnje učinjene po važećim zakonskim procedurama”, naveli su iz Nacionalnih parkova Crne Gore (NPCG) u saopštenju.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo