Povežite se sa nama

DRUŠTVO

USTAV I VLAST: VLADA I PRAVOSUĐE PROTIV PARLAMENTA: Dvije glave jedan jezik

Objavljeno prije

na

Sudije Ustavnog suda Crne Gore proglasili su neustavnim odredbe Zakona o zaštiti državnih interesa u rudarsko-metalurškom sektoru.

Riječ je o Zakonu koji je Parlament usvojio krajem prošle godine, a prema kome se imovina podgoričkog Kombinata aluminijuma i Rudnika boksita u Nikšiću ne može, u započetom stečajnom postupku, prodati bez saglasnosti Skupštine CG. Filip Vujanović, predsjednik države u trećem mandatu, zimus nije htio da potpiše taj Zakon pravdajući se kako je on u suprotnosti sa Zakonom o stečaju. Nakon što je Parlament po drugi put izglasao isti propis Vujanović je, ipak, bio prinuđen da ga potpiše i proslijedi na objavu u Službenom listu.

Tada na scenu stupaju predsjednica Vrhovnog suda Vesna Medenica i Vlada Crne Gore pod komandom premijera Mila Đukanovića. Medenica se Ustavnom sudu obratila tražeći da obori propis kojim se, prema procjeni Vrhovnog suda, suprotno ustavnoj podjeli vlasti ,,Skupština direktno miješa u nadležnosti sudskih organa”. Zahtjevu Vrhovnog suda ubrzo se pridružila i Vlada. I njeni argumenti su bili na fonu onoga što su Zakonu o zaštiti državnih interesa javno već zamjerali Vujanović i Medenica.

Zato je malo koga začudilo kada je Ustavni sud, svega tri mjeseca nakon podnošenja inicijative, izašao u susret zahtjevu iza koga su stajali probrani ekonomski, pravni i politički autoriteti: Milo Đukanović, Vesna Medenica i Filip Vujanović.

,,Spornim odredbama Zakona, zakonodavac je donošenje odluke o prodaji (KAP-a) strateškom investitoru i zaključenje ugovora uslovio pribavljanjem saglasnosti Skupštine”, naveo je sudija izvjestilac Budimir Šćepanović ,,Skupština se na taj način konstituisala kao novi organ u stečajnom postupku sa neprihvatljivim stepenom arbitražnosti”. Time je, pojasnio je sudija Šćepanović, zakonodavna vlast prekoračila svoja ovlašćenja i povrijedila ustavno načelo podjele vlasti kao i Evropsku konvenciju o podjeli vlasti i pravo na nezavisno suđenje.

Rušenje osporenog zakona podržao je i sudija Miodrag Iličković (nekadašnji potpredsjednik SDP-a, jedne od partija predlagača tog propisa) objašnjavajući kako je Skupština mogla da pronađe drugi način kako bi bila u prilici da utiče na proces nove vlasničke transformacije rudarsko-metalurškog kompleksa. ,,Mogli su kroz izmjene Zakona o stečaju da uvedu sve ove odredbe, a da ne prekrše Ustav. To je suština stvari. Sve ostalo je periferno”.

Koliko god da je Iličković u pravu, a moguće je da jeste potpuno, periferni problemi zaslužuju makar malo naše pažnje. Zanimljivo je, za početak, da Vlada spori Zakon koji je pripremala i izglasala, druga po veličini, članica vladajuće koalicije (SDP). Nameće se pitanje: da li su poslanici SDP-a i njihove kolege iz DF i SNP-a u pripremi ovog zakona mogli računati na pomoć mnogobrojnih državnih službi zaduženih da Parlamentu pomogne kako bi donijete odluke bile u skladu sa Ustavom i obavezujućim međunarodnim konvencijama?

I kako to da nijedna partija koja je učestvovala u donošenju sada već bivšeg zakona nije, prethodno, konsultovala ,,svog čovjeka” u Ustavnom sudu. Tako su mogli izbjeći makar najočiglednije manjkavosti propisa koji je oboren. Nakon čega su KAP i Boksiti ponovo prepušteni na milost i nemilost Đukanovića i njegovih poslovnih partnera, domaćih i stranih.

Naime, na manjkavosti osporenog Zakona ukazao je i sudija Ustavnog suda Milorad Gogić. Iako je bio jedini koji je glasao protiv donijete odluke, zamjerajući kolegama što Ustavni sud, prethodno, nije organizovao javnu raspravu. Gogić ukazuje na banalne propuste: ,,Ja kao sudija Ustavnog suda Crne Gore ne znam šta čini taj rudarsko metalurški sektor u Crnoj Gori”!?

Odluka Ustavnog suda u Parlamentu, podrazumijeva se, nije dočekana sa oduševljenjem. Izuzetak čine poslanički klub DPS-a i njihovi sateliti. ,,Ustavni sud je stao na stranu predsjednika DPS-a koji je stvarni ponuđač za kupovinu KAP-a”; kaže Nebojša Medojević uz komentar da je prošlonedjeljna odluka očekivana, razočaravajuća i veoma opasna.

Novostvorene dileme i sporenja u trouglu izvršna – zakonodavna i pravosudna vlast bitne su barem iz dva razloga. Prvo, u tzv. rudarsko-metalurški sektor država je, samo u ovom vijeku, kroz direktnu finansijsku podršku, oprost dospjelih potraživanja i preuzimanje obaveza prema radnicima, dobavljačima i bankama uložila više od 500 miliona. Zauzvrat, ovdašnja javnost još nije stekla pravo makar na informaciju da li je taj novac potrošen zakonito i svrsishodno.

Jednako je važna činjenica da prošlonedjeljna odluka Ustavnog suda nije presedan. Naprotiv, sva je prilika kako će osporavanje ustavnosti svih nepoželjnih odluka Parlamenta postati praksa čelnika DPS-a. O tome svjedoče aktuelna prepucavanja o (ne)ustavnosti Zakona o finansiranju političkih partija. ,,Zna se ko takvo tumačenje zagovara. Diriguje glavni iz Vlade, i onda svi ostali ponavljaju kao papagaji”, cijeni poslanik SDP-a Džavid Šabović.

Možemo samo da pretpostavimo šta će se dogoditi ukoliko, recimo, Ustavni sud nakon predstojećih lokalnih izbora presudi da su oni održani po zakonu koji nije ustavan? I šta ako se, nekom igrom slučaja, poklopi da takva odluka bude u skladu sa interesima vladajućeg dijela vladajuće koalicije na državnom nivou?

Nakon što se prošlog ljeta požalio na svojevrsnu parlamentarnu diktaturu, koja se ogledala u nespremnosti skupštinske većine da bespogovorno ispuni sve Vladine zahtjeve i prohtjeve, premijer Đukanović je krenuo u izgradnju novog modela vladavine. Malo vremena i mnoštvo događaja bez jasnog epiloga uslovili su da se većina nas više ne sjeća kontroverzi koje su pratile prošlogodišnje promjene u Ustavnom sudu.

,,Izbor sudija Ustavnog suda po novom zakonu bio je školski primjer pravnog nasilja Skupštine”, rekao je za Monitor profesor Đorđije Blažić krajem prošle godine. Istim povodom, iz Centra za građansko obrazovanje(CGO) stiglo je upozorenje ,,o partijskom dogovoru čiji je rezultat da su sve političke grupacije u Skupštini dobile po ‘svog sudiju'”.

Prethodno je ombudsman Šućko Baković Ustavnom sudu podnio prijedlog za ocjenu ustavnosti Zakona o ustavnom sudu. Bez rezultata. To je samo jedan od zahtijeva koji u Ustavnom sudu, prije odluke, provedu mjesece ili čak godine. Prema našim podacima, rekord drži MANS-ova inicijativa koja je problematizovala pristup policije podacima mobilnih operatera. Četiri i po godine Ustavni sud tu inicijativu nije uvrstio u dnevni red. Za razliku od zahtjeva Medenice i Đukanovića koji je dobio sve prioritete.

Pravda i(li) dogovor

U fokusu interesovanja javnosti u regionu našla se i nedavna odluka Ustavnog suda Crne Gore kojom je ocijenjeno da je Apelacioni sud povrijedio odredbe Evropske konvencije o zaštiti ljudskih prava i sloboda tako što je ponovo produžio pritvor Dušku Šariću i Jovici Lončaru, optuženima da su prali novac (nešto manje od 20 miliona eura) koji je narko klan Darka Šarića zaradio švercom kokaina. Mediji su nakon te odluke podsjetili da je Ustavni sud, u junu prošle godine, donio praktično istu odluku, ali Apelacionu sud nije prihvatio tu preporuku pa su Šarić i Lončar ostali u pritvoru. Sada su se stvari okrenule naglavačke. Šarić i Lončar našli su se na slobodi u srijedu 23. aprila. ,,Puštanje na slobodu Duška Šarića uslijedilo je kao dio dogovora koji je postigao njegov stariji brat Darko, prilikom nedavne predaje”, već sjutradan je objavio Dan pozivajući se na nezvanične izvore. I to govori o povjerenju koje uživa Ustavni sud Crne Gore.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo