Povežite se sa nama

Izdvojeno

VIŠEDECENIJSKA NEBRIGA O KARTOGRAFIJI: Zaboravljena nauka

Objavljeno prije

na

Od onih kojima se služe turističke organizacije, pa sve do onih koje su u upotrebi u školama – u geografskim kartama koje koristimo trebalo bi obaviti  brojne promjene, jer one nijesu samo „drugi jezik geografije“, već imaju veliku primjenu i u drugim djelatnostima i životu ljudi. Crna Gora ne vodi računa o kartografiji na nivou na kojem to čine druge države u regionu

 

,,Stanje u oblasti kartografije u Crnoj Gori je izrazito problematično. Njome se bavi ko stigne, pa je na našem tržištu više loših nego dobrih karata“, kaže za Monitor doktor geografskih nauka i redovni profesor na Filozofskom fakultetu Univerziteta Crne Gore Goran Barović.

Prema njegovim riječima, trebalo bi napraviti brojne izmjene u geografskim kartama koje koristimo danas, počevši od onih kojima se služe turističke organizacije, pa do onih koje su u upotrebi u školama. Neophodna je, kako tvrdi, kompletna reforma. Iako je na to više puta ukazao nadležnim institucijama, nije naišao na spremnost odgovornih da do nje i dođe.

Kartografija, kao nauka i tehnička disciplina koja se bavi proučavanjem izrade i korišćenja karata, ima zadatak ne samo da izuči suštinu geografske karte već i da razradi metode i sredstva njenog korišćenja. „Karta nije samo „drugi jezik geografije“, ona ima veliku primjenu i u drugim naučnim disciplinama, ljudskim djelatnostima i životu ljudi. Geografi, kao i izviđači, mogu istraživati bilo koju pojavu koja ima geoprostornu dimenziju promljenljivosti, bilo da je to iz socijalnog svijeta ili prirodnog. Zato su često suočeni sa pitanjem na koji način da najbolje prikazu određeni geografski predmet, pojavu ili proces”, kaže za Monitor profesor geografije, magistar i načelnik Saveza izviđača Crne Gore za brđane i brđanke Eldin Brđanin.

Da bi u tome i uspjeli, moraju da poznaju osnovne pojmove i principe na kojima se zasniva kartografija, a takvi podaci se mogu dobiti u kartografskim institutima.

Od zemalja bivše Jugoslavije, Crna Gora jedina nema kartografski zavod. ,,Naša  država ne vodi računa o kartografiji na nivou na kojem to čine druge države u regionu. I dalje moramo ići kod susjeda za neke sadržaje i podatke na osnovu kojih bi potom radili naše karte. Posljednjih godina je Uprava za nekretnine počela da radi izdanja novih karata koje su naslonjene na izdanja Vojnogeografskog instituta iz Beograda, ali opet u znatno manjoj mjeri od zemalja u regionu”, ističe Brđanin.

O zastarjelosti karata koje koristimo najbolje svjedoči podatak da se izviđači i dalje služe kartama koje su rađene između dva svjetska rata. Riječ je o izdanjima Vojnogeografskog instituta gdje je Crna Gora prikazana u razmjerama 1:50.000, na osnovu kojih su kasnije rađene karte u razmjerama od 1:25.000, odnosno 1:100.000 i 1:200.000.

Izviđači u svom programu imaju redovna sportsko-izviđačka takmičenja, kao što je orijentaciono takmičenje (snalaženje u prostoru pomoću karte i busole, gdje pronalaze svaku od unaprijed zadatih kontrolnih stanica). To što se takve aktivnosti odvijaju na kartama koje su stare i po 50 godina i na kojima nema novijeg kartografskog sadržaja, znatno im otežava. Problem je posebno izražen u većim gradovima, gdje su urbanizacija i širenje prema periferiji dinamičniji.

„Svaka civilizovana zemlja ima svoj kartografski institut. To što ga mi nemamo tek je jedan od kamena spoticanja. Drugi nam kroje kapu”, napominje dr Barović.

Kartografski institut koji je potreban državi kao što je Crna Gora, bavio bi se istraživačko-razvojnim i proizvodnim radom u oblastima geodezije, fotogrametrije, kartografije, geografskih informacionih sistema, kartografske reprodukcije, metrologije i drugih geodisciplina u svrhe izrade geotopografskih materijala. U suštini, svime u čemu sada kaskamo za komšijamai i drugim državama svijeta. „Taj bi organ vršio publikacije u vidu različitih vrsta štampanih i digitalnih karata, planova, fotodokumenata, astronomsko-geodetskih, geofizičkih, alfanumeričkih, statističkih i drugih podataka, naučno-tehničkih publikacija i dokumenata. Sve su to radnje kartografskih instituta iz država okruženja, a koje su zapažene kao nedostatak za našu državu kao i za rad izviđača u Crnoj Gori”, objašnjava Brđanin.

Poslije referenduma 2006. i odluke građana Crne Gore da žive u nezavisnoj državi donesena su dva najvažnija akta za njeno funkcionisanje, Ustav (2007) i Prostorni plan Crne Gore do 2020. godine, usvojen 2008. U Baznoj studiji koja je rađena za potrebu izrade tog Plana, a u koju je Monitor imao uvid, navodi se da crnogorske institucije moraju obezbijediti kvalitetne kartografsko-grafičke podloge u oblasti prostornog i urbanističkog planiranja, kao i da formiraju validnu Nacionalnu kartografsko-grafičku bazu. Do danas, nijesu.

,,Institucije koje se konkretno bave ili imaju dodira sa geotopografskim materijalom za prostorno i urbanističko planiranje treba da poboljšaju tačnost u svim domenima kvaliteta kartografskih i grafičkih priloga u prostorno planerskoj dokumentaciji, kao i da prate globalne razvoje u kartografiji“, napominje se još u Studiji.

Crna Gora nije ni među brojnim evropskim državama koje posjeduju savremene i moderno koncipirane nacionalne atlase, u elektronskoj i štampanoj formi, iako i to pomenuta Studija predviđa kao potrebu. Nacionalni atlas je, osim kartografskog nacionalnog blaga, i pitanje ugleda i razvoja, kao i baza znanja i snage stručne zajednice, čija je primjena neophodna u planiranju i uređenju prostora.

O nezainteresovanosti države da promijeni trend, u kom moramo u inostranstvo po instrukcije, najrječitije govori to što je ugašen nekadašnji samostalni studijski program Geodezija na Građevinskom fakultetu u Podgorici na državnom univerzitetu. Sada te studije postoje samo na privatnom – Univerzitetu Donja Gorica (UDG), i plaćaju se.

I u Kanadi, Japanu, Rusiji, kao i u državama Evropske unije (EU) je došlo do brojnih promjena u nastavnim planovima i programima, no oni nijesu ugašeni – dodatno su napredovali. Tako studenti na pojedinim fakultetima mogu pronaći usmjerenja i za neke specijalizovane discipline, poput geomatike, koja služi za prikupljanje, distribuciju, analizu i prezentaciju geografskih podataka.

Moraćemo, sve su prilike, još da pričekamo da se neko od čelnika iz nadležnih resora konačno pozabavi ovom značajnom oblašću.

Andrea JELIĆ

Komentari

FOKUS

PRERASPODJELA MOĆI POSLIJE 30. AVGUSTA 2020.: Borba za duvansko nasljeđe

Objavljeno prije

na

Objavio:

Preuzimanje duvanskih poslova nakon smjene DPS vlasti okupilo je kriminalce, policajce i kontroverzne biznismene – neke nove i neke stare. Tužilaštvo je na potezu. Ili je duvanska priča (ponovo) u rukama neke od druge dvije grane vlasti

“Biće sada velike borbe”, kazivao je jedan dobro upućen i pronicljiv čovjek nedugo nakon avgustovskih izbora 2020. i smjene višedecenijske DPS vlasti koja je uslijedila. Na iznenađenje svojih sagovornika, on nije najavljivao juriš oslobodilaca na zarobljene institucije kriminalno-koruptivnog sistema, već bitku za preuzimanje i kontrolu njegovih poluga moći. Sa naglaskom na uhodane švercerske kanale pod patronatom (djelova) bivših vlasti.

Ubrzo je stigla potvrda da se stvari kreću u tom pravcu. Unutar tridesetoavgustovske većine, već početkom 2021. godine, krenule su prve međusobne optužbe o interesima njihovih zvaničnika u različitim tranzitnim poslovima. Ponajviše duvanskim. Pandorinu kutiju otvorio je Nebojša Medojević pa su mu se, uskoro, pridužile kolege iz tada vladajuće koalicije, prozivajući saborce iz vlasti koji, navodno, nijesu odoljeli izazovima unosnih duvanskih poslova.

U tom su kontekstu pominjani članovi porodice nekadašnjeg premijera Zdravka Krivokapića, potpredsjednik vlade nadležan za sistem bezbjednosti Dritan Abazović i njegova URA, ministar finansija Milojko Spajić… Sve skupa sa nekim policijskim zvaničnicima i sveštenicima SPC.

Te su priče dobile svojevrsnu potvrdu nakon hapšenja Rada Miloševića (URA), nekadašnjeg direktora Uprave prihoda i carina, u decembru 2022., nakon gubitka milionski vrijednog tovara zaplijenjenih cigareta. Nestanak dupke punog kamiona koji je zaplijenjene cigarete prevozio iz carinskog skladišta u Podgorici ka spalionici u Nikšiću registrovale su, umjesto domaćih pripadnika sistema bezbjednosti, strane partnerske službe. Uhapšeno je, uz Miloševića, 20-tak osoba među kojima je popriličan broj državnih službenika, a SDT do danas nije okončalo istragu koja je, u međuvremenu, “proširena” makar dva puta. Dok se čeka epilog tog slučaja, Milošević tvrdi da mu je “sve namjestila” ANB.

U aprilu prošle godojne, nakon hapšenja predsjednika opštine Budva Mila Božovića (NSD, odnosno, nekadašnji DF), priča o učešću novih vlasti u starim švercerskim poslovima dobila je još jednu dimenziju. I veći nivo, pošto se Božović tereti za učešće u švercu kokaina. Ali, ni ta priča još nema sudski epilog.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLIJE IBAR-A: Ko će u vlast, ko niz vodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministar pravde Andrej Milović, ukoliko parlamentarna većina usvoji  prijedlog premijera Milojka Spajića  za njegovo razrješenje, neće sa te pozicije otići zbog IBAR-a, ili loših zakonskih rješenja.  U središtu političkih trvenja u vlasti, kojih je sve više, nijesu  principi i reforme, već borba za moć

 

Tek što su u parlamentu usvojeni tzv IBAR zakoni, krenula su politička trvenja. Sedmica je otvorena konferencijom za štampu ministra pravde Andreja Milovića, na kojoj je on pozvao premijera Spajića da predloži Skupštini  da ga razriješi.

„Predsjedniče Vlade Spajiću, pozivam Vas da uputite prijedlog Skupštini za smjenu ministra pravde koji Vas je svugdje branio. Šta će reći plenum i kako će komentarisati moj dosadašnji rad – vidjećemo”, saopštio je Milović. U nastavku je obrazlagao kako je zbog IBAR-a ćutao kada je „mučki protivstatutarno“ isključen iz Pokreta Evropa sad, te ocijenio da je došlo vrijeme da Spajić i on svedu političke i institucionalno račune: „Prije negoli njegovo toksično okruženje, a onda i on povuče sve ka ponoru, kako PES koji je počeo da vuče ka ponoru, tako Vladu i cijelu Crnu Goru“.

Konferencija je uslijedila nakon što je Spajićeva Vlada donijela krajem sedmice odluku da jedan od IBAR zakona iz domena pravosuđa u parlamentu na završnoj sjednici  predstavlja Momo Koprivica, potrpedsjednik Vlade za politički sistem, a ne ministar pravde. Prethodno je Spajić uputio notu predsjedniku Parlamenta Andriji Mandiću da ministri ne mogu u Skupštini prihvatiti bez konsultacija sa Vladom amandmanske intervencije. Nakon što je Milović prihvatio jedan od amandmana, za koji kaže da je „čisto tehnički“, odlučeno je da ga zamijeni Koprivica, koji bi prema nezvaničnim izvorima, mogao biti novi ministar pravde.

Premijer je uzvratio prijedlogom Skupštini za razrješenje Milovića.  „Nakon što sam, kada su mi obaveze to dozvolile, ispratio današnji nastup ministra Andreja Milovića, moram priznati da sam sasvim siguran u ispravnost odluke da Skupštini predložim njegovo razrješenje“, ocijenio je Spajić odmah nakon konferencije, nakon čega je taj prijedlog uputio parlamentu.

“Sa tom odlukom, istini za volju, upoznao sam ga prije njegovog javnog istupa, što njegovu konferenciju za medije u konačnom čini običnom predstavom za javnost”, saopštio je.  „Preciznosti radi, Milovićevi raniji nastupi u javnosti, na koje sam mu vrlo jasno skretao pažnju, a na momente ih se i stidio, razlog su podnošenja prijedloga za njegovu smjenu, koji zbog rada na ispunjavanju evropske agende nije mogao biti podnijet ranije”.

Konačno, Spajić je optužio Milovića da je “stao rame uz rame sa predsjednikom Crne Gore  u pokušaju destabilizacije integriteta Vlade i time urušavanja evropskog puta Crne Gore”.  Spajić tvrdi : “Nije slučajnost da u trenutku kada su i Vlada i Skupština demonstrirale rezultate u poglavljima 23 i 24 i ispunile neophodne uslove za dobijanje IBAR-a, kreće koordinisana opstrukcija ministra Milovića i predsjednika Milatovića”.  Milatović je prethodno odbio da potpiše dva od 12 IBAR zakona koji su mu upućeni. Jedan se odnosi na zakon o RTCG, a drugi o sudskom savjetu. Civilni sektor smatra da su Milatovićevi razlozi za kritiku tih rešenja opravdani.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

AFERA TUNEL: Izgubljeni u mraku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok čekamo da istina konačno izađe iz tunela, ako tamo već nije trajno zatrpana i zabetonirana, predstavnici nove vlasti svu krivicu za sve evidentniji neuspjeh istrage prebacuju na svoje prethodnike. Ostaje samo kontinuitet neriješenih zločina koji su potresli Crnu Goru

 

Da je u administrativnom centru Podgorice, u kojem se nalaze najvažnije državne institucije, u tajnosti iskopano 30 metara tunela od stambene zgrade do depoa Višeg suda, saznali smo u septembru prošle godine. Činjenica da je, neopaženo, moguće iskopati tunel u zoni u kojoj se nalaze štićeni objekti poput Skupštine, Vlade, Ustavnog suda, Centralne banke, otvorilo je brojna pitanja o stanja u bezbjednosnom sektoru u Crnoj Gori.

Devet mjeseci kasnije sumnje su samo produbljene. Ove sedmice, Osnovni sud u Podgorici ukinuo je pritvor državljaninu Srbije Vladimiru Eriću, osumnjičenom da je učestvovao u kopanju tunela koji je vodio do depoa Višeg suda. Erić je bio u pritvoru od marta, kada je na osnovu međunarodne potjernice izručen iz Švedske. Iz suda je saopšteno da se Erićev DNK ne poklapa sa tragovima koji su pronađeni u tunelu.

,,Imajući u vidu navedene rezultate DNK vještačenja, dovedena je u pitanje osnovana sumnja da je okrivljeni izvršio krivična djela stavljena mu na teret, što za posljedicu mora imati ukidanje pritvora okrivljenom”, naveli su iz suda. Iz Osnovnog državnog tužilaštva su uložili žalbu Višem sudu na ovu odluku, te naveli da imaju dokaze i da je njihova istraga u završnoj fazi.

U sklopu istrage, do sada su bile uhapšene četiri osobe iz Podgorice – Katarina Baćović, Nikola Milačić, Ivica Piperović i Marijan Vuljaj, zbog sumnje da su povezani sa kopanjem tunela. Vrhovni sud u januaru ove godine odbio je da im produži pritvor, jer Osnovno tužilaštvo nije navelo za koje krivično djelo ih tereti, za koji period, niti su date činjenice na osnovu kojih se traži produženje pritvora.

Po saznanjima policije u kopanju tunela učestvovali su i državljani Srbije Veljko i Milan Marković, Dejan Jovanović i Vladimir Erić. Osim oslobođenog Erića, ostali osumnjičeni su i dalje nedostupni crnogorskim istražiteljima. Tokom dosadašnje istrage nije pronađen nijedan predmet iz dokaznog materijala koji je ukraden iz depoa Višeg suda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo