Povežite se sa nama

DRUŠTVO

VLADA I KONCESIJE ZA KORIŠĆENJE PRIRODNOG BOGATSTVA ZA POTREBE HE KOMARNICA: Oživljavanje stare energetske šarene laže

Objavljeno prije

na

Vlada Zdravka Krivokapića, prije desetak dana, u tehničkom mandatu, donijela je važnu odluku – o davanju koncesije za korišćenje prirodnog bogatstva u cilju korišćenja energetskog objekta HE Komarnica. Tek tako. Ta je rijeka prepoznata kao važno područje, što su utvrdili i predstavnici UNESCA. Gradnjom hidroelektrane bila bi nepovratno uništena. I isplativost ovog projekta predmet je sporenja stručnjaka

 

,,Izgradnja hidrocentrale na Komarnici bila bi moj najveći poraz – kao roditelja, filozofa, prirodnjaka i čovjeka”, kaže za Monitor Miljko Bulajić koji gotovo dvije decenije na kajacima i rafting čamcima vesla na rijekama Balkana, Evrope i svijeta u, kako ističe, potrazi za nečim skrivenim, dubokim, tajanstvenim.

To nešto pronašao je u Komarnici, gdje je prvi put veslao prije sedam godina. ,,Drugar iz Austrije pronašao je stari kajakaški vodič za Balkan i u njemu opis o Komarnici kao malom skrivenom dragulju i sekciji od 12 kilometara divlje vode, odmah poslije kanjona Nevidio. Tu počinju naše avanture, otkrivanje starih i zaraslih staza i njihovo uređivanje i prokrčivanje – kako bismo doprinijeli i popularizaciji tog dijela rijeke i kajakinga u Crnoj Gori”, objašnjava Bulajić.

Zahvaljujući njihovom trudu, mnogo turista rekreativaca imalo je prilike da sa Bulajićem i njegovim prijateljem prođe kroz kanjon i uvjeri se u njegovu posebnost.

Potencijalna gradnja HE Komarnica ispriječila se njihovoj lijepoj priči. Više od  nekoliko decenija crnogorska vlast planira da gradi hidroelektranu na Komarnici. Ovaj put najbliža je  realizaciji. Vlada Zdravka Krivokapića prije desetak dana, u tehničkom mandatu donijela je važnu odluku – Odluku o davanju koncesije za korišćenje prirodnog bogatstva, u cilju izgradnje, održavanja i korišćenja energetskog objekta hidroelektrane Komarnica. Tek tako.

Idejni projekat je, prema saznanjima Monitora, gotov, ali nije dostupan javno. Iz Crnogorskog društva ekologa (CDE) ga, na osnovu Zakona o slobodnom pristupu informacijama, već dvije godine od Elektroprivrede Crne Gore (EPCG) bezuspješno traže. I pored brojnih obećanja da će im ga ustupiti, do danas – nijesu.

Izrada projektne dokumentacije, kako je ranije saopšteno iz EPCG, realizuje se po ugovoru o zajedničkom finansiranju realizacije pripremnih radova za taj projekat, koji su EPCG i Elektroprivreda Srbije (EPS) zaključile još 1992. godine, a kojim je definisano da učešće u troškovima EPCG bude 51 odsto, a EPS – 49 odsto. U projekat će se, od novca svih građana, uložiti otprilike 350 miliona eura.

,,Projekcije pokazuju da će godišnja proizvodnja HE Komarnica biti oko 213 GWh, što je oko sedam odsto naše ukupne godišnje potrošnje. Imajući u vidu ugovor sa EPS – njoj bi bila isporučivana polovina proizvedene struje. Crna Gora, osim novca, u taj projekat planira da uloži cijelu svoju rijeku”, istakao je biolog Vuk Iković na nedavnoj održanoj javnoj tribini Izgradnja hidroelektrane na rijeci Komarnici u podgoričkom Kulturno-informativnom centru (KIC) Budo Tomović.

Za organizaciju te tribine iz CDE-a i grupe građana Spasimo Komarnicu odlučili su se nakon što je rukovodstvo EPCG odbilo da organizuje javnu raspravu u Podgorici, iako je od njih traženo da građane informišu o koristi i šteti koju imaju od izgradnje hidroelektrane na Komarnici.

U neposrednoj blizini planirane brane, kako je istakao Iković, postoji pukotina dugačka 1 500 metara, što je hidrološki nerješiv problem. ,,Taj podatak ne stoji nigdje u Studiji o uticaju na životnu sredinu”, kazao je on. Objasnio je da stručnjaci iz energetike tvrde da će radovi trajati sigurno 10 godina, a da bi, sa vjerovatnim probijanjem roka, prvi proizvedeni kilovat struje imali tek 2033.

,,Problem je što iz EPCG-a prvo urade projekte, dovedu građane pred svršen čin i onda kažu: ‘Ako se bunite, nama će novac da propadne’”, kazao je na pomenutoj tribini inženjer mašinstva Denis Hot. On smatra  da HE Komarnica ne treba da se gradi, jer Crna Gora ima mnogo prostora za solarne i vjetroparkove.

,,Javna rasprava je poslužila, moj je utisak, da iz EPCG-a manipulišu informacijama i da ih kriju od javnosti, stavljajući potencijalnu novčanu dobit ispred interesa građana. Bez trunke srama su predstavnici ove institucije kontrolisali tok javne rasprave, zanemarujući predstavnika Agencije za zaštitu životne sredine (AZŽS) čiji je to posao bio, a dozvoljavajući zainteresovanima za izgradnju hidroelektrane da govore šta i koliko hoće, dok su neistomišljenici dobijali mnogo manje vremena uz konstantno ometanje“, kaže za Monitor Dejan Lazarević, učesnik javne rasprave o HE Komarnica u Šavniku početkom marta ove godine.

Prema njegovim riječima, uprkos tome što je cilj javne rasprave bio da kreatori elaborata i stručni tim iz više naučnih oblasti objektivno prikažu posljedice projekta HE Komarnica, mještani su uglavnom dobijali informacije o novčanim sumama koje će Opština Šavnik navodno dobijati od HE, kao i obećanja o novim radnim mjestima, o povratku stanovništva u taj predio, i tvrdnje da kanjon Nevidio neće biti ugrožen… ,,Na pitanje kako će novozaposleni iz Šavnika ići na obećani posao bez pristupnog puta nijesu imali odgovor, a mještanima sela Duži i Dubrovsko preporučili su iskopavanja bunara od više stotina metara kao način za vodosnadbijevanje iz akumulacije. U suštini, na sva pitanja o nedostacima u elaboratu vješto je izbjegavan odgovor“, napominje Lazarević.

Neki mještani sela Duži koji gaje dušku heljdu, zabrinuti su za njenu budućnost. To je biljka koja je, zbog specifičnog podneblja iznad kanjona Komarnice i ,,tajnog“ načina obrade,  prepoznata kao veoma kvalitetan i tražen domaći proizvod. Oni su pitali kreatore elaborata kako će prašina izazvana sedmogodišnjim radovima (koliko bi trebalo da traje izgradnja HE Komarnica), a potom i smanjen broj sunčanih sati izazvan akumulacijom vode, uticati na taj zaštićen proizvod. Odgovoreno im je da ne moraju da brinu.

,,Samo udruženi građani mogu spriječiti još jedan ekocid”, upozorava Miljko Bulajić. Godine i godine  nebrige o prirodi, kako ističe Bulajić, dovele su do toga da u Crnoj Gori, plodnoj za razvijanje sportova kao što je kajaking, danas ima svega desetak kajakaša na divljim vodama. ,,Raduje me što će svi koji su prepoznali njenu ljepotu i potencijal, među kojima ima mnogo stranaca, biti prvi na liniji odbrane Komarnice”.

Ta je rijeka prepoznata kao područje koje karakteriše ogromna biološka raznolikost. To su utvrdili i iz UNESCA, čiji su predstavnici predlagali Vladi Crne Gore da se dio Komarnice pripoji zaštićenom području Durmitora. Opština Šavnik je to odbila.

Gradnjom hidroelektrane bila bi nepovratno uništena. ,,Kanjoni nijesu pustinje. Upravo suprotno, riječ je o složenim mozaicima ekosistema, od kojih su mnoge endemične ekološke cjeline“, saopštila je biološkinja Jelena Popović na javnoj tribini u Podgorici.

Vuk Iković za Monitor ističe da će nastaviti sa informisanjem građana o vrijednostima Kormanice i o tome gdje nas može odvesti izgradnja hidroelektrane. ,,Pokrećemo inicijative za promociju kanjona putem nekoliko manifestacija, organizovanja naučno-istraživačkog kampa i dugoročnog očuvanja Komarnice kao potencijanog dijela svjetske baštine. Predstavićemo rješenja čijom primjenom možemo imati dovoljno energije i bez nove hidroelektrane”, zaključuje on.

Andrea JELIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo