Povežite se sa nama

OKO NAS

Objavljeno prije

na

Od 2007. godine do sada,  nivo vode u Biogradskom  jezeru bio je tri  puta na „istorijskom minimumu“. Jezero je ugroženo na više načina, a najviše stvaranjem nanosa u koritu rijeke Jezerštice. Struka je u minulih 50 godina pokušavala, u više navrata, da zaustavi te procese. I uvijek je falilo – novca

 

U nekoliko navrata minulih 15 godina, izuzetno nizak nivo Biogradskog jezera činio je taj prirodni dragulj sjevera neprepoznatljivim, a  posjetioce šokirao.  A sve preče o načinima da se jezero spasi od isušivanja utišavala je besparica.  Sada,  iz JP Nacionalni parkovi Crne Gore (NPCG), najavljuju novi pokušaj da uspore procese koji su, tvrde, sudbina svih ledničkih jezera.

Kako za Monitor kaže dr  Veselin Luburić, Biogradsko jezero je  bilo „na istorijskom minimumu“ 2007, 2017. i 2019. godine. Tome je značajno doprinijela suša, ali i neminovnost procesa koji nijesu zaobišli ni to ledničko jezero. „Kada je riječ o trenutnom stanju, sa hidrološkog aspekta 2019. godina je bila jedna od najsušnijih godina u posljednjoj deceniji. To se reflektovalo na najniži nivo vode Biogradskog jezera“, objašnjava Luburić, „Djelovanje erozije učinilo je da danas već možemo govoriti o pretposljednjem stadijumu života jezera. Sa geološkog stanovišta teško je prejudicirati koji je to vremenski period. Može da traje vjekovima, ali i da bude znatno kraći. Sada, za vrijeme najvećeg vodostaja, dubina jezera je 12 metara“.

To jezero je,  tokom holocena, bilo dva do tri puta prostranije, a njegova dubina je,  objašnjava on, bila oko 30 metara. Istraživanjima je identifikovano da jezero gubi vodu kroz više ponora na sjevernom kraku.  Pokušaji  plombiranja ili, takozvana, injekcione zavjese, nijesu dali rezultate.

Sagovorinik Monitora objašnjava da jezero ugrožava i  zasipanje nanosima iz Biogradske rijeke i Lalevog potoka. „Još jedan problem je stvaranje morenskog nanosa u koritu rijeke Jezerštice, koji predstavlja latentnu i najveću opasnost za opstanak jezera. Na ove probleme ukazalo je JPNP, a u novembru 2019. godine sačinili smo detaljnu informaciju o stanju na Biogradskom jezeru.  Predložili smo način na koji se to mora i treba sa stručne i naučne strane rješavati, postepeno i fazno. To je izuzetno osjetljivo i važno pitanje. Naša namjera bila je da, kao odgovoran upravljač, alarmiramo nadležne institucije i Vladu da se maksimalno angažuju na rješavanju pitanja vodostaja Biogradskog jezera“, objašnjava Luburić.

Lani su  službe NPCG na jezeru obavljale monitoring koji je pokazao da nije bilo većih oscilacija vodostaja. Bio je planiran i batimetrijski  premjer  dna jezera, koje bi  obavio  Zavod  za hidrometeorologiju i seizmologiju. Te aktivnosti, koje su trebale da  identifikuju sve ponore  na dnu jezera, omela je pandemija. „Pored  očuvanja jezera, jako nam je važno da nijednim zahvatom ne ugrozimo stanje biodiverziteta na tom području. Kao odgovoran upravljač NPCG će raditi na implementaciji svih mjera i aktivnosti za koje dobijemo preporuke i smjernice od strane nauke“, kaže Veselin Luburić.

Još 1976. godine su u više navrata obavljena geološka istraživanja Šumarskog fakulteta iz Beograda koji je uradio dva projekta zaštite jezera. Prvi se odnosio na problem zasipanja jezera nanosima iz Biogradske rijeke i Lalevog potoka, a drugi saniranjem  klizišta izazvanog regresivnom erozijom Jezerštice. Projekat nije realizovan iz tehničkih razloga i zbog nedostatka novca.

Krajem 1990. godine, urađeno je mjerenje nanosa i uzimanje uzoraka na profilima koji su bili suvi. Tada se pokazalo da postoji mogućnost vađenja dijela nanosa iz jezera,  bez posljedica po ekosistem. Poslije toga, podsjeća sagovornik Monitora,  nastupila je dugogodišnja pauza zbog tadašnjih društvenih prilika u našem okruženju. „Priča u vezi sa sanacijom jezera je aktuelizovana 2005. godine. Tada je Skupština  izdvojila sredstva za projekat NVO Zeleni Crne Gore koji su uradili idejno rješenje zaštite. U tom rješenju dramatično je upozoreno da jezeru prijeti nestajanje u vrlo kratkom periodu. Tragom tih upozorenja NPCG je 2007. godine angažovalo Građevinski fakultet, koji je uradio Studiju za sanaciju erozijom nastalog klizišta na desnoj obali Jezerštice“, podsjeća  Luburić.

IZ NPCG se nadaju  konkretnoj pomoći Vlade i Ministarstva za ekologiju, prostorno planiranje i urbanizam. Računaju i na podršku Evropske komisije, UNDP-a, Globalnog fonda za zaštitu životne sredine i Svjetske banke. Iz NP Biogradska gora lani je najavljivano da će raditi i na pozicioniranju tog prostora kao ,,svojevrsne naučne laboratorije”. Kažu da su tom cilju izuzetno posvećeni i najavljuju da je u toku  procedura za dobijanje licence, koja bi verifikovala  osposobljenost tog preduzeća za  naučno istraživačku djelatnost. Takođe i za  mogućnost da apliciraju  za naučno istraživačke projekte.

„Naši nacionalni parkovi su svojevrsne otvorene naučne laboratorije, koji su bili i ostali predmet različitih naučnih istraživanja domaćih i međunarodnih institucija. Prije svega, kad je riječ o  istraživanju reljefa, klime, pedološkog pokrivača, voda, biljnog i životinjskog svijeta, bogatog kulturno-istorijskog i etnografskog nasleđa. Rezultati tih istraživanja ogledaju se u desetinama objavljenih zbornika naučnih radova i različitih formi naučnih publikacija“, kaže Luburić. Dobijanje licence, objašnjava on, omogućiće apliciranje za projekte naučne izvrsnosti. Na taj način bi „sa jedne strane,  mogla biti afirmisana  nauku u parkovima, a sa druge, bila bi to simbioza nauke i privrede“.

U NP CG kažu da će nastojati da  nauka bude  u funkciji održivog privrednog razvoja nacionalnih parkova kao prostora od nacionalnog i međunarodnog značaja. Podsjećaju da u nacionalnim parkovima postoje ogromni potencijali za razvoj eko-turizma, speleološkog turizma, farmakoterapije, svih vidova zdravstvenog i naučnog turizma.

Biogradska gora će, smatraju, zbog svih komparativnih prednosti biti nukleus budućih naučnih dešavanja u nacionalnim parkovima. I vjeruju da će, kad nacionalni parkovi budu  u fokusu različitih naučnih istraživanja, to Crnoj Gori donijeti svjetsku prepoznatljivost.

Riječ struke

U  drugoj polovini maja biće održana naučna konferencija ,,Antieroziona zaštita Biogradskog jezera i rješavanje hidroloških problema u slivu Biogradske rijeke i Biogradskog jezera”.  Na konferenciju su pozvani naučni radnici iz Crne Gore, Srbije i Slovenije. Cilj im je da formulišu osnovu za glavni projekat, koji će dati   smjernice za dalja istraživanja i radove na očuvanju jezera.

Naučnu podlogu za predstojeću konferenciju pružiće istraživanja koja su obavljana  na jezeru, u cilju sanacije erozije i klizišta koje izaziva regresija na desnoj obali rijeke Jezerštice.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

TRI DECENIJE OD PROGLAŠENJA EKOLOŠKE DRŽAVA: Građani prinuđeni da protestima brane prirodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dan uoči obilježavanja 30. godina od proglašenja ekološke države, ekolozi su najavili protest. Smatraju da se nema što slaviti. I pored silnih obećanja nove vlasti, mještani su i dalje prinuđeni da protestima brane svoju životnu sredinu

 

U ponedjeljak 20. septembra obilježiće se 30 godina od proglašenja Crne Gore za ekološku državu. Biće svečano. A na terenu i nema mjesta za pretjerano slavlje. Veliki zagađivači Termoelektrana Pljevlja, Kombinat aluminijuma, Željezara, i dalje nesmetano truju vazduh i prirodu. A kao i prije promjene vlasti građani su prinuđeni da protestima brane životnu sredinu u kojoj žive.

Desetak mještana potkomovskih sela u Andrijevici su prošlog četvrtka uhapšeni nakon što su blokirali prolaz kamiona preduzeća Bojkomerc. Mještani su poručili da je dosta bilo pljačke njihovog bogatstva i traže od Vlade da što hitnije preispitaju koncesione ugovore i da zaustave svaku dalju sječu šume na tom prostoru.

,,Posebno tražimo da se zaustavi izvođenje bilo kakvih radnji u dijelu Bradavca gdje se nalaze izvori pitke vode s kojih se nekoliko sela napaja vodom. To je naš ultimatum, jer ako dozvolimo da se nastavi dalja sječa šume, onda će naša sela zbog pokretanja strmog terena nestati s lica zemlje”, poručio je mještanin Strado Babović.

I prije i poslije hapšenja, mještani zahtijevaju da se što prije, u cilju sprečavanja daljeg uništavanja šuma, vodoizvorišta i putne infraksture od strane koncesionara, iniciraju izmjene zakona o upravljanju državnim resursima.

Vladi se ne žuri, a važeći zakon je na strani koncesionara. Nakaradni zakoni i ugovori iselili su narod sa ovih prostora, kazao je na protestnom skupu održanom u nedjelju u Konjuhu Rašid Marković, koji je govorio u ime drvoprerađivača. ,,Evidentno je da je šumaska mafija potpomognuta svim institucijama i kapacitetima države. S prirodnim resursima nestaje narod sa sjevera i to je državni udar”, istakao je Marković.

Na protestu je drvoprerađivač iz Plava Edin Šarkinović objasnio: ,,Jedan kamion koncesionara preveze u prosjeku oko 40 kubika balvana. Ta drvena masa se prodaje za oko 4.000 eura i ta sirovina ide preko granice. Kada bi taj jedan kamion građe lokalni drvoprerađivači pretvorili u neku uglačanu dasku, imali bi prihod od 12.000 eura, a ako bi od tog drveta uradili patos imali bi 20.000 eura. Takođe, država bi preradom tog drveta uzela četiri puta veći prihod po osnovu PDV-a, u odnosu na ono što daje koncesionar. Uz to, određenim vidom poluprerade zaposlio bi se značajan broj radnika. Sve zajedno ukazuje da je po srijedi velika pljačka naroda i države”.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

KAKO SE FABRIKA PEŠKIRA NAŠLA U STEČAJNOJ MASI AUTOPREVOZNOG PREDUZEĆA SIMON VOJAŽ: Gume, kočnice, peškiri, dizalice

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ispostavilo se da  fabriku peškira u bihorskom selu Savin bor nije gradio ni  turski bisnismen Ismail Arslan, kako se mislilo, niti predsjednik Opštinskog odbora DPS u Petnjici Mehmed Adrović, suvlasnik “Simon vojaža”, prije uvođenja stečaja.

 

Kada je nedavno objavljen oglas za prodaju beranske autoprevozne kompanije “Simon vojaž” kroz stečaj, saznalo se da je u stečajnu masu ušla, i da je zajedno sa cjelokupnom imovinom , na prodaju data i imovina u selu Savin Bor. Tada se i otkrilo da se radi o nesuđenoj fabrici peškira u tom bihorskom selu.

Tako se ispostavilo da ovu fabriku niti je gradio turski bisnismen Ismail Arslan, kako se mislilo, niti predsjednik Opštinskog odbora DPS u Petnjici Mehmed Adrović, koji je bio suvlasnik “Simon vojaža”, prije uvođenja stečaja.

Kada su stupili u štrajk polovinom 2020. godine, radnici “Simon vojaža” su javno pitali zašto je Adrović njihovim novcem pravio fabriku u svom rodnom selu. Tada to niko nije demantovao, a sada se ispostavilo da fabrikazaista  jeste građena novcem “Simon vojaža” i ušla je u stečajnu masu koja će se polovinom oktobra naći na javnoj licitaciji.

Kakvi su samo hvalospjevi ispjevani Ismailu Arslaniju, kome sada nama ni traga, i Mehmedu Adroviću te 2017. godine, neposredno pred lokalne izbore u Petnjici. Četrdesetdvogodišnji Arslani je predstavljen kao suvlasnik kompanije “Euro Bor” u okviru koje je trebalo da radi fabrika peškira i partner Mehmeda Adrovića.

Navodno je tih dana dopremio iz Turske prve metre sirovine za izradu bihorskog peškira koji će, kako je tvrdio „pokoriti“ region.

Arslanov partner u poslu, Mehmed Adrović tada je govorio da je optimizam turskog tekstilca opravdan, a da je njegov portfolio više nego impresivan.

Lokalni mediji pod kontrolom DPS-a potrudili su se i da objave po nešto iz njegove biografije, kao na primjer, da je rođen u Denizliju, turskom gradu poznatom po razvijenoj tekstilnoj industriji. Da je dvadeset godina u poslu sa tekstilom, kao i da je oženjen i da ima troje djece, “koja ga gledaju samo tokom praznika”.

“Moj put je manje-više sličan mnogim biznismenima. Počeo sam kao običan radnik, pekao sam zanat i znao sam svoje sposobnosti. Vrlo brzo sam otvorio fabriku u Denizliju gdje sam zapošljavao 200 radnika” – pričao je Arslani za portal Radio Petnjica.

Ostalo je zapisano i da su njegovi počeci vezani za ogromno tursko tržiše ali je, kako je ispričao, brzo uvidio mogućnosti internacionalnog poslovanja, pa je počeo da osvaja tržišta Francuske, Njemačke, Austrije, SAD, Balkana.

“Već dvije godine radim i za UN. Ne mogu reći o kojim konkretno instituciojama se radi jer je ugovorima to zabranjeno ali mogu reći da je riječ o veoma ozbiljnim poslovima” – tvrdio je Arslani.

Ovaj turski biznismen je ispričao da je sa prijateljem iz Izmira obišao Balkan. Rekao je da zna za Balkan sa istorijskog aspekta kao bitan “ali i to da je sada bitan i kao poželjno tržište”.

“Obišli smo sjever Crne Gore, imali smo puno sastanaka, od kojih su neki bili potpuni promašaji, a neki pun pogodak. Tako sam otkrio i Petnjicu kroz lik i djelo ozbiljnog privrednika Mehmeda Adrovića” – kazao je tada Arslani.

Mehmed mu je navodno u tri sata ujutru, kada su se sastali, rekao da “želi da učini nešto za ovaj narod i da vjeruje u uspjeh”.

“Njegove potrebe i ozbiljnost su se poklopile sa mojim razmišljanjem. Tako je sve krenulo” – pričao je Arslan.

 

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO OBEĆANJE O BOLJEM GAZDOVANJU SPORTSKOM INFRASTRUKUROM KOLAŠINA: Država opet najavljuje pomoć  

Objavljeno prije

na

Objavio:

Najvažniji  objekti kolašinske sportske  infrastrukture  primjer su nebrige i neuspješnih pokušaja Opštine da brine o njima. Ovih dana iz Vlade opet stižu  obećanja o drugačijem  gazdovanju Domom mladih i sportskom halom

 

Sportska hala i Dom mladih u Kolašinu izgrađeni su prije 20 godina, a nijedan od ta dva objekta nije potpuno stavljen u funkciju. Štaviše,  Dom mladih je već deceniju bez ikave namjene i skoro je ruina.  Prema onome što je nedavno, prilikom posjete Kolašinu,  izjavio ministar ekonomskog razvoja Jakov Milatović, slijedi obiman posao rješavanja i pravnih i infrastrukturnih problema.

Oba objekta se nalaze u tzv. Sportskoj zoni i oba su dio premabicioznih višedecenijskih planova o Kolašinu kao centru za pripreme vrhunskih sportista. Zajedničko im je i to što ni posle dvije decenije od kako su izgrađeni,  nemaju upotrebne dozvole. Dom mladih, prema podacima,  Uprave za katastar i državnu imovinu Crne Gore,   ni građevinsku.

Taj turistički objekat radio je  svega nekoliko godina i bio je dat na upravljanje privatniku, odnosno Košarkaškom klubu (KK) Gorštak.  Nakon toga, Opština,  čije tada bio vlasništvo, prepustila ga je vandalima i zubu vremena.  Iz objekta je   ukraden namještaj, električni aprati,  polomljena vrata i prozori, fasada uništena…

Gradnja sportske hale u neposrednoj blizini, počela je u  maju 1996. godine. Bio je to  kapitalni projekat podrške  ekonomskom i turističkom razvoju Kolašina. Stavljena je u funkciju 13. jula 2001. godine, a već deceniju kasnije započela je njena kompletna rekonstrukcija. Izgradnju tog objekta, preko tadašnje Direkcije javnih radova, finansirala je Vlada.  Opština je samo ustupila zemljište.   Iz državnog budžeta izdvojen je novac i za rekonstrukciju, koja je podrazumijevala zamjenu  parketa, grijanje na plin i modernizovane svlačionice. Međutim, sve do sada nije završena fasada. Za rekonstrukciju je potrošeno  više od million eura.

Oba objekta su sada vlasništvo države. Dio  imovine u Sportskoj zoni,  prije nekoliko godina,   Opština  je ustupila državi i tako kompenzovala dio pozamašnog poreskog duga.

U više navrata propali su pokušaji kolašinske lokalne vlasti da halom i Domom mladih  gazduje domaćinski.  Formirano je bilo i preduzeće koje je trebalo da  upravlja tiim objektima i ostalom sportskom infrastrukturom.  Međutim, jedinu korist od njega je imao direktor Srećko Medenica.  On je, tokom 2011.  godine bio direktor JP Sportski centar i za to primao zaradu, a u preduzeću niti je bilo više  zaposlenih niti je poznata čime se bavilo.

Hala je Opštini postala prevelik teret i zbog tuga za utrošenu struju od skoro 200.000 eura.   Nekoliko godina  tom objektu je bila isključena električna energija. Sportisti trenirali uz svjetlost šterika, a prostorije su zagrijavali ložeći peći na drva.

U međuvremenu je država navila formiranje novog preduzeća Centar  za pripreme sportista. Te planove sugrađanima je 2014. godine prenio tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković.

„Imam uvjeravanja sa državnih adresa i da će smještajni kapaciteti u Domu mladih biti preuređeni i podignuti na veći nivo, daleko uslovniji za boravak. Sve to, računajući i nadavno završeni fudbalski teren i još neke infrastrukturne investicije, omogućiće Kolašinu da postane konkurentno mjesto za pripreme sportista, za šta je klimatski idealan”, saopštio je tada  Brajušković.

Projektom, kako je najvaljivano, trebalo je da bude  biće obuhvaćena pored dva objekta i zemljište od 30.000 matara kvadratnih.  Planovi se nikad nijesu obistinili, pa su i Opština i država još jednom pokazale da nijesu imale  volje da brine o vrijednom dijelu sportske infrastrukture.  U Kolašinu sada opet imaju velika očekivanja od države.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo