Gotovo godinu nakon najave da će radovi uskoro biti nastavljeni, na projektu turističke valorizacije Đalovića pećine ponovo su mašine. Spor oko stabala na trasi dalekovoda je razriješen, ali još nema odgovora kada će žičara biti puštena u rad, a kada će pećina primiti prve posjetioce

Nakon što je riješen spor na trasi, 18. septembra nastavljeni su radovi na žičari za Đalovića pećinu. Na gradilište je prošle sedmice stigla mašina za postavljanje posljednjeg, najzahtjevnijeg stuba. Posljednji zastoj, nakon što su radovi u junu intenzivirani, izazvao je problem u vezi sa tri stabla oraha, to jest, navodno, neriješeni imovinsko-pravni odnosi na trasi. Iako je problem bio poznat od maja, riješen je poslije sastanka predstavnika Ministarstva javnih radova i Opštine Bijelo Polje sredinom septembra. Prije toga su dvije strane javno različito govorile o tome ko je odgovoran za zastoj.

U valorizaciju Đalovića pećine do sada je uloženo blizu 20 od planiranih 25 miliona eura. Završen je put od Gubavča do Podvrha, izgrađen Centar za posjetioce, a predstoje radovi na vodosnabdijevanju, uređenju ulaza i unutrašnjosti pećine. U julu je bilo najavljeno da će žičara do Đalovića pećine biti montirana do kraja ljeta, a da bi prvi posjetioci mogli stići već naredne godine, ali su te radove zaustavili problemi na koridoru dalekovoda.

Kada je krajem septembra prošle godine ministarka javnih radova Majda Adžović najavila skori nastavak radova na projektu Đalovića pećine, nije željela da licitira datumom završetka. Objasnila je da je postignut dogovor sa izvođačem i da treba aneksirati ugovor. Razlog za oprez, kazala je, bili su kratka građevinska sezona na sjeveru i nepristupačan teren: na tako zahtjevnom projektu i jedan problem može pomjeriti čitav raspored.

Godinu kasnije, upravo se o jednom takvom problemu najviše govorilo. Tri oraha na trasi dalekovoda Nedakusi–Bistrica postala su objašnjenje za novi zastoj, ali i povod za spor Ministarstva javnih radova i Opštine Bijelo Polje o tome ko je trebalo da ga riješi. Projekat je već imao dugu pauzu.

Radovi su obustavljeni 2021. godine zbog neovlašćenog probijanja ulaza u pećinu. Probijanje pećine je, navodno, dovelo do ekološke devastacije i uginuća velikog broja slijepih miševa.

„Sa izvođačem radova je postignut dogovor, ugovor će biti aneksiran, tako da ćemo nastaviti radove. Kao što znate, što se čitavog sjevera Crne Gore tiče građevinska sezona je veoma kratka, posebno imajući u vidu predjele koji su jako nepristupačni poput ovog. Međutim, jako brzo možemo očekivati nastavak radova. Ono što je važno raščistili smo sa izvođačem radove sve tako da ćemo jako brzo nastaviti“, kazala je tada Adžović.

Speleološki klub Pauk  prije četiri godine tvrdio je da su radovi ostavili  nepopravljive posljedice u pećini, klisuri i koritu Bistrice i pozvao tužilaštvo da ispita odgovornost učesnika u projektu. Agencija za zaštitu životne sredine tada je najavila da će stručni tim procijeniti stanje na terenu i predložiti mjere zaštite.

U oktobru prošle godine pojavila se mogućnost drugačijeg načina finansiranja preostalih radova. Kako su mediji tada objavili, bjelopoljski privrednik Hajriz Brčvak bio je spreman da uđe u projekat. Ministarstvo turizma odgovorilo je da očekuje formalnu inicijativu za javno-privatno partnerstvo, nakon čega bi moglo razmotriti pravni okvir i održivost predloga.

Početkom ljeta ove godine fokus se vratio na gradilište. Na trasi žičare, koja treba da poveže manastir Podvrh sa ulazom u pećinu, izvođeni su radovi na sedmom stubu, tehnički najzahtjevnijem dijelu trase. Iz resora na čijem je čelu Adžović u julu su objasnili da je za ispitivanje žičare potrebno obezbijediti struju, staviti u funkciju izgrađeni dalekovod Nedakusi-Bistrica i trafostanicu Bistrica, a potom obaviti tehnički pregled i pribaviti upotrebnu dozvolu. Vodosnabdijevanje, kao i uređenje ulaza i unutrašnjosti pećine, planirani su za narednu godinu. Put od Gubavča do Podvrha i Centar za posjetioce predstavljani su kao završeni djelovi projekta, ali bez ostale infrastrukture kompleks nije mogao početi da radi.

No, ubrzo su optimistične najave ustupile mjesto raspravi o dalekovodu. Adžović je na forumu u Bijelom Polju kazala da vlasnici tri stabla oraha ne dozvoljavaju raskres na parcelama kroz koje prolazi njegova trasa. Iz opštinske Direkcije za imovinu potom su saopštili da je eksproprijacija za dalekovod Nedakusi-Bistrica završena prije više od tri godine. Tvrdili su da je korisnik eksproprijacije bila država, a da je Opština pružila pomoć i završila svoj dio posla. Zatražili su da Ministarstvo, ukoliko smatra da je lokalna uprava propustila neku obavezu, pokaže dokument kojim joj je ta obaveza dodijeljena. Otvorili su i pitanje zašto već izgrađeni dalekovod godinama nije stavljen u funkciju.

Svoju verziju događaja iznio je i vlasnik parcele Murat Mekić. On je tvrdio da ne odbija sječu stabala, već traži obeštećenje za štetu za koju smatra da mu je pričinjena. Na sastancima održanim 16. septembra predstavnici Uprave za nekretnine saopštili su da su sporna stabla bila obuhvaćena ranije isplaćenom naknadom. Mekić je upućen da naknadu za štetu za koju smatra da je nastala van obuhvaćene trase traži sudskim putem.

Đalovića pećina nalazi se u istoimenoj klisuri, kroz koju protiče Bistrica, na teritoriji opštine Bijelo Polje. Mještani je znaju i kao Pećinu nad vražjim virovima: njen ulaz uzdiže se iznad prirodnih udubljenja u stijeni u kojima se zadržava voda.

Speleolozi istražuju klisuru i pećinu od 1987. godine. Do sada je ispitano oko 17,5 kilometara podzemnih prolaza na crnogorskoj teritoriji, dok se pretpostavlja da se pećinski sistem nastavlja ispod Pešterske visoravni. Procjene o još 200 kilometara kanala nijesu potvrđene istraživanjima. U poznatom dijelu pećine smjenjuju se hodnici, dvorane i složeni spletovi prolaza na različitim nivoima. Među njima su Kanal sa jezerima, Veliki lavirint i Veliki kanal. Zabilježeno je 15 stalnih jezera i između 20 i 30 onih koja se pojavljuju povremeno. U dvorani poznatoj kao Katedrala izdiže se monolit, stalagmit visok oko 18 metara. Pećina je bogata i drugim pećinskim ukrasima, različitim po obliku i boji.

Ideja da se taj podzemni prostor otvori za turiste godinama je bila i tema lokalnih političkih obećanja. Demokratska partija socijalista najavljivala je milionska ulaganja u njegovu valorizaciju, a Uprava javnih radova je u jesen 2019. saopštila da počinje izgradnja žičare iznad Đalovića klisure.

Đalovića pećina i Đalovića klisura često se pominju kao jedan lokalitet, ali pećina, čija turistička valorizacija traje godinama, nije u granicama Spomenika prirode Đalovića klisura. Klisura se prostire oko 7,5 kilometara duž zapadnog oboda Pešterske visoravni. Zaštitom je obuhvaćen približno tri kilometra dug dio toka Bistrice od njenog izvora, Glave Bistrice, do izlaza iz klisure. Gotovo cijelo zaštićeno područje, 98,7 odsto, u državnom je vlasništvu.

                                                                                Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Država je obezbijedila deset miliona eura za rekonstrukciju puta od Kolašina do skijališta na Bjelasici, ali je početak radova blokiran sudskim sporom oko vlasništva nad zemljištem. Umjesto najavljene rekonstrukcije, iz lokalne uprave za predstojeću zimsku sezonu obećavaju još jednu obimniju sanaciju

Uprkos ranijim najavama iz Opštine Kolašin da bi procedure za izbor izvođača radova na rekonstrukciji puta od grada do skijališta „mogle biti pokrenute ove godine“, od toga neće biti ništa. Devet kilometara saobraćajnice će i tokom predstojeće zimske turističke sezone biti jedna od najslabijih karika kolašinske infrastrukture. Radovi kojima je put trebalo da bude rekonstruisan procijenjeni su na deset miliona eura. Država je obećala taj novac, ali je početak projekta za sada neizvjestan.

Radovi ne mogu početi dok se pred kolašinskim Osnovnim sudom ne okonča postupak koji se vodi između preduzeća u stečaju Ski-centar Bjelasica i Opštine Kolašin. Vlasnik većeg dijela saobraćajnice od Kolašina do skijališta je to preduzeće, a kako je lani saopštio njihov punomoćnik Nušo Kalač, tužba protiv Opštine podnesena je jer je „put faktički oduzet bez naknade, što je protivno Ustavu i zakonu“.

Potpredsjednik Opštine Vasilije Ivanović za Monitor kaže da se sporu pred Osnovnim sudom u Kolašinu za sada ne nazire kraj, ali da za ovu sezonu imaju rješenje. Iako ne može da kaže kada bi mogao biti raspisan tender za rekonstrukciju puta, najavljuje uskoro „obimniju sanaciju“.

„Saglasnost stečajnog upravnika Ski-centra Bjelasica za obimnu sanaciju smo dobili. Posvećeni smo tome da se svi radovi izvedu po najvišim standardima, što će omogućiti nesmetan rad ski-centra u predstojećoj sezoni i osigurati kvalitetnu uslugu za sve posjetioce. Dakle, proces sanacije biće odrađen kvalitetno i pravovremeno. Što se tiče rekonstrukcije, koja je najavljena i za koju je obezbijeđen novac iz državnog budžeta, ona, kako sada stvari stoje, zavisi od ishoda sudskog postupka koji je iniciran tužbom punomoćnika preduzeća u stečaju“, kazao je Ivanović.

Tužba kolašinskog preduzeća u stečaju uslijedila je nakon što je Vlada prošle godine, pred sam početak sezone, donijela odluku o hitnoj sanaciji, ali i najavila rekonstrukciju. Zimsko održavanje puta do sada je takođe finansirala država, iako u ugovoru o prodaji imovine Ski-centra Bjelasica iz 2007. godine piše da je obaveza održavanja na kupcu imovine stečajnog dužnika, odnosno vlasniku sadašnjeg Ski-centra Kolašin 1450.

Kako su lani saopštili iz Ski-centra Bjelasica u stečaju, zemljište koje je korišćeno za taj put obuhvata parcele ukupne površine 35.156 kvadratnih metara, u katastarskim opštinama Mušovića Rijeka i Drpe, koje su u njihovom vlasništvu. Kalač u tužbi navodi da je imovina tog preduzeća oduzeta bez naknade, zbog čega traže 210.000 eura „po osnovu faktičke eksproprijacije, odnosno faktičke deposedacije – izuzimanja zemlje iz posjeda vlasnika i dodjeljivanja nekom drugom na korišćenje – na nepokretnoj imovini“. Odnosno, na više parcela koje obuhvataju saobraćajnicu, a koje su, kako navodi, u vlasništvu preduzeća u stečaju.

„Pravni osnov našeg zahtjeva je jasan. Zakon o državnoj imovini propisuje da su putevi i prateći objekti dobro u opštoj upotrebi, kojim mogu raspolagati isključivo država i opštine, a ne privatna ili pravna lica. Naša imovina je faktički oduzeta bez naknade, što je protivno Ustavu i zakonu“, poručio je tada punomoćnik Ski-centra Bjelasica u stečaju.

Kalač tvrdi da Opština Kolašin i država, prilikom izuzimanja zemlje iz posjeda vlasnika i dodjeljivanja nekom drugom na korišćenje, „nijesu sprovele zakonom propisanu proceduru eksproprijacije“. Prema njegovim riječima, za faktički izuzeto zemljište DOO Ski-centar Bjelasica Kolašin takođe nije isplaćena protivnovčana naknada.

Odluku o hitnoj sanaciji puta od Kolašina do skijališta – privatnog Kolašin 1450 i državnog Kolašin 1600 – Vlada je lani donijela nakon što je to zatražilo Ministarstvo turizma, kako bi se „osigurali optimalni uslovi za predstojeću zimsku sezonu i u potpunosti iskoristili turistički kapaciteti dva skijališta na Bjelasici“. Ministarstvo turizma je inicijativom upozorilo da bi, ukoliko do toga ne bi došlo, redovno održavanje u zimskom periodu bilo onemogućeno zbog lošeg stanja puta, što bi direktno ugrozilo dostupnost skijališta. Podsjetili su da saobraćajnica od raskrsnice u Ulici Boška Rašovića u Kolašinu do kružnog toka kod planinskog centra Kolašin 1450 predstavlja ključnu saobraćajnicu koja povezuje gradsko jezgro sa skijalištima na Bjelasici.

Najavljena i za sada neizvjesna rekonstrukcija, kako je objašnjeno u Izvještaju o radu predsjednika Opštine Kolašin Petka Bakića, podrazumijeva da u trup puta budu ugrađene i kanalizacione cijevi od turističkih objekata do budućeg postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda (PPOV). Pored puta biće i cijevi planiranog sistema za osnježavanje staza i vodosnabdijevanje turističkih kompleksa na Bjelasici. Postupak eksproprijacije privatne imovine nekoliko desetina vlasnika za taj projekat, prema nezvaničnim informacijama Monitora, u završnoj je fazi. Navodno je u kolašinskoj lokalnoj upravi završena i tehnička dokumentacija za rekonstrukciju saobraćajnice.

Pored toga što je taj put jedina veza Kolašina sa privatnim i državnim ski-centrom, tom saobraćajnicom će do grada, pa dalje ka Mateševu i auto-putu, prolaziti i vozila sa regionalnog puta Jezerine – Lubnice. Međutim, i pored više sanacija tokom minulih godina, vozače odmah po izlasku iz tunela Klisura još dočekuje kolovoz nalik na loše održavane seoske puteve.

Utisci sa tog puta uvijek su među najlošijima kada se govori o kolašinskoj ljetnjoj i zimskoj turističkoj sezoni. Zimi gužve i u snijegu blokirana vozila, ljeti rupe i manji odroni. Put su do sada koristili i devastirali mnogi. U ljeto 2019. godine, zbog kopanja trase cjevovoda male hidroelektrane (mHE), saobraćajnica prema Bjelasici značajno je oštećena, a investitoru je dugo trebalo da vrati put u prvobitno stanje. Da bi do toga došlo, bilo je potrebno više sastanaka predstavnika Ministarstva ekonomije, Opštine i firme Viridi Progressum, koja je gradila mHE. Iz kolašinskog Sekretarijata za urbanizam, komunalne poslove i saobraćaj nikada nijesu željeli da komentarišu stanje te važne veze grada sa planinom. Izgovor im je bio neriješen pravni status puta.

Saobraćajnicu su dodatno, tokom minulih nekoliko godina, devastirali i kamioni Euro-Asfalta, kompanije koja je probijala tunel Klisura ispod Bjelasice. Na desetine kamiona dnevno odvozilo je iskopani materijal od Jezerina do Luga u Kolašinu, gdje je zemlja deponovana. Ranije je put platio danak i eksploataciji šuma na tom području.

                                                                      Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Od 1. septembra počela je da se primjenjuje norma Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti, koji je donesen početkom ove godine, da u vrtićima mogu da borave samo vakcinisana djeca. Pokušaj primjene zakona razobličio je brojne probleme sistema, ali i društva

Koliko je sistem loš i nefunkcionalan protekle sedmice su svojim očima mogli da se uvjere i najmlađi. Odlazak u vrtić pretvorio se u odvajanje nevakcinisane djece i svađu pojedinih roditelja sa vaspitačicama. Kako djeci predškolskog uzrasta objasniti što mu drug i drugarica ne mogu sa njim u vrtić ili što nevakcinisana djeca u pojedinim vrtićima borave u zasebnim prostorijama, ili zašto drugov tata vičena vaspitačicu.

Od 1. septembra počelaje da se primjenjuje norma Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti, koji je donesen početkom ove godine,da u vrtićima, i javnim i privatnim, mogu da borave samo vakcinisana djeca.

Vrtići su od Ministarstva zdravlja dobili dopis 18. avgusta i u njemu je naznačeno da u vrtićima mogu da borave ona djeca koja su vakcinisana uredno, predškolci koji iz opravdanih razloga nijesu vakcinisani, a da vrata vrtića treba da budu zatvorena za djecu koja se, iz neopravdanih medicinskih razloga, nijesu vakcinisala.

Roditelji su u tom kratkom roku informisani da treba da izvade ili koriguju potvrde o vakcinaciji, ispostavile su se i greške u dokumentaciji, manjkalo je i termina za vakcinaciju, pa su zakazivani za septembar ili oktobar, a do tada njihovo dijete ne može da bude u vrtiću.
Koliko je situacija složena govori i podatak da više od 60 odsto upisane djece prvog dana školske godine nije došlo u predškolske ustanove. U crnogorske vrtiće, prema statistici, ide oko 25.900 od ukupno 42.719 djece tog uzrasta.

Da nije sve do sistema, nego i do roditelja, govore podaci da se Crna Gora nalazi na evropskom i svjetskom vrhu po niskom obuhvatu vakcinisane djece MMR vakcinom, koja se daje protiv malih boginja, rubeole i zauški. Do avgusta ove godine u Crnoj Gori je bilo nevakcinisano više od 30.000 djece od jedne do 18 godina, dok svako drugo dijete predškolskog uzrasta nije obuhvaćeno imunizacijom.

Koliko god bila nepopularna i u našim uslovima haotična, restriktivna politika je dala rezultate. Iz Instituta za javno zdravlje (IJZ) kazali su da je za mjesec dato više od 3.100 doza MMR vakcine, kao i preko 6.000 doza drugih vakcina iz kalendara obavezne vakcinacije.

,,Tokom avgusta 2026. godine, zaključno sa 30. avgustom 2026. godine, aplikovano je ukupno 2.419 doza MMR vakcine, od čega 2.136 prvih doza (MMR1) i 283 drugih doza (MMR2). Posebno dobar odziv zabilježen je tokom prethodnog vikenda, sa više od 300 datih doza MMR vakcine. Takođe, tokom proteklog vikenda, dato je i oko 200 doza ostalih vakcina iz Kalendara obavezne vakcinacije”, kazali su iz Instituta za javno zdravlje (IJZCG).

Iz Instituta su upozorili da je vakcinacija posebno važna zbog epidemijskog javljanja morbila u Bugarskoj i na Kosovu, kao i nedavno potvrđenog slučaja u Srbiji.

Iz ove institucije u kontinuitetu upozoravaju da Crnoj Gori ozbiljno prijeti epidemija malih boginja (morbila) zbog drastično niskog obuhvata vakcinacijom, posebno MMR vakcinom kod djece predškolskog uzrasta.

Morbili najčešće izazivaju komplikacije kao što je upala pluća, koja se javlja kod svakog dvadesetog djeteta i najčešći je uzrok smrti uslijed malih boginja kod odojčadi i male djece. Zatim upala srednjeg uva, upala mozga, kao i smrtonosni SSPE (Subakutni sklerozirajući panencefalitis), koji je dosta rijedak, jedan na nekoliko hiljada oboljelih, a razvija se podmuklo, godinama nakon što je dijete preležalo male boginje.

Iako stručnjaci i brojne naučne analize pokazuju da je MMR vakcina bezbjedna, antivakserski senzacionalizam, kojega su pune društvene mreže, i pad povjerenja u zdravstveni sistem doveli su do toga da se ogroman broj roditelja odlučuje da djecu ne vakciniše ovom vakcinom ili da se ona odloži dok dijete ne progovori i prohoda.

Strah od MMR vakcine, koju antivakseri povezuju sa autizmom, iako za to nemaju ni jedan dokaz, u Crnoj Gori se proširio kao epidemija.

,,Među djecom predškolskog uzrasta rođenom od 2020. do 2024. godine, prvom dozom MMR vakcine vakcinisano je oko 59,4 odsto djece. To znači da značajan broj djece ovog uzrasta još uvijek nije primio prvu dozu MMR vakcine. Prema podacima iz elektronskog registra, riječ je o približno 15.000 djece rođene od 2020. do 2024. godine koja do sada nijesu evidentirana kao vakcinisana prvom dozom MMR vakcine”, naveli su iz IJZ-a.

O razmjerama problema govore uporedni podaci Instituta da je 2013. prvu dozu MMR vakcine protiv malih boginja, zaušaka i rubeole primilo 88 odsto djece, dok podaci iz avgusta ove 2026. godine iznose svega 23 odsto djece rođene 2024. godine.

Ovaj posljednji podatak svrstao nas je na samo dno svjetske rang liste kada je u pitanju pravovremeni obuhvat prvom dozom MMR vakcine, a koja se sačinjava na osnovu podataka UNICEF-a i Svjetske zdravstvene organizacije (SZO).

Crna Gora je na posljednjem, 193. mjestu u svijetu sa 23 odsto vakcinisane djece. Na začelju sa obuhvatom vakcinacije od 27 do 43 odsto su: Madagaskar, Gvineja, Čad, Sudan, Somalija, Nigerija, Gabon, Avganistan… Zemlje sa kojima Crna Gora dijeli ovo začelje, za razliku od naše zemlje, imaju problem dostupnosti vakcina za većinu djece.

Zemlje sa obuhvatom vakcinacije od 99 odsto su Bahrenih, Andora, UAE, Brunej, Kuba, Mađarska, Iran, Portugalija, Luksemburg… I sve zemlje regiona su daleko ispred Crne Gore, tako Albanija, Hrvatska i Slovenija imaju obuhvat vakcinacije od preko 90 odsto, Srbija i Sjeverna Makedonija preko 80 odsto, dok je u BiH obuhvat preko 60 odsto.

Zanimljivo je da najniži obuhvat MMR vakcinom bilježe Podgorica i primorske opštine, dok je taj procenat u sjevernim opštinama znatno veći. Da u ovom naletu nije sporna samo MMR vakcina govori i podatak da protiv tuberkuloze u porodilištu nije vakcinisano 1.100 rođenih 2025. godine.,,Obavezna vakcina koja se primjenjuje po rođenju, odnosno u porodilištu, obuhvata BCG vakcinu, tačnije vakcinu protiv tuberkuloze. Prema trenutno dostupnim podacima iz elektronskog registra imunizacija, za kohortu djece rođene 2025. godine BCG vakcinom je obuhvaćeno njih 83,3 odsto, dok oko 1.100 djece iz ove kohorte nije evidentirano kao vakcinisano ovom vakcinom”, podaci su iz IJZCG.

Dio roditelja je već zakazao protest ispred Ustavnog suda 15. septembra,
kada počinje javna rasprava u postupku ocjene ustavnosti zakonskog rješenja kojim je vakcinacija propisana kao uslov za boravak djece u javnim i privatnim predškolskim ustanovama.

U raspravi će učestvovati i podnosioci inicijative kojom se traži da Ustavni sud proglasi neustavnim odredbe članova 41 i 42 Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti. Inicijative su podnijeli Udruženje Roditelji, Alternativa CrnaGora i jedno lice iz Nikšića.

Pozivajući se na praksu Evropskog suda za ljudska prava, Zaštitnik ljudskihprava i sloboda dao je mišljenje da država ima pravo da propiše mjere koje će dati bolje rezultate u zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti. Iz  UNICEF-a su ocjenili da uskraćivanje pristupa predškolskom obrazovanju zbog odluka roditelja dovodi do dvostrukog kažnjavanja djece i tvrde da se njihov stav o obaveznoj vakcinaciji zasniva na naučnim dokazima i međunarodnom pravu, posebno na Konvenciji o pravima djeteta.

Ustavni sud je najavio da će na javnoj raspravi učestvovati brojni domaći i međunaroni stručnjaci iz epidemiologije i prava djeteta, a biće angažovan i međunarodni ekspert ,,koji će analizirati uporedna zakonska rješenja u državama članicama Savjeta Evrope koja se odnose na mjere koje države preduzimaju radi zaštite javnog zdravlja, uključujući mjere kojima se nastoji obezbijediti visok stepen imunizacije stanovništva, uz istovremeno poštovanje i zaštitu prava i sloboda pojedinaca” saopšteno je iz Ustavnog suda.

Države koje imaju slične kazne za nevakcinisanje kao Crna Gora jesu Hrvatska, Srbija, Francuska, Italija, Poljska, Mađarska i Češka.

Evropski sud za ljudska prava (ECHR) je u aprilu 2021.u predmetu protiv Češke Republikepresudio da kažnjavanje roditelja i restrikcije za nevakcinisanu djecu ne krše Član 8 (Pravo na poštovanje privatnog života) Evropske konvencije o ljudskim pravima. Jedan od ključnih zaklučaka iz presude, kojim je uspostavljen jasan pravni standard, je da javno zdravlje i zaštita drugih imaju prednost nad pojedinačnim izborom.

Naravno, bolje bi bilo da se gradi efiksniji zdravstveni sistem i da se radi na edukaciji kako bi se suzbio pogubni uticaj epidemije poluinformacija i laži koji ozbiljno ugrožavaju ovo društvo i najmlađe.

Životi koje je spasila vakcinacija

Snežana Mugoša, direktorica Instituta za ljekove i medicinska sredstva (CINMED) je nedavno za agenciju MINA izjavila da je,prema velikoj međunarodnoj studiji koju je sprodvodila Svjetska zdravstvena organizacija, imunizacija protiv 14 bolesti u posljednjih 50 godina spasila najmanje 154 miliona života. To je, kako je navela, više od osam hiljada života dnevno, odnosno oko šest svakog minuta, dok se 101 milion spašenih života odnosi na odojčad.

Ista studija je pokazala da je MMR vakcina imala najveći uticaj – zaslužna je za čak 94 miliona spašenih života od pomenutih 154 miliona (skoro 60 odsto).

Vakcine su zaslužne za smanjenje ili suzbijanje bolesti koje su odnosile milione. Zahvaljujući vakcinama iskorijenjena je variola vera, drastično smanjena dječija paraliza, male boginje…

Smatra se da su vakcine, uz antibiotike i higijenski ispravnu vodu, zaslužne što je prosječni životni vijek danas dvostruko duži nego prije stotinu godina.

Predrag NIKOLIĆ