Slučaj je pokrenut nakon što su se žene koje su prethodno primile botulinski toksin u jednom podgoričkom salonu obratile za pomoć Kliničkom centru Crne Gore. Prema informacijama KCCG, do 30. septembra pet pacijentkinja javilo se ljekarima sa simptomima koji odgovaraju kliničkoj slici botulizma. Četiri su zadržane na bolničkom liječenju, dok je jedna odbila hospitalizaciju

Slučaj koji je počeo kao estetski tretman, a završio u bolnici i pred pravosudnim organima, poslednjih dana puni stranice crne hronike otvarajući pitanja koja prevazilaze samu krivičnu istragu. Nakon pokrenute istrage i hapšenja dvije osobe, Osnovni sud u Podgorici zaključio je da u do sada prikupljenim spisima nema dovoljno dokaza da je preparat „Dysport botoks“, koji je prodavao Dražen Lakićević, bio štetan po zdravlje, niti da je Julija Kušnereva počinila krivično djelo nadriljekarstva.

Ipak to što sud u ovoj fazi nije našao dovoljno dokaza,  ne znači da je utvrđeno da je preparat bio bezbjedan. Jednako tako, priznavanje strane diplome ne znači automatski i pravo na samostalan rad ljekara u Crnoj Gori.

Slučaj je pokrenut nakon što su se žene koje su prethodno primile botulinski toksin u jednom podgoričkom salonu obratile za pomoć Kliničkom centru Crne Gore. Prema informacijama KCCG, do 30. septembra pet pacijentkinja javilo se ljekarima sa simptomima koji odgovaraju kliničkoj slici botulizma. Četiri su zadržane na bolničkom liječenju, dok je jedna odbila hospitalizaciju. Kod pacijentkinja su registrovani malaksalost, osjećaj nedostatka vazduha, spušteni kapci, zamagljen vid, suvoća usta, otežano gutanje i govor, dok je kod jedne zabilježena i slabost gornjih ekstremiteta. Četiri hospitalizovane pacijentkinje bile su stabilnog zdravstvenog stanja, bez pogoršanja simptoma.

Botulizam je ozbiljno stanje povezano sa djelovanjem botulinskog toksina, pa je za istragu od posebnog značaja utvrđivanje šta se zaista nalazilo u preparatu korišćenom tokom tretmana. Za sada, međutim, javnosti nije poznato da je laboratorijski potvrđeno da je konkretna bočica aplikovana pacijentkinjama bila falsifikovana ili neispravna.

Dok se čekaju rezulati analiza Osnovni sud u Podgorici odbio je prijedloge Osnovnog državnog tužilaštva za određivanje mjera nadzora Draženu Lakićeviću i Juliji Kušnerevoj. Za Lakićevića je sud našao da postoji osnovana sumnja da je počinio produženo krivično djelo nedozvoljene trgovine, ali ne i dovoljan stepen sumnje za teže krivično djelo protiv zdravlja ljudi koje se odnosi na proizvodnju i stavljanje u promet štetnih proizvoda.

Prema obrazloženju suda, za postojanje tog krivičnog djela potrebno je utvrditi ne samo da je proizvod bio štetan po zdravlje već i da je osumnjičeni bio svjestan njegove štetnosti i da je takav proizvod namjerno stavljao u promet. U spisima koje je sud razmatrao, prema njegovoj ocjeni, nema dokaza koji bi dostigli potreban stepen sumnje ni u pogledu štetnosti preparata ni u pogledu Lakićevićevog umišljaja.

Lakićević je, prema navodima iz spisa, kazao da je „Dysport“ nabavljao od muškarca iz Albanije ili sa Kosova, a da su mu pošiljke dostavljane preko vozača autobusa, odnosno taksijem. Naveo je i da je znao da nema dozvolu za prodaju botoksa. Istovremeno je tvrdio da je vjerovao da prodaje originalni proizvod i da mu je Kušnereva ranije rekla da je preparat originalan. Upravo će zato porijeklo preparata, način nabavke i transporta, kao i njegova autentičnost, biti među važnim pitanjima u nastavku postupka.

Kada je riječ o Juliji Kušnerevoj, sud je zaključio da nema osnovane sumnje da je počinila nadriljekarstvo, jer je završila medicinski fakultet i posjeduje diplomu ljekara. U sudskom rješenju navodi se i da je Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija 4. septembra donijelo rješenje kojim joj je priznata diploma visokog obrazovanja i stručni naziv ljekara opšte medicine.

Time, međutim, nije zatvoreno pitanje njenog prava na rad u Crnoj Gori. Ljekarska komora Crne Gore saopštila je da Kušnerevoj nije izdala licencu za rad i da ona licencu nije ni tražila. Iz Komore su pojasnili da priznavanje inostrane diplome nije dovoljno za neposredno obavljanje zdravstvene djelatnosti. Za rad su, prema njihovom tumačenju propisa, potrebni odgovarajuća stručna kvalifikacija, položen stručni ispit, licenca i faksimil.

Komora je navela i da sama licenca ne bi bila dovoljna za primjenu botulinskog toksina u estetske svrhe. Za takve procedure, objasnili su , potrebno je posebno stručno usavršavanje, najmanje dvije godine kliničkog iskustva nakon položenog stručnog ispita, kao i rad u registrovanoj zdravstvenoj ustanovi koja ispunjava propisane uslove.

Dodatnu nedoumicu otvorili su podaci Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore. Prema evidenciji te ustanove, nema zahtjeva niti rješenja o izjednačavanju inostrane kvalifikacije na ime Julije Kušnereve. Fakultet je objasnio da se u postupku izjednačavanja poredi strani studijski program sa odgovarajućim akreditovanim programom u Crnoj Gori, a ukoliko postoje suštinske razlike, mogu biti propisani dopunski ili diferencijalni ispiti. Zbog toga će u ovom slučaju biti neophodno razjasniti šta je obuhvaćeno rješenjem Ministarstva prosvjete od 4. septembra, odnosno za koju svrhu je diploma Julije Kušnereve priznata.

Posebno pitanje odnosi se na sam preparat. Prema Lakićevićevom iskazu, „Dysport“ je nabavljao od osobe iz Albanije ili sa Kosova, a pošiljke su do njega stizale preko vozača autobusa ili taksijem. CInMED je upozorio da kod bioloških lijekova poput „Dysporta“ nije dovoljno imati originalnu kutiju i naziv poznatog proizvođača. Za ovu istragu važno je utvrditi porijeklo proizvoda, način transporta i uslove čuvanja. Prema posljednjim dostupnim informacijama, CInMED-u još nijesu bili dostavljeni podaci o konkretnoj seriji i pakovanju spornog lijeka kako bi se provjerili njegovo porijeklo i registracija.

CInMED je objavio i da su prethodnih godina u više zemalja identifikovane falsifikovane serije „Dysporta“. Među njima su Velika Britanija, Poljska, Norveška, Danska, Grčka, Turska i Kipar. Svjetska zdravstvena organizacija je još 2022. godine upozorila na falsifikovane serije ovog lijeka u više zemalja.

To samo po sebi nije dokaz da je preparat korišćen u podgoričkom salonu bio falsifikovan, ali dodatno naglašava značaj provjere njegovog porijekla i autentičnosti. CInMED je upozorio da izgled pakovanja nije dovoljan dokaz da je lijek originalan. Falsifikovani proizvod može imati uvjerljivu ambalažu, oznaku proizvođača i broj serije, dok sadržaj ne mora odgovarati deklarisanom lijeku.

CInMED je saopštio i da je provjerio „Dysport“ koji se nalazi u legalnom lancu snabdijevanja u Crnoj Gori i da se serije koje su trenutno dostupne na tržištu mogu koristiti u zdravstvenim ustanovama, u skladu sa odobrenim informacijama o lijeku. Predmet istrage, tako nije da li je „Dysport“ kao lijek opasan, već šta je bio konkretan preparat korišćen u spornim tretmanima, odakle je došao i pod kojim uslovima je čuvan i primijenjen.

Za žene koje su nakon tretmana potražile ljekarsku pomoć, međutim, najvažnije je pitanje šta je izazvalo njihove zdravstvene probleme. Odgovor na to pitanje ne može proizaći samo iz činjenice da se isti naziv lijeka nalazi u legalnom prometu, niti iz toga što za sada nema dovoljno dokaza za određenu krivičnu kvalifikaciju.

Svetlana ĐOKIĆ

Ako bude održan prema najavi, ovogodišnji skup biće drugi samit šefova država i vlada održan na Svetom Stefanu od januara 2007. godine, kada je ekskluzivno ljetovalište dato u višegodišnji zakup. Nakon SEECP 2011. u elitnom turističkom kompleksu nije održan nijedan sastanak sličnog političkog i državnog ranga. Samit lidera Berlinskog procesa zakazan za 21. i 22. oktobar biće prvi takav skup nakon 15 godina

Poslije dužeg perioda praznog hoda elitni kompleks Sveti Stefan i Miločer biće ponovo u središtu pažnje međunarodne političke javnosti kao mjesto održavanja Samita lidera Berlinskog procesa 21. i 22. oktobra ove godine. Organizator skupa visokog nivoa je Vlada Crne Gore, na čijem je sajtu objavljena ova informacija.

Samit evropskih i lidera balkanskih zemalja otvoriće predsjednik Vlade Milojko Spajić i kancelar SR Njemačke Fridrih Merc.

„Riječ je o događaju najvišeg nivoa koji dolazi kao kruna predsjedavanja Crne Gore Berlinskim procesom i okuplja lidere Zapadnog Balkana, država Berlinskog procesa, najviše zvaničnike Evropske unije i međunarodnih organizacija. Nakon Samita EU–Zapadni Balkan, koji je održan u junu ove godine, Crna Gora će još jednom okupiti lidere regiona i zemalja EU te biti domaćin događaja na najvišem nivou, čime će potvrditi spremnost administracije i cjelokupne države da ispuni najviše standarde i doprinese procesima donošenja odluka koji podstiču dalju evropsku integraciju regiona“, navodi se u objavi.

Sveti Stefan je odabran kao mjesto završnog skupa ove međuvladine inicijative, pokrenute 2014. godine pod pokroviteljstvom tadašnje njemačke kancelarke Angele Merkel. To je događaj koji Crne Gora organizuje prvi put u svojoj istoriji a koji treba da okupi lidere šest zemalja Zapadnog Balkana, brojnih evropskih država članica i predstavnike EU institucija.

Ako bude održan prema najavi, ovogodišnji skup biće drugi samit šefova država i vlada održan na Svetom Stefanu od januara 2007. godine, kada je ekskluzivno ljetovalište dato u višegodišnji zakup.

Prvi događaj višeg diplomatskog nivoa održan je 30. juna 2011. godine. U gradu hotelu Sveti Stefan u kome su još trajali višegodišnji radovi na rekonstrukciji, koji nije zvanično bio otvoren za goste, održan je skup SEECP, samit šefova država i vlada zemalja Jugoistočne Evrope. Domaćin skupa bio je tadašnji predsjednik Crne Gore Filip Vujanović.

Uprkos lošim uslovima za održavanje ovog skupa, na koje su tada ukazivali brojni domaći i strani novinari, koji su samit pratili preko video bima, Sveti Stefan je te 2011. pokazao kakvu međunarodnu pozornicu Crna Gora ima u svom turističkom simbolu. Mjesto izuzetnih prirodnih odlika, okruženo predivnim pješčanim plažama, parkovima sa očuvanim zelenilom i rijetkim egzotičnim drvećem, nalik na slične istorijsko-ambijentalne cjeline koje se u drugim državama koriste za organizovanje izuzetnih političkih skupova.

Nakon SEECP 2011, u elitnom turističkom kompleksu nije održan nijedan sastanak sličnog političkog i državnog ranga. Ovogodišnji samit lidera Berlinskog procesa zakazan za 21. i 22. oktobar biće prvi takav skup nakon 15 godina.

U međuvremenu u hotelima Miločer i Sveti Stefan organizovani su različiti međunarodni forumi, poslovni i turistički skupovi, koji se ne mogu staviti u istu kategoriju.

Zanimljiv internacionalni skup Global Citizen Forum održan je ovdje 25. oktobra 2017. godine, nakon Dubaia, Toronta i Monaka.

Ova inicijativa okuplja poznate javne ličnosti iz svijeta biznisa, politike, finansija, umjetnosti i zabave, koji koriste ovakve skupove u poznatim destinacijama da se što uspješnije promovišu kao državljani svijeta, preko svojih investicija i humanitarnih aktivnosti. Skup u Miločeru održan je pod pokroviteljstvom Arton Capitala, kompanije kanadskog biznismena Armanda Artona, osnivača Global Citizen Foruma i Vlade Crne Gore, odnosno tadašnjeg premijera Duška Markovića.

Tokom dvodnevnog trajanja foruma Miločerom su prodefilovali bivši i sadašnji premijeri, biznismeni, holivudski glumci, proslavljeni muzičari, dizajneri, članovi arapskih kraljevskih porodica, generali… Bila je to izvanredna prilika za turističku promociju Crne Gore.

Glavna zvijezda događaja bio je holivudski glumac Robert De Niro čiji su dolazak drugog dana foruma svi sa nestrpljenjem iščekivali.

Nije lako razumjeti kako je moguće da jedan od najprepozntljvijih hotelskih kompleksa Crne Gore – Sveti Stefan i Miločer godinama nije bio korišćen za značajne međunarodne skupove iako upravo takvi događaji mogu biti snažna promocija države.

Sveti Stefan nije samo hotel. On je jedan od simbola Crne Gore i njene turističke prepoznatljvosti. Kada se na ovom prostoru okupe evropski lideri, strani mediji ne prenose samo slike luksuznog hotela, u svijet odlazi slika Crne Gore – njenog prostora, turizma, diplomatskog značaja.

I ljudi koji kritikuju vlast i aktuelno stanje na Svetom Stefanu nakon ponovnog otvaranja hotela i zaključenja sporazuma između Vlade i zakupca, pozdravljaju vijest da će se u najpoznatijem hotelu održati samit, zato što po njihovom mišljenju Sveti Stefan to zaslužuje.

Pojedini aktivisti među stanovnicima naselja Sveti Stefan i Pržno i NVO koje vode kampanje za priznavanje prava domicilnog stanovništva na javni prostor u okviru zakupljenog ljetovališta, traže način da upoznaju njemačkog kancelara Merca, prilikom njegove posjete Svetom Stefanu, sa primjerima kršenja prava građana ne samo Crne Gore nego i građana Njemačke i zemalja EU od strane zakupca. Sa zabranama pristupa plažama, moru i javnim stazama, slučajevima prepadanja stranih turista pozivanjem policije, tjeranja ljudi iz mora, uništavanjem zajedničke evropske prirodne i kulturne baštine na području Svetog Stefana i Miločera.

Može se samo pretpostaviti kakav će utisak na evropske zvanice ostaviti prizor monstuozne betonske građevine usred Miločera, hotela i apartmana za tržište koje gradi zakupac, odnosno kompanija Adriatic properties. Ili slika metalnih kapija sa lancima i katancima na prilazima Kraljičinoj plaži. Put pored besprizornog objekta i zaključane plaže vodi ka njihovom odredištu, luksuznim hotelima Miločer i Sveti Stefan.

To je sasvim drugačija slika lokaliteta na kojem se samit 2026. održava nego što je bila ona kada je održan prethodni 2011. godine. Za samo deceniju i po, prostor je vidno devastiran i zapušten.

Građanski aktivisti na Svetom Stefanu uspjeli su da Miločer i Sveti Stefan uvrste među sedam najugroženijih lokaliteta evropske kulturne i prirodne baštine. Izrađena je i Studija za zaštitu Svetog Stefana i Miločerskog parka od strane NVO Expeditio iz Kotora, čija je prezentacija zakazana za 26. septembar u Budvi.

„Razlog nastajanja studije i sami počeci tiču se projekta ‘Sedam najugroženijih’, organizovanog od strane Europa Nostra Instituta i Evropske investicione banke, uz finansijsku podršku Evropske unije. Kada su prije tri godine Sveti Stefan i kulturni pejzaž Svetog Stefana, što uključuje i Miločerski park, izabrani na listu ‘sedam najugroženijih lokaliteta evropske baštine’ za 2023. godinu, pokrenut je čitav projekat. Dio tog projekta bio je i dolazak eksperata na Sveti Stefan, terenski rad, analiza stanja, te izrada tehničkog izvještaja i preporuka. Uz finansijsku podršku, svaki lokalitet sa te liste dobija grant od Evropske investicione banke radi ublažavanja faktora ugroženosti“, pojašnjava istaknuti građanski aktivista Blažo Kažanegra.

Ukoliko bi im se ukazala prilika, mještani bi imali sa čime da izađu pred visoke goste i zatraže pomoć u rješavanju dugogodišnjih tenzija zbog devastacije prostora, koncepta zatvorenog ekskluzivnog turizma i prava lokalnog stanovništva na slobodan pristup javnim dobrima.

Branka PLAMENAC

Tužbu u ime banke sastavila je i potpisala advokatica Ana Đukanović, sestra braće Aca i Mila Đukanovića.  U tužbi se navodi da je nakon policijske akcije u Prvoj banci uslijedio odliv depozita od gotovo 8,5 miliona eura

Šest miliona eura – toliko Prva banka Crne Gore tužbom traži od države na ime odštete zbog policijske akcije sprovedene 27. februara ove godine u Ulici Vuka Karadžića u Podgorici. U banci tvrde da su joj službenici Uprave policije bez pravnog osnova blokirali filijalu, onemogućili rad, uznemirili zaposlene i klijente, te teško narušili njen poslovni ugled. Prva banka od države potražuje pet miliona eura na ime naknade materijalne štete, dok dodatni milion eura traži za nematerijalnu štetu zbog povrede ugleda i reputacije.

Policija je, podsjetimo, 27. februara u toj ulici  pretresala stan  u vlasništvu biznismena Aca Đukanovića, brata bivšeg predsjednika države Mila Đukanovića. U istoj zgradi nalazi se i filijala Prve banke, čiji je Đukanović većinski vlasnik.

Tužbu u ime banke sastavila je i potpisala Đukanovićeva sestra advokatica Ana Đukanović. U tužbi se navodi da je nakon policijske akcije uslijedio odliv depozita od gotovo 8,5 miliona eura. Advokatica taj višemilionski odliv dovodi u direktnu vezu sa policijskom akcijom i medijskim izvještavanjem o njoj.

Detalje tužbe objavile su Vijesti. U njoj se navodi da je poslovnica 27. februara bila blokirana od 13.24 do 14.29 časova, „uz prisustvo naoružanih pripadnika policije sa dugim cijevima“.

„Pripadnici Uprave policije, naoružani vatrenim oružjem sa dugim cijevima, naredili su pripadnicima obezbjeđenja tužioca da izađu iz prostorija banke, nakon čega su ih, uz upereno oružje, prislonili uz staklenu zidnu površinu, uz naređenje da se ne smiju pomjerati niti preduzimati bilo kakve radnje“, piše u tužbi.

Prva banka tvrdi da klijentima nije bilo dozvoljeno da uđu u poslovnicu, dok su oni koji su se već nalazili unutra morali da napuste prostorije, bez obzira na to da li su završili posao zbog kojeg su došli.

U banci navode i da su pripadnici Uprave policije „izvršili opkoljavanje i upad u prostorije Prve banke“, što je, kako tvrde, potvrdio i direktor Uprave policije Lazar Šćepanović u komentarima povodom predmetnog pretresa. Šćepanović je javno saopštio da se specijalna jedinica ne može angažovati bez njegovog odobrenja, kao i da je komandant izdao nalog na osnovu njegovog naređenja.

Banka tvrdi da je među zaposlenima i klijentima nastala „panika“ i uznemirenost, te da je jednoj zaposlenoj morala biti pružena hitna medicinska pomoć.

U tužbi se navodi da je Uprava policije, u odgovoru koji je banci dostavila 11. marta, saopštila da je postupala na osnovu naredbe Osnovnog suda u Podgorici, kojom je naložen pretres stana i drugih prostorija koje koristi Đukanović. Policija je izričito navela da aktivnosti nijesu bile usmjerene prema banci.

„Preduzete radnje nijesu bile usmjerene prema Prvoj banci CG AD Podgorica, njenim zaposlenima niti klijentima, već su se odnosile na drugo lice i drugi prostor“, stoji u odgovoru Uprave policije, citiranom u tužbi.

Iz policije su objasnili da se poslovnica nalazi u prizemlju objekta u kojem je obavljan pretres i da je zbog toga bilo potrebno privremeno obezbijediti prostor. Ocijenili su da je riječ o „standardnoj procesnoj radnji“ koja je preduzeta radi bezbjednog izvršenja sudske naredbe.

Policija je navela i da Prva banka nema procesni status u tom predmetu, zbog čega joj nijesu mogli dostaviti naredbe, službene zabilješke i druge operativne podatke.

„Upravo je banka bila izložena blokadi, akciji naoružanih policijskih snaga, onemogućavanju rada i ograničavanju pristupa zaposlenima i klijentima, čime su joj direktno prouzrokovane kako materijalna, tako i nematerijalna šteta“, piše u tužbi.

Banka tvrdi i da se ulaz u stan koji je bio predmet pretresa ne nalazi na istoj strani zgrade kao ulaz u poslovnicu, te da između njih „nema fizičke ni funkcionalne povezanosti“.

Pozivajući se na sadržaj naredbe za pretres, iz banke tvrde da se u njoj poslovnica Prve banke uopšte ne pominje, zbog čega postupanje policije prema banci nazivaju „samovlašćem organa tužene“.

Prva banka navodi da je nakon 27. februara došlo do odliva depozita u iznosu od 8.475.000 eura. U banci tvrde da vremenska povezanost sa policijskom akcijom, obim povlačenja novca i struktura povučenih sredstava ukazuju na to da je odliv bio posljedica narušenog povjerenja klijenata.

U tužbi se navodi da izgubljeni neto kamatni prihodi zbog povučenih depozita iznose 1.002.115 eura, dok izgubljeni prihodi od naknada za platni promet i održavanje računa iznose dodatnih 11.017 eura.

Po ta dva osnova, Prva banka navodi materijalnu štetu u ukupnom iznosu od 1.013.132 eura, uz tvrdnju da taj iznos ne obuhvata eventualnu dodatnu štetu po likvidnost, adekvatnost kapitala i troškove zamjenskih izvora finansiranja. Za utvrđivanje visine štete predloženo je ekonomsko-finansijsko vještačenje.

Prva banka traži naknadu i zbog, kako navodi, povrede ugleda i reputacije. Tvrde da su blokada poslovnice, veliki broj naoružanih policajaca i ulazak policijskih službenika bili takvi da su kod javnosti mogli stvoriti utisak da je upravo banka bila meta policijske akcije.

„Kod banaka, kao finansijskih institucija, povjerenje javnosti, klijenata i poslovnih partnera predstavlja osnovnu pretpostavku stabilnog poslovanja“, navodi se u tužbi. U njoj se ocjenjuje da stvaranje privida da je banka predmet policijskog pretresa ili da je povezana sa protivpravnim aktivnostima predstavlja „naročito težak oblik povrede njenog poslovnog ugleda i kredibiliteta“.

Nakon što su objelodanjeni navodi tužbe, ministar unutrašnjih poslova Danilo Šaranović rekao je da nije iznenađen odlukom Aca Đukanovića da tuži državu, ocjenivši da takav potez  predstavlja nastavak ranijeg odnosa prema državnom budžetu.

„Nijesam iznenađen. Koga čudi što je takvu jednu vrstu tužbe podnijela osoba koja je, zbog netransparentnog rada Ministarstva unutrašnjih poslova i Uprave policije, u proteklom periodu dobila 11 miliona iz budžeta građana Crne Gore? Mislim da to nikoga ne iznenađuje“, kazao je

Aco Đukanović uhapšen je 28. februara, nakon pretresa porodične kuće u nikšićkom naselju Rastoci, zbog nedozvoljenog držanja i nošenja oružja i eksplozivnih materija. Tada mu je određen pritvor zbog opasnosti od bjekstva, ali je nikšićki Osnovni sud prihvatio jemstvo koje su ponudili Đukanovićevi branioci.

Jemstvo je obuhvatalo milion eura u gotovini, upis hipoteke na nepokretnostima vrijednim više od četiri miliona eura, kao i mjere nadzora, zabranu napuštanja stana uz elektronski nadzor i privremeno oduzimanje putne isprave. Osnovni sud  u Nikšiću, početkom avgusta potvrdio optužnicu protiv Đukanovića zbog krivičnog djela nedozvoljeno držanje i nošenje oružja i eksplozivnih materija.

Svetlana ĐOKIĆ