Povežite se sa nama

Izdvojeno

DA LI ĆE FISKALNA STRATEGIJA OTKRITI DETALJE PROGRAMA EVROPA SAD 2: Bjekstvo od debate

Objavljeno prije

na

Vlada tempira da se javna rasprava o najvažnijem ekonomskom pitanju u Crnoj Gori (reforma penzionog sistema) vodi u julu i avgustu. Valjda na plažama. Neozbiljno. I opasno

 

 

Vlada će, najavili su premijer i ministar finansija, „za 15-20 dana“ javnosti predstaviti Fiskalnu strategiju. Nakon što to nije uradila, shodno obećanjima: u martu, aprilu, maju i, konačno, „do kraja juna“.

„Fiskalnu strategiju, koju Crna Gora nema još od 2021. godine, pripremićemo i ponuditi cjelokupnoj javnosti na raspravu u narednih 15-20 dana“, stoji u pisanom odgovoru Milojka Spajića na poslanička pitanja, koji je premijer trebao pročitati u subotu, odnosno ponedjeljak, na odloženoj pa prekinutoj sjednici parlamenta. U istom odgovoru, od Spajića stiže i dugo čekana najava: „Fiskalna strategija sadržaće sve mjere fiskalne politike 44. Vlade, uključujući Evropu sad 2.

Doslovno istim riječima julsko pojavljivanje Fiskalne strategije 44. Vlade najavio je i ministar finansija Novica Vuković. On je, dodatno, podsjetio zašto je taj dokument važan. „Upravo postojanje Fiskalne strategije omogućava predvidivost politika i vizije Vlade, kako za privredu i investitore, tako i za građane“,  navodi se u ministrovom odgovoru na pitanje iz poslaničkog kluba DPS.  „Ministarstvo finansija, u saradnji sa resornim ministarstvima, intenzivno radi na pripremi ovog dokumenta, za koji očekujem da bude spreman tokom jula mjeseca i stavljen na javnu raspravu kako bismo otpočeli proces širokih društvenih konsultacija no ovu temu. Upravo tada ćemo biti u prilici da pojedinačno govorimo o svakoj mjeri fiskalne politike, kako prihodnoj, tako i na rashodnoj strani budžeta, pa i o Evropi sad 2.“

Spajić i Vuković detalje nijesu otkrivali. Osim u naznakama.

„Doprinosi za penzijsko i invlidsko osiguranje neće biti ukinuti već umanjeni, dok će Fond penzijskog i invalidskog osiguranja apsolutno nastaviti da funkcioniše kao i do sada kada se finansiranje penzija vrši u sklopu prvog penzionog stuba“, stoji, pod punom odgovornošću, u premijerovom odgovoru. „U dogledno vrijeme, kao što je to u određenim krugovima u javnosti prezentovano, ne planiramo korišćenje drugog (II) penzionog stuba koji podrazumijeva da zaposleni vrši uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje“.

Nije nevažno podsjetiti da u određene krugove koji su najavljivali novu ulogu Fonda PIO i tzv. II stub penzionog osiguranja (dio obaveznog osiguranja koji zaposleni uplaćuju u privatne penzione fondove uz državne olakšice i subvencije) spada i ministar finansija Novica Vuković.

Krajem aprila, u razgovoru za Glas Amerike (VOA), na pitanje da li Evropa sad 2 znači ukidanje Fonda PIO onakava kakav je sada, Vuković odgovara: „To znači njegovu reformu, odnosno da će zaista dobiti svoju ulogu kao fond“. Istovremeno, Vuković je najavio i II stub penzionog osiguranja: „Imate slična rešenja u okruženju, a to je da je prosto definisano kroz određene obrasce na koji način vi možete sa svojom bruto platom, odnosno sa svojim doprinosima i zaradom, da upravljate kada govorimo o penziji, a gdje se država brine da to zaista bude uređeno kroz zakonski okvir.“

Ako odbacimo pretpostavku da je Vuković tada namjerno dezinformisao javnost, pošto izgleda da taj posao u 44. Vladi pripada premijeru, nameće se zaključak da ministar finansija, šest mjeseci nakon formiranja Vlade, nije bio upućen u osnove ekonomskog programa koji, navodno, sprovodi. Tu dobija na značaju činjenica da je odgovore na poslanička pitanja premijera i ministra finansija pisala ista ruka. Čija?

Upućeni u rad Vlade pretpostavljaju da je autor odgovora Branko Krvavac, šef kabineta predsjednika Vlade, član predsjedništva Pokreta Evropa sad i, navodno, ministar finansija u sjenci. Spajić i Vuković čitaju ono što im je (isto) napisano. Javnost i dalje nagađa, tražeći naznake između redova.

Može li Spajićeva Vlada ispuniti predizborna obećanja: minimalna penzija 450 eura (ispunjeno) prosječna penzija 600, minimalna plata 700, prosječna plata 1.000 eura, više zaposlenih uz smanjenje broja radnih sati. Koliko sve to, ukoliko se najavljeno realizuje, može trajati. I kakvi su potencijalni rizici tog eksperimenta.

Iz Svjetske banke, MMF-a i Evropske komisije upozorili su, kratko i jasno, da bi realizacija programa Evropa sad 2 neminovno dovela do novih zaduženja države, ugozila održivost javnih finansija i rizikovala opstanak postojećeg penzionog sistema po modelu međugeneracijske solidarnosti (Evropa ne zna za bolji).

Detaljnije se programima Evropa sad 1 i 2 (u najavi) pozabavio Fiskalni savjet Srbije. Inače, i pored godinama postojeće zakonske obaveze, ovdašnje vlasti još nijesu formirale Fiskalni savjet Crne Gore. Da ne smeta.

Uglavnom, autori beogradskog Papira upozoravaju kako primjena programa Evropa sad 1, suprotno od onoga što govore Spajić i njegovi saradnici,  “nije dovela do osjetnijeg smanjenja troškova rada niti do povećanja konkurentnosti crnogorske privrede”. Dobro je, kažu, to što je  uzrokovala povećanje životnog standarda “putem nominalnog povećanja neto zarada (postojećih) radnika”, a cijena toga je problem smanjenja budžetskih prihoda.

To se da riješiti. “Relativno benignim povećanjem stope PDV za par procenata moguće je otkloniti eventualni budžetski manjak u budućnosti. Na ovaj način Crna Gora bi očuvala konkurentan poreski sistem, a rezultati poreske reforme (Evropa sad 1) bi se mogli pozitivno ocijeniti, uprkos neodgovornom planiranju”, zaključuju u dokumentu FSS.

Mnogo veći problem je, smatraju autori Papira,  mogućnost da vlast i građani u Crnoj Gori, zaslijepljeni tim uspjehom krenu u najavljeno ukidanje doprinosa za penziono osiguranje, očekujući sličan ishod. Tako bi se, pišu,  postojeći penzioni sistem  “nedvosmisleno urušio”, onako kako se to dogodilo u Čileu nakon “drakonske privatizacije” penzijskog sistema iz 1981. godine. “Ovakve radikalne i kontroverzne reforme su listom odbačene u svim državama Zapadne Evrope, dok su iskustva drugog penzijskog stuba iz Istočne Evrope veoma negativna i navode sve više osiguranika, ili država u celini, da se vraćaju u okrilje javnog penzijskog sistema.”

Takvu grešku, smatraju analitičari Fiskalnog savjeta Srbije, bilo bi jako teško ispraviti.

Čini se kako ništa od toga nije pokolebalo premijera i njegov PES. „Evropa sad 2 u svojoj osnovi sadrži viziju smanjenja poreskog opterećenja na rad i povećanje minimalne i prosječne zarade, te samim tim zahtijeva poštovanje socijalnog dijaloga odnosno donošenje odluka na bazi tripartitnog dijaloga Vlade, sindikata i poslodavaca“, konstatuje premijer. Istovremeno najavljujući prezentaciju tog programa kroz Fiskalnu strategiju bez bilo kakvih prethodnih konsultacija. Makar ne javnih.

I ministar finansija upozorava: „Ovo (najavljene izmjene stope doprinosa za PIO) nisu jedine novine poreske politike koje će biti prezentovane Fiskalnom stretegijom, pa pozivam sve zainteresovane strane da u okviru javne rasprave daju svoje komentare i sugestije“, navodi Vuković, „Ono što kao ministar finansija mogu reći jeste da će svaki predlog za smanjenje prihoda budžeta u cilju smanjenja poreskog opterećenja na zarade biti praćeno mjerama koje će taj gubitak kompenzovati, vodeći računa o stabilnosti javnih finansija“. Kako bi se ono reklo: što se ne plati na mostu, platiće se na ćupriji.

Uz sve to, Vlada je tempirala da se javna rasprava o Fiskalnoj strategiji i programu Evropa sad 2 vodi u julu i avgustu. Valjda na plažama. Neozbiljno. I opasno.

  Zoran RADULOVIĆ

Komentari

FOKUS

TRI LICA VLASTI: Bitka za kormilo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Državni prvaci vuku svako na svoju stranu. Neki sve  bliži, a neki sve dalji jedan od drugoga. Borba modela koji se u naznakama mogu prepoznati  kao građansko-evropski, klerikalno-svesrpski, diletantsko-populistički ,  mogla bi bitno odrediti budućnost Crne Gore. Bitka za kormilo nastaviće se svom žestinom. Uz moguće obrte i do  skoro nezamisliva savezništva. Ubrzalo se vrijeme

 

 

Predsjednik Jakov Milatović prenio je, onima koji su to htjeli da čuju, zaključke i utiske nakon sastanka sa predsjednikom Evropskog savjeta Šarlom Mišelom. “Imajući u vidu da se nalazimo u ključnoj etapi evropskog puta Crne Gore, smatram izuzetno važnim da budete u potpunosti informisani o zaključcima razgovora koje sam imao u Briselu sa našim EU partnerima”, pisalo je u njegovom pozivu predsjednicima parlamentarnih partija.

Većina partija vlasti solidarisala se i izbjegla sastanak na kome su, iz prve ruke, mogli čuti izvještaj o posljedicama usvajanja tzv. Rezolucije o Jasenovcu. Mišel je zbog tog poteza vladajuće većine i otkazao dogovorenu posjetu Podgorici, sastanak sa premijerom Milojkom Spajićem i obraćanje poslanicima u Skupštini Crne Gore.

Iz redova skupštinske većine pozivu su se odazvali samo predstavnici albanskih nacionalnih partija. Ostali su se podijelili u dvije grupe. Jedni su (PES, NDP, NSD) iskoristili priliku da Predsjedniku prebace, pored ostalog: da krši Ustav, izigrava  razrednog starješinu, te da je „sebe stavio u poziciju predvodnika političke manjine“. Drugi (Demokrate i SNP) su predsjednikov poziv prećutali i ignorisali.

I jedno i drugo svjedoči o novoj prirodi odnosa predsjednika države i parlamentarne većine. „Odgovor na pitanje kako je i zašto uspio da distancira od sebe one političke partije koje su ga dovele na poziciju koju trenutno obavlja, Milatović treba da potraži u sopstvenom ogledalu”, poručili su mu iz nekada njegovog PES-a, naglašavajući kako se  pozivu predsjednika države nije odazvalo „95 odsto političkih subjekata koji su ga podržali u prvom i drugom krugu predsjedničkih izbora“. Ali jesu tadašnji i sadašnji politički oponenti iz redova opozicije. U tome u PES-u prepoznaju „očigledno i neskriveno savezništvo između Milatovića i DPS-a“.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

TUŽILAČKI  IZVJEŠTAJI U PARLAMENTU: Tužioci na političkom sudu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ko je kome šta obećao i ko je s kim jeo svinjetinu, ostala su otvorena pitanja nakon ovonedjeljne poslaničke rasprave o izvještajima pravosuđa.  Brojne optužbe i prozivke na račun tužilaca, međutim, pokazale su  jedno –   ni  nova vlast  živa se  ne odriče pokušaja kontrole tužilaštva i sudstva

 

 

„Mi ne pričamo istim jezikom“. To  je poručio poslanicima tokom ovonedjeljne  skupštinske rasprave o izvještajima Tužilačkog i Sudskog savjeta za prošlu godinu, vrhovni državni tužilac Milorad Marković, koji ih je u Skupštini predstavljao.

“Veoma je teško danas govoriti sa vama. Posebno zbog toga što umjesto o izvještaju, govorimo o konkretnim slučajevima. Ovo nije tužilaštvo, ni sudnica”,  podsjetio je Marković dio poslanika koji su upućivali brojne kritike tužilaštvu, uglavnom pominjući predmete koji se tiču njihovih političkih oponenata, ali i one koji se odnose na funkcionere njihovih partija. U suštini, kritika tužilaštva, u kojoj su prednjačili poslanici Demokratske partije socijalista ( DPS)  i Za budućnost Crne Gore (ZBCG) svela se na negodovanje zbog procesa protiv svojih, i zahtjeva da se procesuiraju oni njihovi.

Kako god, ovo je prvi put nakon decenija, da tužilački izvještaji i tužilaštvo  izazivaju buru u crnogorskoj Skupštini, kako od opozicionih, tako i od strane partija vlasti.

Predstavnici opozicionog DPS, čiji je bivši vrh decenijama imao punu kontrolu nad tužilaštvom i pravosuđem, insistirali su i ove sedmice na tome da je tužilaštvo pod Miloradom Markovićem, te specijalnim tužiocem Vladimirom Novovićem – “selektivno”  i instrumentalizovano.  Glavni argument DPS-a je da  novo rukovodstvo ne pokreće slučajeve koji su vremenski smješteni u period  nakon avgusta 2020., odnosno  poraza DPS  na izborima.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

HORIZONTI

SRPSKI SVET U PERMANENTNOJ OFANZIVI: Crna Gora i BiH kao meke mete

Objavljeno prije

na

Objavio:

Komemoraciji u Srebrenici je prethodio novi nalet velikosrpske nacionalističke histerije vidno orkestriran sa jednog mjesta. Rukovodstvo Srbije kroz projekat Srpskog sveta ima fokusiran pristup. Za razliku od Miloševića koji se oslanjao na veliku vojnu silu i išao gotovo  protiv svih u bivšoj Jugoslaviji, sadašnji Beograd shvata da je velikorpska ideja strateški poražena u Hrvatskoj i na Kosovu i da tamo nema šta tražiti. Osim RS-a, težište ostaje  Crna Gora

 

 

U Srebrenici je bila brojna crnogorska delegacija na obilježavanju 29. godišnjice genocida nad Bošnjacima. Osim delegacija koje je poslao predsjednik Jakov Milatović, Vlada (sa tri ministrice) otišla je i brojna delegacija parlamenta – 13 poslanika predvođenih potpredsjednicom Zdenkom Popović (Demokrate). Međutim u skupštinskoj delegaciji nije bilo nijednog predstavnika provučićevskog bloka (NSD, DNP i SNP). Njihovi predstavnici su ranije nekoliko puta rekli da se u Srebrenici desio zločin ali nije genocid. Pri tome su ove partije najgrlatije podržale skupštinsku rezoluciju o Jasenovcu u kojem su tokom četiri godine trajanja logora stradala 44 Crnogorca. Istovremeno oni ne žele rezoluciju o mirnodopskom pokolju u Šahovićima kod Bijelog Polja u kojima je u jednom danu masakrirano najmanje 350 Bošnjaka ili da osude četnički genocid 1943. u kome su, po izvještaju samih komandanata zločinaca, pobili osam hiljada žena, djece i staraca u Sandžaku.

Komemoraciji u Srebrenici je prethodio novi nalet velikosrpske nacionalističke histerije vidno orkestriran sa jednog mjesta. Rukovodstvo Srbije kroz projekat Srpskog sveta ima pragmatičniji i pristup sa smanjenim fokusom. Za razliku od Miloševića koji se oslanjao na ogromnu vojnu silu i išao protiv gotovo  svih u SFR, sadašnji Beograd shvata da je velikorpska ideja strateški poražena u Hrvatskoj i na Kosovu i da tamo nema šta tražiti. Situacija je relativno čista i u Sjevernoj Makedoniji gdje većinsko pravoslavno stanovništvo ne želi biti ni srpsko niti pod srbijanskim patrijarhom. Osim RS-a, težište ostaje  Crna Gora, gdje iako nije većinski, postoji jak osjećaj pripadništva ili makar bliskosti, sa idejom pansrpstva.

Jovo MARTINOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo