Povežite se sa nama

OKO NAS

DERVIŠKA TEKIJA U ULCINJU: Čuvari tradicije

Objavljeno prije

na

„Naša je misija da održavamo tradiciju, pomažemo svim ljudima, posebno nevoljnicima. Sufizam je nauka čiji je cilj čišćenje srca. Derviši nastoje odvratiti srce od svega što nije Bog”, kaže šejh Islamskog derviškog reda Saadi u ulcinjskom naselju Kodre dr Rešit Lola.

Sa zadovoljstvom navodi da je titulu naslijedio od oca, šejha Rasima, koji je prije ravno 40 godina u Prizrenu dobio odobrenje za rad ove tekije (sufijsko svetište ili dom), jedine u Crnoj Gori koja je otvorena svakog dana. U njoj derviši obavljaju zikr, odnosno spominju Bogu, klanjaju, uče Kur'an, pjevaju ilahije, razgovaraju, piju čaj… ,,Radimo ono što se činilo vjekovima”, navodi Lola.

A prvi derviši stigli su u Ulcinj s osmanskom vojskom, krajem 16. vijeka. Brzo prihvatanje islama u ovoj regiji može se pripisati upravo tim najboljim islamskim misionarima. Njihov otvoren i tolerantan način komunikacije sa stanovništvom stvarao je povjerenje prema islamu i novoj vlasti. Zajedničke tačke dvije velike religije predstavljale su most za prelazak hrišćana u islam, uz zadržavanje tradicije. U Ulcinju su od derviških redova uz bektašije (čiji je svjetski centar danas Albanija, gdje su uvaženi kao praktično posebna vjera), najviše bili zastupljeni rifaije i sadije, koji su se često nazivali i vojničkim redovima.

Prije tri stoljeća na Pristanu je postojala tekija sadija. Njihovi ugledni šejhovi učestvovali su u odbrani Ulcinja 1718. godine. Dvojici poginulih, Ulcinjani su, u znak zahvalnosti i stalnog podsjećanja budućih generacija na njihovo herojstvo u odbrani grada od Mlečana izgradili turbe (mauzolej).

Sufije su, prije svega, bili praktičari. Kao vjernici svojom pobožnošću i primjenom vjerskih propisa, kao humanisti svojom solidarnošću i pomaganjem drugima i kao vojnici svojom hrabrošću i odlučnošću – bili su primjer praktičnog života muslimana. Vjerska tolerancija koju su propovijedali igrala je glavnu ulogu u njihovom učvršćivanju i širokom prihvatanju u narodu. Oni su imali veoma značajnu, često i presudnu ulogu, u svim socijalnim, kulturnim, vojnim i drugim događanjima.

Prema riječima dr Dragane Kujović s Istorijskog instituta Crne Gore, sufijska ili derviška bratstva, „tarikati”, predstavljaju organizovani oblik vjerskog života u islamu. „Njihovi sljedbenici prihvataju Božju volju u svakom trenutku svog života. Strogi asketizam nije karakteristika islamskog misticizma. U pronalaženju puta k spoznaji jedinstva Božjeg bića, njegove veličine i savršenosti, sa ciljem potpunog samozaborava, utapanja i nestajanja u njemu, islamski mistik mora ispuniti uslov ostvarenja unutrašnje ravnoteže, čistote i plemenitosti duha i srca”, pojašnjava Kujović za Monitor i navodi da se i na ovim prostorima u okrilju islamskog misticizma razvila i posebna islamska književna, prvenstveno poetska grana – sufijska književnost, odnosno poezija, kao medij prenošenja sufijske spoznaje.

Šejh Rešit potvrđuje da derviši veoma cijene književnost, posebno poeziju, te da se vole izražavati u stihovima i metaforama. „Dakle, mi nijesmo islamski fanatici ili ekstremisti. Nijesmo ni lutajući hodočasnici ili asketski isposnici. Sasvim obični ljudi, koji kroz sufijsku praksu, evolucijsku tradiciju islama, nastoje dublje zaroniti u svoje vlastito nasljeđe i tim putem osloboditi i pročistiti svoja srca. Današnji ulcinjski derviši žive obične živote dvadeset i prvog vijeka. Oni su profesori, trgovci, umjetnici, zanatlije, doktori, porodični ljudi”, kaže on i citirajući hazreti (svetog) Aliju dodaje: ,,Čovjek je neprijatelj onoga što ne poznaje”.

U Ulcinju je takođe aktivan rifaijski tarikat, koji je poznat po specifičnom obliku molitve, tokom kojeg im se lica probadaju iglama, a zirk često obuhvata i igre s vatrom. Tokom čina probadanja lica, derviške rane ne krvare, što se pripisuje dubokom stanju meditacije vjernika. Inače, vjernici pristupaju određenim tarikatima (ima ih ukupno 12,) na osnovu vlastitih osjećaja. Na primjer, nakšibendijski tarikat poznat je po tome što privlači karakteristično mirne i pacifističke osobe. U našoj zemlji ima dosta sljedbenika u Baru i u Podgorici.

Mjesec ašure

Posljednjih dana u tekiji Saadi bilo je dosta aktivnosti, jer je obilježavan dolazak muharema, prvog mjeseca u islamskom kalendaru. Jedna od njegovih karakteristika je što se u tom mjesecu spravljaju ašure. To je kultna slastica, pa ako hoćete i jelo, koje se priprema samo tokom muharema. Tom prilikom se upotrebljava što veći broj neparnih sastojaka (voće, orašasti plodovi i žitarice), koji se pripremaju i režu ručno, s puno strpljenja i ljubavi. Posude s ašureom dijele se rođacima i komšijama, a derviši smatraju da ih treba služiti kao desert u ulcinjskim hotelima i restoranima.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

AZBESTNE CIJEVI I DALJE U VODOVODIMA: Prosipanje vode i vremena

Objavljeno prije

na

Objavio:

Azbestno-cementne cijevi jedan su od razloga što vodovodi u Crnoj Gori u svojim sistemima bilježe prosječne gubitke od blizu 70 odsto. Voda otiče mimo cijevi, kao i vrijeme da se šteta i rizici po zdravlje preduprijede. Projekat zamjene ovih cijevi, za koji je potrebno oko 150 miliona eura zastao je – ne samo zbog para, već i politike

 

Zbog zdravstvene zaštite i ogromnih tehničkih gubitaka u vodovodnim mrežama već godinama se upozorava na neophodnost zamjene azbestno-cementnih cijevi. U Crnoj Gori imamo vodovodnu mrežu od preko 600 kilometara cijevi napravljenih smješom azbesnih vlakana i cementa, materijala koji su izbačeni iz upotrebe u Evropskoj uniji još 2005. godine. U Crnoj Gori zabrana stavljanja u promet i upotrebu azbesta uvedena je Zakonom o životnoj sredini iz 2016.

Privilegiju da ne piju vodu iz azbestno-cementnih cijevi trenutno imaju samo stanovnici Plužina i Petnjice. Drugi mogu jedino da se tješe kako ne postoje pouzdani dokazi o štetnom uticaju unošenja azbestnih vlakana u organizam – ako se piju. Ako se ta vlakna udišu, dokazano su kancerogena. Iz Instituta za javno zdravlje su ranije objasnili da nijesu dovoljno razjašnjeni svi detalji u pogledu zdravstvenih efekata unošenja azbesta putem vode za piće koja prolazi kroz azbestno-cementne cijevi. Ipak se smatra da je ovakav unos daleko manje značajan sa zdravstvenog aspekta od udisanja čestica azbesta. Svjetska zdravstvena organizacija do sada nije utvrdila kancerogenost azbesta unijetog gutanjem tečnosti, pa zbog toga i ne postoje smjernice o dozvoljenoj količini u vodi. Prepoznat je rizik za radnike koji rade na uklanjanju azbestnih cijevi, jer mogu udahnuti čestice ovog materijala.

Ono što se sa sigurnošću zna je da cijevi imaju nedostatak zbog velikog gubitka vode koja protiče kroz njih – do dvije trećine.

U rješavanje ovog problema krenulo se 2019. godine, ali se nije daleko odmaklo. NVO Udruženje za unaprijeđenje vodosnadbijevanja, tretman i odlaganje otpadnih voda Crne Gore uz finansijsku podršku UNDP-a, od 9.050 eura, realizovalo je projekat Zamjena azbestnih cijevi u vodovodnim mrežama Crne Gore. Urađeni su projektni zadaci za 21 opštinu i prikupljeni podaci o ukupnoj dužini azbestnih cijevi u gradskim vodovodima koja iznosi 614,21 kilometar.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma za Monitor objašnjavaju da ,,naredni korak koji je trebao da uslijedi jeste izrada Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi u vodovodnim mrežama i obezbjeđivanje finansijskih sredstava za implementaciju projekta. Izrada Glavnih projekata rekonstrukcije azbestno-cementnih cijevi je aktivnost koja je definisana i Akcionim planom za ispunjavanje završnih mjerila za Poglavlje 27- životna sredina i klimatske promjene. Nosilac aktivnosti je Udruženje za unapređenje vodosnabdijevanja, tretman i odvođenje otpadnih voda Crne Gore”.

NVO Udruženje vodovoda i Zajednica opština obratili su se Eko-fondu sa zahtjevom za uključivanje u projekat i finansijsku podršku. ,,Imajući u vidu da je prema procjenama Udruženja potrebno oko 150 miliona eura za realizaciju projekta i ograničena finansijska sredstva kojima raspolaže Eko-fond, dogovoreno je da Eko-fond može pružiti finansijsku podršku samo za izradu Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi”, kazao je za Monitor Draško Boljević, izvršni direktor Eko-fonda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ČEREČENJE SOLANE I ULCINJSKIH PREDUZEĆA: Grad stečaj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Stečaj je jedna od najneomiljenijih riječi u Ulcinju. Stečajem su redovno urnisana sva nekadašnja uspješna ovdašnja  preduzeća, počevši od Agroulcinja preko građevinske firme Primorje i Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera pa sve do Solane. Zato se očekuje da će specijalni tužilac otvoriti istrage i u ovim slučajevima

 

Slučaj ulcinjske Solane pokazuje šta su pohlepa i gramzivost, uz asistenciju države u stanju da devastiraju u kratkom roku. Agonija najstarije ulcinjske kompanije kreće 2004. godine kada Eurofond, koji je kontrolisao biznismen Veselin Barović, postaje većinski vlasnik Solane Bajo Sekulić u stečaju, za oko 800.000 eura. Godinu kasnije pokreće se postupak ,,programiranog stečaja” zbog duga za struju od 13.000 eura, a u međuvremenu, Eurofond podiže kredite zalažući imovinu Solane i emitujući akcije. Banke istovremeno stavljaju pod hipoteku milione kvadratnih metara zemljišta u neposrednom zaleđu Velike plaže.

Nekadašnji rukovodilac finansija u Solani Veselin Saša Mitrović kaže da je najteži udarac ta kompanija doživjela 2010. godine kada je, kako tvrdi, ukradeno 20 hiljada tona soli i milion eura iz blagajne. „Tada je i stavljena tačka na rad Solane, a radnici opljačkani. Kasnije i izbačeni na ulicu, a da niko nije odgovarao za to. I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu!? Zato ih mi radnici i zovemo stečajna mafija“, naglašava Mitrović.

Konačno, 2011. godine uveden je u ovu firmu klasični stečaj rješenjem Privrednog suda. Od tada kontrola nad čitavom Solanom, ostacima ostataka njene pokretne i nepokretne imovine, kao i finansijskim sredstvima, prelazi kompletno u Podgoricu.

U posljednjih deset godina organizovano  je 15 neuspješnih pokušaja prodaje imovine Solane iako je bilo sporno da li Eurofond ima pravo na korišćenje ili svojine nad zemljištem. Ovi javni oglasi služili su da  bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog uništenja Solane.

Već deveta je godina da na Solani nema berbe soli, koja je preduslov da se očuva njen biodiverzitet, te da ona i dalje bude raj za ptice, što je čini staništem koje je važno u svjetskim okvirima. Zato se ona posebno navodi u svim godišnjim izvještajima Evropske komisije za Crnu Goru.

Stečajni postupak još traje, a u toku je procedura kojom se cjelokupna imovina Solane nastoji uknjižiti kao državna svojina, dok bi Vlada Crne Gore bila označena kao nosilac prava raspolaganja. Stečajni upravnik Solane, Žarko Ostojić, najavio je čak da će podnijeti tužbe Upravnom i Privrednom sudu, zbog odluke Savjeta za privatizaciju da ne pretvori pravo korišćenja u pravo svojine, odnosno da je imovina Solane državna svojina.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NACIONALNI PARK PROKLETIJE ŽRTVA BESPRAVNE GRADNJE: Uništavanje šume na privatnom posjedu zakon ne prepoznaje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gusinjanin Đ.V. u potpunosti je uništio planinarsku stazu ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje, kada je odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila

 

Planinarska staza ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje u potpunosti je uništena kada je Gusinjanin Đ.V, uz pomoć građevinskih mašina odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila. Prilikom probijanja puta dužine kilometar, oko 300 stabala oboreno je, srušeno, polomljeno ili iščupano, a zemljište isprevrtano.

Radovi su trajali dva dana, 6. i 7. maja. Prema riječima direktora NP Prokletije Marinka Bajraktarovića, nadzornik tog terena je drugog dana radova čuo mašine i zaustavio ih. Uprava nacionalnog parka o tome je obavijestila Upravu za inspekcijske poslove i Komunalnu inspekciju Opštine Gusinje dva dana kasnije – 9. maja. Inspekcija je na lice mjesta izašla sjutradan, a nadzoru su prisustvovali direktor i radnik službe zaštite NP Prokletije i Đ.V. Tada je konstatovano da su radovi sprovedeni na zemljištu u vlasništvu Gusinjanina. Oko 400 metara staze, širine tri metra, vlasnik je proširio, i taj se dio nalazi u trećoj zoni zaštite NP Prokletije. Ostalih 600 metara je u potpunosti novoizgrađen put, i to u drugoj zoni zaštite parka.

,,Nijesmo dali saglasnost za izvođenje radova u zaštićenom području Prokletija. U toku je proces u kome su preduzete mjere u saradnji sa Upravom za inspekcijske poslove i lokalnom upravom u Gusinju. Obiđen je teren, sačinjen izvještaj, a radovi su stopirani u istom trenutku kada ih je nadzornik uočio, i ne stoje tvrdnje da su se nelegalne radnje vršile naočigled zaposlenih u NP Prokletije, već su sve radnje učinjene po važećim zakonskim procedurama”, naveli su iz Nacionalnih parkova Crne Gore (NPCG) u saopštenju.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo