Povežite se sa nama

DRUŠTVO

FINANSIRANJE MEDIJA: Privatnici u udobnoj hladovini budžeta

Objavljeno prije

na

Neregulisano, nekontrolisano i netransparentno. To je osnovni zaključak o finansiranju medija u Crnoj Gori od strane države, u analizi Centra za građansko obrazovanje (CGO) urađenoj u sklopu projekta „Jednake šanse za sve medije” – uz podršku njemačkog Ministarstva spoljnih poslova, preko ovdašnje ambasade – a odnsi se na 2013. Iako u zemlji, kaže se, ne postoje vidljivi mehanizmi direktne cenzure i kontrole medija od strane države (zbog ustavnih i zakonskih ograničenja), postoji prikrivena kontrola.

Kako u zakonodavnom okviru Crne Gore ne postoje specifična pravila koja kontrolišu raspodjelu budžetskog novca medijima kroz osnov oglašavanja i reklamiranja i drugih vezanih ugovornih odnosa, time se, stoji u analizi, otvara značajan prostor za direktan uticaj države na rad medija. Prije svega kroz netransparentna i selektivna finansijska izdvajanja javnih sredstava, a, time, i za zloupotrebu sredstava poreskih obveznika.

Ukupan iznos sredstava koje su organi javnog sektora utrošili u toku 2013. godine, na osnovu podataka do kojih su došli aktivisti CGO-a, za koje posjeduju dokumentaciju, a odnose se na medije, portale i informativne agencije, marketinške agencije i produkcijske kuće – iznosi 2.196.739 eura. Imajući u vidu da dobijeni iznos čine troškovi 67,6 odsto organa javnog sektora, koji su bili predmet analize, pretpostavlja se da bi ukupan iznos bio značajno, ako ne i duplo, veći.

Iznos od 2.196.739 eura utrošen je tako što je za štampane medije izdvojeno 248.924 eura ili 11,33%, TV kanale 271.053 ili 12,33%, za radio stanice 580.510 ili 26,42%, portale i informativne agencije 135.020 eura ili 6,15% dok je za marketinške agencije i produkcijske kuće izdvojeno 879.766 eura, odnosno 41%. Za stavke iz kategorije ostalo izdvojeno je 39.111 eura ili 1,73%, odnosno ukupno 2.154.384 eura.

Problem kao i prethodnih godina, o čemu je Monitor pisao: iz budžeta se najviše novca, finansiraju režimu lojalna glasila. Od štampanih medija, tokom 2013. godine, najviše je dobila izuzetno slabo prodavana Pobjeda – 134.340 eura. Iza nje idu daleko tiražniji: Dan sa 47.259, Vijesti 19.681 i Dnevne novine sa 11.110 eura.

Portali – ista stvar. Ubijedljivo najviše novca, tradicionalno, iz budžeta prihoduje Analitika. Za analiziranu godinu: 63.849 eura. Podsjetimo: taj portal, čiji je osnivač i donedavni urednik Draško Đuranović (prešao u privatizovanu Pobjedu), oformljen je kao režimska kontrateža portalu Vijesti, pa se u njega, prethodnih godina, od institucija sistema slio najveći dio novca rezervisanog za reklame na portalima.

Mnogo popularniji i posjećeniji portali daleko zaostaju za Đuranovićevom Analitikom. Najposjećeniji portal u zemlji, Vijesti, prihodovao je 7.776 eura, a takođe veoma posjećeni CDM – 7.200 eura!

Svojevremeno, dug od 800.000 eura, koji je napravila firma za distribuciju štampe Bega press u vlasništvu supruge pomenutog Draška Đuranovića, država je prebacila na poreske obveznike. Zvanično objašnjenje glasilo je da je trebalo pomoći glasila prema kojima je njena firma imala dugove.

Kad je riječ o televiziji najviše su dobili RTCG 74.511 eura, CNN 60 hiljada, pa Vijesti 36.279 i Teuta 25.228 eura. Od radio stanica uveliko prednjači Herceg Novi sa 251.396 eura prihoda, pa Kotor 93.590, Berane 80.048 i Antena M 64.164 eura.

Od marketinških agencija i produkcijskih kuća najviše je dobila Fleka 209 hiljada eura, a ukupan iznos uplatilo je Ministarstvo održivog razvoja i turizma. Osnov je ostao nepoznat, iako je tražen zahtjevom. To ministarstvo uplatilo je ukupan iznos za DPC, 190.000 eura, koji se nalazi na trećem mjesto ukupne liste. Tu su i MM Production sa 125 hljada eura i Arhimed sa 81.977 eura.

U odnosu na ukupan iznos, najveći su potrošači lokalne samouprave sa 768.374 eura, odnosno 35%. Slijede ministarstva sa 764.215 eura ili 34,8%. Zatim, javne ustanove i privredna društva u kojima država ili opštine imaju većinski vlasnički udio sa 383.549 eura ili 17,5%. Potom: Skupština Crne Gore, koja je izdvojila 80.304 eura ili 3,7%. Na začelju su agencije sa 59.596 eura ili 2,71%, te državni fondovi sa 44.920 ili dva odsto ukupnih sredstava, uprave koje su u svrhe reklamiranja i oglašavanja izdvojile 43.471 eura ili dva odsto i Ombudsman sa 2.093 eura ili jedan odsto.

Indikativan je podatak da su najveći potrošači lokalne samouprave, naročito kada se ima u vidu da su ukupna dugovanja lokalnih samouprava u decembru 2013. godine iznosila 214,7 miliona eura!

Ako su ukupni primici lokalnih samouprava za prvih devet mjeseci realizovani sa 148,45 miliona eura ili 81,29%, može se zaključiti da se opštine nalaze u teškoj finansijskoj krizi, pa se postavlja pitanje da li je racionalno da se značajni iznosi izdvajaju za troškove reklamiranja, oglašavanja i vezane usluge koje uključuju medije, navodi se u analzi CGO.

Sve navedeno može se podvesti pod zloupotrebu javnog novca za partikularne interese a što, između ostaloga, omogućava nepostojeća regulacija načina oglašavanja državnih organa, ali i izostanak njihove odgovornosti prema javnosti.

„Normativni okvir ne prepoznaje potencijalnu vezu između državnog oglašavanja i njegovog uticaja na slobodu medija i ekonomsku stabilnost, niti posmatra odluke o oglašavanju kao mogući vid medijske diskriminacije i uticaja na uređivačku politiku. Zakon o dodjeli državne pomoći ne sadrži jasne mehanizme za dodjelu pomoći medijima. Distribucija ovih sredstava, uz zakonsku neizvedenost u ovom dijelu, ima potencijal da izazove ozbiljne devijacije na medijskom tržištu i omete poslovanje jednih ili unaprijediti poslovanje drugih medija”, upozorava se u analizi.

Zna se: vlastima bliskih. U analizi se izdvaja i važan fakat da Zakon o zaštiti konkurencije ne prepoznaje, ali i ne reguliše oblast koja se odnosi na uticaj političkih struktura, državnih institucija i organa na medijsko tržište. Konstatuje se znakovita pojava koja otežava osvjetljavanje ulaganja u medije: „Primijećena je centralizacija budžetskih izdvajanja za potrebe oglašavanja i reklamiranja, po osnovu ugovorenih usluga, specijalizovanih usluga i po drugim osnovima, i preusmjeravanje sa medija na marketinške kuće koje se bave zakupima medijskog prostora, što može dodatno otežati osvjetljavanje ulaganja u medije, imajući u vidu da se ne mogu pratiti direktno dalji tokovi i raspodjela novca medijima iz budžeta.”

Imajući u vidu haotično stanje u domenu finansiranja medija iz državnog budžeta, u analizi CGO-a je preporučeno da raspodjela državnih finansijskih sredstva mora biti zasnovana na principima transparentnosti, uz primjenu pravila o javnim nabavkama ali i da finansijsko izdvajanje organa javnog sektora, kroz oglašavanje i reklamiranje u medijima, treba da bude zasnovano na kriterijumima isplativosti i cijene usluge, gledanosti/čitanosti/slušanosti, tj. ne smije biti predmet slobodne procjene vršilaca javnih funkcija, kao do sada. Na koncu: da državna pomoć mora biti dostupna svim medijima u smislu jednakih šansi i neupitnih pravila poznatih svima.

Do tada, režimske analitike i razni analitikari uživaće povlašćen položaj u udobnoj hladovini budžeta.

Crna lista netransparentnih

Prilikom prikupljanja podataka CGO je imao ozbiljnih problema u toku sprovođenja istraživanja: nepotpunu i neadekvatnu primjenu Zakona o slobodnom pristupu informacijama. Pojedini državni organi, notirano je u analizi, odlučili su se na princip ćutanja. Pored višemjesečnih napora istraživačkog tima CGO-a, koje se ogledalo u ponavljanju zahtjeva u više navrata, direktnoj komunikaciji sa nadležnim službenicima, rukovodiocima organa, nijesu dobijeni traženi podaci, čak ni nakon odluka agencije za slobodan pristup informacijama i zaštitu ličnih podataka u korist istraživača. Na toj ,,crnoj listi” netransparentnih organa, koji su se opredijelili da kršeći zakonske norme ne dostave tražene informacije, našli su se: Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, Glavni grad Podgorica, Nacionalni parkovi Crne Gore, Aerodromi Crne Gore, Pošta Crne Gore, Željeznička infrastruktura i brojni drugi…

Marko MILAČIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo