Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Fitilj za rat

Objavljeno prije

na

Kaluđerski laz bio je fitilj koji zamalo nije potpalio rat u Crnoj Gori. To je jedan od rijetkih detalja otkrivenih nakon polugodišnjeg sudskog procesa za taj ratni zločin i tačno godinu dana od kada je crnogorsko tužilaštvo podiglo optužnicu protiv sedam beranskih rezervista i njihovog ratnog komandanta Predraga Strugara, koji je jedini od njih van domašaja crnogorskog pravosuđa. Pokušaj da se izazove incident između policije i vojske otkrio je u bjelopoljskom Višem sudu, pred sudskim vijećem kojim predsjedava Drago Konatar, svjedok Miladin Joksimović, dugogodišnji poslanik u crnogorskom parlamentu. On je u proljeće 1999. kada su se dogodila ubistva u Kaluđerskom lazu, bio vojni istražni sudija koji je izvršio uviđaj nad pet ubijenih albanskih civila, među kojima su bili starica i dijete. Ustrijeljeni su na mostu u Kaluđerskom lazu, stotinjak metara daleko od dva mitraljeska gnijezda koja je postavila tadašnja Vojska Jugoslavije, odnosno Treća četa, Prvog bataljona, Podgoričkog korpusa. U njoj su bili rezervisti iz Berana, njih oko četrdeset, od kojih se sedmorica već godinu dana nalaze u pritvoru. Joksimović tvrdi da je Vuk Bošković, pomoćnik crnogorskog ministra MUP-a, rekao ,,Hoćeš rat – imaćeš ga”, pukovniku Radosavu Tadiću, zaduženom za vojnu bezbjednost, sa kojim se sreo nekoliko kilometara od Kaluđerskog laza, dan nakon zločina.

,,Dolazak visokog policijskog funkcionera na uviđaj smatrao sam očiglednim pokušajem politizacije tog događaja, pa sam svima, bez moje dozvole, zabranio pristup Kaluđerskom lazu. Bošković i njegovi saradnici su se povukli, a da nisu, krv bi lila potocima”, kazao je Joksimović.

Tako je odgonetnuta i jedna od brojnih nejasnoća – zašto crnogorski civilni organi, iako su se ubistva desila na njenoj teritoriji, nijesu izvršili uviđaj o zločinu.

Iz njegovog svjedočenja nije se moglo zaključiti ko je i zašto pucao na albanske civile. ,,Nijesam išao na položaje vojske niti sam razgovarao sa vojnicima i oficirima. Naložio sam da to učine vojni bezbjednjaci. Nijesam uzeo čaure niti oružje sa lica mjesta, to je naknadno učinila vojna policija”, kazao je Joksimović.

On tvrdi da se u blizini Kaluđerskog laza u vrijeme dok je vršio uviđaj začula žestoka paljba, pa je njegova ekipa napustila to mjesto. ,,Sve sam to napisao u zapisniku koji sam predao Vojnom tužiocu. Ovi momci koji su optuženi nijesu krivi, a ako je neko kriv onda je to neko drugi”, kazao je Joksimović.
Njegovo svjedočenje naišlo je na glasno odobravanje rodbine optuženih koja prate proces. Rodbina žrtava se ne pojavljuje na suđenju u Bijelom Polju jer se ne osjeća bezbjednom. Njihov punomoćnik Velija Murić kaže da se ni u nastavku procesa iz istih razloga neće pojaviti ni svjedoci sa Kosova. On to ne gleda kao problem da se dođe do istine, jer njegovi klijenti ne mogu prepoznati ni jednog počinioca pošto su meci ispaljeni iz udaljenih bunkera.

,,Problem je što se istraga ne proširuje na viši rang u vojsci i što glavni nalogodavci za ratni zločin protiv civilnog stanovništva ne odgovaraju. Počinice je lako naći, jer to mora znati neko od vojnika koji su bili stacionirani u Kaluđerskom lazu”, smatra Murić.

U bjelopoljskom sudskom procesu do sada je saslušano dvadeset svjedoka, većinom pripadnika rezervnog sastava Vojske Jugoslavije i nekoliko Rožajaca. Rezervisti uglavnom kažu da su za ubistva 23 civila u okolini Rožaja, nastradala od sredine aprila do sredine juna, saznali iz medija ili iz čaršijskih priča.

Svjedok iz Rožaja Remzija Demić kazao je da je za zločin u Kaluđerskom lazu saznao od tetke Hatmane Brahimaj i prijatelja iz Peći Hadži Ahmetija. Njih dvoje su ranjeni u Kaluđerskom lazu i pronašli su utočište u njegovoj kući. ,,Na kolonu od pedeset ljudi, među kojima je bilo više od tridesetoro djece, pucano je iz bunkera i bez upozorenja. Kada je shvatila šta se dešava pred kolonu je stala starica Nemka Brahimaj. Skinula je bijelu šamiju sa glave i na srpskom jeziku, jer je rođena Rožajka, pozivala vojnike da prekinu pucnjavu. Prvi je ubijen trinaestogodišnji Labinot Kastrati, a za njim i Nemka sa bijelom maramom u ruci”, kazao je Demić.

Demiću je ranjeni Hadži Ahmeti ispričao da mu je život spasila starica koja ga je dva dana skrivala od vojnika u svojoj kući pokraj mjesta zločina, sve dok nijesu došli predstavnici crnogorske vlade na čelu sa potpredsjednikom Dragišom Burzanom.
Ahmeti, čija je izjava iz istrage pročitana na glavnom pretresu, ispričao je Remziji Demiću da je leševe na žuti kamion beranskih registarskih oznaka natovarila vojska, a da je pri tome jedan od ranjenika dotučen metkom.
Miladin Joksimović tvrdi da su leševi po njegovom nalogu natovareni na, najvjerovatnije, sivomaslinasti vojni kamion.
Joksimović je kazao da je sva tijela uputio na obdukciju u vojnu kasarnu u Andrijevici. O nalazima obdukcije nema informacije, jer je poslije toga Joksimović demobilisan, kao i većina rezervista. On ne zna šta je bilo sa rezultatima istrage. Informaciju o tome iz beogradskog Vojnog arhiva nije pribavio ni bjelopoljski Viši sud.

Sedam optuženih beranskih rezervista na sudu se brane ćutanjem. Njihovi branioci smatraju da oni ne mogu uticati na svjedoke i da su prestali razlozi za njihov pritvor.

,,Sudski proces presporo teče, jer sud namjerno odugovlači i širi postupak zato što nema dokaza koji bi potkrijepili optužbu”, kaže advokat prvooptuženog Predraga Strugara Goran Rodić.
Advokat optuženih rezervista Slobodan Novaković tvrdi da je proces politički motivisan. Zbog te tvrdnje i pokušaja da na glavnom pretresu dovede u vezu predsjednika crnogorske Skupštine Ranka Krivokapića sa, kako smatra, nepravednim hapšenjima njegovih klijenata, sudija Drago Konatar novčano ga je kaznio sa petsto eura i zaprijetio mu udaljavanjem iz procesa. Suđenje se nastavlja 3. i 4. septembra.

Sead SADIKOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo