Povežite se sa nama

INTERVJU

GORAN ĐUKANOVIĆ, ANALITIČAR TRŽIŠTA ALUMINIJUMA: KAP ne bi preživio još jednu krizu

Objavljeno prije

na

Cijena aluminijuma je u četvrtak (11. avgust) pala na 2.409 dolara za tonu, sa preko 2.600 početkom mjeseca, što je najniža vrijednost od januara, kaže za Monitor Goran Đukanović, analitičar tržišta aluminijuma objašnjavajući da je na ta dešavanja uticalo snižavanje kreditnog rejtinga SAD i potencijalno širenje dužničke krize u Evropi na Italiju i Španiju. ĐUKANOVIĆ: Ključno pitanje je da li globalni ekonomski sistem, može da izbjegne novi sunovrat, ili su lančana reakcija, odnosno domino efekat neizbježni. Slično je i sa cijenom aluminijuma – eventualni pad ispod 2.400 $/t izazvao bi strah među investitorima i trgovcima od daljeg pada i slabiju potražnju. Tada više niko sa sigurnošću ne bi mogao da procijeni do koje granice bi cijena padala i koliko bi taj pad trajao. Upravo taj strah je i razlog zašto niko u ovom trenutku ne može da predvidi da li će se trenutna situacija na tržištu prevazići ili svjetska ekonomija klizi u novu recesiju.

MONITOR: Kakva je sudbina KAP-a u slučaju nove krize u aluminijskoj industriji?
ĐUKANOVIĆ: KAP ne smije ni da pomisli na još jednu krizu u narednih 5-6 godina, najmanje. Jednostavno, Kombinat ne bi mogao da izdrži i preživi još jednu ekonomsku krizu i pad cijene ispod 2000 $/t u tom periodu.

MONITOR: Zašto je to tako?
ĐUKANOVIĆ: Činjenica je da ni gotovo šest godina od privatizacije KAP nije izgradio niti jedan sistem zaštite u slučaju krize: nema sopstveni izvor energije, Prerada je zatvorena, Elektroliza i Livnica nijesu modernizovane, troškovi proizvodnje rastu… Jedino su direktori novi. Četvrta garnitura od privatizacije. I umjesto da se nastavi tamo gdje su prethodni stali sada se čeka novi plan razvoja fabrike!?

Za prethodno učinjeno i ne učinjeno nema odgovornosti, niti sankcija, osim smjene. A podatak da za sve ove godine u KAP-u nijesu realizovane ni investicije koje bi u kratkom roku donijele milionske prihode i koje bi se isplatile (povratile) za manje od godinu dana govori sam za sebe. Uprkos čvrstom stavu Vlade da više neće finansijski pomagati KAP-u neminovno se nameće pitanje šta će biti bez pomoći države i bez investicija? Da li postoji plan i rokovi za investicije? Da li postoje sankcije za neispunjenje obaveza investitora? Zar ima smisla privatizacija bez investicija?

Bez pretjerivanja se može reći da je privatizacija KAP-a jedinstvena u aluminijumskoj industriji: nema kapitalnih investicija, čak ni onih koje bi minimalno poboljšale proizvodni program i smanjile troškove, aluminijum se i dalje prodaje ispod tržišne cijene, glinica se kupuje iznad tržišne cijene, a sve do skoro, kad god bi prifalilo novca, država je priskakala u pomoć, često i više nego što je mogla i trebala.

MONITOR: Zašto se sve to što pominjete toleriše sve ove godine?
ĐUKANOVIĆ: Neznanje i neinformisanost sigurno nijesu u pitanju, niti mogu poslužiti kao opravdanje. Kad se ne zna onda se pita. Ostaje jedino sumnja da se nečiji lični interesi ne poklapaju sa nacionalnim.

To mogu pokazati i na ličnom primjeru. Ni nakon skoro četiri godine od odlaska iz KAP-a i dalje nemam ozbiljniji radni angažman u Crnoj Gori, uprkos tome što je predstavljam u svijetu kao ekspert za ovu oblast. Objavio sam preko 100 članaka u vodećim evropskim časopisima za aluminijum, učestvovao kao predavač na najuticajnijim svjetskim konferencijama, jedini sam analitičar iz Jugoistočne Evrope koji je učestvovao u Rojtersovoj anketi za prognozu kretanja cijena metala… Napokon, moje su informacije i nalaženje najjeftinijeg snabdjevača sirovine koja se koristila u procesu proizvodnje u KAP-u doprinijele znatnim uštedama dok sam radio u toj kompaniji, a mogle su da doprinesu milionskim uštedama da su se koristile svih ovih godina.

Napokon, meni je neshvatljivo da nakon pet i više godina od privatizacije Vlada mora da ima svog predstavnika u KAP-u da kontroliše odluke menadžmenta i po potrebi stavi veto. Normalno bi bilo da su interesi vlasnika KAP-a i Vlade identični i da se poklapaju, da povjerenje ne dolazi u pitanje. A kao rezultat svega imamo situaciju da KAP i ove godine, pri cijeni aluminijuma od preko 2500 $ /t u prva dva kvartala, bilježi i gomila gubitke.Eto vam odgovora na pitanje kako je moguće.

A nacionalni interes sigurno nije ni to da privatne kompanije ucjenjuju državu i bukvalno je drže za taoca,u ni jednoj zemlji na svijetu pa ni u Crnoj Gori. Sudeći prema posljednjim potezima Vlade prema Željezari i KAP-u iskreno se nadam da je državni interes prepoznat i da će biti zaštićen u narednom periodu.

MONITOR: Kakva je globalna perspektiva aluminijumske industrije?
ĐUKANOVIĆ: Dugoročno gledajući aluminijumska industrija je sigurna investicija, a dokaz su ogromna ulaganja u zemljama Persijskog zaliva. Ipak, kada je u pitanju alumnijumska industrija u Evropi, perspektivu ima samo prerađivačka industrija, dok se primarna proizvodnja postepeno seli u one regione svijeta koji imaju u izobilju sirovine i jeftinu energiju.Usljed predviđenog smanjenja broja nuklearnih elektrana u Evropi narednih godina i očekivanog rasta cijena električne energije na tržištu, sasvim je realno za očekivati da do kraja ove decenije elektrolize u Evropi budu rijetkost, ako ih uopšte i bude. U Evropi (uključujući i Balkan,bez Rusije) se proizvodi oko četiri miliona tona primarnog aluminijuma godišnje, a uvozi još oko tri miliona tona za potrebe prerađivačke industrije.

Takođe se tokom narednih godina očekuje znatan rast cijena boksita na tržištu.

MONITOR: Šta će, prema tom scenariju, biti sa KAP-om i aluminijskom industrijom u Crnoj Gori?
ĐUKANOVIĆ: Isuviše vremena je izgubljeno, isuviše pogrešnih poteza je napravljeno, interesi države nijesu u dovoljnoj mjeri zaštićeni prilikom privatizacije, i što je najgore – sve se to prebija na kraju preko običnih građana. Ukoliko se hitno i drastično ne promijeni odnos prema KAP-u od strane vlasnika, ma ko to bio, posebno kada su investicije u pitanju, Vlada bi trebala ili da potraži drugog tzv. strateškog partnera/investitora za KAP ili da ga ponovo preuzme u vlasništvo.Tvrdim da Crna Gora ima potencijala i kadrova da vrhunski upravlja tom kompanijom i da joj nije potrebna pomoć sa strane. Ali hronični problem Crne Gore do sada je bio što nije koristila taj svoj potencijal i ljudski kapital već se uglavnom mjesto sposobnosti i znanja forsirala podobnost, po cijenu neznanja. Imam utisak da se to stanje mijenja i da stvari polako kreću na bolje.

Dokle god KAP ne bude imao sopstveni izvor energije njegov opstanak će biti pod znakom pitanja. Možda bi najbolje rješenje tog problema bila elektrana na gas, povezana na regionalni gasovod, koji treba da bude u funkciji do 2016. godine. Zato bi već sada trebalo napraviti strategiju i plan za povezivanje Crne Gore na granu gasovoda planiranu kroz Srbiju ili Albaniju. I ne čekati puštanje u rad gasovoda već uporedo graditi gasnu elektranu, da može početi sa radom istovremeno kad proradi gasovod.

Sve u svemu, KAP je vrlo skupo iskustvo i veliki luksuz za Crnu Goru. Ovakav kakav je danas bio bi luksuz i teret i za mnogo veću ekonomiju od crnogorske. A najskuplje iskustvo bi bilo kada se ne bi izvukla pouka iz KAP-a, Željezare i mnogih drugih preduzeća u Crnoj Gori. Da se više za državni interes ne proglašava nešto što je očigledno na štetu države i njenih građana (a obično u korist pojedinaca). U protivnom, bojim se da sa KAP-om ne bude, po onoj narodnoj, pojeo vuk magarca. I nikom ništa.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

INTERVJU

DRAGAN KOPRIVICA, IZVRŠNI DIREKTOR CDT: Dobro došli u crnogorsku partitokratiju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Imamo tipičan primjer obrasca: jako zagovarate progresivne i demokratske vrijednosti i aktivnosti a istovremeno radite sve kako ne bi došlo do promjene sadašnjeg stanja i postojeće političke kulture

 

 

Anomalije koje su dovele do prijevremenih lokalnih izbora u Budvi, Andrijevici i, možda, Šavniku ukazuju na obrazac ponašanja i funkcionisanja političkih elita u Crnoj Gori, kaže nam Dragan Koprivica, izvršni direktor Centra za demokratsku tranziciju. “Funkcionisanje institucija kao da je svrha njihovog postojanja, omogućavanje i podsticanje partijskog preduzetništva, a ne javni interes, pravna država i razvoj zajednice zapravo jeste suština tog modela”

MONITOR: Može li se to promijeniti nakon vanrednih lokalnih izbora?

KOPRIVICA: U Budvi i Andrijevici nema puno ni političkih ni ideoloških razloga za krizu vlasti i vanredne izbore. Radi se samo o dodatnoj fragmentaciji izborne scene, novoj prekompoziciji i potrebi da se blokira rad opštine u nadi da će im novi izbori omogućiti bolju poziciju prilikom isisavanja državnih (opštinskih) resursa i njihovo prebacivanje u ruke moćnika. To je dio naše političke kulture koja se, iako svaki dan slušamo drugačije priče, neće brzo promijeniti. Problem je što građanke i građani još uvijek ne umiju da ovakvo ponašanje kazne na izborima. Oni se, nažalost, ili okreću apstinenciji ili, ako su mlađeg doba, odlaze iz zemlje.

To je savršen scenario za partitokratiju. Kad pogledamo razvoj političkih odnosa, ne bi bilo iznenađenje da se ove anomalije nastave i u drugim opštinama ili se brzo pojave i na državnom nivou.

MONITOR: Situacija u Šavniku je i za naša poimanja politike neobična. Postoji li, vama poznat, sličan primjer u izbornoj praksi?

KOPRIVICA: U svojoj praksi, a bavim se izborima skoro 25 godina, nijesam vidio sličan slučaj. Gotovo je teorijski nemoguće da se u jednom izbornom ciklusu, za izbore koji imaju 1.600 upisanih birača, dogodi sve ono što smo imali prilike da gledamo u Šavniku. Da smo taj slijed događaja pokušali smisliti, i u šali, vjerujem da nam ne bi pošlo za rukom da budemo toliko kreativni. Slijed događaja, ponašanje političkih subjekata, različitih državnih organa i izborni proces koji traje 19 mjeseci zaista nije lako smisliti. To je, nažalost, ono što ni teorijski nije moguće zamisliti jeste naša politička realnost.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

ANA LALIĆ-HEGEDIŠ, PREDSJEDNICA NEZAVISNOG DRUŠTVA NOVINARA VOJVODINE: Hajka će se završiti kada Vučić opozove svoje poslušnike

Objavljeno prije

na

Objavio:

Podrška međunarodnih organizacija i pritisci EU zvaničnika i stranih ambasada na srpsku vlast su jedini način da se ova krvločna hajka na Dinka Gruhonjića i mene završi

 

 

MONITOR: U vrijeme vanrednog stanja usled pandemije kovida, bili ste uhapšeni zbog izvještavanja o situaciji u zdravstvenim ustanovama u Novom Sadu. Sada ste ponovo na žestokom udaru, na društvenim mrežama i preko SMS poruka…Čini se kao da ste na nekom mogućem spisku „dežurnih krivaca“?

LALIĆ-HEGEDIŠ: Srpskim vlastima je uvek potrebna lista “dežurnih krivaca” kojom se skreće pažnja građana sa nepočinstava, nepodopština i političkih marifetluka vladajuće koalicije. S obzirom da svojim izveštavanjem godinama ukazujem na sistemsku korupciju, nepotizam, partijsko iživljavanje nad građanima, koketiranje sa nacionalizmom, na bahatost, siledžijstvo … a uz to radim u nezavisnim medijima koje Vučić otvoreno naziva “stranoplaćeničkim i izdajničkim”, moje ime je podvučeno na svim njihovim spiskovima za obračun. Za mene ništa novo, jer prezime moje porodice se već devedesetih našlo na jednom takvom opskurnom spisku. Tada ga je sastavljao četnički vojvoda, haški osuđenik i Vučićev politički otac Vojisalav Šešelj, za potrebe proterivanja Hrvata iz Srema. Danas, njegov najbolji radikalski đak samo nastavlja Šešeljevu misiju i viziju, a to je hegemonističko društvo podeljeno na “srpske patriote” i “izdajnike” , “ustaše” i “strane plaćenike”. A zna se šta takvima treba da se dogodi …

MONITOR: Identifikovano je nekoliko  osoba od onih koji su vam prijetili, neki su uhapšeni -pa pušteni u kućni pritvor…Može li ovo što je do sada urađeno na očuvanju vaše bezbjednosti, da spriječi dalje napade? Ili je za to važnija javna podrška-kolega, strukovnih udruženja-ovdašnjih i međunarodnih, EU predstavnika i dijela javnosti, koju ste vi i vaš kolega Dinko Gruhonjić, dobili?

LALIĆ-HEGEDIŠ: Koliko god su hapšenje osoba koje su nam pretile da će nam zaklati porodice, ubiti nas, silovati decu, lomiti kosti … za nas dobra vest, toliko istovremeno izazivaju potpuni kontraefekat u javnosti. Nakon svakog uhapšenog, salve nasilja i uvreda koje primamo se multiplikuju, jer značajan deo građana Srbije, koji se svakodnevno informišu isključivo preko režimskih medija, smatra da su ljudi koji nam prete neki novi srspki Obilići, a da smo Dinko i ja izdajnici koji zaslužuju da im se stane na kraj.

Podrška međunarodnih organizacija, ali i pritisci EU zvaničnika i stranih ambasada na srpsku vlast su jedini način da se ova krvločna hajka završi. A, završiće se onda kada Vučić opozove svoje trbuhozborce sa skupštinskih govornica, poslušnike, dodvorice i armiju botova koji su po njegovom nalogu i otpočeli ovaj pir nasilja i bezumlja.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

VESELIN RADULOVIĆ, ADVOKAT: Ogoljena borba za vlast

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministar policije nema aktivnu legitimaciju za podnošenje tužbe protiv akta u čijem je donošenju učestvovao, bez obzira na to kako je na sjednici Vlade glasao. Tužbu protiv ove odluke Vlade mogao bi podnijeti neko od kandidata koji nijesu izabrani. Prihvatanje tužbe ministra bio bi presedan u dosadašnjoj praksi Upravnog suda

 

 

MONITOR: Ministar policije Danilo Šaranović tužio je Vladu Upravnom sudu zbog postavljenja v.d šefa Uprave policije za koje tvrdi da je bilo nezakonito. Kako vidite tu tužbu i njenu sudbinu pred Upravnim sudom?

RADULOVIĆ: Postupak određivanja v.d. direktora Uprave policije je bio nezakonit, ali je u tom nezakonitom postupku vrlo aktivno učestvovao i ministar unutrašnjih poslova. Tužbu gospodina Šaranovića vidim kao reakciju strane koja je poražena u besprizornoj borbi za kontrolom tog značajnog dijela bezbjednosnog sektora. Međutim, ono što je bitno jeste da ministar nema aktivnu legitimaciju za podnošenje tužbe protiv akta u čijem je donošenju učestvovao, bez obzira na to kako je na sjednici Vlade glasao. Tužbu protiv ove odluke Vlade mogao bi podnijeti neko od kandidata koji nijesu izabrani. Prihvatanje tužbe ministra bio bi presedan u dosadašnjoj praksi Upravnog suda i zato očekujem da taj sud štiti interese zakonitosti, a ne partijske interese i neostvarene ambicije bilo kog člana Vlade.

MONITOR: Koliko su takve tužbe uobičajene?

RADULOVIĆ: Takve tužbe nijesu česte u praksi, ali dešavaju se slučajevi da tužbu podnese lice koje nema aktivnu legitimaciju. Obično takve tužbe podnose pravno neuka lica.

MONITOR: Kako vidite proces izbora vd šefa UP i šta je sve tokom tog izbora bilo nezakonito?

RADULOVIĆ: U procesu izbora v.d. direktora UP sve je bilo nezakonito. Na istoj sjednici kada je razriješen prethodni direktor policije Zoran Brđanin, Vlada je morala da odredi vršioca dužnosti na predlog ministra, kako je to propisano Zakonom o unutrašnjim poslovima.Umjesto toga, Vlada i ministar su ušli u nezakonite improvizacije, počev od raspisivanja tzv. internog oglasa, pa do poligrafskog testiranja na inicijativu ministra koje je sprovođeno proizvoljno i na način koji je izazvao brojne sumnje. Ni javnost, a ni kandidati, ne znaju ko je i na osnovu čega odredio na koje okolnosti kandidati treba da se ispitaju na poligrafu, gdje će se sprovodi ispitivanje, kojim redosljedom, da li će svima biti postavljena ista pitanja i sl. Na kraju smo došli do čak apsurdne situacije da su strožiji uslovi i komplikovanija procedura za izbor v.d. direktora, nego za izbor direktora u punom mandatu.

MONITOR: Sporni izbor odigrava se u vrijeme dok se vlasti kunu u IBAR, odnosno dobijanje Izvještaja o privremenim mjerilima za poglavlja 23, 24, koja se tiču upravo vladavne prava. Koliko je Crna Gora daleko od vladavine prava?

RADULOVIĆ: Ovaj izbor je samo jedan od primjera koji pokazuje da živimo u ambijentu u kome je sve podređeno partijskim i ličnim interesima i pokušajima da se preuzme ili sačuva kontrola nad što većim dijelom sistema. Političke partije i njihovi lideri otvoreno pokazuju da ih javni interes ne zanima. Politička scena u Crnoj Gori uglavnom je podijeljena na dva dijela, od kojih bi jedan dio prodao Crnu Goru bez razmišljanja, a drugi dio bi je poklonio drugom. Pri tome i jedni i drugi državu i njene resurse doživljavaju kao plijen i koriste ih u ličnom i partijskom interesu. Istovremeno, brojne insititucije koje treba da obezbijede poštovanje pravnog poretka su nedovoljno funkcionalne. Kad svemu tome dodamo nepodnošljivo neznanje i veoma često i loše namjere kod političara i javnih funkcionera, onda je jasno koliko smo blizu ili daleko od društva vladavine prava.

MONITOR: Gdje je u tom smislu pravosuđe, i koliko smo daleko od njegovog reformisanja?

RAULOVIĆ: Nažalost, pravosuđe još uvijek nije ušlo u proces ozbiljnih i istinskih reformi. Vesna Medenica je ukupno 17 godina rukovodila pravosuđem na jedan autokratski način koji je favorizovao nestručne kadrove bez integriteta, a istovremeno sputavao profesionalce. Tri godine nakon njene ostavke i dvije godine od kada je ona uhapšena, sistem koji je ona sa saradnicima u pravosuđu kreirala i dalje je skoro netaknut. Možda je najbolji primjer za to upravo postupak koji se vodi protiv nje, gdje je suđenje do sada 15 puta odloženo i to na način koji pokazuje da je određenim akterima postupka i dalje dozvoljeno da se sa pravosuđem i državom izruguju jednako kako su to zajedno sa g-đom Medenicim radili dok je ona pravosuđem i formalno upravljala. Mislim da će tako biti sve dok se u cjelokupnom pravosuđu ne sprovede neka vrsta vetinga ili lustracije koja će pravosuđe očistiti od kadrova koji su ga doveli u stanje u kome se nalazi i koji sada sprječavaju početak ozbiljne reforme u pravosuđu. U fokusu tog procesa, pored odgovornosti, trabalo bi da bude ispitivanje zakonitosti porijekla imovine tih lica.

MONITOR: Šta su vlasti nakon pada DPS-a propustile da urade na reformisanju pravosuđa?

RADULOVIĆ: Osim izbora Glavnog specijalnog tužioca, teško da se može govoriti o pozitivnim potezima koje su vlasti nakon pada DPS-a preduzele na reformi pravosuđa. Prije se stekao utisak da su svi koji su vršili vlast željeli da u pravosuđu imaju nekoga ko će njima biti ono što je Medenica bila DPS-u. Od kada je DPS izgubio vlast, aktuelna Vlada je treća po redu. Niti jedna od tih Vlada nije uradila gotovo ništa da državnom tužilaštvu i pravosuđu uopšte poboljša uslove rada. Pozitivne stvari u pravosuđu prethodnih godina desile su se isključivo iz dva razloga. Prvi je izbor g-dina Novovića za Glavnog specijalnog tužioca, a drugi je dokazni materijal koji je Crnoj Gori stigao od strane Europola. To je u krajnjem dovelo i do procesiuranja g-đe Medenice, pa je logično i prirodno da ona i njeni saradnici čine sve da ospore i opstruiraju aktivnosti GST-a i materijal Europola. Ipak, zabrinjavajuće je da GST i pravosuđe nemaju adekvatnu i dovoljnu podršku od onih koji, bar deklarativno, ne pripadaju sistemu čiji značajan dio je bila g-đa Medenica. Izgleda da vladavina prava ne ide u prilog ni mnogima od njih.

MONITOR: Dok se u vladi dešava sukob oko bezbjednosnog sektora, na lokalnom nivou dešavaju se turblencije. Kako vidite slučajeve Andrijevica i Šavnik iz pravnog ugla?

RADULOVIĆ: Uvođenje tzv. prinudne uprave u Andrijevici od strane Vlade bilo je opravdano. Međutim, odluka Vlade da uvede prinudnu upravu u opštini Šavnik je sporna, isto kao što je sporna i odluka Skupštine opštine Šavnik da skrati mandat koji je prestao još 2022. godine. Nakon toga, sporna je bila i odluka Vlade da “povuče” odluku i kasnije opet da je objavi. Skupštini opštine kojoj je mandat istekao ne može se skratiti mandat, niti se može raspuštiti Skupština opštine kojoj je mandat istekao. Odluke o raspuštanju ili skraćenju mandata mogu se donijeti samo dok mandat traje. Primjeri Andrijevice i Šavnika potvrđuju da Crna Gora nema funkcionalne institucije koje treba da obezbijede poštovanje zakona, odnosno u tim slučajevima održavanje sjednice Skupštine opštine i održavanje lokalnih izbora.

Mislim da je dobra odluka predsjednika Milatovića da ne raspiše izbore u opštini Šavnik jer izborni proces po ranijoj odluci o raspisivanju izbora je tamo u toku, odnosno nije okončan. Pravni izlaz iz takve situacije je u tome da institucije obezbijede da se okončaju već raspisani lokalni izbori jer je to obaveza države i njenih institucija. Nažalost, na djelu imamo ogoljenu borbu za vlast koja, u nedostatku funkcionalnih institucija, ima prednost u odnosu na pravni izlaz i poštovanje zakona.

Milena PEROVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo