Povežite se sa nama

Izdvojeno

GUSINJE POSTAJE PRVI CRNOGORSKI GRAD SA NULTIM OTPADOM: Smeće kao resurs

Objavljeno prije

na

Među 400 svjetskih  „zero waste“ gradova uskoro bi moglo biti i Gusinje. U toj varoši započela je relizacija projekta, kojim će deponije postati prošlost, a otpad ekonomski resurs, umjesto ekološki problem

 

Zvanje grada sa „nultim otpadom“ prvo će u Crnoj Gori steći Gusinje.  Zahvaljući programu Gradovi bez otpada, ta varoš uskoro bi mogla da obezbijedi uslove da  smeće korsti kao resurs. Sve u okviru uspostavljanja „cirkularnog“ upravljanja otapadom, umjesto, dosadašnjeg, „linearnog“. Ambiciozni projekat sprovodi organizacija Zero Waste Montenegro, u partnerstvu sa Regionalnom razvojnom agencijom – RDA Bjelasica, Komovi i Prokletije. Finansijska podrška obezbijeđena je od Evropske unije, preko IPA programa za međugraničnu saradnju između Crne Gore i Albanije.

„Gusinje postaje „zero waste  grad“, vrijeme je da pošaljemo deponije u prošlost. Prije svega potrebno je smanjiti količinu otpada koju proizvodimo kroz ponovnu upotrebu i odbijanje ambalaže za jednokratnu upotrebu. Onaj  otpad koji proizvedemo recikliramo ili kompostiramo. Projekat će ukupno trajati dvije godine i planiramo da  sistemski promijenimo sistem upravljanja otpadom u toj  opštini“, kaže za Monitor  koordinatorka projekta  Emina Adrović.

Kako je objasnila, koz projekat je planirano uspostavljanje sistema sakupljanja otpada od vrata do vrata, u pet različitih frakcija. Takođe, i  kompostiranje, opremanje centra za obnovu materijala i još puno aktivnosti koje će dovesti do cilja. U toku je, kaže Adrović, edukacija Gusinjana o novom načinu odnosa prema otpadu i životnoj sredini. Ciljna grupa su svi, od najmlađih do najstarijih.

„U Gusinju je formiran Zero waste  savjetodavni odbor sastavljen od  lokalnih ljudi koji se bave javnim djelatnostima. Sprovedene su ankete i detaljne analize otpada sakupljenog iz domaćinstava, a nedavno smo održali i pet edukativnih radionica. No, to je tek početak. Postoji mnogo uspješnih opština nultog otpada koje se nalaze u ruralnim predjelima, gdje su zaista stvoreni idealno održivi sistemi. Ono što Gusinje ima od prirodnih ljepota zaslužuje jedino „cirkularni“ sistem tretiranja otpada. Nadamo se da će projekat dati zamah i održivom turizmu“, kaže sagvornica Monitora.

Ona kaže i da je prednost to što ta opština  ima brojnu dijasporu, „koja već živi po principu nultog otpada ili sličnim modelima u razvijenim zapadnim zemljama“. Očekuje se njihova saradnja, podrška i prenošenje iskustava. Adrovićeva je zadovoljna   i saradnjom sa lokalnom upravom i načinom na koji su prihvatili tu ideju. Ukazuje da opštine „nultog otpada“ imaju uslove „da budu ekonomski održive, da stvaraju nove poslove, pametnije upravljaju resursima, štede novac…“

Prema istraživanju koje je prethodilo projektu, domaćinstva u toj opštini za jednu sedmicu proizvedu od 1,5 do 50 kg otpada.  Istraživanje je pokazalo i da je najviše organskog otpada, više od trećine, a zatim plastike i papira. S druge strane, gusinjska preduzeća, koja su bila uključena u istraživanje,  za isti period prizvedu od 10 do 700 kg smeća.

„U toj opštini samo jedna kompanija i 13 odsto  domaćinstava kompostiraju ostatke hrane, pokošenu travu i grane. Sve kompanije i domaćinstva uključeni u istraživanje naveli su da više od 80 odsto  svog otpada odlažu na deponiju“, neki su od rezultata istraživanja.

Prema  Planu upravljanja otpadom, cilj je da se do 2031. godine u Crnoj Gori reciklira 40 posto otpada. Do tog cilja, kako je više puta ocijenjeno iz civilnog sektora, biće teško stići, jer fali infrastruktura, ali i dovoljno razvijena svijest. U studiji  Zero Waste Montenegro, takođe je konstatovana da je infrastruktura za upravljanje otpadom u našoj zemlji  još nerazvijena.

Zemlje Evropske unije (EU)  recikliraju između 40 i 50 odstvo plastike, papira i stakla. Njemačka, Austrija, Belgija, Švajcarska, Holandija i Švedska reciklirale su barem polovinu komunalnog otpada minulih godina. Brojne studije pokazale su jasnu  vezu između rasta stope recikliranja i pada stope deponovanja otpada. U državama sa visokom stopom recikliranja broj deponovanja opada i to još brže nego što stopa recikliranja raste, pokazuje statistika.

U Evropi postoji 400 gradova u 22 zemlje, koji su  u zvaničnom Zero waste  programu. Najuspješniji primjeri opština nultog otpada su Ljubljana, Minhen, Salcea i Prelog.

Prema zvaničnim podacima,  u našoj državi  reciklira se  svega 10 do 15 odsto otpada. No, česta su tumančenja iz NVO sektora da je stavrni procenat znatno niži, a da se zvanični podaci odnose na sakupljanje, ali ne i reciklažu. Kako piše u studiji Zero Waste, tačne podatke o količini proizvedenog komunalnog otpada u Crnoj Gori teško je dobiti. Razlog za to je, nepostojanje precizne evidenciju u opštinama. Međutim, prema podacima koje su, tokom 2017. godine,  saopštili iz bivšeg  Ministarstvo održivog razvoja i turizma, godišnje se proizvede oko 160.000 tona, odnosno oko 250 kg po osobi. Ti podaci, obično,  ne uključuju otpad koji je nezakonito bačen.

„Prema MONSAT-u 2013. godini bilo je oko 230.000 tona komunalnog otpada koji je generisan u Crnoj Gori (370 kg po osobi)  i oko 145.000 tona biorazgradivog otpada. Prema EuroStatu, u 2013. godini u Crnoj Gori je generisano 508 kilograma otpada po osobi, od čega je tretirano 451 kilogram. Kao prosjek postojećih podataka, mogli bismo procijeniti proizvodnju kućnog otpada po stanovniku u Crnoj Gori na 400-440 kg“, kostatuju u studiju Zero Waste Montenegro.

Prema istoj studiji u našoj zemlji postoji 155 malih, 68 srednjih i 50 većih neregulisanih deponija. Približno 60 odsto sakupljenog otpada  završi na njima.

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

FOKUS

PRERASPODJELA MOĆI POSLIJE 30. AVGUSTA 2020.: Borba za duvansko nasljeđe

Objavljeno prije

na

Objavio:

Preuzimanje duvanskih poslova nakon smjene DPS vlasti okupilo je kriminalce, policajce i kontroverzne biznismene – neke nove i neke stare. Tužilaštvo je na potezu. Ili je duvanska priča (ponovo) u rukama neke od druge dvije grane vlasti

“Biće sada velike borbe”, kazivao je jedan dobro upućen i pronicljiv čovjek nedugo nakon avgustovskih izbora 2020. i smjene višedecenijske DPS vlasti koja je uslijedila. Na iznenađenje svojih sagovornika, on nije najavljivao juriš oslobodilaca na zarobljene institucije kriminalno-koruptivnog sistema, već bitku za preuzimanje i kontrolu njegovih poluga moći. Sa naglaskom na uhodane švercerske kanale pod patronatom (djelova) bivših vlasti.

Ubrzo je stigla potvrda da se stvari kreću u tom pravcu. Unutar tridesetoavgustovske većine, već početkom 2021. godine, krenule su prve međusobne optužbe o interesima njihovih zvaničnika u različitim tranzitnim poslovima. Ponajviše duvanskim. Pandorinu kutiju otvorio je Nebojša Medojević pa su mu se, uskoro, pridužile kolege iz tada vladajuće koalicije, prozivajući saborce iz vlasti koji, navodno, nijesu odoljeli izazovima unosnih duvanskih poslova.

U tom su kontekstu pominjani članovi porodice nekadašnjeg premijera Zdravka Krivokapića, potpredsjednik vlade nadležan za sistem bezbjednosti Dritan Abazović i njegova URA, ministar finansija Milojko Spajić… Sve skupa sa nekim policijskim zvaničnicima i sveštenicima SPC.

Te su priče dobile svojevrsnu potvrdu nakon hapšenja Rada Miloševića (URA), nekadašnjeg direktora Uprave prihoda i carina, u decembru 2022., nakon gubitka milionski vrijednog tovara zaplijenjenih cigareta. Nestanak dupke punog kamiona koji je zaplijenjene cigarete prevozio iz carinskog skladišta u Podgorici ka spalionici u Nikšiću registrovale su, umjesto domaćih pripadnika sistema bezbjednosti, strane partnerske službe. Uhapšeno je, uz Miloševića, 20-tak osoba među kojima je popriličan broj državnih službenika, a SDT do danas nije okončalo istragu koja je, u međuvremenu, “proširena” makar dva puta. Dok se čeka epilog tog slučaja, Milošević tvrdi da mu je “sve namjestila” ANB.

U aprilu prošle godojne, nakon hapšenja predsjednika opštine Budva Mila Božovića (NSD, odnosno, nekadašnji DF), priča o učešću novih vlasti u starim švercerskim poslovima dobila je još jednu dimenziju. I veći nivo, pošto se Božović tereti za učešće u švercu kokaina. Ali, ni ta priča još nema sudski epilog.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLIJE IBAR-A: Ko će u vlast, ko niz vodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministar pravde Andrej Milović, ukoliko parlamentarna većina usvoji  prijedlog premijera Milojka Spajića  za njegovo razrješenje, neće sa te pozicije otići zbog IBAR-a, ili loših zakonskih rješenja.  U središtu političkih trvenja u vlasti, kojih je sve više, nijesu  principi i reforme, već borba za moć

 

Tek što su u parlamentu usvojeni tzv IBAR zakoni, krenula su politička trvenja. Sedmica je otvorena konferencijom za štampu ministra pravde Andreja Milovića, na kojoj je on pozvao premijera Spajića da predloži Skupštini  da ga razriješi.

„Predsjedniče Vlade Spajiću, pozivam Vas da uputite prijedlog Skupštini za smjenu ministra pravde koji Vas je svugdje branio. Šta će reći plenum i kako će komentarisati moj dosadašnji rad – vidjećemo”, saopštio je Milović. U nastavku je obrazlagao kako je zbog IBAR-a ćutao kada je „mučki protivstatutarno“ isključen iz Pokreta Evropa sad, te ocijenio da je došlo vrijeme da Spajić i on svedu političke i institucionalno račune: „Prije negoli njegovo toksično okruženje, a onda i on povuče sve ka ponoru, kako PES koji je počeo da vuče ka ponoru, tako Vladu i cijelu Crnu Goru“.

Konferencija je uslijedila nakon što je Spajićeva Vlada donijela krajem sedmice odluku da jedan od IBAR zakona iz domena pravosuđa u parlamentu na završnoj sjednici  predstavlja Momo Koprivica, potrpedsjednik Vlade za politički sistem, a ne ministar pravde. Prethodno je Spajić uputio notu predsjedniku Parlamenta Andriji Mandiću da ministri ne mogu u Skupštini prihvatiti bez konsultacija sa Vladom amandmanske intervencije. Nakon što je Milović prihvatio jedan od amandmana, za koji kaže da je „čisto tehnički“, odlučeno je da ga zamijeni Koprivica, koji bi prema nezvaničnim izvorima, mogao biti novi ministar pravde.

Premijer je uzvratio prijedlogom Skupštini za razrješenje Milovića.  „Nakon što sam, kada su mi obaveze to dozvolile, ispratio današnji nastup ministra Andreja Milovića, moram priznati da sam sasvim siguran u ispravnost odluke da Skupštini predložim njegovo razrješenje“, ocijenio je Spajić odmah nakon konferencije, nakon čega je taj prijedlog uputio parlamentu.

“Sa tom odlukom, istini za volju, upoznao sam ga prije njegovog javnog istupa, što njegovu konferenciju za medije u konačnom čini običnom predstavom za javnost”, saopštio je.  „Preciznosti radi, Milovićevi raniji nastupi u javnosti, na koje sam mu vrlo jasno skretao pažnju, a na momente ih se i stidio, razlog su podnošenja prijedloga za njegovu smjenu, koji zbog rada na ispunjavanju evropske agende nije mogao biti podnijet ranije”.

Konačno, Spajić je optužio Milovića da je “stao rame uz rame sa predsjednikom Crne Gore  u pokušaju destabilizacije integriteta Vlade i time urušavanja evropskog puta Crne Gore”.  Spajić tvrdi : “Nije slučajnost da u trenutku kada su i Vlada i Skupština demonstrirale rezultate u poglavljima 23 i 24 i ispunile neophodne uslove za dobijanje IBAR-a, kreće koordinisana opstrukcija ministra Milovića i predsjednika Milatovića”.  Milatović je prethodno odbio da potpiše dva od 12 IBAR zakona koji su mu upućeni. Jedan se odnosi na zakon o RTCG, a drugi o sudskom savjetu. Civilni sektor smatra da su Milatovićevi razlozi za kritiku tih rešenja opravdani.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

AFERA TUNEL: Izgubljeni u mraku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok čekamo da istina konačno izađe iz tunela, ako tamo već nije trajno zatrpana i zabetonirana, predstavnici nove vlasti svu krivicu za sve evidentniji neuspjeh istrage prebacuju na svoje prethodnike. Ostaje samo kontinuitet neriješenih zločina koji su potresli Crnu Goru

 

Da je u administrativnom centru Podgorice, u kojem se nalaze najvažnije državne institucije, u tajnosti iskopano 30 metara tunela od stambene zgrade do depoa Višeg suda, saznali smo u septembru prošle godine. Činjenica da je, neopaženo, moguće iskopati tunel u zoni u kojoj se nalaze štićeni objekti poput Skupštine, Vlade, Ustavnog suda, Centralne banke, otvorilo je brojna pitanja o stanja u bezbjednosnom sektoru u Crnoj Gori.

Devet mjeseci kasnije sumnje su samo produbljene. Ove sedmice, Osnovni sud u Podgorici ukinuo je pritvor državljaninu Srbije Vladimiru Eriću, osumnjičenom da je učestvovao u kopanju tunela koji je vodio do depoa Višeg suda. Erić je bio u pritvoru od marta, kada je na osnovu međunarodne potjernice izručen iz Švedske. Iz suda je saopšteno da se Erićev DNK ne poklapa sa tragovima koji su pronađeni u tunelu.

,,Imajući u vidu navedene rezultate DNK vještačenja, dovedena je u pitanje osnovana sumnja da je okrivljeni izvršio krivična djela stavljena mu na teret, što za posljedicu mora imati ukidanje pritvora okrivljenom”, naveli su iz suda. Iz Osnovnog državnog tužilaštva su uložili žalbu Višem sudu na ovu odluku, te naveli da imaju dokaze i da je njihova istraga u završnoj fazi.

U sklopu istrage, do sada su bile uhapšene četiri osobe iz Podgorice – Katarina Baćović, Nikola Milačić, Ivica Piperović i Marijan Vuljaj, zbog sumnje da su povezani sa kopanjem tunela. Vrhovni sud u januaru ove godine odbio je da im produži pritvor, jer Osnovno tužilaštvo nije navelo za koje krivično djelo ih tereti, za koji period, niti su date činjenice na osnovu kojih se traži produženje pritvora.

Po saznanjima policije u kopanju tunela učestvovali su i državljani Srbije Veljko i Milan Marković, Dejan Jovanović i Vladimir Erić. Osim oslobođenog Erića, ostali osumnjičeni su i dalje nedostupni crnogorskim istražiteljima. Tokom dosadašnje istrage nije pronađen nijedan predmet iz dokaznog materijala koji je ukraden iz depoa Višeg suda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo