Povežite se sa nama

Izdvojeno

KADA VLASTI NIJE STALO DO STANOVNIŠTVA: Depopulizacija Crne Gore

Objavljeno prije

na

Nakon godina panedemija i u 2022. godini nastavljeni su izrazito negativni demografski trendovi. Prošle godine  ukupan broj stanovnika  smanjio se za 1.998 lica, ili za približno isti procenat kao i u periodu pandemije, ali ne zbog povećanog mortaliteta, već zbog većeg odliva stanovništva

 

Elite na vlasti u Crnoj Gori godinama nijesu sposobne kreirati ozbiljnu populacionu politiku. Svi dosadašnji pokušaji nijesu bili vrijedni posebne pažnje i više su predstavljali izolovane aktivnosti nego dobro kreiranu politiku države. Ovakvo ponašanje vlasti za dugoročnu posljedicu ima gubitak najznačajnijeg resursa jedne države – stanovništva. Ovo je ključni zaključak publikacije Zašto Crnoj Gori nije stalo do sopstvenog stavnovništva koju su u okviru zajedničkog projekta pripremili Društvo statističara i demografa Crne Gore (DSD) i Centar za demokratsku tranziciju (CDT).

Nakon godina panedemije i u 2022. godini nastavljeni su izrazito negativni demografski trendovi. Depopulizacija Crne Gore se nastavlja i u 2022. godini – ukupan broj stanovnika se smanjio za 1.998 lica, ili za približno isti procenat kao i u periodu pandemije, ali ne zbog povećanog mortaliteta, već zbog većeg odliva stanovništva.

Prema opodacima Monstata Crna Gora već treću godinu zaredom bilježi negativan prirodni priraštaj. Od 24 opštine u Crnoj Gori, čak u 20 broj umrlih je veći od broja rođenih. U Crnoj Gori je u prva četiri mjeseca ove godine rođeno ukupno 2.189 beba, pri čemu je prirodni priraštaj bio negativan, jer je u istom periodu umrlo više od 2.200 građana.

Pljevlja su jedna od opština u kojoj se stanovništvo smanjuje. ,,Tokom prvih šest mjeseci u godini, kao i tokom poslednja tri dana jula, u našem porodilištu je rođeno 77 novorođenčadi”, rečeno je Danu u pljevaljskoj bolnici.

U periodu od 2000. do 2010. godine u Pljevljima se na godišnjem nivou rađalo od 300 do 400 beba. Od 2010. godine taj broj polako opada ispod trista, da bi u godinama korona virusa opao ispod 200 novorođenčadi na godišnjem nivou.

Na osnovu podataka Monstata, na prostoru pljevaljske opštine živi oko 27.000 stanovnika, koliko ih je živjelo, prema podacima popisa, 1921. godine.

Pored depopulizacije, u publikaciji su predstavljeni još neki alarmantni podaci. Značajno je povećan i broj samoubistava, po kojima je Crna Gora na 14. mjestu u svijetu. U prošloj godini došlo je do povećanja stope mortaliteta djece do godine starosti, što je ozbiljan signal zdravstvenog i socio-ekonomskog stanja države, ocijenjeno je iz Centra za demokratsku tranziciju (CDT), koji je sa Društvom statističara i demografa Crne Gore (DSD) napravio ovu publikaciju.

O padu nataliteta, koji izgleda nikog ozbiljno ne zanima, nedavno je govorila i izvršna direktorica NVO Juventasa Ivana Vujović. Da bi se ovaj problem počeo rješavati ,,potrebna je pomoć države, ne samo u vidu populističke kampanje pred izbore, i u vidu jednokratnih davanja za rođenje djeteta, već kroz razvijenu demografsku politiku usaglašenu sa ljudskim pravima. Da bi se prevazišli ti problemi neophodne su demografske politike”, kazala je Vujović.

Iz CDT-a i DSD-a su rekli da je Crnoj Gori potrebna strategija inkluzivne populacione politike i precizno definisanje i koordinacija svih politika koje je čine. ,,Nama je potrebna osviješćena vlada koja ove teme neće koristiti za politički marketing”, istakli su iz ovih organizacija.

Da se tome ne možemo nadati, govori i podatak da je jedina stranka koja je u kompanji pomenula depopulizaciju – SNP. ,,Radimo i na tome da se natalitet Crne Gore poveća i zato se zalažemo za povećanje dječjeg dodatka”, kazao je lider ove stranke Vladimir Joković.

,,Potrebno je napustiti ustaljenje obrasce ‘vođenja’ populacione politike kroz finansijske podsticaje u izbornim godinama, već je neophodno kreirati dugoročnu i pažljivo pripremljenu podršku za cjelovit razvoj pojedinca od njegovog rođenja do kraja života”, navode iz CDT-a.

Iz ove organizacije naglašavaju da populaciona politika ne smije biti izolovana kroz set finansijskih podsticaja, već ona mora biti duboko integrisana kroz politiku obrazovanja, mladih i sporta, politiku socijalnog staranja i zdravstvenu, spoljnu, fiskalnu politiku, politiku kulture i medija, prostornu politiku i sve one politike koje svojim djelovanjem neposredno vrše uticaj na razvoj pojedinca, odnosno našeg društva.

Sve su prilike da ćemo se još načekati dok dobijemo politike usmjerene na razvoj pojedinca i društva.

 

Odlazi se, ali i dolazi

Na bazi zvaničnih procjena o kretanju ukupne populacije Crne Gore u periodu od 2012-2021, iz Crne Gore odselilo 74.031 lica, a sa druge strane doselilo se ukupno 66.409 lica. Ukupan migracioni saldo bio je negativan i iznosio je 7.622 za ovaj desetogodišnji period, navodi se u publikaciji.

Najveći broj onih koji su doselili u Crnu Goru 2019. godine, imali su državljanstvo Srbije (24,6 odsto), Turske (16,8), Albanije (10,3) i Rusije (8,8odsto). Posmatrano po godinama starosti, najveći broj migranata odnosno njih 23 odsto starosne dobi je od 20 do 29 godina.

Od poćetka rata u Ukrajini aplikaciju za privremenu zaštitu u Crnoj Gori podnijelo je 8.861 osoba, dok je za 2.360 drugih državljana Ukrajine odobren privremeni, produženi privremeni ili stalni boravak, zvanični su podaci.

U prva tri mjeseca 2023. godine u Crnoj Gori boravak do 90 dana prijavilo je preko 64.000 državljana Rusije i preko 11.194 iz Turske, ako se uzmu u obzir već prethodno odobreni privremeni i stalni boravak, procjenjuje se da u Crnoj Gori registrovan privremeni ili stalni boravka ima preko 80.000 stranaca, što je 13 odsto ukupne populacije.

Ukupan broj lica koje je napustilo Crnu Goru u desetogodišnjem periodu iznosio je 74.301. Kako se do ove procjene došlo na bazi zvaničnih podataka o ukupnom kretanju stanovništva, nataliteta i mortaliteta i ukupne imigracije, ne raspolaže se podacima o strukturi emigranata po državama emigracije i razlozima migracije, navodi se u publikaciji. Ministarstvo unutrašnjih poslova ne raspolaže tačnim podacima o broju iseljenih državljana niti o razlozima njihovog odlaska, jer oni koji odlaze iz Crne Gore ne odjavljuju prebivalište kako bi zadržali određena prava u Crnoj Gori, što otežava sagledavanje obima ukupne migracije. Stoga, sistemsko praćenje migracija predstavlja, prvi i najvažniji korak, posebno imajući u vidu da prema istraživanju o mladim iz 2019. godine imamo stabilnih 50 odsto mladih koji žele napustiti Crnu Goru.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

FOKUS

PRERASPODJELA MOĆI POSLIJE 30. AVGUSTA 2020.: Borba za duvansko nasljeđe

Objavljeno prije

na

Objavio:

Preuzimanje duvanskih poslova nakon smjene DPS vlasti okupilo je kriminalce, policajce i kontroverzne biznismene – neke nove i neke stare. Tužilaštvo je na potezu. Ili je duvanska priča (ponovo) u rukama neke od druge dvije grane vlasti

“Biće sada velike borbe”, kazivao je jedan dobro upućen i pronicljiv čovjek nedugo nakon avgustovskih izbora 2020. i smjene višedecenijske DPS vlasti koja je uslijedila. Na iznenađenje svojih sagovornika, on nije najavljivao juriš oslobodilaca na zarobljene institucije kriminalno-koruptivnog sistema, već bitku za preuzimanje i kontrolu njegovih poluga moći. Sa naglaskom na uhodane švercerske kanale pod patronatom (djelova) bivših vlasti.

Ubrzo je stigla potvrda da se stvari kreću u tom pravcu. Unutar tridesetoavgustovske većine, već početkom 2021. godine, krenule su prve međusobne optužbe o interesima njihovih zvaničnika u različitim tranzitnim poslovima. Ponajviše duvanskim. Pandorinu kutiju otvorio je Nebojša Medojević pa su mu se, uskoro, pridužile kolege iz tada vladajuće koalicije, prozivajući saborce iz vlasti koji, navodno, nijesu odoljeli izazovima unosnih duvanskih poslova.

U tom su kontekstu pominjani članovi porodice nekadašnjeg premijera Zdravka Krivokapića, potpredsjednik vlade nadležan za sistem bezbjednosti Dritan Abazović i njegova URA, ministar finansija Milojko Spajić… Sve skupa sa nekim policijskim zvaničnicima i sveštenicima SPC.

Te su priče dobile svojevrsnu potvrdu nakon hapšenja Rada Miloševića (URA), nekadašnjeg direktora Uprave prihoda i carina, u decembru 2022., nakon gubitka milionski vrijednog tovara zaplijenjenih cigareta. Nestanak dupke punog kamiona koji je zaplijenjene cigarete prevozio iz carinskog skladišta u Podgorici ka spalionici u Nikšiću registrovale su, umjesto domaćih pripadnika sistema bezbjednosti, strane partnerske službe. Uhapšeno je, uz Miloševića, 20-tak osoba među kojima je popriličan broj državnih službenika, a SDT do danas nije okončalo istragu koja je, u međuvremenu, “proširena” makar dva puta. Dok se čeka epilog tog slučaja, Milošević tvrdi da mu je “sve namjestila” ANB.

U aprilu prošle godojne, nakon hapšenja predsjednika opštine Budva Mila Božovića (NSD, odnosno, nekadašnji DF), priča o učešću novih vlasti u starim švercerskim poslovima dobila je još jednu dimenziju. I veći nivo, pošto se Božović tereti za učešće u švercu kokaina. Ali, ni ta priča još nema sudski epilog.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLIJE IBAR-A: Ko će u vlast, ko niz vodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministar pravde Andrej Milović, ukoliko parlamentarna većina usvoji  prijedlog premijera Milojka Spajića  za njegovo razrješenje, neće sa te pozicije otići zbog IBAR-a, ili loših zakonskih rješenja.  U središtu političkih trvenja u vlasti, kojih je sve više, nijesu  principi i reforme, već borba za moć

 

Tek što su u parlamentu usvojeni tzv IBAR zakoni, krenula su politička trvenja. Sedmica je otvorena konferencijom za štampu ministra pravde Andreja Milovića, na kojoj je on pozvao premijera Spajića da predloži Skupštini  da ga razriješi.

„Predsjedniče Vlade Spajiću, pozivam Vas da uputite prijedlog Skupštini za smjenu ministra pravde koji Vas je svugdje branio. Šta će reći plenum i kako će komentarisati moj dosadašnji rad – vidjećemo”, saopštio je Milović. U nastavku je obrazlagao kako je zbog IBAR-a ćutao kada je „mučki protivstatutarno“ isključen iz Pokreta Evropa sad, te ocijenio da je došlo vrijeme da Spajić i on svedu političke i institucionalno račune: „Prije negoli njegovo toksično okruženje, a onda i on povuče sve ka ponoru, kako PES koji je počeo da vuče ka ponoru, tako Vladu i cijelu Crnu Goru“.

Konferencija je uslijedila nakon što je Spajićeva Vlada donijela krajem sedmice odluku da jedan od IBAR zakona iz domena pravosuđa u parlamentu na završnoj sjednici  predstavlja Momo Koprivica, potrpedsjednik Vlade za politički sistem, a ne ministar pravde. Prethodno je Spajić uputio notu predsjedniku Parlamenta Andriji Mandiću da ministri ne mogu u Skupštini prihvatiti bez konsultacija sa Vladom amandmanske intervencije. Nakon što je Milović prihvatio jedan od amandmana, za koji kaže da je „čisto tehnički“, odlučeno je da ga zamijeni Koprivica, koji bi prema nezvaničnim izvorima, mogao biti novi ministar pravde.

Premijer je uzvratio prijedlogom Skupštini za razrješenje Milovića.  „Nakon što sam, kada su mi obaveze to dozvolile, ispratio današnji nastup ministra Andreja Milovića, moram priznati da sam sasvim siguran u ispravnost odluke da Skupštini predložim njegovo razrješenje“, ocijenio je Spajić odmah nakon konferencije, nakon čega je taj prijedlog uputio parlamentu.

“Sa tom odlukom, istini za volju, upoznao sam ga prije njegovog javnog istupa, što njegovu konferenciju za medije u konačnom čini običnom predstavom za javnost”, saopštio je.  „Preciznosti radi, Milovićevi raniji nastupi u javnosti, na koje sam mu vrlo jasno skretao pažnju, a na momente ih se i stidio, razlog su podnošenja prijedloga za njegovu smjenu, koji zbog rada na ispunjavanju evropske agende nije mogao biti podnijet ranije”.

Konačno, Spajić je optužio Milovića da je “stao rame uz rame sa predsjednikom Crne Gore  u pokušaju destabilizacije integriteta Vlade i time urušavanja evropskog puta Crne Gore”.  Spajić tvrdi : “Nije slučajnost da u trenutku kada su i Vlada i Skupština demonstrirale rezultate u poglavljima 23 i 24 i ispunile neophodne uslove za dobijanje IBAR-a, kreće koordinisana opstrukcija ministra Milovića i predsjednika Milatovića”.  Milatović je prethodno odbio da potpiše dva od 12 IBAR zakona koji su mu upućeni. Jedan se odnosi na zakon o RTCG, a drugi o sudskom savjetu. Civilni sektor smatra da su Milatovićevi razlozi za kritiku tih rešenja opravdani.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

AFERA TUNEL: Izgubljeni u mraku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok čekamo da istina konačno izađe iz tunela, ako tamo već nije trajno zatrpana i zabetonirana, predstavnici nove vlasti svu krivicu za sve evidentniji neuspjeh istrage prebacuju na svoje prethodnike. Ostaje samo kontinuitet neriješenih zločina koji su potresli Crnu Goru

 

Da je u administrativnom centru Podgorice, u kojem se nalaze najvažnije državne institucije, u tajnosti iskopano 30 metara tunela od stambene zgrade do depoa Višeg suda, saznali smo u septembru prošle godine. Činjenica da je, neopaženo, moguće iskopati tunel u zoni u kojoj se nalaze štićeni objekti poput Skupštine, Vlade, Ustavnog suda, Centralne banke, otvorilo je brojna pitanja o stanja u bezbjednosnom sektoru u Crnoj Gori.

Devet mjeseci kasnije sumnje su samo produbljene. Ove sedmice, Osnovni sud u Podgorici ukinuo je pritvor državljaninu Srbije Vladimiru Eriću, osumnjičenom da je učestvovao u kopanju tunela koji je vodio do depoa Višeg suda. Erić je bio u pritvoru od marta, kada je na osnovu međunarodne potjernice izručen iz Švedske. Iz suda je saopšteno da se Erićev DNK ne poklapa sa tragovima koji su pronađeni u tunelu.

,,Imajući u vidu navedene rezultate DNK vještačenja, dovedena je u pitanje osnovana sumnja da je okrivljeni izvršio krivična djela stavljena mu na teret, što za posljedicu mora imati ukidanje pritvora okrivljenom”, naveli su iz suda. Iz Osnovnog državnog tužilaštva su uložili žalbu Višem sudu na ovu odluku, te naveli da imaju dokaze i da je njihova istraga u završnoj fazi.

U sklopu istrage, do sada su bile uhapšene četiri osobe iz Podgorice – Katarina Baćović, Nikola Milačić, Ivica Piperović i Marijan Vuljaj, zbog sumnje da su povezani sa kopanjem tunela. Vrhovni sud u januaru ove godine odbio je da im produži pritvor, jer Osnovno tužilaštvo nije navelo za koje krivično djelo ih tereti, za koji period, niti su date činjenice na osnovu kojih se traži produženje pritvora.

Po saznanjima policije u kopanju tunela učestvovali su i državljani Srbije Veljko i Milan Marković, Dejan Jovanović i Vladimir Erić. Osim oslobođenog Erića, ostali osumnjičeni su i dalje nedostupni crnogorskim istražiteljima. Tokom dosadašnje istrage nije pronađen nijedan predmet iz dokaznog materijala koji je ukraden iz depoa Višeg suda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo