Povežite se sa nama

PARALELE

Kako zagospodariti istorijom

Objavljeno prije

na

Nakon što je pokušala da zagospodari teorijom istorije, »kulturna istorija« će se istrošiti i na pragu XXI vijeka biti na izdisaju. Njeni napadi na društvenu istoriju i hegemonistički nasrtaji istorijske antropologije ka ostalim društvenim naukama izazvali su otpor kod brojnih istoričara koji su u usitnjavanju gledali rasturanje jedne od najvažnijih društvenih nauka. Tražila se neka vrsta modus vivendi između društvene i kulturne istorije.

Socijalni istoričari priznali su određene metodološke propuste u svojim radovima, prije svega rećerivanjew s generalizacijama na polju ekonomskih i socijalno-političkih faktora, apstrahujući pojedinca i njegovu ulogu. Kulturni istoričari uviđeli su da bi tempom koji je uzeo kulturni preokret kroz nekoliko godina istorija izgubila smisao, zaustavljajujći se samo na mikronivou nekoga globalnoga procesa.

Sve češća upozorenja o globalizaciji i multikulturalizmu ćerali su i jedne i druge na saradnju. Poznati njemački istoričar Hans Ulrih Veler obrušio se na sljedbenike postmoderne kritike: »Iza postmodernih pozicija krije se, prvo, upadljivo intelektualno izvlačenje.Mnogi kulturalisti znaju i te kako da fundamentalistički kritikuju svoje prave protivnike ili samotvorene figure od kartona. Ali pravi su uzori najstrože askeze čim treba izlagati sopstvene, nadmoćne alternative i objašnjavati sopstvene saznajnoteorijske i političke pretpostavke.«

Kulturnima istoričarima zamjerano je potpuno dezavuisanje politike, rata i ekonomije pa je njihova teorija postajala sve tanja usljed novih globalnih potresa – kraj Hladnoga rata, građanski rat u Jugoslaviji, građanski ratovi u Africi, rat na Bliskome Istoku i pojava tzv. Islamske države. Veler naglašava da »imamo posla s političkim eskapizmom«. A potom dodaje: »Potpuno je tipično, kako se čini, što još nema nijednog postmodernog Burdijea ili Habermasa, nijednog Rortija ili Valcera, nema, dakle, nijednog političkog intelektualca koji bi bio čelna figura postmoderne i čije bi u celom svetu priznato naučno dostignuće bilo povezano s odlučnim političkim angažmanom.« Za Deridinu dekonstrukciju kaže da je neumjerena, i da ne čudi što pristalice nije našao u Francuskoj, već u Śevernoj Americi, đe se očekivala prevlast kulturologije nad empirizmom. Ništa bolje ne kaže ni o Fukou: »nešto malo načitanosti je, na primer, i Fukoa moglo sačuvati od njegovih ogromnih pogrešnih sudova o istorizmu i hermeneutici«. Ipak, Veler razdvaja novu kulturnu istoriju od postmodernizma, priznaje joj rezultate na demontaži nacionalizma, kao prirodnoga, esencijalističkoga jedinstva; priznaje razotkrivanje zanemarenih područja značenja, slika svijeta, značenje rituala, svetkovina, retorskih tradicija.

Drugi istoričar svjetskoga glasa, baštinik marksističke tradicije Erik Hobsbaum kaže da bi prevlašću ovoga talasa istoriografska rekonstrukcija prošlosti izgubila saznajni značaj i pretvorila se u djelatnost koja odriče razlikovanje fakta i fikcije. Hobsbaum je upozorio da napuštanje empirizma »vodi pretvaranju istorije u materijal za stvaranje i održvanje identitetskih i političkih mitova, a istoričare svodi na ulogu proizvođača maka za heroinske zavisnike«.

Istoričar istoriografije Georg Igers smatra da je kulturni preokret štetan koliko i koristan – »radikalni oblici kulturalizma potkopali su u značajnom pogledu mogućnost istorijskog istraživanja uopšte.« Ernst Brajzah direktnije kritikuje limite nove kulturne istorije: »Ipak je stvarni rezultat nove kulturne istorije bio prilično amorfan napor koji je koherenciju dobio uglavnom iz nekih tema postmoderne.«

Pored teorijskih »ratova« istoričari su ubijeđeni da je pred čovjekom još izazova i nivoa iz prošlosti koje može rekonstruisati. Najveći doprinos kulturologije svakako je iniciranje rasprava o kulturi u XXI vijeku. »Multikulturalnost« i »multikulturalni sklad« izrazi su koji sve češće čujemo u Crnoj Gori. Iako neodređen termin, multikulturalizam se odnosi na »koegzistenciju ljudi iz različitih kultura na istom prostoru.«(Piter Berk) On pomaže zaustavljanju sukcesivnih procesa na nekom prostoru, podstiče i razvija dijalog o prihvatanju različitosti. Usko s njim povezan je i termin identitet. Vrijeme je za studije kulture u Crnoj Gori.

Boban BATRIĆEVIĆ

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Revolveri u naoružanju crnogorske vojske

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iako je bajonet itekako bio popularan početkom XX vijeka u vježbama za blisku borbu, crnogorski vojnici nijesu voljeli da se puno oslanjaju na njega jer im je smetao pri ciljanju. Zbog toga je u vojnim krugovima crnogorske vojske odlučeno da je za blisku borbu najbolje koristiti revolver. Time se računalo da jedan dobar strijelac može da savlada pet do sedam neprijatelja u borbi prsa u prsa. Mnogi izvještaji, naročito oni iz Drugoga balkanskoga rata kazuju nam da su Crnogorci upravo zbog toga bili izuzetno opasni u jurišima kad se približe neprijatelju, što su dobro ośetili bugarski vojnici. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Njegoš na ratištu devedesetih

Objavljeno prije

na

Objavio:

O upotrebi velikog pjesnika u različite svrhe do sada je puno napisano. No, posebno zanimljivom čini se njegova epizoda u toku „rata za mir”. Slijepo slijedeći instrukcije Slobodana Miloševića, crnogorska vlast uzela je aktivnog učešća u raspadu Jugoslavije. Ljeta 1991. godine sprovedena je mobilizacija rezervnoga sastava JNA u Crnoj Gori, koja je septembra mjeseca raspoređena po istočnoj Hercegovini i okolini Dubrovnika. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Crnogorski internirci

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nedavno je crnogorskoj javnosti prezentovana veoma zanimljiva knjiga istoričara Vukote Vukotića. Radi se o zborniku dokumenata Internacija stanovništva Crne Gore 1916 – 1918 u izdanju Državnoga arhiva Crne Gore koji predstavlja plod njegova višegodišnjeg studioznog i metodičnog istraživanja crnogorske ratne građe pohranjene u crnogorskoj riznici pamćenja. U njoj nalazimo pokušaj da se potomcima crnogorskih stradalnika, ali i čitavoj crnogorskoj javnosti prezentuju imena crnogorskih interniraca i okolnosti u kojima su proživljavali trenutke svoje povijesne drame. Spiskovi su sortirani prema izvještajima i heurističkoj bazi koja je ostala iza djelovanja Crnogorskoga Crvenoga krsta u Neiju, u Francuskoj, a koji je bio jedna od najznačajnijh naših institucija humanosti u toku Prvoga svjetskoga rata. Vukotić nastoji doći do konkretnih imena osoba koje su nasilno odvedene iz svoje domovine i rasute po tamnicama austrougarskoga okupatora. (više…)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo