Povežite se sa nama

DRUŠTVO

KOTOR: IGRE OKO LUKE: Sukob lokalnih moćnika

Objavljeno prije

na

Iako zvanično nije objavljena privatizacija akcionarskog društva Luka Kotor, o prodaji ovog preduzeća u Kotoru se već duže vrijeme govori. Strahovi Kotorana da će Opština izgubiti kontrolu u ovom uspješnom privrednom društvu, čiji se godišnji prihodi mjere milionima eura, podgrijani su nedavnom odlukom Vlade da Luci uskrati prioritetnu koncesiju na korišćenje dijela morskog dobra na kotorskoj rivi.

Kotorska privreda je desetkovana u poslednjih dvadeset godina. Uništena je Jugooceanija, zatvoren je čitav niz fabrika, hotela… Iz Kotora u Podgoricu preseljena je prošle godine direkcija Jugopetrola, što je, kako se tada činilo, bio završni čin destrukcije privrede ovog grada.

Međutim, na red je došla i Luka Kotor u kojoj Opština posjeduje većinski paket akcija od 56,57 odsto vrijednosti kapitala.

Prodaja Luke, zlatne koke, koja ostvaruje više od milion eura dobiti na godišnjem nivou od posla pružanja usluga u međunarodnom pomorskom saobraćaju, prihvata luksuznih putničkih brodova, kruzera i jahti, bila bi za grad katastrofa, ocjenjuju mnogi Kotorani.

Da se nešto priprema mimo volje i znanja većinskog vlasnika vidjelo se po odluci Vlade koja je na predlog Ministarstva saobraćaja i pomorstva, produžila koncesiju Luci Kotor na skraćen rok od 120 dana. Istovremeno je zadužila nadležno ministarstvo „da pokrene odgovarajuće aktivnosti za privredno korišćenje Luke Kotor”, odnosno, da pripremi raspisivanje javnog tendera za Luku, na kome će nova koncesija biti dodijeljena na rok od 30 godina.

Vlada je dodatno ograničila upravu Luke, kojoj je za vrijeme trajanja privremenog korišćenja dijela morskog dobra, zabranjeno zaključivanje pravnih poslova na teret društva, bez saglasnosti Lučke uprave.

Oko sudbine Luke prelama se politička situaciju u Kotoru. Na osnovu koalicionog dogovora nakon izbora 2012. godine socijaldemokratama je pripalo mjesto izvršnog direktora Luke. SDP je na tu funkciju postavila Vasilija Kusovca, penzionera, dok u Odboru direktora sjede istaknuti članovi DPS-a.

Ranko Krivokapić lider SDP-a bio je zaposlen u Luci od koje je dobio stan u starom gradu i u kojoj posjeduje akcije u vrijednosti od 1.98 odsto na osnovu kojih je prošle godine naplatio dividendu od 7.850 eura.

I ishod izbora na nedavnom Kongresu SDP-a dovodio se u vezu sa privatizacijom Luke. Navodno je Krivokapić protiv privatizacije, dok je struja koju je predvodio Ivan Brajović, bila za prodaju.

Preko Fonda PIO i Zavoda za zapošljavanje država kontroliše oko 23 odsto kapitala Luke, zaposleni i građani imaju preostalih 14 odsto vlasništva. Među njima je najviše socijaldemokrata. Akcije u Luci posjeduje i Vujica Lazović, potpredsjednik Vlade, zatim Nikola Bukilica, predsjednik kotorske Skupštine. Tu su i članovi DPS-a, pa Nikola Konjević, predsjednik Odbora direktora Luke posjeduje zavidan paket od 3,3 odsto. Akcije imaju Nikola Dragomanović i Boro Kašćelan, članovi ovog upravnog tijela.

Kako će Vlada sprovesti prodaju većinskog paketa akcija Luke Kotor teško je prognozirati, jer konačnu riječ o tome imaju odbornici Skupštine Kotor. Oni su zauzeli većinski negativan stav i o tome obavijestili javnost.

,,Polazeći od činjenice da je nautički turizam jedan od prioriteta razvoja opštine, kao i da Luka Kotor pri postojećoj vlasničkoj strukturi i organizaciji može dugoročno uspješno ostvarivati svoju funkciju, te da može biti i nosilac planirane dogradnje lučke infrastrukture i obezbijediti sufinansiranje izgradnje najznačajnijih infrastrukturnih objekata u gradu, Skupština opštine Kotor smatra neophodnim da Vlada Crne Gore dodijeli AD Luci Kotor prioritetnu dugoročnu koncesiju za područje i djelatnost u dosadašnjem obimu. Imajući u vidu i činjenicu da je uspješno poslovanje Luke neraskidivo vezano za kulturno-istorijski značaj i geografski položaj Kotora, odnosno za prirodne i stvorene uslove Luke Kotor za prihvat nautičkih plovila, neophodno je obezbijediti održavanje većinskog učešća Opštine u vlasničkoj strukturi – piše u zaključku SO Kotor.

Vlada se oglušila o zahtjeve vlasnika, kotorskih parlamentaraca, i Luci dodijelila privremenu koncesiju. No većina članova opštinskog odbora DPS-a nije za privatizaciju. Unutar kotorskog DPS-a formirale su se dvije oštro susprostavljene struje oko statusa Luke. Antagonizmi unutar kotorskog DPS-a po ovom pitanju veći su nego između ove partije i drugih stranaka, tvrde sagovornici Monitora.

Agilniju grupu, koja od ranije zastupa ideju privatizacije i uvođenja stranog kapitala u Luku, predvodi Marija Ćatović, poslanica i bivša predsjednica Opštine, koja u Kotoru zastupa interese članova vladajuće partije sa državnog nivoa. Ćatovićeva je kao poslanica daleko aktivnija oko statusa Luke nego što je to bila kao predsjednica. Ona lobira za američku kompaniju Royal Carribean International, koja je jedan od najvećih globalnih brendova za krstarenja širom svjetskih mora i okeana. Poznata kompanija napravila bi u Kotoru nešto poput marine Porto Montenegro u Tivtu, kazala je Ćatovićeva.

U vrijeme njenog predsjedničkog mandata Luka Kotor je uspostavila partnerski odnos sa Royal Carribeanom. Poptisan je ugovor o razumijevanju, prema kome je ova kompanija stekla pravo da pet godina koristi plutače na vodećoj poziciji Plagenti, u kotorskoj luci, uz obavezu da dovede ugovorom predviđen broj putnika.

Struju koja se protivi privatizaciji predvode upravljačke strukture Luke, dobro uhljebljeni funkcioneri i akcionari, bivši šef kotorskog DPS-a Boro Kašćelan, Nikola Konjević, Nikola Dragomanović, Edita Starović…

Gradonačelnik Kotora Aleksandar Stjepčević ne podržava privatizaciju ali se zalaže za uvođenje strateškog partnera. U čemu je razlika nije objašnjavao. Odbori SDP i Liberalne partije su protiv, dok se iz OO DPS-a ne oglašavaju iz straha da ne izlete sa stavom koji bi, po direktivi, morali promijeniti.

Problem je eskalirao oko kontrole šire teritorije kontakt zone starog grada, kotorske rive i prostora oko nje. Royal Carribean je, navodno, postavio uslov po kome u rasponu od 200 metara od rive prema starom gradu i bedemima, ne može postojati nikakva poslovna aktivnost drugih, trgovina ili prodaja bilo čega. Kompanija traži monopol na usluge i trgovinu u tom pojasu. To praktično znači povlačenje Kotorana u okvire zidina Starog grada.

Na tom prostoru nalazi se parking i uz starogradske bedeme čuvena kotorska zelena pijaca, zvana „markat”. Markat ima vjekovnu tradiciju i istorijsko je, kulturno i arhitektonsko bogatstvo Kotora, mjesto više od pijace, na kome se praktikuje mediteranski stil življenja, trgovine, susreta, kafenisanja i druženja mještana.

Priča o zatvaranju kotorske pijace uzbudila je duhove u gradu. Udruženje prodavaca Gradske pijace organizovalo je protest ispred zgrade Opštine. Protestu je prethodilo rješenje tržišne inspekcije o zabrani prodaje hrane životinjskog porijekla na pijaci zbog neodgovarajućih higijensko-tehničkih uslova. Zabrana je nakon protesta korigovana, dozvoljena je prodaja samo subotom, dok se nedostaci ne uklone.

Ovu akciju inspekcijskih službi mnogi Kotorani tumače kao početak kraja markata na sadašnjoj lokaciji i jednu u nizu radnji u pripremi prodaje Luke i zadovoljenju aspiracija budućih koncesionara.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

MMF O NAJAVAMA PROGRAMA EVROPA SAD 2: Visokorizično i inflatorno

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok iz Vlade ponavljaju šta sve neće (zaduženja, povećanje PDV-a), nikako da saznamo šta namjeravaju uraditi kako bi, nakon obećanog povećanja minimalnih i prosječnih zarada, državne finansije ostale održive. To je razlog više da upozorenjima iz MMF-a posvetimo dužnu pažnju

 

Vladin program Evropa sad 2 i dalje je tajna. Ipak, klub onih koji upozoravaju na neželjene posljedice najavljenog povećanja zarada na račun smanjenja ili potpunog ukidanja doprinosa za penziono osiguranje, dobio je još jednog člana. Međunarodni monetarni fond (MMF).

Značajan dio nedavnog izvještaja MMF-a za Crnu Goru odnosi se na izborna obećanja pokreta Evropa sad Milojka Spajića „koja nijesu sadržana u prijedlogu budžeta za 2024. godinu ili u srednjoročnim projekcijama vlasti, uključuju i djelimično ili potpuno ukidanje penzijskih doprinosa“. Prije svega, iz MMF-a su u fokus svoje analize stavili najavljeno povećanje minimalne plate sa  sadašnjih 450 na 700 eura, i prosječne zarade  sa februarskih 820 na 1.000 eura mjesečno.

Ni analitičarima MMF-a nijesu poznati detalji „reforme“ koju Spajić i njegovi najbliži saradnici najavljuju za kraj ove ili početak naredne godine. Ali su i oni, poput većine ovdašnjih analitičara, došli do zaključka da se tajna najavljenog povećanja minimalne i prosječne zarade krije u prevođenju bruto u neto platu. Čime bi državna kasa ostala bez, još uvijek nepoznatog, dijela prihode koji je ove godine planiran na 560 miliona. „To bi dovelo do značajnog pogoršanja fiskalne pozicije (države Crne Gore – prim. Monitora)“, navodi se u Izvještaju. Uz konstataciju: „Povećanje plata takođe bi dovelo do veće inflacije“.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

POLITIKA U LOKALU: Novi izbori, stari principi   

Objavljeno prije

na

Objavio:

Funkcionerske kampanje, prljavi obračuni na društvenim mrežama, kršenje koalicionih sporazuma, ostavke, krize, nepoštovanje ženskih kvota – samo su neki od detalja političke scene u lokalu. Sve u svemu – ništa novo. U odnosu na vrijeme DPS-a, razlika je tek – hiperpordukcija partija

 

Bliže se izbori u dvije crnogorske opštine, Budvi i Andrijevici. Izbori u Budvi održaće se 26. maja, a oni u Andrijevici  2. juna.  I bez izbora, Ulcinj je promijenio vlast. Dok u Šavniku izbori i dalje traju. Gotovo dvije godine.

Funkcionerske kampanje, prljavi obračuni na društvenim mrežama, kršenje koalicionih sporazuma, ostavke, krize, nepoštovanje ženskih kvota – samo su neki od detalja trenutne političke scene u lokalu. Sve u svemu – ništa novo. U odnosu na vrijeme DPS-a, razlika je tek – hiperpordukcija partija.

U Budvi će građani te primorske opštine moći da glasaju za devet lista. Analitičari ne očekuju da bi neka od izbornih lista sama mogla osvojiti vlast, koja će se u tom slučaju morati organizovati kroz postizborne koalicije.

Da pobjeda jedne liste ne garantuje stabilnost, u Budvi smo već imali prilike da vidimo. Iako je na prethodnim lokalnim izborima apsolutnu pobjedu u tom gradu odnio bivši Demokratski front, njihov mandat protekao je u svađama i konačnom raskolu, što je Budvu dovelo do hronične krize. Plus hapšenje bivšeg gradonačelnika Mila Božovića, koji je dugo ključna gradska pitanja rešavao iz Spuža.

Bivši DF ovog put ide u dvije kolone.  Na jednoj strani je široka koalicija nekadašnjih članica tog političkog saveza. Lista nosi naziv Za budućnost Budve – Budva otvoreni grad, a čine je – NSD, PzP, DNP, SNP, Ujedinjena Crna Gora, Prava Crna Gora, Slobodna Crna Gora i Demos.  S druge strane je Grupa građana Budva naš grad  koju predvodi aktuelni predsjednik Skupštine opštine Nikola Jovanović. Svađe dojučerašnjih saboraca, kako iz lokala izvještvaju mediji, nastavile su se u predizborno doba i pretvorile u prljavu kampanju u kojima se rivalima spočitava  seksualna orijentacija ili porijeklo.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SEZONSKI RADNICI U TURIZMU: Manjak ,,goriva” u motoru crnogorske privrede

Objavljeno prije

na

Objavio:

Priča o hroničnom manjku radnika u turizmu zatiče nas i pred ovogodišnju sezonu. Iako crnogorska ekonomija zavisi od turističke sezone, prosječna plata u turizmu iznosi 760 eura i niža je od prosječne na državnom nivou

 

I ove, kao i svake godine, očekuje se rekordna turistička sezona. A najave protiču uz upozorenja o hroničnom nedostatku radne snage.

I dalje nema zvaničnih podataka koliko nedostaje sezonaca. Umjesto toga imamo procjene koje govore da će ih nedostajati više nego prošle godine i da ta brojka prelazi 30.000.

Iz Zavoda za zapošljavanje najavljuju da će izdati oko 20.000 radnih dozvola za strance, a očekuje se da će strancima za sezonski rad u  turizmu biti izdato oko 5.000 dozvola. Iz MUP-a stižu informacije da je ovogodišnja kvota dozvola za privremeni boravak i rad stranaca 29.000, od čega je za sezonsko zapošljavanje planirano samo 2,5 hiljada dozvola.

Tokom prošle godine izdato je 2.710 sezonskih radnih dozvola. Najviše za državljanje Srbije 1.603, BiH 283, Kosova 234, Sjeverne Makedonije 152, a ispod sto za državljanje Turske, Rusije, Albanije, Indije, Meksika, Argentine.

Iako je broj nezaposlenih u Crnoj Gori krajem aprila bio preko 36.000, dovoljan da podmiri sve potrebe za radnom snagom, podsticaji za nezaposlene da rade sezonski se nijesu bitno promijenili u odnosu na prethodnu godinu.

Posebno za mlade, Hrvatska je atraktivnija za sezonske poslove u odnosu na Crnu Goru. U 2023. godini u Hrvatskoj je izdato 1.488 dozvola za boravak i rad crnogorskim državljanima, a u prava dva mjeseca 2024. godine 194 dozvole, navodi Forbes Crna Gora.

U Hrvatskoj kuvari/ce zarađuju od 1.400 do 2.500 eura, pica i roštilj majstori zarađuju oko 1.500 eura, pomoćni radnici u kuhinji od 1.000 do 1.300 eura, sobarice 1.200 eura, a zarada konobara/ca kreće se od 1.000 eura plus bakšiš.

Većina oglasa na sajtu Zavoda za zapošljavanje Crne Gore nema u opisu visinu plate. Oglasi u kojima se zainteresovanima daje uvid u platu govore od tome da su one niže od onih u Hrvatskoj. Tako u oglasima Zavoda za zapošljavanje sobaricama se nude plate od 450 do 600 eura, kuvarima od  450, 950 i 1.200, šankerima 600, perač suđa 600, noćni recepcionar 600, pomoćni radnik u kuhinji 1.000, pomoćna kuvari/ica od 700 do 850, poslastičarka 700…

Prema podacima Monstata plate u turizmu u prvom kvartalu ove godine su iznosile 760 eura i niže su od prosječne na državnom nivou koja iznosi 821 euro. Državni službenici, na primjer, imaju veće prosječne plate od turističkih djelatnika iako crnogorska ekonomija zavisi od turizma. Prema podacima Centralne banke, prošla turistička sezona je bila rekordna, ostvaren je prihod od 1,5 milijardi eura. Ukupno učešće turizma u bruto domaćem proizvodu Crne Gore je najveće u Evropi, prošle godine je iznosilo 22 odsto. Zato, turistički poslenici i ističu da je turizam motor crnogorske privrede, koji generiše saobraćaj, trgovinu, poljopriivredu i ostale usluge.

Pored većih zarada, sezonci iz Crne Gore i regiona više idu u Hrvatsku jer tamo sezona duže traje, pa su često angažovani šest i više mjeseci. Tokom mjeseci kada se ne radi, u Hrvatskoj država ovim radnicima plaća dio plate da bi se oni i sljedeće sezone vratili. O ovoj ideji i uvođenju kategorije ,,stalni sezonski radnik“ u Zakonu o radu govoreno je i prethodne godine.

Iz Privredne komore Crne Gore su istakli da  bi se uvođenjem ove kategorije ublažio problem nedostatka sezonskih radnika, jer bi se nezaposlene osobe motivisale da se prekvalifikuju i imaju sigurno stalno sezonsko zaposlenje i primanja tokom cijele godine u skladu sa pozitivnim iskustvima zemalja EU. Prema tom konceptu rješenje je da sezonski radnik radi pola godine, dok bi dio plate preostalih šest mjeseci plaćala država. U prevodu imali bi osiguranje, sigurnost radnog mjesta, mogli nešto da planiraju, da dignu kredit…

Nade da će ovo rješenje zaživjeti tokom ove sezone izjalovile su se, a ministarka rada i socijalnog staranja Naida Nišić najavila je da bi ovaj model mogao biti spreman za uvođenje tek sljedeće godine. Slijede analize, promjene Zakona o radu i drugih zakona, pa dokle se stigne.

Nedavno je iz Odbora Udruženja za turizam i ugostiteljstvo Privredne komore (PKCG) navedeno da je i pored rekordnih prihoda, prethodne sezone zabilježen rast troškova u dijelu zarada, nedostatka radne snage i nabavke, zbog čega poslovni rezultati nijesu bili na očekivanom nivou, ali da su turistički poslenici, uprkos svemu, zadovoljni.

Poslodavci svake godine i pored hroničnog manjka radnika apostrofiraju troškove zarada. Česta su i čuđenja kako i zašto niko neće da radi iako su plate koje oni nude ,,astronomske”. Novina je da su, uprkos svemu, zadovoljni i svojim profitom.

Zbog nemanja snijega, zimske turističke sezone skoro da nije bilo. U prvih par mjeseci zabilježena je manja posjeta nego protekle godine. Iz Ministarstva turizma tvrde da je razlog tome i veći odlazak Rusa i Ukrajinaca iz Crne Gore.

Predsjednik Odbora Udruženja za turizam i ugostiteljstvo Privredne komore (PKCG) Ranko Jovović najavaljuje da bi predstojeća ljetnja turistička sezona, prema bukingu i rezervacijama hotelskih kapaciteta, trebalo da nadmaši prošlogodišnju. Optimistična očekivanja, prema njegovim riječima, potvrđuju saobraćajne gužve i izletničke ture u predsezoni, kao i dobar buking hotelskih kapaciteta i najave za glavnu sezonu. Ova predviđana je potvrdila i dobra posjećenost za prvomajske praznike.

Da bi preduprijedili rizike, kao i protekle godine kada su na primorju pred sezonu podigli cijene usluga za 15 odsto, rast cijena ponavlja se i ove godine. Zvanični podaci govore da je u prvom kvartalu ove godine u odnosu na isti period prošle u segmentu smještaja i ishrane rast cijena bio 13,5 odsto. Kako se sezona približava rast će biti veći.

 

Šta sezonci traže

Hrvatski mediji su nedavno izvjestili da je prema podacima prikupljenim istraživanjem koje je MojPosao sproveo na temu sezonskog zapošljavanja, u kojem je učestvovalo više od 500 ispitanika, tri četvrtine Hrvata (76 odsto) je barem jednom tokom svoje karijere radilo u sezoni.

Prema istraživanju, najveće prednosti sezonskog posla su sticanje novih znanja i vještina (68 odsto ispitanika), upoznavanje novih ljudi (61 odsto). Tek na trećem mjestu je plata, koja je po pravilu osjetno viša nego u slučaju cjelogodišnjeg zaposlenja (54 odsto). Tu su još boravak na moru (45 odsto) te zanimljivost i atraktivnost posla (44 odsto), a svega šest odsto ljudi smatra da sezonski posao nema prednosti.

Kad je riječ o plati u prosjeku, očekivana mjesečna neto plata za sezonski posao iznosi 1307 eura, što je šest odsto više u odnosu na prošlu godinu.

Očekivanja govore da konobari u prosjeku očekuju mjesečnu platu od 1.408 eura, kuvari bi za svoj rad htjeli minimalno 1.482 eura, sobari mjesečno u prosjeku očekuju minimalno 1.145 eura, recepcionari smatraju da bi za svoj rad trebalo da dobiju minimalno 1.259 eura, prodavci u prosjeku očekuju platu od 1.105 eura, skladištari u sezoni očekuju 1.050 eura, a pomoćni radnik u kuhinji očekuje 1.322 eura.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo