Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Kriminal i integracije

Objavljeno prije

na

Poslije britanskog Ekonomista, francuskog Monda u posljednjih desetak dana još je nekoliko velikih medija, sa Zapada, opširno pisalo o (ne)prilikama u Crnoj Gori, naročito o rasprostranjenoj korupciji i organizovanom kriminalu? Najčešće ime u tim napisima bilo je premijera Mila Đukanovića. Da li se to šalju nekakve poruke zvaničnoj Podgorici?

U najnovijem prilogu britanski javni servis Bi-Bi-Si (BBC) postavlja pitanje da li Crna Gora može da se oslobodi slike o sebi kao čvorišta kriminala.

Sveprisutan u analizi Stivena Hokslija je Milo Đukanović, jedini lider na području bivše Jugoslavije koji je i dalje na vlasti. BBC navodi Đukanovićevu izjavu da je Crna Gora došla do nezavisnosti po najvišim evropskim standardima i da je za vlast ,,glavni izazov sada vladavina prava i borba protiv korupcije i kriminala”.

Upravo u tome je i ,,glavna začkoljica”. BBC podsjeća kako Đukanovića kritičari optužuju da ima ,,vlastitu istoriju u organizovanom kriminalu”.

Crnogorska priča odražava, prema BBC, zagonetku sa kojom su zapadne demokratije suočene od pada komunizma u Evropi prije 20 godina. Dok su stari režimi nestajali, njihove korumpirane institucije koje nikome ne polažu račune su se okrenule kriminalu da prežive. Kriminalne bande su koristile strukture vlasti za trgovinu ženama, opojnim drogama i cigaretama, zarađujući milijarde dolara.

BBC piše kako je Đukanović priznao da je u vrijeme zapadnih sankcija 1990-tih njegova vlada dolazila do para iznajmljujući luke i aerodrome kao tranzitne stanice za promet cigaretama na crnom tržištu. Za razliku od mnogih zapadnih agencija za sprovođenje zakona, Đukanović to ne smatra organizovanim kriminalom, primijetio je Hoksli.

Podsjeća se i da je Đukanović bio pod optužbom u Italiji, kao i da je pomenut u građanskoj parnici koju su povodom organizovanog kriminala, deset zemlja EU pokrenule u Sjedinjenim Američkim Državama. No, BBC piše kako su se akcije protiv Đukanovića brzo istopile. Crna Gora se poslije nezavisnosti 2006. približila zapadnim demokratijama koje smatraju Đukanovića strateškim saveznikom.

BBC navodi uvjerenje sagovornika iz civilnog sektora da podrška Zapada Đukanoviću pomaže pretvaranju Crne Gore u čvorište organizovanog kriminala. SAD su, međutim, uvjerene da je bolje raditi sa vlastima, a ne protiv njih.„Naravno ne radi se o savršenoj demokratiji”, kazao je sada već bivši američki ambasador u Crnoj Gori Roderik Mur. ,,Treba obaviti još puno posla. Naš najveći prioritet u regionu u cjelini jeste uspostavljenje stabilnosti i u potpunosti vjerujem da Crnogorci razumiju koja su naša očekivanja”.

Zemljak ambasadora Mura, novinar Njujork tajmsa (NYT), Lanon Tomas mlađi ima znatno više rezervi. U nedavnom opširnom članku i on je detaljno pisao o nastojanjima crnogorskih vlasti da se oslobode imidža korupcije i dobiju ulazak u EU.

Tomas navodi kako nema spora da je Đukanovićeva vlada naklonjena investitorima. Porezi na poslovanje i prihode od devet odsto su među najnižima u Evropi. U nastojanju, pak, da prokrči put za ono što smatra ključnim turističkim projektom, marinom Porto Montenegro u Tivtu, parlament u Podgorici je smanjio porez na dodatu vrijednost (VAT) na sedam sa 17 odsto. No, takav potez je izazvao kritiku iz Evropske komisije u Briselu kao suzbijanje konkurenije. Takođe, i dalje je kontroverzan sporazum koji je zaključen 2005. sa ruskim oligarhom Olegom Deripaskom o prodaji Kombinata aluminijuma Podgorica (KAP). Deripaska je, takođe, jedan od manjinskih akcionara u Porto Montenegro.

Vladine pristalice kažu kako u današnjem konkurentskom svijetu, male države poput Crne Gore treba da učine sve da bi privukle strani kapital. Mnogi im, po NYT, odgovaraju „kako je Đukanovićevo haotično i vrtoglavo srljanje u trgovanje, u stvari odraz nepristojne mješavine biznisa i politike u Crnoj Gori, koje ukazuje na mogućnost korupcije i tajnovitih rabota.”

U prilog tome se navodi kako premijer Đukanović posjeduje 2,8 odsto akcija u drugoj po veličini crnogorskoj banci, Prvoj banci, dok njegov brat Aco posjeduje 46 odsto akcija. Prva banka je bila jedina u zemlji koja je zatražila vanredni zajam od Vlade i dobila 44 miliona eura kako bi bila spašena propasti 2008. Povrh toga, mnoge od njenih agresivnih kreditnih aktivnosti su dovođene u pitanje, ne samo od inostranih tijela za nadzor, već i crnogorske Centralne banke, naveo je NYT.

Tomas piše i da prema javno objavljenim podacima Đukanović ima platu od samo 1.256 eura mjesečno. No, kritičari odavno tvrde da premijer i poslanici nadoknađuju male plate mrežom poslovnih interesa. Tomas pominje da je Vlada u Podgorici pod kritikom zato što je dozvolila sumnjivim ličnostima poput Stanka Subotića, optuženog u domovini Srbiji za šverc cigareta tokom 1990-tih, da otvoreno posluju u Crnoj Gori. On takođe podsjeća da su optužbe za slična dela protiv Đukanovića pred sudom u Italiji povučene pošto je Crna Gora postala nezavisna, a premijer stekao diplomatski imunitet. U NYT se navodi i da je EK u svom izvještaju o Crnoj Gori za 2009, napisala kako „korupcija i dalje preovladava u mnogim područjima i nastavlja da bude ozbiljan problem.”

NYT konačno ocjenjuje i da Crna Gora, uprkos „crvenom tepihu” koji je podastrla bogatim strancima, nije lako mjesto za pravljenje para. Pored rizika uobičajenih za većinu nastajućih tržišnih privreda u Evropi, Crna Gora tjera investitore na dvoumljenje zbog svog malog tržišta i tijesno povezane „grupe insajdera.”

Tako je investicijska firma Trigranit, morala da odustane od projekta u Podgorici. Hotelijerska grupa For sizons je nedavno odustala od učešća u Porto Montenegro. Početkom avgusta je mađarska OTP banka morala sa 15 miliona eura da pokrije gubitke svoje ispostave CKB banke u Crnoj Gori.

NYT na kraju zaključuje da Đukanović tek treba da dokaže da je moguće u Crnoj Gori zaraditi novac na pošten način.

Sumnjive garancije

Vijest da će stranac koji želi da investira 500.000 eura u Crnu Goru dobiti njeno državljanstvo izazvala je na blogu novinske agencije Rojters posebnu pažnju stalnog blogera Feliksa Salmona, donedavnog slobodnog novinara. Razlog za Salmonovu radoznalost je informacija da će podnosioce zahtjeva u programu državljanstva podrobno provjeriti stranci, poput njujorške globalne kompanije za provjeru rizika Krol (Kroll). Krol je kompanija koja je bila ključna u omogućavanju piramidalne šeme istaknutog američkog finansijera, filantropa,i sponzora profesionalnih sportova Roberta Alelna Stenforda. On je predsjedavajući privatne Stenford finansijske grupe kompanija, a FBI ga je uhapsio u junu 2009. Prema Rojtersovom blogu, Krol je dozvolio Stenfordu da djeluje dok god je mogao. Salmon i njegove kolege tvrde da je Krol kompanija koja angažuje frilansere da budu špijuni jer ih smatraju nezavisnim i izvan sumnje. Rojtersovog blogera međutim zbunjuje zašto vlasti Crne Gore prave veliku predstavu od angažovanja Krola za provjeru potencijalnih državljana. To, po Salmonu, neće ubijediti nikoga da korupcija ne ophrvava Crnu Goru – naprotiv.

Sukob sa Krgovićem

Rojters je u nedavnoj analizi rizika u zemljama Zapadnog Balkana prenio da, prema nekim stručnjacima, u Crnoj Gori nesigurnost ulivaju stanje u bankama, mogućnost povlačenja Mila Đukanovića sa mjesta premijera i kritike da vlasti nisu uspjele da se izbore sa korupcijom i organizovanim kriminalom. U osvrtu na privredu, novinska agencija navodi da su crnogorske banke izloženije riziku od ostalih na Balkanu zato što su mnogi zajmovi koje su ranijih godina davale, bili vezani za nekretnine. Aktivnost sa nekretninama je praktično zamrznuta i, prema posljednjim podacima Centralne banke, samo 0,4 odsto firmi je moglo da sklopi nov zajmovne aranžmane. Ukazuje se i na na štrajkove u glavnom preduzećima, uključujući KAP. Posebno se skreće pažnja na spor izvršnih vlasti i predsjednika savjeta Centralne banke Ljubiše Krgovića koji je sklon sporazumu sa Međunarodnim monetarnim fondom (MMF). Navodi se da je Krgović kritikovao poslovanje Prve banke u kojoj premijerov brat Aco Đukanović ima većinski paket akcija, da je usvojen zakon kojim je Krgovićev mandat skraćen, o čemu treba da se izjasni Ustavni sud.

Milan BOŠKOVIĆ

Kriminal i integracije

Komentari

DRUŠTVO

KASNI PROSTORNO URBANISTIČKI PLAN OPŠTINE BUDVA: Moratorijum na gradnju ostaje do daljnjeg

Objavljeno prije

na

Objavio:

Na predlog tadašnjeg ministra Ratka Mitrovića za rukovodioca izrade PUP-a Budve određena je Marija Nikolić, prostorna planerka iz Nikšića. Rad na izradi plana počeo je u septembru nakon potpisivanja ugovora između bivše vlade i izabranog obrađivača. Osam mjeseci kasnije nema nikakvih prezentacija učinjenog niti naznaka roka do kojeg bi se PUP Opštine Budva mogao pojaviti na javni uvid pred građane

 

U Budvi je, u junu prošle godine, uveden moratorijum na izgradnju objekata na najatraktivnijem dijelu prostora budvanske rivijere, u zahvatu dva kontroverzna planska dokumenta, DUP Budva-centar i DUP Bečići. Zabrana gradnje u centralnom dijelu Budve, na potezu koji se prostire uz morsku obalu od Avale do Zavale, ograničenom Jadranskom magistralom, i na prostoru naselja Bečići, bila je sastavni dio Vladine Odluke o donošenju Prostorno urbanističkog plana Opštine (PUP), koja bi važila do njegovog stupanja na snagu. Vlada je tada odredila rok od 12 mjeseci za izradu PUP-a vodeće turističke opštine, odnosno jun 2022, kada bi moratorijum morao bio ukinut.

Međutim, od PUP-a, za sada, nema ništa. Prostorni plan nije urađen ni do nivoa nacrta spremnog za reviziju nadležnih službi u Ministarstvu ekologije, prostornog planiranja i urbanizma. Na predlog tadašnjeg ministra Ratka Mitrovića za rukovodioca izrade PUP-a Budve određena je Marija Nikolić, prostorni planer iz Nikšića. Istom odlukom Vlada je za rukovodioca i stručni tim utvrdila naknadu u iznosu od 150.000 eura.

Rad na izradi plana počeo je u septembru prošle godine nakon potpisivanja ugovora između Vlade i izabranog obrađivača. Osam mjeseci kasnije nema nikakvih prezentacija učinjenog niti naznaka roka do kojeg bi se PUP Opštine Budva mogao pojaviti na javni uvid pred građane. Izgleda da nije pogodan politički trenutak za tako nešto jer uslove izrade prati potpuna neizvjesnost. Od toga šta koja politička struja želi da postigne tako značajnim planskim dokumentom do haosa u sistemu planiranja u državi u kojoj se trenutno rade dva ključna planska dokumenta, Prostorni plan Crne Gore i Plan generalne regulacije (PGR).

Izradu prostornog plana za teritoriju bilo koje opštine određuju podaci i smjernice iz navednih planova kojih nema i ne zna se kada će biti završeni. Izrada Prostornog plana CG do 2040. bila je na listi prioriteta prethodnih pa tako i ove, nove vlade. Postoji i dilema oko nastavka izrade Plana generalne regulacije koja je stopirana na samom početku, u fazi analize postojećeg stanja.

U oblasti planiranja prostora u Crnoj Gori vlada potpuna konfuzija. U resornom ministarstvu se govorilo o izmjeni važećeg Zakona o planiranju prostora i gradnji objekata, usvojenog tokom mandata ministra Pavla Radulovića.

Njegov nasljednik, ministar Mitrović inicirao je izmjene tog zakona, ali posao nije završen. Nova ministarka Ana Novaković Đurović u svojim javnim nastupima daje natuknice oko promjena zatečenog planskog okvira po kome za teritoriju Crne Gore postoje samo dva planska dokumenta, krovni Prostorni plan CG i PGR. Nova vlada, po običaju, znači i novi koncept sistema planiranja. Planovi su do tada na čekanju.

Proces pripreme Prostornog plana Opštine Budva zapao je u vakuum promjena vlasti na nivou države i Opštine. Obrađivač očigledno čeka nova uputstva i neke druge smjernice od ministarke Novaković Đurović. Dosadašnja praksa je pokazala da svaki ministar sprovodi svoju viziju politike planiranja i uređenja prostora. Za definisanje rješenja nacrta PUP-a Budva potreban je novi politički dogovor.

U prethodnom periodu, tokom višegodišnje vladavine Demokratske partije socijalista prostor Budve devastiran je pretjeranom urbanizacijom, prekomjernim planiranim i izgrađenim kapacitetima. Cilj koji se želi postići izradom prostornog plana za područje cijele Opštine, bio je smanjenje ukupne izgrađenosti. PUP je generalno morao nešto da popravi u Budvi, da riješi sve nastale probleme, da odredi lokacije opšte namjene za izgradnju objekata od javnog značaja i objekata infrastrukture, koji su u Budvi zanemareni.

Pauza u gradnji objekata za preizgrađenu Budvu svakako je dobrodošla. Ona ne odgovara investitorima ali ni lokalnoj vlasti čiji predstavnici upozoravaju na ekonomske gubitke koje Opština trpi zbog zabrane gradnje. Ondašnji premijer Zdravko Krivokapić kazao je da procijenjena šteta za Opštinu, za godinu dana trajanja moratorijuma tokom kojeg neće moći naplatiti komunalije, iznosi oko četiri miliona eura. Opštinari ističu da je šteta daleko veća i da se mjeri desetinama miliona eura izgubljenih ne samo od komunalija nego i drugih, pridruženih privrednih i uslužnih aktivnosti koje prate građevinarstvo.

Kašnjenje PUP-a blokira izradu lokalnih planova detaljne razrade na teritoriji Opštine. Odredbom čl. 218 Zakona o planiranju prostora propisano je da se državni i lokalni planski dokumenti predviđeni prethodnim zakonom mogu izrađivati I mijenjati do donošenja plana Generalne regulacije. Odlukom o izradi PUP-a, svi lokalni planovi čija je izrada ili promjena započela, stopirani su do usvajanja strateškog plana Opštine.

Značajan dio teritorije Opštine ili nema planove ili je njihova izrada obustavljena.

Detaljnim urbanističkim planom nije pokriveno naselje Sveti Stefan. Naručen i izrađen DUP Sveti Stefan nikada nije usvojen. Nadomak elitnog istoimenog hotela godinama cvjeta bespravna gradnja, što nikoga mnogo ne zabrinjava.

Urbanistički planovi nisu donijeti za dio Jaza, Buljarice, za naselje Bijeli Do u Budvi. Obustavljen je postupak izrade Lokalne studije lokacije Lučice kod Petrovca, Urbanističkog projekta „Bijeli Rt – Galija”, izmjena i dopuna DUP-a brda Spas, izmjena i dopuna Urbanističkog projekta „Turistički kompleks Zavala”, DUP-a Pržno-Kamenovo, za dio „Kamenovo-Vrijesno”.  Sve je, kao i budvanska vlast, na čekanju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru. Procjene se vrše na osnovu uspostavljanja letova niskoplatežnih kompanija. Govori se uopšteno o bukingu, rezervacijama, interesovanjima, očekivanjima dolazaka sa tržišta zapadnoevropskih zemalja, Izraela, Saudijske Arabije… Ali pravih ugovora i sigurnog tržišta Crna Gora nema.

Goste iz Rusije i Ukrajine zamijeniće oni iz zemalja okruženja. Među njima su najbrojniji turisti iz Srbije. Za očekivati je da će broj turista i sa ovog tržišta biti manji nego lani, jer se za njih otvaraju i druge turističke destinacije koje su u ljeto 2021. bile nedostupne zbog kovid uslova.

Početak turističke sezone Budva je simbolično obilježila turističkim manifestacijama, karnevalom i koncertima, koje su u dane prvomajskih praznika privukle veliki broj posjetilaca. U Budvi trenutno boravi oko 15.000 turista, što je nešto više u odnosu na isti datum prošle godine. Međutim, u Turističkoj organizaciji Budve ističu da su ostvareni prihodi manji nego u maju 2019, godini koja se u gotovo svemu uzima kao reper koji valja dostići.

Budva je, neuobičajeno za ovo vrijeme u godini, puna stranaca, koji nisu turisti. Na ulicama, u trgovinama i restoranima prisutan je veći broj Ukrajinaca i Rusa koji su sa porodicama izbjegli iz ratom zahvaćenog područja. Oni nisu turisti u punom smislu, ne plaćaju boravišnu taksu, jer su prijavili boravak duži od tri mjeseca.

U Budvi boravi oko 3.580 državljana Ukrajine. Oni najčešće iznajmljuju luksuzne kuće po atraktivnim budvanskim selima ili veće stanove i apartmane, na duži period. Uživaju specijalni status privremeno zaštićenih lica, koji im omogućava boravak i do godinu dana. Oko 300 Ukrajinaca ostvarilo je takav status, dok na rješenje čeka još oko 1.000 njihovih zahtjeva.

Za izbjeglice iz Ukrajine u narednim danima biće organizovana berza za zapošljavanje, na Jadranskom sajmu u Budvi. Biće u prilici da nađu posao u ugostiteljstvu i hotelijerstvu, kako bi im se situacija donekle olakšala.

Istovremeno, prema podacima Turističke organizacije, u Budvi trenutno boravi oko 2.500 državljana Ruske federacije.

Najave dolazaka gostiju u budvanske hotele i privatan smještaj za mjesec jun, na nivou su od prošle godine. Ima dosta rezervacija na čekanju, koje će se realizovati u zavisnosti od međunarodne političke situacije. U julu i avgustu, kada svi idu na odmore, biće svi kapaciteti popunjeni. Vlasnici kuća i stanova na rivijeri napraviće gužvu kao privid uspješnosti sezone, koja toliko i potraje.

Goste ovoga ljeta čekaju neprijatna iznenađenja u vidu drastičnog povećanja cijena hrane i pića u budvanskim restoranima i kafićima.

Iz Udruženja ugostitelja Budve najavili su povećanje cijena od 10 do 30 odsto, obrazlažući takvu odluku porastom cijena osnovnih životnih namirnica. Doći će i do povećanja cijena apartmana i soba u privatnom smještaju čiji vlasnici sve teže nalaze potrebne radnike za njihovo održavanje.

Krajnji ishod nastupajuće turističke sezone potpuna je nepoznanica ne samo za direktne učesnike u turističkom privređivanju, hotelijere, ugostitelje i vlasnike privatnog smještaja, nego i za turističke eksperte. Svi nešto čekaju, nadaju se i šire optimizam bez realnog pokrića.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Več zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Novi pokušaj je bio kada su poslanici koalicije Crno na bijelo, DPS, SD, SDP, BS i dvije albanske liste inicirali krajem januara izmjene tog Zakona, kako bi se izbori u 14 opština i gradskoj opštini Golubovci održali u jednom danu. Poslanici su početkom februara usvojili te izmjene, ali ga je Đukanović nekoliko dana kasnije vratio Skupštini na ponovno odlučivanje sa obrazloženjem da je neustavan. Skupština nije ponovo usvojila taj zakon.

Dok je visoka politika trgovala sa izborima, u opštinama u kojima su izbori bili zakazani za jun neke partije su predale izborne liste. Sada je ostala nedoumica da li će oni koji nijesu predali izborne liste moći učestvovati na oktobarskim izborima. Predsjednik skupštine građanske liste Bokeški forum (BF) iz Tivta Branislav Matijević je komentarišući za Vijesti odluku Skupštine o odlaganju izbora, kazao da je gaženjem svih zakonskih normi, državni parlament uspio da obesmisli instituciju vladavine prava i potpuno obesmisli izborni proces.

O kakvom se galimatijasu i vođenju računa samo o partijskim interesima radi, ranije je objasnila programskog direktora CDT-a Milena Gvozdenović. ,,Zvuči gotovo nevjerovatno, ali predlozi partija o ovom pitanju su tekli sljedećim tokom: prvo su se svi saglasili da to treba uraditi kroz promjenu Zakona o izboru odbornika i poslanika, što zaista jeste jedini ispravan put. Onda se, pred izbore na Cetinju, dio partija tadašnje vlasti dosjetio da to uradi na nezakonit način kroz promjene Zakona o lokalnoj samoupravi. Onda su oni koji su se tome žestoko protivili u slučaju Cetinja, bili za to u slučaju Berana, a oni koji su to zagovarali u slučaju Cetinja bili protiv toga u slučaju Berana. Nakon toga je predsjednik države vratio na ponovno odlučivanje zakon za koji je glasala njegova partija…”

Iz dijela nevladinog sektora odavno upozoravaju da je jedini zakonit način da se ovo pitanje zakonito rješi izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika. To je za političare teži put, kojim oni nikad ne idu, jer je za izmjene tog zakona potrebna dvotrećinaska podrška poslanika.

Zbog svega navedenog Centar za demokratsku tranziciju (CDT) je podnio inicijativu Ustavnom sudu za ocjenu ustavnosti izmjena Zakona o lokalnoj samoupravi koje se tiču odgađanja lokalnih izbora. ,,Mali” je problem što je Ustavni sud u svojevrsnoj blokadi zbog manjka sudija.

,,Ovaj način djelovanja Predsjednika i Skupštine Crne Gore dovodi do opasnog presedana tj. nezakonitog odlaganja izbora bez valjanog razloga, koji dalje može da znači da svaka parlamentarna većina, kojoj to bude politički interes, može odlagati lokalne izbore onako kako joj se prohtije”, saopštili su iz CDT-a.

Ništa novo, kao i do sad – što se tiče prohtjeva vladajuće većine.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo