Ekomedika je prvi put regiosnovna 28. januara 2010. Dva mjeseca kasnije firma bez ikakvog poslovnog iskustva, u partnerstvu sa kompanijom OMP Eco iz Torina, prijavila se na tender za petnastogosdišnji posao prerade medicinskog otpada u Crnoj Gori. I dobila ga. Ko stoji iza?
Ministarstvo zdravlja, na čelu sa Miodragom Radunovićem, godinu nakon što je raspisalo međunarodni tender (poziv objavljen 01. 04. 2010), polovinom 2011. godine potpisalo je ugovor sa italijansko-crnogorskim konzorcijumom, koji će narednih 15 godina (toliko traje koncesija), izgraditi do sedam postrojenja za medicinski otpad širom Crne Gore (investitor dužan da uloži 2.9 miliona: postrojenja, nabavka opreme, edukacija kadra…). Tenderom je predviđeno, nije potpuno realizovano (vidi boks), da do kraja 2011. godine investitor izgradi i osposobi dva postrojenja – u Beranama i Podgorici.
Kako u našoj državi, a to je konstatovano i detaljnim Planom upravljanja otpadom 2008-2012, nema odgovarajućeg tretmana za medicinski otpad, očigledno je da je riječ, ne samo o unosnom, već, još važnije – o monopolskom poslu. Prema okončanom tenderu Ministarstva zdravlja, investitor će za svaki prerađeni kilogram opasnog medicinskog otpada, po sistemu „zagađivač plaća”, u skladu sa Zakonom o upravljanju čvrstim otpadom (član 72) ili centralizovano preko Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore (direktor Kenan Hrapović), dobijati do dva eura. Fakturisanje će se vršiti mjesečno. To je rudnik novca.
Prema podacima dostupnim u tenderskoj dokumentaciji najveći proizvođač medicinskog otpada je Klinički centar koji proizvodi 722 tone medicinskog otpada od čega 182 tone opasnog medicinskog otpada. Ukupna količina opasnog medicinskog otpada na nivou države je – 654 tone godišnje. Pomnoženo sa dva to je 1.308.000 eura godišnje. Uz to, po riječima ljudi iz Ministarstva zdravlja, obaveza koncesionara će biti i da prihvati godišnje povećanje količine medicinskog otpada i do tri puta. U tom slučaju – 3.924.000 eura. Siguran novac, bez borbe na tržištu.
Nijesu samo datumi registracije, raspisivanja i dobijanja tendera – sumnjivi povodom Ekomedike. Osnivač firme, čija je izvršna direktorka i ovlašćena zastupnica Ilda Koljenović iz Podgorice (rođena 1985), je preduzeće IMO – RENT D.O.O iz Slovenije. Pun naziv: IMO-RENT Inženiring in konsalting Murska Sobota d.o.o. (inžinjering i konsalting). Ta se firma ne bavi preradom medicinskog otpada, već, kako stoji u opisu, posredovanjem u prodaji raznih proizvoda ( ,,nespecializirano posredništvo pri prodaji raznovrstnih izdelkov”).
Među brojnim podacima o kompaniji, naročito pada u oči rubrika ,,število zaposlenih”, tj. ,,broj zaposlenih”, gdje stoji da preduzeće ima jednog uposlenog radnika!
Osnivač IMO-RENT-a je Stane Polanič. Polanič je, ujedno, direktor slovenačke korporacije Intering Holding D.O.O. (sjedište: Bleiweisova cesta 30, SI-1000, Ljubljana) koja okuplja nekoliko kompanija: za građevinarstvo – SGP Pomgrad, IMO-REAL i HPV Hungary KFT; za poljoprivredu – Panvita grupacija; za trgovinu – Regal GH i HAKL.
Jedan od najprestižnijih projekata Holdinga, piše u brošuri firme, je izgradnja poslovne zgrade za izdavanje u Podgorici – Europoint. Ta inveticija je vrijedna šest miliona eura. Moderni, stakleni, višespratni objekat, koji se prostire na površini od 8.700m2, nalazi se na prestižnoj lokaciji, u blizini Hotela Podgorica.
Investitor Europointa je firma Proinvest, čija je djelatnost iznajmljivanje vlastitih ili iznajmljenih nekretnina i upravljanje njima. (Nek se zna: izvođač sistema suve gradnje na objektu je firma Atena Bohor D.O.O, čiji je ovlašćeni zastupnik Milovan Bajović, tast ministra spoljnih poslova Igora Lukšića, a jedan od dvojice vlasnika Lukšićev šura Predrag Bajović.)
Prema spisku privrednih subjekata, osnivač Proinvesta, osim pomenute slovenačke firme Intering Holding (vlasnički udio 50 odsto) je i crnogorska firma Industiaimport – Industriaimpex A.D. Podgorica (do 2007. godine bila 100 – procentni vlasnik), koja posjeduje drugu polovinu vlasničkog udjela. Predsjednik odbora direktora Industiaimport – Industriaimpex A.D. je Beranac Janko Radunović, koji je, ujedno, i izvršni direktor i ovlašćeni zastupnik Proinvesta.
Radunović i Polanič partneri su, indirektno, i u firmo Regal GH D.O.O, tačnije u njenoj podružnici u Crnoj Gori RGH-I D.O.O., koja je preko pomenute majke firme, dio Polaničevog Holdinga. RGH-I D.O.O bavi se nabavkom robe za duty-free šopove na graničnim prelazima u okviru aerodroma Podgorica i Tivat. Ta firma, koja se bavi nespecijalizovanom trgovinom na veliko, ima tri osnivača: Regal GH D.O.O (vlasnički udio 60 odsto), Industiaimport – Industriaimpex A.D Podgorica (30 odsto ) i Sreten Đikanović (10 odsto). Đikanović je predsjednik odbora direktora crnogorske firme Farmegra, koja se bavi trgovinom na veliko farmaceutskim proizvodima, i poslovni partner Janka Radunovića u Industiaimport – Industriaimpex.
Janko Radunović, takođe, stoji iza firme Farmegra D.O.O. Ona je po obimu posla, jedna od tri najzastupljenije kompanije (prema upućenim izvorima Monitora – jedna od malog broja privilegovanih) na tržištu ljekova Crne Gore, koje nadgleda ministar Miodrag Radunović. Janko Radunović član je odbora direktora i jedan od osnivača (lično 10 odsto, preko Industiaimport – Industriaimpex 80 odsto). On je, zajedno sa Đikanovićem, veza Ekomdike sa zdravstvom.
Upoređivanjem papira iz registra privrednih subjekata vidi se da i Proinvest Janka Radunovića, i Ekomedika, imaju identičnu i adresu sjedišta i adresu primanja pošte: Podgorica, Bulevar Svetog Petra Cetinjskog 1A/VII. Na toj adresi nalazi se Europoint. Međutim, na ulazu zgrade na spisku firmi koje koriste prostorije biznis centra, nema imena Ekomedika. Na pitanje novinara Monitora, portir je odgovorio da se Ekomedika nalazi na sedmom spratu u prostorijama koje koristi Industiaimport – Industriaimpex sa svojim slovenačkim, partnerskim firmama.
Šta se krije iza Ekomedike (na internetu nema sajt) slikovitio govori sljedeća scena: nakon što je novinar Monitora, tokom istraživanja, putem e-maila, uputio pitanja izvršnoj direktorici firme, Ildi Koljenović, ona je, uz odgovore, dodala: ,,Propratna dokumentacija će biti dostavljena na adresu redakcije.” To se i dogodilo. Na vrata našeg lista ušao je kurir sa dokumentacijom, i, na pitanje novinara ,,od koga je pošiljka”, odgovorio: ,,Od Sretena Đikanovića”. Zvanično – Đikanović nema direktne veze sa tom firmom.
Na koncu, imajući u vidu da se iza Ekomedike pojavljuje ime Janka Radunovića, ministrovog prezimenjaka i zemljaka (obojica su iz Berana), jasnija je odluka ministra Radunovića da monopolski posao dodijeli ovoj firmi.
A, ne, recimo, kompaniji Bondtech corporation. Ta firma, nakon što joj je ponuda odbačena na tenderu, uložila je prigovor, koji je odbijen od strane komisije Ministarstva. Rješenje o odbijanju prigovora potvrdila je i Komisija za koncesije Vlade. Bondtech corporation je pokrenula upravni spor. Upravni sud odbija žalbu. Ministarstvo je bilo jasno: ,,Konzorcijum Ekomedika-OMPeco jedini je ispunio uslove.”
Više Monitorovih izvora tvrde da su dvije renomirane svjestke firme iz oblasti prerade medicinskog otpada, koje su bile zaintresovane za tender Ministarstva zdravlja, odustale. Zbog toga što su shvatile da je tender namjenski pravljen za firme koje će ga i dobiti.
Kakav tender takvi rezultati
Zapaženu ulogu u priči imao je još jedan Beranac, Nebojša Todorović. Njega je ministar Radunović doveo u kabinet, za svog pomoćnika (Monitorovi izvori tvrde da je on ministrova desna ruka za delikatne poslove) nedugo pošto je počeo svoj prvi mandat (evo mu teče treći).
Todorović je bio koordinator radne grupe za izradu Nacionalne strategije upravljanja medicinskim otpadom usvojene 2008. godine, da bi posljednjih nekoliko godina, ispred Ministarstva, bio zadužen za tender, te javnost informisao o dinamici posla u vezi sa medicinskim otpadom.
Prvo nas je sredinom 2011. godine obavijestio da će prve dvije instalacije, kako je predviđeno tenderom, biti u 2011. Marta 2012. kazao je da će se medicinski otpad prvi put u Crnoj Gori obrađivati najkasnije do ljeta. Kašnjenje je objašnjavao administrativnim preprekama i uvjeravao nas da će planirano postrojenje u Beranama biti osposobljeno u toku ljeta, te da će nakon toga i KCCG imati isti tretman.
Tokom pomenutog ljeta, u medijima se pojavila informacija, ne o početku prerade medicinskog otpada u Beraname, već upozorenje iz tog grada da se u kontejnerima ispred Opšte bolnice Berene, odnosno Doma zdravlja, ponovo odlaže medicinski otpad koji nakon toga Komunalno preduzeće deponuje na neuređeno odlagalište Vasove vode.
Lani, u septembru, ministar zdravlja je obećao da će u Beranama ubrzo biti riješen problem medicinskog otpada. ,,Zgrada je pri kraju, vrijednosti nekih 50.000 eura i očekujem da konvertor u Beranama za efikasno rješavanje medicinskog otpada bude gotov oko 15. novembra.”
Sredinom decembra iz Ministarstva zdravlja saopštili su da je objekat u Beranama završen i da se čeka instalacija opre¬me. Pomoćnik ministra Todorović, sada, za naš list kaže da je nakon dobijanja svih neophodnih dozvola koncesionar počeo sa sakupljanjem, transportom i obradom medicinskog otpada u izgrađenom objektu u okviru Opšte bolnice Berane. ,,Izgradnja postrojenja u okviru Kliničkog centra Crne Gore je u završnoj fazi. Očekujemo instaliranje, sertifikaciju i puštanje u rad.” Očekujemo godinama.
Kompetnetni i senizitivni
„Naš osnivač i član konzorcijuma su renomirane i referentne firme iz EU (Italija i Slovenija) i vrlo senzibilne na sva neosnovana negativna pisanja i komentare. Nije neuobičajeno da veliki sistemi kakav je Intering holding u čijem sistemu posluje kompanija Imo-Rent, osnivaju posebne firme za obavljanje pojedinih djelatnosti, tzv. projektne firme. Kao osnivači i članovi konzorcijuma na njih prenose sve svoje reference i kvalifikacije”, kaže se u odgovoru koji su Monitoru dostavili iz firme Ekomedika. „Napominjemo da je postupak koji je predmet vašeg interesovanja prošao sve žalbene postupke uključujući i Upravni sud Crne Gore. Zbog tih okolnosti i spore administracije početak realizacije ovog projekta je kasnio čitavu godinu. Ovom prilikom u potpunosti odbacujemo sve insinuacije koje se vrlo tendeciozno očitavaju u vašim pitanjima, da se radi o bilo kakvom „namještanju, monopolu” i slično.” I Ministarstvo zdravlja i Ekomedika u odgovorima Monitoru ignorisali su pitanje o činjenici da slovenačka firma, osnivač Ekomedike, ima samo jednog zaposlenog.
Marko MILAČIĆ
DRUŠTVO3 sedmice
DRUŠTVO4 sedmice
INTERVJU3 sedmice
FOKUS4 sedmice
Izdvojeno4 sedmice
FELJTON4 sedmice
SVIJET4 sedmice
INTERVJU4 sedmice