Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Otanjila kasa

Objavljeno prije

na

Već dvije godine Manastir Ostrog, za koji se vjeruje da donosi najveće prihode Srpskoj pravoslavnoj crkvi (SPC) u Crnoj Gori, nema igumana. Mjesto je upražnjeno nakon što je vikarni episkop dioklijski Jovan (Purić) u maju 2011. izabran za episkopa u Nišu, a nadležna Mitropolija crnogorsko-primorska (MCP) nije objavila ko ga nasljeđuje.

Kontrola prihoda ovog svetilišta možda nije samo predmet polemika u crnogorskoj javnosti. MCP je u obavezi da godišnje Patrijaršiji uplaćuje razrez, tzv. crkveni doprinos ili porez. Manastir Ostrog ima u ovdašnjim bankama najmanje dva žiro-računa, nezavisno od MCP-a.

Dio poslova sa hodočasnicima obavlja se preko Odigitrije, firme MCP-a, u čijoj je upavi, pored Amfilohija (Radovića), još uvijek i episkop Jovan. Vjeruje se kako Jovan nije mogao preuzeti nišku eparhiju bez prijedloga i-ili izričite saglasnosti Irineja (Gavrilovića), koji je bio njen episkop do izbora za patrijarha.

Finansije su za MCP goruće pitanje. Iz nekih medija bliskih MCP-u su objavili da „jedva obezbeđuju novac za plate sveštenicima” (Večernje novosti, 20. februar). Predstavnik Eparhije budimljansko-nikšićke (EBN) je 12. aprila u razgovoru sa ministrom za ljudska i manjinska prava Suadom Numanovićem istakao „problem regulisanja penzijskog osiguranja za sveštenike”.

Sličnih problema nije bilo od 25. maja 2007. do 22. januara 2010, kada je Amfilohije (Radović) bio zamjenik patrijarha i predsjedavajući Sv. Sinoda. Kontrolisao je kase Patrijaršije i Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke, najbogatije eparhije SPC-a, koja ukupnom crkvenom budžetu doprinosi razrezom sa 13 odsto. Amfilohije je 2011. deklarisao da je budžet njegove eparije 2-2,5 miliona eura.

U tom periodu je počela i multimilionska investicija izgradnje Sabornog hrama u Baru, sa pozlaćenim krstovima i drugim ornamentima grandomanije. Za drugu krupnu investiciju „papiri” tek što su bili sređeni: stambeno-poslovni kompleks MCP-a, praktično u centru Podgorice, sa pet spratova, prizemljem, međuspratom, dvije garaže – bruto površina 9.921 kvadrata – dobio je građevinsku dozvolu još 23. marta 2011, ali izgradnja nije počela.

Prilike su se, dakle, promijenile: Amfilohije je u sukobu sa srpskim vlastima, ali i sabraćom iz „srbijanskog” episkopata, uključujući i Irineja. Pokušao je da autoritet povrati razgorijevajući vatru oko Kosova a Njegoša progura za svetitelja – i kao nikad dotad naišao na odbijanje. Možda tek sada shvata težinu, prošle godine izrečenih, upozorenja sabrata Irineja (Bulovića), episkopa bačkog. Povodom Amfilohijevih predosjećanja da će mu smanjiti dotacije iz Srbije, poručio mu je da „ne živi u državi o čijim institucijama iznosi krtičke primedbe”.

Koliko srpskih sveštenika u Crnoj Gori bi moglo da trpi zbog recesije crkvenog budžeta koju je izazvao Amfilohije? Nije poznat njihov tačan broj, ali nema sumnje da je predimenzioniran.

U saopštenju MUP-a Crne Gore iz juna 2011, koje je u jednom segmentu zasnovano na podacima Fonda zdravstva, 320 osoba je prijavljeno kao sveštenici i članovi njihovih porodica, monasi i monahinje SPC-a. Iz EBN-a su objavili kako imaju 80 sveštenika, što bi značilo da MCP ima vjerovatno oko 200, dok je ostatak u eparhijama iz Trebinja i Prijepolja koje takođe posjeduju parohije, crkve i manastire u Crnoj Gori.

Glasovi nezadovoljstva sveštenstva MCP-a u Amfilohijevom mandatu se nijesu čuli, što nikako ne znači da ih nema. Ali, unutrašnji kritičari strahuju od glasnosti, jer ih čeka golgota suđenja kroz Eparhijski sud, kojim predsjedava Amfilohije, dok je crkveni tužilac njegova desna ruka, protojerej Velibor Džomić, nosilac titule stavrofora sa pravom da preko mantije nosi natprsni krst i crveni pojas, sve za desetak godina svešteničkog staža – bez svršene bogoslovije ili Teološkog fakulteta.

Jedna od tema koja se u MCP šapatom kritikuje je – crkveni nepotizam. Amfilohijev rođeni brat, jerej Rade Radović, ima solidnu parohiju u Kolašinu, dok je protojerej Arsenije Radović, bratanac mitropolita crnogorsko-primorskog, paroh u Budvi.

Upravo u Budvi MCP raspolaže potencijalno glavnim finansijskim resursom – zemljištem. U toj opštinije je najveći zemljoposjednik. Na njenoj parceli su planom bile ucrtane dvije jednospratne zgrade, ali je sada od opštinskog Sekretarijata za prostorno planiranje zatražila da se revizijom izvrši povećanje za tri sprata i da se objekti definišu – kao hotelski.

Zakon o pravnom položaju vjerskih zajednica propisuje da vjerske organizacije ne mogu da se bave djelatnostima od opšteg i posebnog društvenog značaja niti da osnivaju tijela za takvu djelatnost. MPC niti je registrovana po tom zakonu, a već ima jedan hotel u Budvi – Podostrog.

Kroz sudski postupak, MCP će od SO Budva naplatiti 1,5 milion eura zbog neisplaćenih naknada za izuzimanje njene parcele prilikom gradnje saobraćajnice.

U zatvorenom krugu mućki oko privatizacije hotela Avala, državna Budvanska rivijera je prije desetak godina poravnanjem isplatila MCP 628.174 njemačkih maraka (Ugovor br. Rs. 700/00, Osnovni sud u Kotoru).

Finansijeri

U javno dostupnim evidencijama nema preciznih podataka s koliko novca Vlada Srbije finansira MCP i EBN. Amfilohije je kazao da je Ministarstvo vjera Srbije, gdje su obje ove eparhije registrovane kao pravna lica, „finansijski pomagalo” (TV Atlas, 22. jun 2012). Ministarstvo je u međuvremenu ukinuto, a poslove finansiranja je preuzela Kancelarija za odnose sa crkvama i vjerskim zajednicama. Njen budžet je 801.668.000 dinara, ili 7,01 milion eura, od čega 85 odsto za SPC.

No, država Srbija, kroz druge stavke, finansira SPC neuporedivo većim sumama. SPC je, između 2008. i 2011. dobila oko 20 miliona eura namijenjenih „neprofitnom sektoru”. Doplatom poštanskih markica za izgradnju Hrama Sv. Save u Beogradu je prikupljeno preko pet miliona eura; deklarisani troškovi za završetak radova su 40 miliona. Za obnovu Hilandara je dosad utrošeno 11,5 miliona. AP Vojvodina, gradovi i opštine iz svojih budžeta finansiraju SPC; Niš je za izgradnju tamošnje crkve u ovoj godini opredijelio protivvrijednost od 450.000 eura. Najmanje 13 miliona eura SPC je samo 2006. i 2007. dobila kroz Nacionalni investicioni program. Skrivene donacije, kroz sumu poreza koju SPC ne plati na prihode od izdavanja objekata u zakup ili trgovinski promet, takođe su milionske. Vlada Srbije sa 170 eura mjesečno plaća stopu doprinosa za osiguranje svakog sveštenika, te posebnim programima finansira vjeronauku u školama. Tu su i donacije velikih državnih kompanija; na primjer, Saobraćajni institut CIP sada sa dva miliona eura rekonstruiše vilu patrjarha na Dedinju. Afere su orijentiri o iznosima koji se obrću: navodne pronevjere u slučajevima Vilovski, Žikić i Popović te poreske kazne episkopa srednjoevropskog Konstantina – ukupno iznose oko 2,5 miliona eura, itd.

Prema neslužbenim podacima Kancelarije za odnose sa crkvama i vjerskim zajednicama, srpske eparhije u Crnoj Gori, BiH i Hrvatskoj, iz njenog budžeta dobijaju po trećinu od ukupno 1,33 milion eura, dok je Bogoslovija na Cetinju posebna stavka (Večernje novosti, 5. novembar 2012).

Interesantno je obrazloženje Kancelarije, tačnije Vlade Srbije, za finansiranje MCP i EBN. U njenom Informatoru o radu za jun 2013, bez pominjanja bilo kakve misije jevanđelizacije, piše da srpsko „sveštenstvo i monaštvo ima presudnu ulogu u očuvanju nacionalnog identiteta u državama nastalim iz prethodne Jugoslavije”.

„Društveni položaj i materijalno stanje srpskog sveštenstva u Crnoj Gori određeni su snažnom ideološkom distancom države prema Crkvi, odbijanjem zahteva da se veronauka vrati u državne škole, ili prikrivenom ili otvorenom saradnjom sa grupom koja je osnovala kanonski nepriznatu Crnogorsku pravoslavnu crkvu” (Informator, str. 26).

Direktor Kancelarije je Mileta Radojević, član Socijalističke partije Srbije (SPS) iz Lazarevca. On je, nakon što je 11. maja mitropolit crnogorsko-primorski u Beogradu na mitingu održao jektenije za upokojenje srpske vlade i parlamenta, organizovao „ručak pomirenja” za Amfilohija i premijera i predsjednika SPS-a Ivicu Dačića (Politika, 31. maj).

Radojević je sjedio u Eparhijskom savetu Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke kada je, mijenjajući patrijarha Pavla (Stojčevića), Amfilohije bio i njen administrator. Iz eparhijske i patrijaršijske kase tada je nestalo oko milion eura, zbog čega je uhapšen i nedavno optužen blagajnik Srbislav Žikić.

Na Amfilohijev poziv, Radojević je 6-8. aprila o.g. posjetio MCP. Protoneimar izgradnje Hrama u Podgorici, Momčilo Stanojević, informisao ga je, piše na sajtu Komisije, da za završetak radova nedostaje 330.000 eura. To je značajno manje od 480.000, koje je Stanojević, u Amfilohijevom prisustvu, 27. juna saopštio novinarima. Stanojević je 1990-ih bio SPS gradonačelnik Đakovice i poslanik. Nadgledao je 2005. radove na „limenoj crkvi” koja je transportovana na vrh Rumije, a 2009. je sklopio sa suprugom Miroslava Miškovića ugovor o zakupu zemljišta MCP-a na Luštici za 590.000 eura.

I EBN, odnosno episkop Joanikije (Mićović), pokušava da bude u tijesnoj vezi sa Kancelarijom. Radojević je 11-13. maja o.g. posjetio EBN, kojom prilikom je „istakao da eparhija i srpski narod u Crnoj Gori mogu da računaju na pomoć Srbije”.

Vladimir JOVANOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLICIJSKA AKCIJA U LUCI BAR: Borba protiv kriminala ili predstava

Objavljeno prije

na

Objavio:

Procesa zbog šverca cigareta, za  koji je prethodna vlast decenijama optuživana da se odvijao pod njihovim pokroviteljstvom, u Crnoj Gori  nije bilo. Procesi koji su pokrenuti van zemlje, arhivirani su. Ako institucionalnu borbu sa švercom cigareta nova vlast bude vodila poput  ovosedmične akcije u Luci Bar, načekaćemo se i na istinu o današnjim putevima šverca cigareta

 

Policija je ove sedmice  za crnogorsku javnost izvela, po svemu sudeći, još jednu predstavu za javnost. Specijalci Sektora za borbu protiv kriminala ušli su u Luku Bar, tražeći dokaze o milionskom švercu cigareta.

Očekivano ili ne, cigarete su pronašli, ali kako je zvanično saopšteno, za sada, ne i dokaze da je riječ o robi koja je bila namijenjena krijumčarenju . Kako je objašnjeno, riječ je o dugom procesu i tek treba da bude utvrđeno da li se u konkretnom slučaju može govoriti kao o švercu cigaretama.

To što su specijalci pretraživali magacine, dovelo je do održavanja prve sjednice Biroa za operativnu koordinaciju bezbjednosnih službi kojom je predsjedavao vicepremijer Dritan Abazović.

,,Na prvoj sjednici BOK-a dogovorene su aktivnosti i strategija rada svih bezbjednosnih službi u Crnoj Gori, koje će prioritetno biti usmjerene protiv rada organizovanih kriminalnih grupa i njihovih
povezanih aktivnosti. Nijedna kriminalna grupa u Crnoj Gori neće i ne može biti jača od države, a bezbjednosne službe će kroz pojačan operativni rad i saradnju sa međunarodnim institucijama preduzti sve aktivnosti na inteziviranju i konkretizovanju te borbe”, navodi se u saopštenju, izdatom nakon sjednice. Saopštenje je izdato sa sve naslovom –  „Održana sjednica BOK-a: Kreće rat protiv organizovanog kriminala, šverca cigara“. Oni koji su akciju posmatrali, doduše,  zaista su mogli i pomisliti da je krenuo rat, jer su magacine „napali“ specijalci sa dugim cijevima.

Na sjednici su bili i direktor Agencije za nacionalnu bezbjednost Dejan Vukšić i direktor
Uprave policije Zoran Brđanin, čije kontrolno saslušanje je upravo zbog šverca cigareta, tražio lider Pokreta za promjene Nebojša Medojević. On je krajem maja tvrdio da je u 15 dana iz carinskog skladišta iz slobodne zone Bar izašlo od 80 do 100 kontejnera švercovanih cigareta. On je iznio optužbe da je u taj posao ,,ušla” garnitura bliska premijeru Zdravku Krivokapiću.

,,Vukšić je bio pod mjerama ANB-a kao advokat kavačkog klana. Nije obezbijeđena saglasnost Skupštine za njegov izbor. Premijer vrlo direktno krši ustavni poredak, ugoražava ustavnu-civilizacijsku kategoriju, a to je civilna kontrola, građanska kontrola vojske i službi bezbjednosti”, kaže  Medojević.

Premijer Krivokapić je za tvrdnje Medojevića ranije rekao da su laž.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 18. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SVETI STEFAN U NEVOLJAMA: Radnicima prijete otkazima

Objavljeno prije

na

Objavio:

Možda se najgori scenario izbjegne u poslednjem trenutku. Predsjednik Mjesne zajednice Vlado Mitrović kazao je da zakupac nema smetnji da obavlja svoju djelatnost i da će se u MZ založiti da ne dođe do ugrožavanja poslovanja na način kako je organizovano do sada. To smatraju gestom dobre volje i dokazom da nisu protiv investitora

 

Nakon prve godine rada elitnih crnogorskih hotela pod imenom Aman Sveti Stefan, u maju 2014. godine, u tekstu američkog portala USA Today, naslovljenom „Za 1 posto iznad najboljih evropskih hotela“ Hotel Sveti Stefan našao se na listi 10 najboljih hotela u Evropi. Sa ekskluzivnom ponudom za „Jet set turiste“ Aman Sveti Stefan opisan je kao „igralište za ultra bogate u centru crnogorskog dijela jadranske obale“.

Sedam godina kasnije, uoči turističke sezone 2021. Aman resort, hotelski operater u projektu  višedecenijskog zakupa hotela Miločer i Sveti Stefan, najavljuje zatvaranje hotela i odlazak iz Crne Gore. Razlozi neočekivanog poteza Amana navodno su, nemogućnost da svojim gostima obezbijedi ekskluzivnost i mir, ugodan odmor daleko od očiju javnosti, nakon što mještani okolnih naselja, traže pristup manjem dijelu plaža kojima zakupac gazduje.

Zatvaranje hotela makar i na jednu turističku sezonu, najprije su na svojoj koži osjetili zaposleni radnici prema kojima se poslodavac, kompanija Adriatic properties, u vlasništvu grčkog biznismena Petrosa Statisa, ponio na krajnje ponižavajući i nehuman način. Oni koji su do juče opsluživali super bogate goste najpoznatijeg hotelskog brenda na svijetu, Aman resorta, ostavljeni su na cjedilu u jednom trenu. U toku jednog sata, koliko je 17. aprila trajao sastanak sa izvršnim direktorom firme, Goranom Bencunom, radnicima su saopšteni uslovi pod kojima mogu da odu iz firme ili da ostanu.

Usmeno im je saopšteno da su od tog dana na odmoru, da mogu da traže posao negdje drugo zbog čega se „Aman neće ljutiti“, da uzmu otpremnine ili prihvate nove uslove rada za ostanak u firmi.

Kompanija Adriatic properties zapošljava ukupno 100 radnika, od kojih jedan broj radi u administraciji, drugi u ugostiteljstvu, treću grupu čine sezonci. Na udaru su se našla 43 radnika iz ugostiteljstva, na poslovima kuvara, poslastičara, konobara, sobarica, koji imaju ugovore o stalnom zaposlenju i u hotelima Svetog Stefana rade dugi niz godina. Oni su dio grupe od 220 zaposlenih u HTP Budvanska rivijera i HTP Miločer, koje je zakupac preuzeo nakon zaključenja ugovora o zakupu. Najveći broj njih uzeli su tada povoljne otpremnine i napustili firmu.

Radnici navode podatak da za 14 godina trajanja zakupa Adriatic properties nije primio nijednog novog radnika u stalni radni odnos. Primali su samo sezonce sa kojima zaključuju ugovore o djelu i to najčešće na rok od dva mjeseca.

Priču oko zatvaranja hotela Sveti Stefan i Miločer zakupac koristi da se oslobodi ugostitelja preuzetih 2007. pod uslovima suprotnim Zakonu o radu. Njima su ponuđene otpremnine čiji je iznos u rasponu od 8-15.000 eura, koje mnogima nisu pirhvatljive, posebno radnicima sa dužim radnim stažom.

„Jako je ružno od Amana i njegovih predstavnika da nam kažu ko bude našao posao da se oni neće ljutiti. Mi možemo uvijek da nađemo posao, ovo su vrlo kvalitetni ljudi, oni su proveli svoj radni vijek na pozicijama koje su ovdje vrlo zahtjevne i pružili svoj maksimum. Ostavili su dio života i postali dio ovog hotela i da im neko sada na najgori mogući način kaže da treba da idu“, kazao je Bogdan Krsmanović, predsjednik sindiklane organizacije Adriatic properties.

„Ove godine smo imali odlične najave, spremali smo se za sezonu a doživjeli smo ovo. To što poslodavac ne može da obezbijedi gostima privatnost i da nađe kompromis sa mještanima, nije naš problem. Mi tražimo da nas neko podrži i zaštiti naša prava dok se problem ne prevaziđe“, poručuje Krsmanović

Radnicima su ponuđene tri mogućnosti za produžetak radnog odnosa.

„Da čistimo, radimo na plaži ili da održavamo bašte uz smanjenje plate za 50 odsto. Mi smo bašte jednom već prošli, prije 15 godina kada je Aman preuzeo Sveti Stefan. Mi smo njih lijepo dočekali, radili smo sve vrste poslova bez ikakvih rješenja. Bili smo i mlađi 15 godina i imali entuzijazam zbog dolaska poznatog hotelskog brenda, a oni nam sada vraćaju đonom. Ovakvu ponudu sada ne prihvatamo. Za rad u bašti, šumi ili na plaži dobijali bismo 350 eura mjesečno. Među nama ima i visoko obrazovanog i stručnog kadra, ugostitelja koji svoj posao rade decenijama, pa je ova ponuda za nas ponižavajuća“, ističu zaposleni.

Radnici Svetog Stefana prepušteni su sami sebi. Žalili su se inspekcijskim organima, ali nisu dobili nikakve odgovore. Obratili su se predsjedniku države, premijeru, ministrima…

„Neko bi u ovoj državi trebao da se nama pozabavi. Mi samo želimo da radimo i ostanemo na svom radnom mjestu. Mi smo ovdje svoji na svome, radili smo kod Adriatic propertiesa na više radnih mjesta, nismo odbijali poslove… Hotele možemo otvoriti za 5 dana… pitamo se šta će biti sljedeće godine, hoće li raditi bez nas i zapošljavati druge“, rezignirano govore novinarima.

Ovo je epilog priče o „ugovoru stoljeća“ o „povratku starog sjaja Svetog Stefana“ o dolasku grčkih milionera i Amana. Sa jedne strane investicije u stotinama miliona eura, poznati brend i super bogata klijentela a sa druge surova realnost u kojoj se nalaze zaposleni. Lice i naličje  Statisovog „najljepšeg mjesta na svijetu“.

Ljepotu turističkog mjesta, hotela, parkova i plaža ne čine samo nesporne prirodne ljepote, nego i odnos poslodavca prema zaposlenima. Kako ultra bogati mogu uživati u ponudi koja počiva na nezadovoljstvu i eksploataciji zaposlenih, na neuvažavanju društvene zajednice sa granica rajskog odmarališta.

Možda se najgori scenario izbjegne u poslednjem trenutku. Predstavnici MZ Sveti Stefan i JP Morsko dobro iznijeli su svoje viđenje nastale situacije ministrima ekonomskog razvoja i ekologije, Jakovu Milatoviću i Ratku Mitroviću na sastanku održanom u Ministarstvu ekologije i prostornog planiranja.

Oni su istakli kako nisu smetnja poslovanju zakupca, kompanijama Adriatic properties i Aman, koje nisu pokazale spremnost da riješe probleme na koje mještani ukazuju godinama. Zbog nedostatka dijaloga suočili su se sa izolovanim incidentima, kako je ocijenjeno uklanjanje ograda na Kraljičinoj plaži.

Predsjednik Mjesne zajednice Vlado Mitrović kazao je da zakupac nema smetnji da obavlja svoju djelatnost i da će se članovi MZ založiti da ne dođe do ugrožavanja poslovanja na način kako je organizovano do sada. To smatraju gestom dobre volje i dokazom da nisu protiv investitora.

Što bi trebalo da znači da odustaju od svojih zahtjeva za korišćenje djelova plaža Svetog Stefana.

Sastancima u Vladi nisu prisustvovali predstavnici zakupca Adriatic propertiesa i menadžmenta Aman resorta.

Da li će Aman prihvatiti ponudu i povući odluku o zatvaranju hotela Sveti Stefan i Miločer, znaće se uskoro.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

U TOKU DEVASTACIJA MAREZE: Žrtva opet zaštićeno područje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ogroman nasip od šuta i drugog građevinskog otpada zjapi nasred jednog od rijetkih zaštićenih područja kojima se glavni grad Crne Gore može pohvaliti. Insitucije, po ko zna koji put, rade ono što znaju najbolje – prebacuju odgovornost s jednih na druge

 

Ko ovih dana iz pravca Danilovgrada, glavnim nikšićkim putem krene ka Podgorici, na samom prilazu Marezi, sa lijeve strane, svjedočiće – masakru nad prirodom. Ogroman nasip od šuta i drugog građevinskog otpada zjapi nasred jednog od rijetkih zaštićenih područja kojima se glavni grad Crne Gore može pohvaliti. Opet, isplivava na vidjelo nemar nadležnih – putnu infrastrukturu razvijaju na uštrb životne sredine, prebacujući pri tom odgovornost s jednih na druge.

U julu prošle godine otpočeli su radovi na izgradnji dijela glavnog puta za Nikšić – od Podgorice do Danilovgrada. Vrijednost izgradnje 15 kilometara dugog bulevara je 24 miliona eura, a rok za izgradnju je dvije godine. Izvođač radova je podgorička firma Bemaks, poznata po tome da, nekako, dobije svaki ,,veliki posao”. Nelegalna deponija građevinskog otpada, vidljiva u blizini Mareze, posljedica je tih radova.

Mareza, inače glavno podgoričko vodoizvorište, kao ekološki nedjeljiva cjelina Parka prirode Dolina rijeke Zete, zaštićena je 2019. godine, kada je, na osnovu Studije zaštite i uspostavljanja zaštićenog prirodnog dobra dolina rijeke Zete, odlučeno da se dolina te rijeke proglasi za park prirode. Da je biodiverzitet Zete neprocjenjiv, pokazala su istraživanja u kojima je učestovalo 19 stručnjaka. Utvrđeno je da su glavni uzročnici ugrožavanja flore i faune tog područja: urbanizacija, neracionalna eksploatacija drveća i građevinskih materijala, požari, hemijski zagađivači i deponije.

,,Mareza i Lužnica su nakon izglasavanja u lokalnim parlamentima Danilovgrada i Podgorice, nakon što su prošle skupštinske odbore i uz punu podršku gradonačelnika Glavnog grada Ivana Vukovića i predsjednice Opštine Danilovgrad Zorice Kovačević, ušle u Park prirode Dolina rijeke Zete, kao jedna od najvrednijih cjelina. Plavne livade Mareze i Lužnice su stavljene u II zonu sa aktivnim režimom zaštite, gdje se mogu izvoditi samo intervencije u cilju restauracije, revitalizacije i ukupnog unaprijeđenja zaštićenog područja“, ističe Darko Saveljić, ornitolog i jedan od autora pomenute studije.

Prema njegovim riječima, studija zaštite je prepoznala proširenje puta od Podgorice do Danilovgrada kao važnu stavku razvoja zajednice, i jasno navela da nema prepreka realizaciji te investicije. ,,No, u II zoni zaštite izvođač radova je masakrirao plavne livade koje su od posebnog interesa, kako za Crnu Goru, tako i na nivou Evropske unije (EU), suprotno studiji zaštite i dokumentima vezanim za samu investiciju. Glavni grad je bio dužan da brine o teritoriji kojom upravlja, uključujući i zaštićena područja, zbog javnog dobra i interesa“, kaže Saveljić i napominje da je, prilikom procjene uticaja na životnu sredinu ove investicije, striktno navedeno da je, zbog biodiverziteta i ekskluzivnosti područja, zabranjeno odlaganje i deponovanje šuta na navedenim područjima.

Iz Glavnog grada demantuju da snose odgovornost zbog stanja u ovom dijelu Mareze. ,,Investitor nije Glavni grad, već Uprava za saobraćaj, koja je sada u nadležnosti Ministarstva kapitalnih investicija, pa je stoga, kao nosilac projekta, odgovorna da prilikom izgradnje implementira mjere koje su definisane Elaboratom procjene uticaja na životnu sredinu, na koji je data saglasnost. Ispunjenje tih mjera kontroliše Ekološka inspekcija koja je u nadležnosti Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma”.

Kako su još kazali iz resora gradonačelnika Ivana Vukovića, nadležnim državnim organima ukazali su na problem. ,,U aprilu ove godine naša Agencija za upravljanje zaštićenim područjima Podgorice je uputila dopis Upravi za inspekcijske poslove, odnosno Ekološkoj inspekciji. Tom prilikom iskazali smo zabrinutost zbog stanja na lokalitetu i zatražili preduzimanje mjera, u skladu sa nadležnostima. Nemamo odgovor na to zašto nadležni državni organi nijesu reagovali na naš dopis“.

Iz Ekološke inspekcije za Monitor pak kažu da su odradili inspekcijski nadzor, kao i da je Uprava za saobraćaj pribavila građevinsku dozvolu u martu prošle godine od tadašnjeg Ministarstva održivog razvoja i turizma. ,,Konstatovali smo u prethodnom mjesecu da je u neposrednoj blizini gradilišta uspostavljeno skladištenje zemlje i kamena (materijala iz iskopa), koji su stvoreni u toku izvođenja radova, na zemljištu u privatnom vlasništvu koje obuhvata park prirode. U toku inspekcijskog nadzora, prisutni predstavnik izvođača radova tvrdio je da je u pitanju materijal koji je iskopan na dijelu gradilišta koji je u zoni parka prirode, da nije bilo miješanja sa bilo kojim drugim materijalom, te da je dio područja, koje je od strane inspekcije prepoznato kao sporno, zapravo gradilište, a da će privremeno skladišteni materijal biti upotrijebljen u daljem izvođenju radova“, navode.

Od izvođača radova, napominju, zatražene su i informacije koje bi identifikovale vlasnike parcela, ugovorni odnos sa njima, kao i eventualno postojanje drugih skladišta materijala iz iskopa. Tvrde i da će, nakon što dobiju odgovore na ta pitanja, preduzeti dalje mjere shodno ovlašćenjima.

Iz kompanije Bemaks Monitoru su kazali da sva nasipanja materijalom vrše ,,isključivo iz iskopa, uz pisanu saglasnost vlasnika zemljišta“. ,,U dogovoru sa vlasnicima zemljišta na kraju radova u obavezi smo da parcelu koja se nasipa uredimo kako bi vlasnicima bilo omogućeno korišćenje iste. Naša obaveza, kao izvođača radova, jeste da po završetku svih radova na bulevaru gradilište očistimo i vratimo u prvobitno stanje“, kaže  Jovana Vuksanović, koordinatorka Bemaksa za niskogradnju. Ona je pozvala da se toj kompaniji, ukoliko je napravila bilo kakav propust, ukaže na njega ,,te će ga otkloniti“.

Zona Parka prirode Dolina rijeke Zete gdje se izvode radovi je, kako još kažu iz Ekološke inspekcije, već duže vrijeme, znatno prije uspostavljanja tog statusa, pod negativnim uticajem zbog sličnih razloga. Zbog čega se onda do sada čekalo sa reakcijom – nije poznato.

Iz tog odsjeka Uprave za inspekcijske poslove nadležnost ponovo usmjeravaju na Glavni grad. ,,Parkom prirode, shodno odluci o njegovom proglašenju, upravljaće privredno društvo koje će osnovati opštine Danilovgrad i Podgorica, a do njegovog osnivanja za upravljača je određen organ lokalne uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine u tim opštinama“.

Monitor se obratio i Ministarstvu ekologije, prostornog planiranja i urbanizma, no i odatle su odgovornost prebacili na Glavni grad: ,,Upravljanje građevinskim otpadom je u nadležnosti jedinica lokalne samouprave (opština) tako da pitanja treba adresirati tom organu”, navodi se u odgovoru.

Iz Glavnog grada smatraju da se radi o ,,organizovanoj hajci” usmjerenoj ka toj instituciji: ,,Kako od nekih politički motivisanih pojedinaca, tako i onih nevladinih organizacija za koje želimo da vjerujemo da nijesu time vođene”.

,,Evropska banka za rekonstrukciju i razvoj, vrlo vjerovatno, obustaviće finansiranje izgradnje puta zbog ugrožavanja zaštićenog područja. Nastaviće da ga finansira kad se šut odatle izmjesti. Stotine hiljada kubika nasutog materijala neko mora da izmjesti od nečijih para“, upozorava Saveljić.

Da državne insitucije funkcionišu kako treba, neko bi, shodno Zakonu o zaštiti prirode, bio kažnjen sa 40 hiljada eura jer zatvara oči na devastaciju u zaštićenom području Mareze. No, s obzirom na to da se i dalje bave prebacivanjem odgovornosti, implementacija zakona i zaštita prirode Crne Gore još uvijek su daleko.

Andrea JELIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo