Povežite se sa nama

OKO NAS

OSAM DECENIJA ULCINJSKE SOLANE: Jubilej bez berbe

Objavljeno prije

na

Da li će Solana opstati nakon što se već 11 godina u njoj sprovodi koncept ,,umirućeg holdinga”. Jedna po jedna važna funkcija te kompanije sistematski odumire da na kraju ne bi ostalo ništa, osim zemljište, koje bi trenutni vlasnici firme rado prodali. Oni ne žele ni da razmišljaju o budućnosti radnika i Ulcinja, još manje o staništima i koridorima ptica, a najmanje o tradiciji solarstva na ovom području.

Teško je zaista nabrajati šta se sve u tom periodu nije dešavalo da bi najstarije preduzeće u Ulcinju došlo na sami rub opstanka. U tome se i uspjelo uz svesrdnu podršku crnogorske vlade i nezavisnog pravosuđa.

Poslanik Socijalističke narodne partije Aleksandar Damjanović kaže da se u ovom slučaju radi o udruženom poduhvatu. ,,Nije neka šteta što Vlada odmara ovih vrelih avgustovskih dana, ali je šteta da Solana ne radi u danima kada je trebalo da stvara profit i to zbog udruženog poduhvata Vlade, stečajnog suda i Elektroprivrede Crne Gore”, kaže Damjanović.

On tvrdi da EPCG nije ispoštovala ni zaključke koje je prije mjesec dana o Solani donijela Skupština Crne Gore. Naime, crnogorski parlament je jednoglasno pozvao EPCG da ,,u najkraćem mogućem roku” uključi električnu energiju tom preduzeću kako bi se mogla ispumpati slatka voda, tj. kišnica sa bazena Solane i u njih upumpati morska voda. Prije svega da bi se očuvali bazeni i ekološka ravnoteža na tom prostoru veličine 15,2 miliona metara kvadratnih, u zaleđu Velike plaže. Usporedbe radi treba istaći da je dug za struju Solane iznosio tek 20.800 eura, dok je vrijednost te kompanije na jubilarnom 10. tenderu za prodaju procjenjena na 190 miliona eura!?

Sličan scenario je primijenjen i u slučaju Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera, koja je 2004. godine oćerana u stečaj zbog duga prema EPCG od 231 hiljadu eura. Iako je nakon toga veliki dio te kompanije prodat, Rivijera je pretekla i danas uspješno posluje. Naravno, da oni koji imaju viziju i dar pronicljivosti znaju da će se isto desiti i u slučaju Solane. Jer, duboki su njezini korijeni, a priroda je uvijek jača od raznih vrsta štetočina. Tu je i Evropska komisija koja pažljivo prati čitavu ovu blamažu.

Konačnu tačku na ove opskurne pokušaje preprodaje nacionalnog bogatstva uz veliki profit trebalo bi da stavi Prostorno-urbanistički plan opštine Ulcinj, čije se usvajanje očekuje krajem ove ili početkom naredne godine. Nacrtom tog dokumenta predviđeno je da Solana ostane fabrika soli i zelena oaza Ulcinja sa aspekta bogatstva ornitofaunom koje može dodatno prihodovati od naučnog, edukativnog, SPA turizma, biciklizma, šetnje i trčanja u prirodi i svih drugih ekološki prihvatljivih vidova turizma. Još ako se prihvati sugestija ekologa i ornitologa da i bazeni za kristalizaciju slanih kristala uđu u zaštićeno područje, onda za budućnost jedine crnogorske fabrike soli ne treba brinuti.

No, dvije javne rasprave pokazale su da se mora biti oprezan do kraja. Jer, ista rješenja su bila u Nacrtu Prostornog plana države iz 2007. godine, da bi u Prijedlogu tog dokumenta područje Solane i okoline prema rijeci Bojani (a koje je bilo u rangu spomenika prirode) naprasno postalo gradsko-građevinsko. Nakon snažnog pritiska civilnog sektora i medija, Skupština Crne Gore je u ljeto 2011. godine poništila tu odluku u dijelu koja se odnosila na Solanu. S obzirom na to da Prostorni plan Ulcinja radi Vlada Crne Gore, doza opreznosti je uvijek nužna kada su u pitanju prijedlozi krajnjih rješenja za taj prostor. Naročito zato što obrađivači Plana konstatuju da ,,Solana ne bi bila održiva ni da se proda sva proizvedena so”!?

Valjda zato je Vlada premijera Mila Đukanovića davno otpisala solare: Crna Gora so uvozi sa sjevera Afrike, iz Ukrajine, Tuzle… Računaju, izgleda, da je, pošto nije profitabilno da se proizvodi čista i zdrava ulcinjska so, bolje da se bogati uvozni lobi. Nevjerovatno zaista: sve besplatno (i voda i sunce i vjetar), ali je proizvodnja ulcinjskog bijelog zlata neodrživa!

Da su možda odgledali kratkometražni film Močvare u plamenu, koji su realizovali Centar za zaštitu i proučavanje ptica i Agencija za zaštitu životne sredine, mogli bi se na primjeru Sečoveljske solane u Sloveniji uvjeriti kako pravilno upravljanje ovakvim područjem i zaštitom ptica daje bogate plodove za državu u cjelini.

Možda bi tada pokazali više osjećaja za preostalih 49 solara koji su od 1. juna ove godine ostali bez posla. Red je podsjetiti da je prije dvije i po decenije u Solani bilo deset puta više zapošljenih. Mnogi su nakon divovske borbe u proteklih 11 godina poklekli, a konačno i oni koji su ih vodili kada su počeli slušati savjete pohlepnih političara. Onih koji ne saosjećaju sa ljudskom patnjom i koji ne znaju da su i ljudske suze i znoj i krv – slani!

Samo tri puta bez kristala

Zbog decenijskog napora da se uništi Solana kao privredni subjekt logično je što ove godine nema berbe soli, koja je, inače, uvijek počinjala sredinom avgusta. A slani kristali nijesu u Ulcinju prikupljani samo još dva puta u proteklih 80 godina: prvi put 1944. godine, u vrijeme Drugog svjetskog rata, i 1968. godine, zato što je na tom prostoru u periodu od 17. do 21. avgusta palo 444 mm kiše.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

INVESTICIONI BUM I ARHITEKTONSKO NASLJEĐE KOLAŠINA: Bajka ili cirkus

Objavljeno prije

na

Objavio:

U naseljima sa jednospratnim kućama niču petospratni hoteli ili stambene zgrade. Nadležni uvjeravaju da će novogradnjom biti poštovana arhitektonska originalnost grada. Iskustva iz minulih decenija upozoravaju

 

„Samo nek se gradi“, tako bi se mogli sažeti komentari većine predstavnika kolašinske vlasti na drugi invensticioni bum u toj varoši. Istovremeno, prosječan Kolašinac neće propustiti priliku da se pohvali arhitektonskom osobenošću i očuvanošću centra grada. No, da li će intenzivna gradnja biti u stanju da osluškuje i prati posebnosti tog mjesta, njegove potrebe, nasljeđe i originalnost, za sada nije izvjesno.

Za manje od godinu, u naseljima sa porodičnim kućama započeto je ili završeno nekoliko višespratnica sa stanovima ili turističkih objekata. Gradi se i u najužem centru. Računajući i objekte koji su u planu i za koje su izdate sve potrebne dozvole, uskoro će ih biti desetak. Riječ je objektima koji, prema dokumentaciji, prate prirodne i arhitektonske karakteristike Kolašina. Na terenu se, međutim, može zaključiti da  nije tako.

U knjizi Kulturno nasljeđe Kolašina, istoričarke umjetnosti Draginje Kujović, piše da su vrijednost tog grada, u urbanističkom smislu, skladne i lijepe cjeline kuća. Arhitektura varoši, piše ona, spoj je je tradicionalnih graditeljskih stilova, nekih konstruktivnih elementa islamske arhitekture, uticaja mediteranske graditeljske škole, ali i autohtonog graditeljskog moračkog i rovačkog iskustva. „Tom sintezom stvarao se stambeni prostor, ujednačenog likovnog izraza u strukturi, volumenu i odnosu mase… Prisustvo stroge simetrije i proporcionalnosti, u odnosu na površinu, znak je uticaja akademizma“, napisala je Kujović.

Mnogi od tako napravljenih objekata i sada krase centar grada. Nekoliko njih je na parcelama na kojima uskoro treba da počne gradnja hotela visoke kategorije.

Arhitekte i oni koji su se bavili estetikom i značajem kolašinskog arhitektonskog nasljeđa nijesu željeli da za Monitor komentarišu posljedice intenzivne gradnje na taj dio kulturnog nasljeđa. Boje se, objašnjavaju, da će biti pogrešno shvaćeni. Nezvanično, upozoravaju da bi lokalna uprava i država trebalo da nastoji da varoš bude, prije svega, raj za Kolašince, a tek potom za investitore.

Pozorišni reditelj Zoran Rakočević za Monitor kaže da sa velikom oprezom nadležni treba da se odnose prema namjerama investitora. Kolašin, tvrdi on, zajedničkim naporima može postati bajka, „ali mnogo lakše može se pretvoriti u kvaziurbanistički cirkus, kakvih u okruženju na fali“.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NAKON RJEŠENJA IMOVINSKOG STATUSA ULCINJSKOG DRAGULJA: Njemci spremni da preuzmu solanu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Njemačka država, vlada i institucije, kao i nevladine organizacije i eksperti su godinama bili neposredno uključeni u proces zaštite ulcinjske Solane svjesni njenog značaja u evropskim okvirima. Sada su spremni da pomognu u revitalizaciji tog devastiranog prostora

 

Nedavnu odluku Savjeta za privatizaciju Vlade Crne Gore da je zemljište Solane u Ulcinju državno vlasništvo odmah su pozdravili iz Ambasade Njemačke u Podgorici. „Ovo predstavlja važan korak za ispunjenje završnih mjerila poglavlja u oblasti životne sredine u procesu pristupanja Evropskoj uniji”, kazao je ambasador dr Robert Veber.

Samo nekoliko dana kasnije Vijesti su objavile da bi Crna Gora i Njemačka uskoro mogle da zaključe ugovor o unapređenju poslovne saradnje u oblasti održivosti prirodnih potencijala, koji bi bio usko vezan za ulcinjsku Solanu i ticao se ulaganja u obnovu proizvodnje soli i očuvanja ekonomskog rizorta.

„Njemački eksperti, kao što je bio znameniti biolog dr Martin Šnajder Jakobi, i organizacije civilnog društva, kakva je Euronatur, su nas faktički učili o značaju i vrijednostima koje Solana ima za cijeli Mediteran i Evropu. Stalno su isticali da ukoliko se ne sačuva Solana, neće biti sačuvana ni ornitološka slika Evrope. Navodili su i da turisti iz Evrope idu čak do Afrike da posmatraju flamingose, a da ih mi ovdje imamo pred nosom“, kaže za Monitor profesor njemačkog jezika iz Ulcinja i poznati turistički radnik Ismet Karamanaga.

To je, smatra, jedan od ključnih razloga što su se posebno od 2015. godine ambasadori EU u Crnoj Gori, predvođeni tadašnjom ambasadorkom SR Njemačke Gudrun Elizabet Štajnaker, snažno angažovali u zaštiti ovog dragulja. Ona je bila u gotovo dnevnoj komunikaciji sa lokalnim zvaničnicima u Ulcinju kao i u tadašnjoj vladi, te vršila pritisak da se ne donese odluka kojom bi se zemljište na Solani predalo tajkunima.

Evropska komisija je u godišnjem izvještaju o napretku od 2015. godine redovno  ukazivala na probleme Solane i tražila njihovo rješavanje. Uz podršku EU izrađena je 2017. godine Studija zaštite Ulcinjske solane, na čijem je čelu bio direktor Parka prirode Solana Sečovlje i poznati ornitolog iz Slovenije Andrej Sovinc.

Samo je odlučan pritisak iz Evrope natjerao tadašnju crnogorsku vlast i njoj podređenu ulcinjsku da pokrene proceduru i proglasi Solanu zaštićenim područjem odnosno Parkom prirode, te da Ministarstvo održivog razvoja i turizma kandiduje u julu 2019. godine Solanu za Ramsar područje. Dva mjeseca kasnije, ona je dospjela na listu močvara od svjetskog značaja.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

rema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

U Kolašinu i Mojkovcu su nedavno podijelili sredstva namijenjena za podršku ženskom preduzetništvu. Pravo da konkurišu, sa najviše dva biznis plana, imale su, pored preduzetnica i nezaposlene žene. U Kolašinu su prednost dali biznis planovima koji podstiču ekonomski razvoj, te unapređuju razvoj voćarstva, povrtlarstva, stočarstva… Mojkovčanke su mogle da konkurišu još i sa poslovnim idejama koje podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizma, sporta i kulture…

Tokom prošle godine sredstva iz fonda namijenjenog ženskom preduzetništvu iskoristile su samo četiri Kolašinke. Tako je bilo i ove godine. Njihovi biznis planovi lani podržani su iznosima od 1.000 do 3.000 eura, a odnosili su se na zanatske usluge, unapređivanje proizvodnje sira, izradu suvenira i pekarske proizvode. Ove godine najviše je projekata koji se odnose na poljoprivredu.

Po škrtosti u podršci sugrađankama preduzetnicama prednjače u pljevaljskoj lokalnoj upravi. Od oko 15 miliona ovogodišnjih planiranih rashoda samo 8.000 eura biće potrošeno u tu svrhu.

Kako su Monitoru kazali u nadležnom sekretarijatu, još 10.000 eura predviđeno je „uopšte za preduzetništvo“. Žene, tvrde oni, mogu konkurisati i za ta sredstva.

Prema rezultatima konkursa, uočljivo je da se žene na  sjeveru,  uglavnom,  opredjeljuju za oblast poljoprivrede, a rjeđe za neku drugu privrednu granu. Takođe, i da je tradicionalno mali broj onih koje konkurišu.

„Sve Kolašinke koje su ove godine konkurisale dobile su podršku. Nažalost, to je mali broj, svega četiri. Voljeli bismo da ih je više i nadamo se da će uskoro u budžetu biti i više novca, pa da će podrška biti značajnija. Ipak korisnice tih sredstava i sada su zadovoljne. Prije svega zbog toga jer je, kako objašnjavaju, uvažen njihov trud“, kažu u kolašinskoj Opštini.

Ista je situacija i u susjednom Mojkovcu. Sva četiri podržana projekta odnose se na poljoprivredu, proizvodnju mlijeka i povrtarstvo.  Razloga za to je,  kažu nadležni, više. Kako objašnjavaju u lokalnoj upravi, riječ je o preduzetnicama koje su već počele svoj posao. Zbog toga su konkurisale samo one kojima je novac bio potreban za unapređivanje i kupovanje dodatne opreme.

„Pošto Mojkovac ima veliki, a još neiskorišteni potencijal za turizam, rado bismo naredne godine vidjeli biznis ideje koje se odnose na tu oblast. Takođe, i na neke druge privredne grane. Bili bismo srećni i da je više žena konkurisalo. Ipak, trenutno stanje je dobro, u smislu da smo mogli veće iznose opredijeliti za sufinansiranje projekta“, kažu u mojkovačkom Sekretarijatu za finansije.

Prema onome što su krajem prošle godine saopštili iz PK CG, odluke žena da se upuste u preduzetničke vode i dalje značajno koči tradicionalni način razmišljanja. Žene se, prema statističkim podacima, najčešće opredjeljuju za „sitnije“ biznis ideje kojima dopunjavaju kućni budžet.

U PKCG iznose stav da je podrška ženskom preduzetništvu u našoj državi, na institucionalnom nivou, prisutna, ali nedovoljno iskorištena.

Žene kao problem u poslovanju najčešće ističu komplikovane administrativne procedure i nelogična regulatorna rješenja. Takođe, i nedostatak imovine kojom bi garantovale za pozajmice i nelojalnu konkurenciju.

Tokom pandemije, pokazala su istraživanja, dvije od pet žena u Crnoj Gori suočile su se sa finansijskim teškoćama, 38 odsto je navelo da se suočava sa izazovima u smislu smanjenog finansijskog kapaciteta za pokriće osnovnih troškova života.

Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore s kraja prošle godine, stopa nezaposlenosti mladih žena od 17 do 25 godina povećana je za pet odsto. Opštine na sjeveru Crne Gore su i dalje na vrhu liste prema broju nezaposlenosti mladih žena u odnosu na ostala područja države.

Kao najveći izazovi mladih žena sa sjevera definisani su nedovoljna  mogućnost karijernog napredovanja i prilika za neformalno obrazovanje.  Prema podacima agencije V+O Communication, u pogledu preduzetništva i pokretanja privatnog biznisa, mušku populaciju karakteriše značajno veći stepen preduzetničke aktivnosti. Tako, sopstveni posao posjeduje 24,6 odsto muškaraca, dok taj vid poslovanja obavlja svega 9,8 odsto žena.

                                                                  Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo