Povežite se sa nama

OKO NAS

UGOVORENI BRAKOVI ROMA: Običaj koji čeka promjenu

Objavljeno prije

na

Ugovoreni brakovi se smatraju tradicijom kod Roma. Međutim, sve je više onih koji smatraju da je to jedan od običaja koji predstavlja negativnu tradiciju s kojom treba raskrstiti. Dekada Roma, inicijativa koju je prije 11 godina potpisalo osam država jugoistočne Evrope, kao jedan od najtežih problema sa kojim se treba suočiti navodi ugovorene brakove.

,,Ne smijemo se pokoriti onima koji ne poštuju osnovna ljudska prava i koji se pozivaju na kulturu ili tradicionalne vrijednosti. Ono što predstavlja mučenje, pa i zlostavljanje žene ne može se opisati kao kulturna vrijednost, ukoliko te kulturne i tradicijske vrijednosti budu upotrebljene protiv nas, onda ih se moramo odreći”, objašnjava za Monitor Behija Ramović, predstavnica prve RAE ženske mreže.

Statistika pokazuje da je prosječna starost Roma u Crnoj Gori 22 godine, a da tek jedna od sto osoba doživi 60 ili više godina. Podaci govore i da je svaka peta djevojčica Romkinja, između 15 i 19 godine, već rađala.

Da su ugovoreni brakovi negativno nasljeđe romske i egipćanske zajednice koji koče ovu zajednicu u njihovoj inkluziji u crnogorskom društvu, smatraju u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava.

,,Posljedice ugovorenih brakova posebno su teške po djevojčice koje rano rađaju, i napuštaju škole, jer im je nakon toga ugrožena socijalna inkluzija, ali i prava na zdravstvo i obrazovanje. Djevojčice koje napuštaju osnovnu školu, ranim stupanjem u prisilni brak gube svaku šansu za lični razvoj i napredak”, objašnjava naš sagovornik šef UNICEF-a u Crnoj Gori Bendžamin Perks.

On ističe da ugovoreni brakovi sa maloljetnicima predstavljaju fundamentalno kršenje ljudskih prava svake žene i djeteta koji su bile žrtve tog djela, te da se u suzbijanju te pojave mora se hitno reagovati jer tradicija i običaji ne mogu biti opravdanje.

UNICEF je 2013. izdao Studiju o preprekama u obrazovanju u Crnoj Gori, koja je pokazala da Romi i Egipćani sve češće stupaju u brak veoma mladi. Alarmantni su podaci da je 20 odsto majki iz romskih i egipćanskih domaćinstava brak sklopilo do svoje navršene petnaeste godine (naspram svega jedan odsto majki iz većinskih domaćinstava), dok je 30 odsto očeva iz romskih i egipćanskih domaćinstava sklopilo brak između šesnaeste i osamnaeste godine (nasuprot svega pet odsto očeva iz većinskih domaćinstava).

Predsjednica ženske mreže Romkinja, Aškalija i Egipćanki Prva Behija Ramović navodi da ranim prisilnim brakom Romkinje iako psihički i fizički nezrele postaju majke i razviju mehanizme preživljavanja kao uzorne domaćice i supruge. ,,One postaju žene koje ne mogu da zadovolje svoje osnovne lične potrebe i samim tim su izložene zdravstvenim i psiho-fizičkim rizicima. Depresivne, nezadovoljne, obeshrabrene, nesrećne, u stalnom stresu opravdavaju prisilne brakove i u tom duhu vaspitavaju svoje kćerke, jer imaju pogrešnu percepciju o svojoj ulozi u braku”, kaže Ramović.

Behija objašnjava da kao posljedica svega toga, Romkinje i Egipćanke generalno, postaju žene čije je zdravlje psihičko i zdravstveno narušeno,a uzroci tih problema se svakog dana, umjesto rješavanja usložnjavaju rizicima.

Da u fenomenu ugovorenog braka postoje bitna obilježja nekoliko krivičnih djela i prekršaja upozorava Fana Delija iz Centra za romske inicijative Nikšić (CRINK). Ona objašnjava da je ovaj fenomen posebno problematičan ukoliko je zasnovan uz prinudu ili je primijenjen prema djetetu koje je mlađe od 16 godina starosti. „U tom uzrasnom periodu ne može se pravdati čak ni ukoliko je taj brak zasnovan uz saglasnost roditelja”, kaže za naš list Delija.

S ciljem da se javnost Crne Gore upozna sa ovom problematikom, Centar za romske inicijative je, u saradnji sa Ženskom RAE mrežom Prva, još u septembru 2012. godine prvi put u Crnoj Gori a i regionu pokrenuo tabu temu ,,dječiji ugovoreni brakovi”. Nisu samo nevladine organizacije bile aktivne. Odeljenje za poslove rodne ravnopravnosti pri Ministarstvu za ljudska i manjiska prava je 2012. izdalo publikaciju Ugovoreni brak, ispovijesti Romkinja i Egipćanki.

Rađene su i konkretne stvari, pa je u protekle tri godine, kako kažu iz NVO CRINK, koordiniranim aktivnostima članova svih relevantnih aktera, u 18. slučajeva spriječeno zasnivanje ugovorenih brakova. Nakon toga su pokrenuti odgovarajući pravni postupci kod nadležnih organa. U dva slučaja ovi događaji tretirani su kao prekršaji iz oblasti Zakona o zaštiti od nasilja u porodici.

Iskustvo iz pomenutih slučajeva pokazalo je da se u primjeni zakona nailazi na prepreke, u pitanju su već uobičajene pravne nedefinisanosti i problemi u implementaciji pozitivnih zakonskih propisa. Najčešći problem je u inkriminaciji krivičnog djela iz čl. 216 Krivičnog zakonika Crne Gore – Vanbračna zajednica sa maloljetnikom. Naime, postoje pravne nejasnoće kod sklapanja vanbračne zajednice u dijelu kada je ta zajednica zasnovana između dvije maloljetne osobe, što je veoma čest slučaj.

Iako, institucije posljednjih godina intenzivnije rade na rješavanju ovih negativnih društvenih pojava, te aktivnosti još nijesu dovoljne da bi se ova pojava efikasnije suzbila. U Centru za romske inicijative smatraju da je neophodno preduzimati mjere na prevenciji, a ukoliko je to neophodno dosljednije sankcionisati ove pojave.

Iz Ministarstvu za ljudska i manjinska prava je najavljeno da će u saradnji sa nevladinim organizacijama, Upravom policije i centrima bezbjednosti, kao i Kancelarijom za borbu protiv trgovine ljudima, nastojati da suzbiju nezakonite ugovorene i prisilne brakove. Međutim, apeluju, na romsku i egipćansku populaciju, da takvi brakovi treba da se prijave nadležnim institucijama ili nevladinim organizacijama.

Naši sagovornici kažu da je proces evropskih integracija nova prilika za sve građane i građanke Crne Gore, te u sklopu toga i mogućnost da se kvalitetnije i uspješnije postave modeli socijalne integracije prema svim marginalizovanim grupama.

Behija vjeruje da će se stvari mijenjati na bolje i da će se prepoznati napori i intenzivan rad proteklih deset godina.

Mijenjanje tradicije jeste dugotrajan proces, ali naporom društva i podizanjem nivoa svijesti kako romske i egipćanske, tako i šire zajednice, do konkretnih pomaka se može doći.

Serđan BAFTIJARI

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo