Povežite se sa nama

DRUŠTVO

RAZGRANIČENJE CRNE GORE I KOSOVA: Hoćemo li se na Hajlu peti s pasošem

Objavljeno prije

na

Pedesetpetogodišnji rožajski planinar Fevzija Feka Kurtagić ne može sa sigurnošću reći koliko se puta popeo na najviši vrh planine Hajle iznad Rožaja. Sada strahuje od pomisli da nakon razgraničenja između Crne Gore i Kosova više neće moći tako lako starim stazama stizati na to omiljeno atraktivno mjesto.

„Planinar sam već više od četiri decenije, i godišnje se na Hajlu popnem makar pedeset puta. Ako ostane ovakvo rješenje za razgraničenje između dvije države to više neću moći da činim kao do sada” – kaže Kurtagić.

On za Monitor objašnjava da su svi dosadašnji putevi koji vode do te planine presječeni novim graničnim pojasom. „Presječen je i glavni put koji vodi do našeg planinarskog doma u mjestu Grape. Prekinuta je i planinarska staza do Hajle koju je odavno označio Planinarski savez Crne Gore”, kaže Kurtagić.

Ovaj iskusni planinar objašnjava da bi u takvoj situaciji jedino preostalo da se gradi novi put iz sela Bandžov koji bi mnogo koštao. „Ne mogu da zamislim situaciju da moram ići na zvanični granični prelaz s ličnom kratom ili pasošem, da bih stigao do moje Hajle”, kaže Kurtagić.

Predstavnici Vlade Crne Gore potpisali su Sporazum o razgraničenju s Kosovom u Beču 26. avgusta i time formalno povukli liniju između ove dvije države. Ovom prilikom došlo je do pomjeranja prijašnje granice i oduzimanja najznačajnije teritorije za razvoj planinskog turizma u Rožajama.

“Novom granicom, Rožaje je u potpunosti izgubilo put kojim je bilo moguće autom stići do jedne od najljepših planina u regionu. Još tragičnija je činjenica da je planinska visoravan zvana Dermando sada dio kosovske teritorije, ali i pješačka staza kojom se takođe stizalo do vrha Hajle. Tako sada iz Rožaja više ne možete doći na vrh Hajle na 2403 metra nadmorske visine”. Ovo je dio zvaničnog teksta peticije čije je potpisivanje počelo u Rožajama, kojom se od Skupštine Crne Gore zahtijeva da stavi van snage odluku o razgraničenju sa Kosovom.

,,Ovakvim položajem granice gubimo i stranu planine koja predstavlja najveći potencijal za skijašku stazu koju su stručnjaci ocijenili kao jednu od najboljih s perfektnom ekspozicijom i nagibom. Predlogom razgraničenja s Kosovom biće ozvaničen totalni krah rožajskog turizma”, kažu u Rožajama.

Građani Rožaja smatraju da im je potisanim Sporazumom o razgraničenju od rožajske teritorije oduzet najznačniji dio kada je u pitanju turizam, pa čak i da su srušeni svi planovi o razvoju planinskog turizma u ovoj opštini. “Pristup Hajli s obje strane sada je dio Kosova”, objašnjavaju građani Rožaja.

Dok ovaj broj Monitora ide u štampu, članovi Komisije za razgraničenje dolaze da razgovaraju sa stanovnicima ovog grada. Kao i obično, po završenom poslu. Na sjeveru bi rekli – učinjenom poslu mane nema. Hoće li biti tako i da li je ovaj sastanak samo formalne prirode? Tek da se smire strasti?

,,Nadam se da će se oni zamisliti pred činjenicama koje ćemo im staviti na uvid. Oni su čitav posao razgraničenja obavili iz kancelarije i bez izlaska na teren, po grubim kartama iz vremena bivše Jugoslavije. Lokalne vlasti, i ove i prethodne, nijesu bile dovoljno zainteresovane onda kada je trebalo”, kaže dobro obaviješteni sagovornik iz Rožaja.

Prema njegovim riječima, Komisiji će biti predočena činjenica da je u mjestu koje i danas nosi naziv Uljara, još daleke 1967. godine postojala fabrika za proizvodnju eteričnih ulja sa pedeset radnika koja je radila u okviru Zemljoradničke zadruge Rožaje.

,,Mi smo došli do tog katastraskog dokumenta, a sada bi to mjesto trebalo da pripadne Kosovu. Postoji zatim dokument koji govori o tome da je lokalna uprava dodjeljivala na trajno korišćenje pašnjake na Hajli Zemljoradničkoj zadruzi Rožaje. To takođe govori u prilog tome da je i to bio dio teritorije Crne Gore”, kaže ovaj sagorvornik Monitora.

Kasnije je, kako objašnjava, Zemljotradnička zadruga Rožaje pripojena preduzeću Bisernica u ovom gradu, a Bisernica je nastavila da koristi pašnjake na Hajli.

,,Tako postoji i dokument o javnom pozivu iz 1988. i 1989. godine za davanje pašnjaka na korišćenje. Ako to nije bila crnogorska teritorija, kako je to moglo da se radi. Sada će i to biti dio Kosova”, kaže on.

U prilog tome da je razgraničenje učinjeno na štetu rožajske opštine govori i činjenica da su postojale granična linija i kote koje idu rubom Hajle prema vrhu Ahmica, gdje je crnogorska granična policija u mjestu Ćafa Hajla vršila kontrolu. ,,I to je pripalo Kosovu. Kako je onda godinama crnogorska granična policija tu radila ako nije crnogorska teritorija”, pitaju se Rožajci.

Oni podsjećaju i na činjenicu da se iz ovog grada u podnožju Hajle nikada nije mogla vidijeti kosovska teritorija.

“To je jedna od očiglednih grešaka koja je napravljena u procesu razgraničenja. Ta oblast, koja se vidi iz grada i poznata je pod nazivom Derman do, pripala je Kosovu. Nikome to ne smeta, ali govori o tome kako je vršeno razgraničenje na štetu crnogorske i rožajske teritorije” – priča sagovornik iz Rožaja.

Ogorčen je i poznati alpinista iz ovog grada Semir Kardović.

,,Neka nam je sa srećom još jedno oduzimanje naše teritorije! I to ne bilo koje, već najvrednijeg dijela. Takoreći, otkinuli su nam noge”, kaže Kardović. On smatra da je zatajila i lokalna administracija, zaokuljena nebitnim stvarima. ,,Samo nemojte za dvadeset godina da se osvijestite i počnete da se žalite. Da kukate, kao za Gornjim Ibrom i svim drugim što nam se dešavalo a niko nije podigao glas. Kažu, Crna Gora je dobila ovim Sporazumom o razgraničenju sa Kosovom. Kažu da su dodali teritoriju Rožajama. Dali su nam nešto što nije naše i što nam apsolutno ne treba, a oduzeli najvrjedniji komad zemlje bez kojeg cijela naša planinska regija gubi značaj”, izjavio je Kardović.

Rožajci objašnjavaju kako je i kosovskim Albancima oduzet veliki dio pašnjaka i da postoji nezadovoljstvo s njihove strane kada se radi o Sporazumu o razgraničenju. Zato se nadaju da bi moglo da se dogodi da taj Sporazum padne, odnosno ne prođe u kosovskom, prije nego u crnogorskom parlamentu u kojem će tas na vagi biti Bošnjačka stranka. Znaćemo vrlo brzo ko radi u korist sopstvene štete.

Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo