Povežite se sa nama

OKO NAS

REFORMA PRIMARNE ZDRAVSTVENE ZAŠTITE: Na putu od izabranog do porodičnog ljekara

Objavljeno prije

na

Početkom godine iz Doma zdravlja Podgorica dobili smo informaciju: broj izabranih doktora nije dovoljan u odnosu na broj stanovnika u Glavnom gradu. Brojke dovoljno govore: oko 240 hiljada ljudi imaju pravo na registraciju. Međutim, izabrani timovi pokrivaju 175 hiljada osiguranika. Kod njih više nema mjesta za registraciju. Ko umije da oduzima jasno mu je da 65 hiljada građana, sa pravom na registraciju, ne može da dođe do izabranog ljekara. Među nima je i oko dvije hiljade djece! Dvanaest godina od kada je započet koncept izabranog ljekara, pitanje je koliko je on uspješan, tj. koliko je uspješno sproveden.

Institutom izabranog doktora Crna Gora je svoju primarnu zdravstvenu zaštitu uskladila sa standardima EU, jednom je (sredinom 2009. godine) kazao bivši direktor Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore Ramo Bralić.

Naveo je da su po tom konceptu sprovedene aktivnosti: definisana pravna infrastruktura; postavljene organizacione pretpostavke, kroz usvajanje Modela organizacije sistema primarne zdravstvene zaštite čime je reorganizovan kompletan dom zdravlja; usvojena metodologija finansiranja; izvršena edukacije kadra kroz opštu obuku za rad na računaru i specijalstičke za rad na korisničkoj aplikaciji; upoznavanje svih zainteresovanih subjekata sa ciljevima i tokovima reformskih aktivnosti; nabavljena oprema za izabrane doktore, kao i medicinska i nemedicinska oprema; izgrađen informacioni sistem, koji je podrška svim poslovno – medicinskim aktivnostima i poslovno – finansijskim procesima u domovima zdravlja…

Međutim iako je sistem – kako se čuje od nadležnih – integrisan, iako je, kako se čuje, automatizovan i podržan elektronskim sistemom, iako se sistem – kako kažu – ,,uhodava”, problem cijele reforme su ogromni. Dio, slikovit, na početku je teksta.

Sagovornik Monitora iz sistema primarne zdravstvene zaštite, izabrani ljekar koji je insistirao na anonimnosti, tvrdi da ovaj sistem nije utemeljen kako treba.

Koncept porodičnog ljekara postoji odavno, širom svijeta, kako na zapadu tako i na istoku. U Crnoj Gori se za vrijeme mandata ministra zdravlja Miodraga Pavličića, 2004. godine godine krenulo – zahvaljujući kreditu Svjetske banke (od 7.5 miliona eura) – sa projektom porodičnog ljekara. Međutim, samo kao privremeno rješenje uveden je pojam izabranog ljekara za odrasle, djecu i žene, priča naš izvor.

Prema ideji izabranog doktora pored ljekara u timu su i dvije sestre kao i određene službe, laboratorija i rendgen, kao podrška izabranom timu. Plan je, kaže sagovornik Monitora, bio da već tada, u startu, počnu specijalizacije porodične medicine. Međutim, to nije ostvareno.

„Hipotetički: ako u jednoj petočlanoj porodici imamo pet različitih izabranih ljekara, iako su u toj porodici četiri osobe ženskog pola, onda u slučaju da svi obole isti dan, što je moguće, u tu porodicu bi trebalo istovremeno da dođe devet ljekara i devet sestara, ili da oni pođu kod devet ljekara i devet sestara”.

Da bi se takvi slučajevi izbjegli, porodični ljekar koji je istovremeno i internista, i pedijatar, i ginekolog (to su specijalizacije koje ulaze u specijalizaciju porodične medicine) sa svojom sestrom obišao bi porodicu i sam rješavao zadrvatsveni problem te porodice. Ili bi oni išli kod njega.

Pripreme za uvođenje izabranog ljekara, objašnjava naš izvor, bile su izuzetno ozbiljne i trajale su oko godinu dana. Iz sredstava Svjetske banke, plaćani su strani stručnjaci i do 50.000 eura mjesečno.

Dom zdravlja Podgorica bio je pilot projekat. Već u startu, 2005. godine, za izabranog ljekara se prijavilo oko 100.000 građana. Oni su odmah izabrali najbolje ljekare opšte medicine, pedijatrije i ginekologije, tako da oni koji su se kasnije javljali, ili čak ni danas to nijesu uradili, imali su mjesta, i danas imaju, kod, tako reći, „slabijih” ljekara.

„Odmah su se pokazale slabosti izabranog ljekara. Mora se znati da izabrani tim ljekara dolazi na 2000 stanovnika, i da se pregledi zakazuju. Porodični ljekar dolazi na 500 porodica. Jedanaest godina je prošlo od uvođenja izabranog ljekara, a raspisano je svega par specijalizacija porodične medicine”.

Ne smije se zanemariti da je izabrani ljekar prvi korak ka porodičnoj medicini. Taj korak je veliki, priznaje naš izvor, jer svako zna ko je njegov ljekar, ali i dalje u mnogim porodicama ima više izabranih ljekara, što porodični ljekar isključuje. Dok u opštoj medicini izabrani ljekar stiže da pokrije cijelu populaciju, zbog nedostatka pedijatara u Domu zdravalja Podgorica to ne uspijeva. Uz to, izabrani ljekar mora obavljati i kućne posjete, zbog čega mora izdvojiti poseban dio radnog vremena.

„Svugdje u svijetu porodični ljekar je krenuo kao izabrani ljekar, a kasnije postao porodični za uzrast za 0 do 100 godina. U zemljima sa razvijenom organizacijom zdravstvene zaštite izabrani ljekar više ne postoji jer ga je zamijenio porodični”.

Naš izvor se pita ko je kriv što još stojimo u 2005. godini. Da li to znači da nema sredstava za finansiranje specijalizacije porodične medicine?

Još nešto: izabrani ljekar u opštoj medicini može biti specijalista opšte medicine ili medicine rada, kao i ljekar opšte prakse. To takođe negativno utiče na kvalitet zdravstvene zaštite imajući u vidu stručno znanje specijalista i ljekara opšte prakse.

Imajući sve rečeno u vidu sagovornik Monitora vjeruje da proces koji je započet, i stao, treba dovršiti. Budućnost je, tvrdi u porodičnoj medicini, ako želimo stati u red zemalja sa dobro organizovanom zdravstvenom zaštitiom.

„Naš prvi korak ka tome bio je izabrani ljekar, ali nijesmo napravili dalje korake u smislu unapređivanja zdravstvene zaštite. Očekujem da će odgovorni – Ministarstvo i Fond zdravstva – od prvog koraka ministra Pavličića doći do svjetskih standarda i da će Crna Gora imati porodičnog ljekara kao vrh u organizaciji primarne zdravstvene zaštite”.

Izgubljeni na putu od izabranog do porodičnog ljekara.

Marko MILAČIĆ

Komentari

Izdvojeno

AZBESTNE CIJEVI I DALJE U VODOVODIMA: Prosipanje vode i vremena

Objavljeno prije

na

Objavio:

Azbestno-cementne cijevi jedan su od razloga što vodovodi u Crnoj Gori u svojim sistemima bilježe prosječne gubitke od blizu 70 odsto. Voda otiče mimo cijevi, kao i vrijeme da se šteta i rizici po zdravlje preduprijede. Projekat zamjene ovih cijevi, za koji je potrebno oko 150 miliona eura zastao je – ne samo zbog para, već i politike

 

Zbog zdravstvene zaštite i ogromnih tehničkih gubitaka u vodovodnim mrežama već godinama se upozorava na neophodnost zamjene azbestno-cementnih cijevi. U Crnoj Gori imamo vodovodnu mrežu od preko 600 kilometara cijevi napravljenih smješom azbesnih vlakana i cementa, materijala koji su izbačeni iz upotrebe u Evropskoj uniji još 2005. godine. U Crnoj Gori zabrana stavljanja u promet i upotrebu azbesta uvedena je Zakonom o životnoj sredini iz 2016.

Privilegiju da ne piju vodu iz azbestno-cementnih cijevi trenutno imaju samo stanovnici Plužina i Petnjice. Drugi mogu jedino da se tješe kako ne postoje pouzdani dokazi o štetnom uticaju unošenja azbestnih vlakana u organizam – ako se piju. Ako se ta vlakna udišu, dokazano su kancerogena. Iz Instituta za javno zdravlje su ranije objasnili da nijesu dovoljno razjašnjeni svi detalji u pogledu zdravstvenih efekata unošenja azbesta putem vode za piće koja prolazi kroz azbestno-cementne cijevi. Ipak se smatra da je ovakav unos daleko manje značajan sa zdravstvenog aspekta od udisanja čestica azbesta. Svjetska zdravstvena organizacija do sada nije utvrdila kancerogenost azbesta unijetog gutanjem tečnosti, pa zbog toga i ne postoje smjernice o dozvoljenoj količini u vodi. Prepoznat je rizik za radnike koji rade na uklanjanju azbestnih cijevi, jer mogu udahnuti čestice ovog materijala.

Ono što se sa sigurnošću zna je da cijevi imaju nedostatak zbog velikog gubitka vode koja protiče kroz njih – do dvije trećine.

U rješavanje ovog problema krenulo se 2019. godine, ali se nije daleko odmaklo. NVO Udruženje za unaprijeđenje vodosnadbijevanja, tretman i odlaganje otpadnih voda Crne Gore uz finansijsku podršku UNDP-a, od 9.050 eura, realizovalo je projekat Zamjena azbestnih cijevi u vodovodnim mrežama Crne Gore. Urađeni su projektni zadaci za 21 opštinu i prikupljeni podaci o ukupnoj dužini azbestnih cijevi u gradskim vodovodima koja iznosi 614,21 kilometar.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma za Monitor objašnjavaju da ,,naredni korak koji je trebao da uslijedi jeste izrada Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi u vodovodnim mrežama i obezbjeđivanje finansijskih sredstava za implementaciju projekta. Izrada Glavnih projekata rekonstrukcije azbestno-cementnih cijevi je aktivnost koja je definisana i Akcionim planom za ispunjavanje završnih mjerila za Poglavlje 27- životna sredina i klimatske promjene. Nosilac aktivnosti je Udruženje za unapređenje vodosnabdijevanja, tretman i odvođenje otpadnih voda Crne Gore”.

NVO Udruženje vodovoda i Zajednica opština obratili su se Eko-fondu sa zahtjevom za uključivanje u projekat i finansijsku podršku. ,,Imajući u vidu da je prema procjenama Udruženja potrebno oko 150 miliona eura za realizaciju projekta i ograničena finansijska sredstva kojima raspolaže Eko-fond, dogovoreno je da Eko-fond može pružiti finansijsku podršku samo za izradu Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi”, kazao je za Monitor Draško Boljević, izvršni direktor Eko-fonda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ČEREČENJE SOLANE I ULCINJSKIH PREDUZEĆA: Grad stečaj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Stečaj je jedna od najneomiljenijih riječi u Ulcinju. Stečajem su redovno urnisana sva nekadašnja uspješna ovdašnja  preduzeća, počevši od Agroulcinja preko građevinske firme Primorje i Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera pa sve do Solane. Zato se očekuje da će specijalni tužilac otvoriti istrage i u ovim slučajevima

 

Slučaj ulcinjske Solane pokazuje šta su pohlepa i gramzivost, uz asistenciju države u stanju da devastiraju u kratkom roku. Agonija najstarije ulcinjske kompanije kreće 2004. godine kada Eurofond, koji je kontrolisao biznismen Veselin Barović, postaje većinski vlasnik Solane Bajo Sekulić u stečaju, za oko 800.000 eura. Godinu kasnije pokreće se postupak ,,programiranog stečaja” zbog duga za struju od 13.000 eura, a u međuvremenu, Eurofond podiže kredite zalažući imovinu Solane i emitujući akcije. Banke istovremeno stavljaju pod hipoteku milione kvadratnih metara zemljišta u neposrednom zaleđu Velike plaže.

Nekadašnji rukovodilac finansija u Solani Veselin Saša Mitrović kaže da je najteži udarac ta kompanija doživjela 2010. godine kada je, kako tvrdi, ukradeno 20 hiljada tona soli i milion eura iz blagajne. „Tada je i stavljena tačka na rad Solane, a radnici opljačkani. Kasnije i izbačeni na ulicu, a da niko nije odgovarao za to. I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu!? Zato ih mi radnici i zovemo stečajna mafija“, naglašava Mitrović.

Konačno, 2011. godine uveden je u ovu firmu klasični stečaj rješenjem Privrednog suda. Od tada kontrola nad čitavom Solanom, ostacima ostataka njene pokretne i nepokretne imovine, kao i finansijskim sredstvima, prelazi kompletno u Podgoricu.

U posljednjih deset godina organizovano  je 15 neuspješnih pokušaja prodaje imovine Solane iako je bilo sporno da li Eurofond ima pravo na korišćenje ili svojine nad zemljištem. Ovi javni oglasi služili su da  bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog uništenja Solane.

Već deveta je godina da na Solani nema berbe soli, koja je preduslov da se očuva njen biodiverzitet, te da ona i dalje bude raj za ptice, što je čini staništem koje je važno u svjetskim okvirima. Zato se ona posebno navodi u svim godišnjim izvještajima Evropske komisije za Crnu Goru.

Stečajni postupak još traje, a u toku je procedura kojom se cjelokupna imovina Solane nastoji uknjižiti kao državna svojina, dok bi Vlada Crne Gore bila označena kao nosilac prava raspolaganja. Stečajni upravnik Solane, Žarko Ostojić, najavio je čak da će podnijeti tužbe Upravnom i Privrednom sudu, zbog odluke Savjeta za privatizaciju da ne pretvori pravo korišćenja u pravo svojine, odnosno da je imovina Solane državna svojina.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NACIONALNI PARK PROKLETIJE ŽRTVA BESPRAVNE GRADNJE: Uništavanje šume na privatnom posjedu zakon ne prepoznaje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gusinjanin Đ.V. u potpunosti je uništio planinarsku stazu ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje, kada je odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila

 

Planinarska staza ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje u potpunosti je uništena kada je Gusinjanin Đ.V, uz pomoć građevinskih mašina odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila. Prilikom probijanja puta dužine kilometar, oko 300 stabala oboreno je, srušeno, polomljeno ili iščupano, a zemljište isprevrtano.

Radovi su trajali dva dana, 6. i 7. maja. Prema riječima direktora NP Prokletije Marinka Bajraktarovića, nadzornik tog terena je drugog dana radova čuo mašine i zaustavio ih. Uprava nacionalnog parka o tome je obavijestila Upravu za inspekcijske poslove i Komunalnu inspekciju Opštine Gusinje dva dana kasnije – 9. maja. Inspekcija je na lice mjesta izašla sjutradan, a nadzoru su prisustvovali direktor i radnik službe zaštite NP Prokletije i Đ.V. Tada je konstatovano da su radovi sprovedeni na zemljištu u vlasništvu Gusinjanina. Oko 400 metara staze, širine tri metra, vlasnik je proširio, i taj se dio nalazi u trećoj zoni zaštite NP Prokletije. Ostalih 600 metara je u potpunosti novoizgrađen put, i to u drugoj zoni zaštite parka.

,,Nijesmo dali saglasnost za izvođenje radova u zaštićenom području Prokletija. U toku je proces u kome su preduzete mjere u saradnji sa Upravom za inspekcijske poslove i lokalnom upravom u Gusinju. Obiđen je teren, sačinjen izvještaj, a radovi su stopirani u istom trenutku kada ih je nadzornik uočio, i ne stoje tvrdnje da su se nelegalne radnje vršile naočigled zaposlenih u NP Prokletije, već su sve radnje učinjene po važećim zakonskim procedurama”, naveli su iz Nacionalnih parkova Crne Gore (NPCG) u saopštenju.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo