Povežite se sa nama

DRUŠTVO

SPORENJA OKO PODIZANJA SPOMENIKA VOJVODI MIRKU PETROVIĆU: Odbornički obelisk

Objavljeno prije

na

Spomenik velikom vojovodi Mirku Petroviću još nije podigla vlast glavnog grada Crne Gore, ali mu već treću godinu odbornici podgoričkog parlamenta udarnički grade obelisk od politike, istorije, plemenskih nadgornjavanja i sličnih virtuelnih materijala.

Prema planu gradskih vlasti, spomen-obilježje vojvodi Mirku, ocu kralja Nikole, trebalo bi da bude postavljeno u junu u centru Podgorice. Biće izrađeno od kamena u vidu obeliska visine 10 metara sa postamentom: ,,Velikom vojvodi Mirku Petroviću (1820-1867) i crnogorskim junacima učesnicima oslobodilačkih ratova 1853, 1862, 1876-1878”.

Mirko Petrović Njegoš bio je brat knjaza Danila Petrovića Njegoša, svjetovnog poglavara Crne Gore, i otac knjaza/kralja Nikole. Bio je istaknuti junak, vojskovođa i predsjednik crnogorskog Senata.

Program podizanja spomen-obilježja usvojili su odbornici vladajuće koalicije DPS-LP-BS i SDP-a, a protiv su glasali opozicioni odbornici DF-a, SNP-a, DEMOS-a i SNP-a.

,,Imajući u vidu da je ličnost velikog vojvode Mirka Petrovića od izuzetnog istorijskog, državnog i društvenog značaja za Crnu Goru, kao i doprinos crnogorskih junaka učesnika pomenutih oslobodilačkih ratova, Glavni grad je inicirao podizanje spomenika po uzoru na prvobitni”, objašnjeno je iz Glavnog grada.

Spomenik vojvodi Mirku podignut je 1886. godine, ali je, nakon detronizacije dinastije Petrović, srušen 6. januara 1919. godine i, prema istorijskim izvorima, bačen u Moraču.

Odluka o podizanju novog obilježja revoltirala je dio građana Kuča i neke opozicione stranke.

Demos je prije nekolika dana pozvao vlast u Podgorici ,,da ne povređuje uspomenu na nevine žrtve” i da bi spomenik podsjećao Kuče ,,na tragične događaje poznate kao pohara Kuča”.

Neven Gošović, iz Demokrata, zatražio je od gradonačelnika Glavnog grada Slavoljuba Stijepovića da iz skupštinske procedure povuče predlog o podizanju spomen-obilježja.

Šef kluba odbornika Demokrata Vladimir Čađenović je prije dvije godine, tokom skupštinske rasprave, kazao da odluka o podizanju spomenika dijeli veliki broj građana i da to mnogi doživljavaju kao provokaciju.

Vojin Vuletić iz Demokratskog fronta predložio je da se raspiše referendum, kako bi se građani izjasnili da li žele spomenik. Ovih dana i potpredsjednik Nove srpske demokratije i poslanik DF-a Slaven Radunović takođe se založio za održavanje referenduma o postavljanju spomenika vojvodi Mirku.

Predsjednik Srpskog nacionalnog savjeta Momčilo Vuksanović, u pismu odbornicima Skupštine Podgorice, poručio je da bi „donošenje odluke o podizanju spomenika dokazanom zlikovcu bila još jedna provokacija prema obespravljenom i poniženom srpskom narodu u Crnoj Gori”.

Protivnici podizanja spomenika citirali su razna dokumenta o tome da je vojvoda počinio zločin u Kučima, a osim toga potezani su i dokazi u stilu ,,kako mi je đed pričao”.

Sekretarka za kulturu i sport Nela Savković-Vukčević kazala je odbornicima na jednom zasijedanju lokalnog parlamenta da je Sekretarijat inicirao vraćanje spomenika vojvodi Mirku i Crnogorcima palim za oslobođenje Podgorice i Zete 1862. godine, ali ne u inat Kučima i pohari Kuča.

U saopštenju Sekretarijata za kulturu i sport Glavnog grada, izdatog još prije dvije godine, navodi se da je spomenik bio jedini te vrste u Crnoj Gori i da su o njemu pisali razni putopisci – Ludvik Kuba, Jozef Svatek, Alban fon Han i Oskar Šlipe. Obelisk ili piramida, kako su ga mještani zvali, stajao je ,,posred Podgorice” sve do 1918. godine ,,kada je srušen nakon tzv. Podgoričke skupštine čijim je odlukama nestala samostalna država Crna Gora, detronizovana dinastija Petrović Njegoš i ukinuta Crnogorska pravoslavna crkva”.

U saopštenju se takođe navodi da je spomenik, nakon podgoričke Skupštine, srušio Savo Fatić, a ne Kuči, i to po nalogu srpske vojske i policije, kome su se pridružile i pristalice bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije.

Zapis o rušenju spomenika, kako je saopštio Sekretarijat, ostavio je i srpski novinar i publicista Pantelije Jovović u tekstu Juriš na crnogorske spomenike, objavljen u beogradskom listu Balkan, 18. septembra 1922. godine.

Gradonačelnik Slavoljub Stijepović je tokom jedne rasprave kazao odbornicima da je on predlagač odluke o podizanju spomenika vojvodi Mirku i da je neće povući. „Ne predlažemo da se podiže spomenik, već ga vraćamo tamo gdje je stajao 32 godine i da u vaše i naše ime taj vandalski čin saniramo. Nije on srušen zbog 1856. godine, vać zato što je bio simbol crnogorske državnosti. Smetao je onima kojima je smetala Crna Gora”.

Ističući da ,,nema nigdje zapisano da je vojvoda okrvavio ruke” u zločinu od 1856. godine, Stijepović je rekao: ,,Vama smeta što se vraća ono što je vandalski porušeno i sve ono što će da dovede Crnu Goru na prag EU i NATO-a”.

Istoričar Novak Adžić, u izjavi za Monitor, ukazuje da rušenje spomenika velikom vojvodi Mirku Petroviću u Podgorici rječito govori kakva je zla sudbina snašla Crnu Goru poslije 1918. ,,Okupacione srpske vojne, policijske i civilne vlasti donijele su kriminalnu i varvarsku odluku da se sruši spomenik kojega je kralj Nikola podigao u slavu i čast crnogorskim junacima poginulim u ratu 1862. godine, kada se Crna Gora branila od druge najezde moćne vojske Omer-paše Latasa”, kaže Adžić.

Savo Fatić, rodom iz Rijeke Crnojevića, bio je potpredsjednik tzv. Podgoričke skupštine, koja je 13/26. novembra 1918. godine usvojila odluke, koje su donijeli beogradski Dvor i Vlada, o uništenju Crne Gore, o njenom prisajedinjenju Srbiji, o svrgavanju kralja Nikole i dinastije Petrović Njegoš s crnogorskog prijestola, o otimanju njihove imovine, brisanju nacionalne i državne slobode i tradicije crnogorskog naroda, kaže Adžić.

Da je Fatić bio saizvršitelj rušenja spomenika tvrdi u nikšićkom listu Slobodna misao od 25. oktobra 1936. godine i ministar kralja Nikole i Crne Gore Savo Vuletić.

,,To je i sam Fatić priznao u polemici sa Vuletićem iste godine, napisavši u Slobodnoj misli, od 22. novembra 1936. godine, da je on bio ideolog, planer rušenja spomenika, ali da ga fizički on nije rušio, ali je, ipak, u finalu te polemike, to priznao kad je napisao: ‘Mi smo ga srušili'”, kaže Adžić.

Predsjednik Uprаvnog odborа Udruženjа Vаsojevićа Vаso Zorаn Lakušić je negirao tvrdnje istoričara Novaka Adžića da je u rušenju spomenika vojvodi Mirku umiješan Savo Fatić.

O rušenju spomenika vojvodi Mirku pisao je u svojim zabilješkama i Nikola Zec (1900-1970), učesnik Božićnjeg ustanka decembra 1919, zelenaš i politički emigrant. U rukopisnoj zaostavštini, čiji je dio njegova porodica ustupila za objavljivanje Monitoru (feljton Zelenaši, Monitor, 7. oktobar 1994.), navodi se i ovo. Organizacija zvana Omladina je »odmah poslije sukoba kod Cetinja srušila spomenik u Podgorici, koji je bio podigao knjaz Nikola svome ocu Velikom Vojvodi Mirku Petroviću i Crnogorcima palim za oslobođenje Podgorice i Zete”.

Istoričar Šerbo Rastoder izjavio je prije dvije godine Vijestima da postoje zapisi o pohari Kuča prije 150 godina, ali nema dokaza da je to urađeno rukom vojvode Mirka Petrovića, koji je predvodio vojsku. Mirko se, kao tadašnji predstavnik države Crne Gore, obračunavao sa ,,separatističkim tendencijama na državnoj teritoriji u Kučima”, kazao je Rastoder.

,,Mirko Petrović, kao i svaki crnogorski vojvoda, zaslužuje da mu se podigne spomenik”, izjavio je Rastoder. On je ocijenio da su aktuelne priče oko Mirkovih djela ,,tendeciozno ideološki motivisane”, postavljajući zanimljivo pitanje: ,,Kako to dozvoliše Kuči da se sagradi spomenik Mirku Petroviću prije 150 godina”?

Njihovi potomci danas se svim silama bore da spriječe podizanje spomenika vojvodi Mirku, optužujući ga za neviđeni zločin prema stanovnicima Kuča

Veseljko KOPRIVICA

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VLADA I PROSVJETA: Bolje tri dan štrajkovati, nego tri mjeseca pregovarati

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razočaranost roditelja i podsmijeh učenika pratili su tri dana štrajka, do koga je došlo zbog neodgovornosti vlasti da se suoči sa problemom. Kad prijetnje i političke egzibicije nijesu uspjele, dogovor je postignut za tri dana, nakon tri mjeseca ignorisanja

 

,,Oćemo li kupat đecu ili ne”, jedan je od duhovitih komentara na društvenim mrežama tokom neizvjesnosti oko odlaska učenika u školu. U nedjelju veče roditelji i učenici su  do  kasno čekali što će im nastavnici javiti: ide li se ili ne ide sjutra u školu? Većina učenika u školu ipak nije išla. Javnost je pratila kako vlast pokušava da se što prije izvuče iz neugodne situacije u koju je sebe dovela.

Nakon tri dana štrajka, Sindikat prosvjete i Vlada postigli su sporazum. Koeficijenti u prosvjeti će se uvećati od 1. jula za 10 odsto, a od 1. septembra najmanje 17 odsto. Dogovor je postignut nakon trosatnih pregovora na sjednici Glavnog odbora Sindikata prosvjete kojoj su prisustvovali premijer Milojko Spajić i  ministri prosvjete i finansija, Anđela Jakšić-Stojanović i Novica Vuković. Premijer i ministar prosvjete skoro cijeli februar nijesu imali kad da se sastanu sa prosvjetarima, zbog ranije preuzetih obaveza i putovanja.

Da je prosvjeta ovoj, kao i prethodnim vladama, sporedna briga  bilo je jasno kada su prosvjetni radnici iz medija saznali da neće biti ništa od već dogovorenog povećana plata koje su očekivali od januara ove godine.

Prosvjetari su tražili da se poštuje Granski kolektivni ugovor, prema kojem ih je sljedovalo 10 odsto bruto povećanja od 1. januara ove godine. Iz Vlade su im odgovorili da Ministartsvo finansija taj trošak nije planiralo, te da je za to kriva prošla  Vlada. Sindikat je krajem decembra organizovao štrajk upoozorenja,  i dao  rok do kraja januara za dogovor  o povećanju zarada. Ako dogovora ne bude, najavili su – štrajk. Radna grupa u kojoj su predstavnici ministarstva i sindikata nije se sastajala nakon srijede, 7. februara, kada su imali prvi i jedini sastanak. Tada su nadležne obavijestili  da 19. februara kreću u štrajk.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

KAKO SE SUDI BIVŠIM PRAVOSUDNIM I DRŽAVNIM ZVANIČNICIMA: Dugo putovanje u nepoznato

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog.

Ko se danas sjeća afere Abu Dabi fond? Istraga o navodnim zloupotrebama prilikom dodjele kredita za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koju u očima javnosti personifikuje bivši ministar poljoprivrede Petar Ivanović traje makar od početka 2020. Optužnica je podignuta krajem prošle godine i još nije dobila sudsku potvrđu. A onda slijedi suđenje koje bi, prema dosadašnjim iskustvima, moglo trajati godinama. Samo do prve, nepravosnažne presude.

Suđenje bivšoj predsjednici Vrhovnog suda i, prethodno, Vrhovnoj državnoj tužiteljki Vesni Medenici počelo je, nakon što je optužnica podignuta u oktobru 2022, ali postupak, uslijed mnogobrojnih odlaganja ročišta, još nije odmakao dalje od iznošenja odbrane optuženih. Nedavno ročište odloženo je za sredinu marta, zbog nedolaska na suđenje jednog od optuženih koji se brani sa slobode.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SJEVER OČIMA STATISTIKE: Manje ljudi, manje i posla

Objavljeno prije

na

Objavio:

Trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27. stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, imaju nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih

 

Uprkos tome što su na sjeveru za deset godina utrošeni milioni kroz razne programe za nezaposlena lica, koje je realizovao Zavod za zapošljavanje Crne Gore,  ukupan broj nezaposlenih u sjevernim opštinama, od 2013. do 2022. godine se povećao za 13.142 osobe. Kako objasniti da broj stanovnika, što je pokazao poslednji popis, na sjeveru drastično pada, a nezaposlenost dramatično raste?

Prema podacima bjelopolsjke NVO “Euromost” broj nezaposlenih najviše se povećao u Rožajama, za 4.410 lica, gdje su 2013. godine imali 1.184 nezaposlena lica, dok je taj broj 2022. godine porastao na 5.594 nezaposlena lica. Slijede Berane i Petnjica koji su zajedno 2013. godine imali 2.135 nezaposlena lica, dok je taj broj u ovim opštinama povećan ukupno za 3.937, tako da je u Beranama u 2022. godini bilo 4.932 nezaposlenih lica, dok je u Petnjici imalo 1.140 nezaposlenih lica. Plav je 2013. godine zajedno sa sadašnjom opštinom Gusinje imao 502 nezaposlena lica, dok 2022. godine opština Plav ima 2.187, a sadašnja samostalna opština Gusinje 757 nezaposlenih lica. Na petom mjestu je Bijelo Polje sa 761 više nezaposlenih lica više nego prije deset godina.

Jedina opština na sjeveru Crne Gore u kojoj se smanjio broj nezaposlenih lica za 147, po ovim podacima, je Žabljak.

Berane je, čini se, eklatantan primjer u negativnom i zabrinjavajućem smislu ove statistike. Svaki šesti stanovnika Berana je nezaposlen, što je posljedica katastrofalne tranzicije i zatvaranja skoro svih velikih privrednih kolektiva u ovom gradu. Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore zaključno sa decembrom prošle godine, na Birou rada u Beranama nalazilo se 4.248 lica, ili oko 11 odsto od ukupnog broja nezaposlenih u Crnoj Gori, (38.161 lice). Kao poseban problem ističe se podatak da u Beranama ima izrazito veliki broj nezaposlenih sa fakultetskim diplomama.

Podaci, takođe, govore da je u Beranama više nezaposlenih, nego radno angažovanih lica, uz podsjećanje da broj penzionera i socijalno ugroženih premašuje cifru od 6.000. Predsjednik opštine Berane Vuko Todorović izjavio je nedavno da je nezaposlenost jedan od gorućih problema koji nije lako riješiti. “Uzroke ovakvog stanja treba tražiti u izraženim regionalnim razlikama u Crnoj Gori, jer je više nego očigledno da sjeverni region po svim parametrima zaostaje za centralnim i južnim. Takođe, ovakvom stanju su kumovale i pogubne privatizacije u našem gradu, zahvaljujući kojima su skoro svi privredni subjekti zatvoreni. Zatvaranjem fabrika ljudi su se preselili na biro rada i zato, između ostalog, imamo ovako zabrinjavajući situaciju”, kaže Todorović.

Aktuelni predsjednik opštine Berane smatra da bi država morala aktivno da se uključi u rješavanje ovog problema. “Bez pomoći države mi se ne možemo sami kao lokalna samouprava suočiti sa problemom velikog odliva stanovništva, što je pokazao poslednji popis, kao i ovakvom nezaposlenošću. Bez hitnih mjera sa državnog nivoa, ovakvi trendovi se neće zaustaviti, ni kada se radi o migracijama i odlivu stanovništva, ni kada je riječ o katastrofalnom stanju u pogledu broja nezaposlenih.”

Da se Crna Gora suočava sa drastičnim regionalnim razlikama ukazuje i podatak da trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27 stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, broje nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih.

Monitor  je pisao i o tome da od skoro 3,5 hiljada penzionera u Beranama koji su članovi jednog od dva udruženja penzionera, njih čak dvije hiljade i devedeset je sa najnižom penzijom, što dodatno usložnjava socijalnu situaciju u ovom gradu i iziskuje hitne državne mjere.

Tek iz današnje vizure vidljivo je u kojoj mjeri su politički bili motivisani projekti poput onog “Posao za vas”, kada je 2008. godine  u ovom gradu podijeljen veliki broj kredita za samozapošljavanje i pokretanje biznis projekata. Tada je obećavano da će Crna Gora postati veliko gradilište i da će uvoziti radnu snagu. Koliko  je situacija u ovom sjevernom gradu uprkos takvim projektima i porukama gora nego u to vrijeme, govori i podatak da je broj nezaposlenih za poslednjih deceniju i po porastao za čak dvije hiljade. Da broj stanovnika u beranskoj opštini opada, a broj nezaposlenih raste govori i činjenica da je 2007. godine Berane imalo oko 36.000 stanovnika, od čega je 2.135 bilo nezaposlenih.

“Nakon ove analize i ovolikog povećanog broja nezaposlenih u opštinama na sjeveru Crne Gore postavlja se pitanje, zašta su utrošeni milioni eura, koji su dati za zapošljavanje građana na i smanjivanje broja nezaposlenih lica”, kaže za Monitor direktor NVO “Euromost” Almer Mekić.

On smatra da se taj novac trošio nenamjenski. “To je razlog da smo zatražili od Vlade Crne Gore da konačno stane na kraj zloupotrebama kroz razne programe zapošljavanja, jer se  kroz zvanične podatke vidi da je taj novac išao negdje drugo i da ni jedan projekat nije bio održiv, niti je ima bilo kakvih rezultata”, dodaje Mekić. “Prioritet svih prioriteta ako želimo da zaustavimo migraciju stanovništva na sjeveru Crne Gore mora biti zapošljavanje i otvaranje radnih mjesta, ali ne na ovakav način kakav je do sada bio.”

                       Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo