Povežite se sa nama

DRUŠTVO

SPORENJA OKO PODIZANJA SPOMENIKA VOJVODI MIRKU PETROVIĆU: Odbornički obelisk

Objavljeno prije

na

Spomenik velikom vojovodi Mirku Petroviću još nije podigla vlast glavnog grada Crne Gore, ali mu već treću godinu odbornici podgoričkog parlamenta udarnički grade obelisk od politike, istorije, plemenskih nadgornjavanja i sličnih virtuelnih materijala.

Prema planu gradskih vlasti, spomen-obilježje vojvodi Mirku, ocu kralja Nikole, trebalo bi da bude postavljeno u junu u centru Podgorice. Biće izrađeno od kamena u vidu obeliska visine 10 metara sa postamentom: ,,Velikom vojvodi Mirku Petroviću (1820-1867) i crnogorskim junacima učesnicima oslobodilačkih ratova 1853, 1862, 1876-1878”.

Mirko Petrović Njegoš bio je brat knjaza Danila Petrovića Njegoša, svjetovnog poglavara Crne Gore, i otac knjaza/kralja Nikole. Bio je istaknuti junak, vojskovođa i predsjednik crnogorskog Senata.

Program podizanja spomen-obilježja usvojili su odbornici vladajuće koalicije DPS-LP-BS i SDP-a, a protiv su glasali opozicioni odbornici DF-a, SNP-a, DEMOS-a i SNP-a.

,,Imajući u vidu da je ličnost velikog vojvode Mirka Petrovića od izuzetnog istorijskog, državnog i društvenog značaja za Crnu Goru, kao i doprinos crnogorskih junaka učesnika pomenutih oslobodilačkih ratova, Glavni grad je inicirao podizanje spomenika po uzoru na prvobitni”, objašnjeno je iz Glavnog grada.

Spomenik vojvodi Mirku podignut je 1886. godine, ali je, nakon detronizacije dinastije Petrović, srušen 6. januara 1919. godine i, prema istorijskim izvorima, bačen u Moraču.

Odluka o podizanju novog obilježja revoltirala je dio građana Kuča i neke opozicione stranke.

Demos je prije nekolika dana pozvao vlast u Podgorici ,,da ne povređuje uspomenu na nevine žrtve” i da bi spomenik podsjećao Kuče ,,na tragične događaje poznate kao pohara Kuča”.

Neven Gošović, iz Demokrata, zatražio je od gradonačelnika Glavnog grada Slavoljuba Stijepovića da iz skupštinske procedure povuče predlog o podizanju spomen-obilježja.

Šef kluba odbornika Demokrata Vladimir Čađenović je prije dvije godine, tokom skupštinske rasprave, kazao da odluka o podizanju spomenika dijeli veliki broj građana i da to mnogi doživljavaju kao provokaciju.

Vojin Vuletić iz Demokratskog fronta predložio je da se raspiše referendum, kako bi se građani izjasnili da li žele spomenik. Ovih dana i potpredsjednik Nove srpske demokratije i poslanik DF-a Slaven Radunović takođe se založio za održavanje referenduma o postavljanju spomenika vojvodi Mirku.

Predsjednik Srpskog nacionalnog savjeta Momčilo Vuksanović, u pismu odbornicima Skupštine Podgorice, poručio je da bi „donošenje odluke o podizanju spomenika dokazanom zlikovcu bila još jedna provokacija prema obespravljenom i poniženom srpskom narodu u Crnoj Gori”.

Protivnici podizanja spomenika citirali su razna dokumenta o tome da je vojvoda počinio zločin u Kučima, a osim toga potezani su i dokazi u stilu ,,kako mi je đed pričao”.

Sekretarka za kulturu i sport Nela Savković-Vukčević kazala je odbornicima na jednom zasijedanju lokalnog parlamenta da je Sekretarijat inicirao vraćanje spomenika vojvodi Mirku i Crnogorcima palim za oslobođenje Podgorice i Zete 1862. godine, ali ne u inat Kučima i pohari Kuča.

U saopštenju Sekretarijata za kulturu i sport Glavnog grada, izdatog još prije dvije godine, navodi se da je spomenik bio jedini te vrste u Crnoj Gori i da su o njemu pisali razni putopisci – Ludvik Kuba, Jozef Svatek, Alban fon Han i Oskar Šlipe. Obelisk ili piramida, kako su ga mještani zvali, stajao je ,,posred Podgorice” sve do 1918. godine ,,kada je srušen nakon tzv. Podgoričke skupštine čijim je odlukama nestala samostalna država Crna Gora, detronizovana dinastija Petrović Njegoš i ukinuta Crnogorska pravoslavna crkva”.

U saopštenju se takođe navodi da je spomenik, nakon podgoričke Skupštine, srušio Savo Fatić, a ne Kuči, i to po nalogu srpske vojske i policije, kome su se pridružile i pristalice bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije.

Zapis o rušenju spomenika, kako je saopštio Sekretarijat, ostavio je i srpski novinar i publicista Pantelije Jovović u tekstu Juriš na crnogorske spomenike, objavljen u beogradskom listu Balkan, 18. septembra 1922. godine.

Gradonačelnik Slavoljub Stijepović je tokom jedne rasprave kazao odbornicima da je on predlagač odluke o podizanju spomenika vojvodi Mirku i da je neće povući. „Ne predlažemo da se podiže spomenik, već ga vraćamo tamo gdje je stajao 32 godine i da u vaše i naše ime taj vandalski čin saniramo. Nije on srušen zbog 1856. godine, vać zato što je bio simbol crnogorske državnosti. Smetao je onima kojima je smetala Crna Gora”.

Ističući da ,,nema nigdje zapisano da je vojvoda okrvavio ruke” u zločinu od 1856. godine, Stijepović je rekao: ,,Vama smeta što se vraća ono što je vandalski porušeno i sve ono što će da dovede Crnu Goru na prag EU i NATO-a”.

Istoričar Novak Adžić, u izjavi za Monitor, ukazuje da rušenje spomenika velikom vojvodi Mirku Petroviću u Podgorici rječito govori kakva je zla sudbina snašla Crnu Goru poslije 1918. ,,Okupacione srpske vojne, policijske i civilne vlasti donijele su kriminalnu i varvarsku odluku da se sruši spomenik kojega je kralj Nikola podigao u slavu i čast crnogorskim junacima poginulim u ratu 1862. godine, kada se Crna Gora branila od druge najezde moćne vojske Omer-paše Latasa”, kaže Adžić.

Savo Fatić, rodom iz Rijeke Crnojevića, bio je potpredsjednik tzv. Podgoričke skupštine, koja je 13/26. novembra 1918. godine usvojila odluke, koje su donijeli beogradski Dvor i Vlada, o uništenju Crne Gore, o njenom prisajedinjenju Srbiji, o svrgavanju kralja Nikole i dinastije Petrović Njegoš s crnogorskog prijestola, o otimanju njihove imovine, brisanju nacionalne i državne slobode i tradicije crnogorskog naroda, kaže Adžić.

Da je Fatić bio saizvršitelj rušenja spomenika tvrdi u nikšićkom listu Slobodna misao od 25. oktobra 1936. godine i ministar kralja Nikole i Crne Gore Savo Vuletić.

,,To je i sam Fatić priznao u polemici sa Vuletićem iste godine, napisavši u Slobodnoj misli, od 22. novembra 1936. godine, da je on bio ideolog, planer rušenja spomenika, ali da ga fizički on nije rušio, ali je, ipak, u finalu te polemike, to priznao kad je napisao: ‘Mi smo ga srušili'”, kaže Adžić.

Predsjednik Uprаvnog odborа Udruženjа Vаsojevićа Vаso Zorаn Lakušić je negirao tvrdnje istoričara Novaka Adžića da je u rušenju spomenika vojvodi Mirku umiješan Savo Fatić.

O rušenju spomenika vojvodi Mirku pisao je u svojim zabilješkama i Nikola Zec (1900-1970), učesnik Božićnjeg ustanka decembra 1919, zelenaš i politički emigrant. U rukopisnoj zaostavštini, čiji je dio njegova porodica ustupila za objavljivanje Monitoru (feljton Zelenaši, Monitor, 7. oktobar 1994.), navodi se i ovo. Organizacija zvana Omladina je »odmah poslije sukoba kod Cetinja srušila spomenik u Podgorici, koji je bio podigao knjaz Nikola svome ocu Velikom Vojvodi Mirku Petroviću i Crnogorcima palim za oslobođenje Podgorice i Zete”.

Istoričar Šerbo Rastoder izjavio je prije dvije godine Vijestima da postoje zapisi o pohari Kuča prije 150 godina, ali nema dokaza da je to urađeno rukom vojvode Mirka Petrovića, koji je predvodio vojsku. Mirko se, kao tadašnji predstavnik države Crne Gore, obračunavao sa ,,separatističkim tendencijama na državnoj teritoriji u Kučima”, kazao je Rastoder.

,,Mirko Petrović, kao i svaki crnogorski vojvoda, zaslužuje da mu se podigne spomenik”, izjavio je Rastoder. On je ocijenio da su aktuelne priče oko Mirkovih djela ,,tendeciozno ideološki motivisane”, postavljajući zanimljivo pitanje: ,,Kako to dozvoliše Kuči da se sagradi spomenik Mirku Petroviću prije 150 godina”?

Njihovi potomci danas se svim silama bore da spriječe podizanje spomenika vojvodi Mirku, optužujući ga za neviđeni zločin prema stanovnicima Kuča

Veseljko KOPRIVICA

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo