Povežite se sa nama

OKO NAS

SVA NAŠA PRISLUŠKIVANJA: Jaguar koga je pojela maca

Objavljeno prije

na

Petnaest godina traju spekulacije o sudbini prislušnog sistema nekadašnje JNA koji je, nakon osamostaljenja Crne Gore, ostao u kasarni Masline. Dok se jedni pitaju u čijim je rukama sistem koji može da prati pet hiljada telefonskih razgovora u minuti sa daljine i do sto kilometara, drugi tvrde da on ovdje nikada nije bio

 

Nedavni pronalazak prislušnih uređaja u kancelarijama specijalnog državnog tužioca, podsjetio nas je nekih davnošnjih afera sa sličnom tematikom. Koje, za razliku od posljednje, nijesu ni blizu raspleta.

Prvoosumnjičeni u najnovijoj aferi, bivši šef Agencije za nacionalnu bezbjednost Dejan Peruničić priznao je na saslušanju u SDT-u da su prislušni uređaji postavljeni u njegovo vrijeme i navodno ispričao ,,više nego što se od njega tražilo” – kada je uređaj postavljen, ko je prisluškivao i kod koga je išao snimljeni materijal.

Sve to se događalo u vrijeme kada je nekadašnji šef crnogorske kontraobavještajne službe ANB Luka Bulatović (najvjerovatnije – službene potvrde još nema) izvršio samoubistvo, ostavljajući poruku da ,,nije znao mnoge stvari koje je morao da zna”. Zato se ispituje eventualna povezanost slučaja prisluškivanja sa samoubistvom visokorangiranog agenta ANB-a.

O nekim drugim aferama znamo mnogo manje. Nakon prošlogodišnje smjene vlasti i preuzimanja bezbjednosnog sistema iz ruku Demokratske partije socijalsita, spekuliše se da bi sitem za prisluškivanje jaguar sada mogao biti u rukama paralelnih bezbjednosnih struktura koje pokušava da uspostavi DPS.

Jaguar je svojevremeno bio u posjedu bivše vojske državne zajednice Srbije i Crne Gore. Koristio ga je, navodno, Peti vojno-obavještajni centar sa sjedištem u Podgorici. Od kada je postavljeno pitanje njegovog nestanka, iz tadašnjih vladajućih krugova se pokušavala relativizovati njegova vrijednost i upotrebljivost zbog navodne zastarjelosti.

Naši izvori, dobro upućeni u tehnike i tehnologije prisluškivanja, tvrde da je jaguar, koliko kod da se pojavilo novih generacija prislušnih uređaja, još uvijek prisutan na svjetskom tržištu. Interesantna je činjenica da je  njegovu fotografiju nemoguće  pronaći na zvaničnom sajtu britanske vojske, i ako je jaguar britanski proizvod.

Tačno je da se pojavilo mnogo novih uređaja koji su savremeniji, ali sama činjenica da se od javnosti čuva njegova fotografija, govori u prilog tome da se on još uvijek traži i prodaje na svjetskom tržištu, naročito na Bliskom istoku, navodi naš dobro upućeni sagovornik insistirajući na anonimnosti.

Anonimnost je tražio i nekadašnji rukovodilac iz oblasti obavještajnog rada iz tog perioda. On, međutim, tvrdi da ,,nikavog sistema za prisluškivanje nije bilo u obavještajnom sektoru” i da jaguar nikada nije bio u posjedu obavještajnog sektora. ,,Dok sam ja bio tamo i dok sam se pitao, nikakav prislušni uređaj u obavještajnom sektoru nije postojao. To je najobičniji spin. Laž koja služi za ispiranje usta  neuke sredine po pitanju obavještajnog rada. A vi istražite bezbjednosni sektor”, upućuje nas naš sagovornik. Uz konstataciju da ljudi često, u neznanju, miješaju obavještajni i bezbjednosni sektor.

General u penziji Blagoje Grahovac objašnjava, sa druge strane, da je jaguar borbeno sredstvo i da treba postaviti pitanje kome je i kada predato. On je ubijeđen da je jaguar ne samo postojao, već da nikada nije izašao iz Crne Gore, odnosno da je i sada u upotrebi. ,,U određenim krugovima DPS je oduvijek radio po modelu Miloševićevog paralelnog sistema. Ta vlast koja je trebalo da čuva državu je pravila paralelni sistem, paralelnu državu”, komentariše Grahovac za Monitor.

Jaguar je u Crnu Goru stigao iz Hrvatske početkom ratnih dešavanja devedesetih godina i raspada nekadašnje Jugoslovenske narodne armije. Sa povlačenjem jugoslovenske vojske iz zapadnih republika SFRJ-a donešen je u Podgoricu i smješten u komandi korpusa, u kasarni Masline. Na ovom mjestu je bio sve do referenduma o nezavisnosti. Neposredno poslije toga je nestao, a Vojska Crne Gore negirala je da ga je našla kada je naslijedila kasarnu.

Naši sagovornici upućeni u službe bezbjednosti smatraju da u to vrijeme nije bilo mnogo takvih sistema za prisluškivanje, i da ga nijesu posjedovale ni neke poznate policijske ili vojne formacije. Prislušni sitem jaguar može da prati pet hiljada telefonskih razgovora u minuti sa daljine i do sto kilometara. Sa njim se može slušati sva žična i bežična telefonska komunikacija, radijske veze i sistemi. Taj prislušni uređaj može da locira lice koje je predmet praćenja u krugu od pet metara. Njegova prednost, u odnosu na novije i komplikovanije sisteme, u tome je što je veličine putne torbe i što može da se izmješta vrlo lako, pa je zgodan za teren, a pri tome radi na baterije. Ovaj sistem za prisluškivanje može, takođe, da sluša radio sisteme i radio stanice.

„Mi možemo samo da nagađamo šta se dogodilo sa jaguarom koji je bio u Podgorici. Uz njegovu upotrebu, nema te osobe koja ne može biti predmet praćenja. Protiv njega jednostavno nema zaštite“,  kaže stručnjak s početka ovog teksta. A afera prisluškivanja u Crnoj Gori ima na pretek, skoro koliko privatizacionih. I sve su, manje-više, ostale bez valjanog epiloga.

Prisjećanje možemo započeti aferom listing iz koje je javnost saznala da su na telefonskoj vezi bili tada odbjegli narkobos Darko Šarić, tadašnji ministar finansija Igor Lukiš, kao i ministar vanjskih poslova Milan Roćen. Oni su tvrdili da su navodni listinzi falksifikat. I na toime se završilo. Nastavljeno je sa snimcima razgovora jednog od šefova balkanske narko-mafije Nasera Keljmendija sa visokopozicioniranim političarima i službencima crnogorske ANB. Međutim, pravi šok je izazvala afera praćenja i prisluškivanja stranih diplomata, posebno iz zemalja članica NATO-a.

Kao prva žrtva tih afera pao je tadašnji šef ANB-a Vladan Joković, a potom je njegov nasljendik Boro Vučinić smijenio Lidiju Mijović sa funkcije šefa Uprave za međunarodnu saradnju i specijalnog savjetnika za evropske integracije.

Zatim su na vidjelo izbile afere prisluškivanja novinara Dana, nastavljene su smjene,  ali se afere prisluškivanja do danas nižu jedna za drugom. Početkom ove godine otkriveno je da je ANB nezakonito prilsuškivala opozicione političare, sveštenike SPC-a, nezavisne inteletualce i novinare, zbog čega se danas sudi (bez prisustva javnosti) smijenjenom direktoru ANB-a Dejanu Peruničiću i nekolicini njegovih saradnika.

Minulog vikenda, stigle su tvrdnje lidera Demokratskog fronta da je Agencija za nacionalnu bezbjednost u periodu od petog do sedmog jula 2020. godine, neposredno prije prošlogodišnjih parlmentarnih izbora, ozvučila čitav Hotel Palas u Petrovcu kako bi prisluškivala 278 anketara, aktivista, poslanika i funkcionera DF-a koji su bili na seminaru. Milan Knežević je kazao da je dio tih snimaka objavljivan na, preko noći ugašenom, portalu Udar, za koji je rekao da je bio napravljen za obračun sa DF-om. Neki mediji su prenijeli da se navodno u jednoj od brojnih video poruka koje je ostavio dugogodišnji visoki funkcioner ANB-a Luka Bulatović, koji je nedavno izvršio samoubistvo (zvanično ta informacija još nije potvrđena), pominje i ovo prisluškivanje.

Zbog svega ovoga, ali i mnogo čega drugog što ne znamo ili ćemo možda tek saznati, iznova je aktuelno pitanje  ko nas i za čiji račun sluša preko jaguara. Pouzdanog odgovora kod koga je bio i gdje je sada nema ni poslije deceniju i po od kada mu se misteriozno izgubio trag.

                                                                                                  Tufik SOFTIĆ

Komentari

Izdvojeno

OZBILJAN PROPUST U GEOGRAFSKO INFORMACIONOM SISTEMU PODGORICA: Lični podaci na izvolte

Objavljeno prije

na

Objavio:

Na portalu Geografskog informacionog sistema (GIS) Podgorica do početka ove sedmice svi su mogli da vide lične podatke vlasnika parcela i objekata u Podgorici i Zeti. Iz Glavnog grada tvrde da nisu oni krivi, a građani podnijeli prve tužbe

 

 

Ko je htio, do početka ove sedmice, mogao je da sazna lične podatke o vlasnicima parcela i objekata na teritoriji Podgorice i Zete, sa sve matičnim brojevima. Podaci su se nalazili na demo verziji Geografskog informacionog sistema (GIS) Podgorica.

U dijelu koji se odnosi na Prostorno-urbanistički plan, dostupne su sve parcele sa ucrtanim objektima što je zakonito i već petnaestak godina primijenjeno i na Geoportalu Uprave za nekretnine. Klikom na parcelu ili objekat dostupne su i ključne informacije uključujući i podatke o vlasniku. Međutim, klikom na ikonicu za informacije dolazilo se do sporno objavljenih podataka o vlasnicima imovine i njihovim matičnim brojevima.

Javnost je krajem protekle sedmice o ovome obavijestio odbornik Demokratske partije socijalista (DPS) Stefan Ćulafić. ,,Radi se osim o nečuvenom amaterizmu i neprofesionalnosti nadležnih službi i o krivičnoj odgovornosti ugrožavanja ličnih podataka. Pozivam Agenciju za zaštitu ličnih podataka i nadležno tužilaštvo da pod hitno zaštiti privatnost i prava građana Podgorice koja su flagrantno prekršena i ugrožena i da utvrdi odgovornost između nadležnih službi počev od službi Ministarstva urbanizma, pa do nadležnih u Glavnom gradu”, saopštio je Ćulafić.

Nakon ovog saopštenja, pomenuti portal je postao nedostupan.

Prema saznanjima Monitora pojedini članovi Agencije o problemu su bili upoznati sedmicama ranije ali nijesu ništa preduzimali. Sada u Agenciji kažu da će pokrenuti postupak nadzora kako bi se utvrdilo činjenično stanje.

U Zakonu o Zaštiti podataka o ličnosti je navedeno da se lični podaci  moraju obrađivati na pošten i zakonit način. Propisano je i da se lični podaci ne mogu  obrađivati u većem obimu nego što je potrebno da bi se postigla svrha obrade, niti na način koji nije u skladu sa njihovom namjenom. A lični podaci, koji su prikupljeni u statističke ili naučne svrhe, u skladu sa ovim Zakonom, mogu se obrađivati ukoliko su preduzete odgovarajuće mjere zaštite. ,,Kad se lični podaci daju na korišćenje radi obrade u statističke ili naučno-istraživačke svrhe, ti podaci se moraju dati na korišćenje u obliku koji ne otkriva identitet lica”, propisano je ovim Zakonom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SKUPŠTINSKI ODBOR TRAŽI KONTROLU URBANISTIČKOG HAOSA U KOLAŠINU: Zakašnjelo brojanje spratova

Objavljeno prije

na

Objavio:

Tek nakon što je u  gradskom dijelu Kolašina izgrađeno na desetine zgrada i hotela, predstavnici lokalnog parmenta, primjećuju da je riječ o “gradnji koja nije u skladu sa propisima”. Do sada su to ignorisali, a kritičare građevinskog buma nazivali “kočničarima razvoja”

 

“U Kolašinu se trenutno odvija gradnja koja nije u skladu sa propisima. Neke zgrade bukvalno niču na trotoarima…Zauzetost građevinske parcele je kod nekih objekata i do 100 odsto, što nije u skladu sa Zakonima o izgradnji objekata. Kašnjenje donošenja planskih dokumenata koristi se za zloupotrebe i za izdavanje građevinskih dozvola, koje nijesu u skladu sa planovima razvoja grada”.  Taj sažeti opis  kolašinskog urbanističkog haosa, iz Odbora za planiranje i uređenje prostora i komunalno-stambenu djelatnost Skupštine opštine (SO) poslali  su, nedavno, na adrese   resornog  ministarstva  i građevnsko – urbanističke inspekcije.

Odbor zahtijeva od resornog ministarstva i građevinske inspekcije da se obavi inspekcijski nadzor nad stambeno-poslovnim objektima u izgradnji u okviru Detaljnog urbanističkog plana (DUP) Centar. Članovi tog skupštinskog tijela traže da nadležna inspekcija utvrdi da li je došlo do prekoračenja gradnje kada je riječ zauzetosti građevinske parcele i prekoračenja spratnosti zgrada u izgradnji u odnosu na pozitivne zakonske propise i izdate građevinske dozvole.

“Izdati obavezujuća rešenja investitorima koji nijesu poštovali date procedure. Izvršiti provjeru izdatih građevinskih dozvola i urbanističko-tehničkih uslova (UTU), u odnosu na DUP Centar i zakon, kojim je regulisana ta oblast. Ustanoviti odgovornost, odnosno nadležnosti, onih koji su kršili zakonske procedure”, neki su od zahtjeva kolašinskih odbornika upućenih Minisatrstvu  prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

Dopis, kojim se  traži hitnu rekaciju države   mogo bi biti primjer odgovornosti, ažurnosti i brige o svom gradu, da je poslat prije tri godine  kada je započeo, takozvani, građevinski bum u Kolašinu. Na terenu je odmah  bilo vidljivo   kršenje propisa i svi problemi  DUP Centar Kolašin.  Sada, kada su sve pojave o kojima odbornici pišu uzele maha i od njih ostao pošteđen tek djelimično najuži centar grada,  vapaj upućen resoru Janka Odovića više liči na  pokušaj “pranja”  savjesti.

Članovi odbora su, istovremno, i članovi stranaka, koje su do prije pola godine sve one koji su tvrdili isto što sada piše u pismu Odoviću i inspekciji, nazivali “kočničarima razvoja grada”.  Naknadna pamet došla je u trenutku kad je ograničena mogućnost intervencije.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

INTERKULTURALNI KULT SV. MARIJE NA CRNOGORSKOM PRIMORJU: Naša Gospa

Objavljeno prije

na

Objavio:

U duhovnom smislu gradove na Crnogorskom primorju najdublje povezuje poštovanje i slavljenje djevice Marije (u islamu, hazreti Merjem). Čitav ovaj prostor obiluje desetinama hramova koji su njoj posvećeni. Ta svetišta su najprepoznatljviji dio interkulture našeg Primorja

 

 

“Prisutnost kulta sv. Marije ili Bogorodice najdominantniji je uopšteno u hrišćanskoj tradiciji, kao i na prostoru Crne Gore”, kaže istoričar Petar Lekić.

To je najizraženije na jugu Crne Gore. U Budvi, Baru i Ulcinju postoji na desetine hramova koji su posvećeni djevici Mariji. Hodočasnici u srednjem vijeku navode da nije praktično bilo crkve na ovom dijelu Jadrana, a u kojoj ne bi našli barem jedan oltar posvećen sv. Mariji, te da nije bilo mjeseca u godini bez neke svetkovine njoj u čast.

Djevica Marija bila je tješiteljica žalosnih, zdravlje bolesnih, utočište grješnika, zvijezda mora, najpouzdaniji štit vjernicima tokom dugih stoljeća sve do današnjih dana… Ona je mirila zavađene, izbavljala iz neprijateljskih ruku, čuvala polja i brodovlje, upozoravala na prijeteća zla… Bila je posrednica svih milosti.

Jedan od najstarijih hramova u njenu čast, Santa Maria in punta, podignut je 840. godine u Budvi. I danas postoji. “Ova se crkva nalazi na rtu („in punta“), u jugozapadnom dijelu Starog grada, a prvobitno su je podigli monasi benediktinskog reda, tako da je predstavljala sastavni dio manastirskog kompleksa koji je pored crkve i građevine za smještaj monaha, sadržao i omanji klauster ispod koga se nalazila kripta u koju se moglo ući kroz prolaz na sjevernoj strani crkve“, ističe istoričarka umjetnosti Lucija Đurašković.

Benediktinski erudita Ivan Ostojić ističe da su ovaj vjerski objekat “hodočastili ne samo katolici, nego i pravoslavci, pa i muslimani“.

U budvanskom Starom gradu su od 6. do 14. vijeka postojala četiri svetilišta posvećena sv. Mariji, a pet van gradskih zidina.  Sa posebnim poštovanjem od pripadnika obje hrišćanske zajednice i sada se čuva najveća svetinja grada, ikona Madona in Punta ili tzv. Budvanska Gospa, čuvena po čudotvorstvu i zaštiti Starog grada Budve od svih nedaća. I današnja Citadela u tom gradu se nazivala Castio Svete Marije.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo