Povežite se sa nama

DRUŠTVO

UNIŠTAVANJE JOŠ JEDNOG SIMBOLA GLAVNOG GRADA: Nagrđivanje Podgorice

Objavljeno prije

na

O hotelu Podgorica arhitekte su pisale da ,,prepričava Moraču na najbolji način”. S ciljem da unište jednu od posljednjih ikona grada, investitor i institucije su združeno odlučile da neboderom zaokruže remek-djelo arhitektice Svetlane Kane Radević i samu rijeku.

Investitor Normal Tours, kome je sjedište ironično u Ulici Svetlane Kane Radević, prije novogodišnjih praznika počeo je sa kopanjem rupe tik do ulaza u hotel Podgorica. Skoro konspirativno, poput ranijih poduhvata ove kompanije, rušenja hotela Crna Gora, za vrijeme odmora, u avgustu 2013.

Normal Turs, dio Normal kompani, čiji je vlasnik Žarko Burić, ima svu potrebnu dokumentaciju u skladu sa DUP-om Rekreativno-kulturna zona na obali Morače. Vrijednost investicije je 5,7 miliona eura, zgrada će imati 5.756 kvadrata, odnosno 12 spratova, saopštili su iz kompanije i najavili da će sve biti završeno do Praznika rada 2017.

Udarnički bi se na tome i stalo da mlade arhitekte i studenti nijesu odložili novogodišnje slavlje i krenuli u akciju. Udružili su se u grupu KANA (Ko ako ne arhitekta) i počeli da protestuju i animiraju javnost protiv izgradnje nebodera. KANA traži da se hotel Podgorica proglasi za kulturno dobro i hitno stavi pod prethodnu zaštitu. Te da se DUP Rekreativno kulturna zona na obali Morače – južni dio iz novembra 2012. godine stavi van snage i da se prekine gradnja nebodera uz hotel.

Njihovom apelu pridružile su se i starije kolege, profesori sa Arhitektonskog fakulteta, kao i strukovna udruženja ističući da se radi o uništavanju bisera arhitekture, koji je jedini u Crnoj Gori dobio saveznu Borbinu nagradu za ambijentalnu arhitekturu. ,,Hotel je remek-djelo, kroz koje su se mogli naučiti svi postulati savremene i vrhunske arhitekture”, piše u poruci podrške iz Saveza arhitekata.

Istoričar umjetnosti Aleksandar Čilikov taj naum je nazvao kultrunim genocidom. I u Matici crnogorskoj, u kojoj je Radovićeva bila potpredsjednik tokom antiratnog angažmana ‘90-ih, su ocjenili: ,,Planiranom izgradnjom visoke poslovne kule u neposrednoj blizini hotela Podgorica otpočinje opasna ‘dubaizacija’ obala Morače”.

Kako nas investitori i njima servilne institucije stalno dovode pred svršen čin, pitanje je kako se moglo desiti da se otpočne realizovati jedna ovakva, sada svi kažu, suluda ideja.

Hotel Podgorica posluje u sastavu preduzeća Normal turs od juna 2004. godine, kada ga je Burić kupio na međunarodnom tenderu za 840 hiljada eura, a u njegovu adaptaciju uložio je dodatnih četiri miliona eura.

Iako je investitor imao precizna uputstva o očuvanju prvobitnog eksterijera, skupom adaptapcijom ih nije ispoštovao. Glavno je bilo da hotel dobije četiri zvjezdice, a ignorisana su upozorenja struke da je rekonstrukcijom oskrnavljeno kulturno nasljeđe. Ostalo je zabilježeno i da je u sklopu predstavljanja arhitekture Crne Gore na Venecijanskom bijenalu te godine, prezentiran i hotel Podgorica, da bi se njegovom uništavanju pristupilo desetak dana nakon povratka sa bijenala.

,,Kana Radović je napravila taj projekat koji je izazvao arhitektonsku revoluciju u Podgorici, jer se fenomenalno uklopio u ambijent obale Morače. Poslije kupovine hotela susreo sam se sa velikim problemima oko rekonstrukcije i adaptacije tog hotela, ali kao i uvijek u životu, svaka upornost se isplatila”, govorio je Burić za Pobjedu 2007.

Da se upornost isplati Burić je dokazao i 2013. kada je srušio još jedan spomenik kulture – hotel Crna Gora. Premda moderni Hilton nikako da se otvori iako je Burić ceremoniju najavio za jun 2015.

Burić je Normal kompani osnovao 1992. Prije toga je radio u Njemačkoj, u pilani. A početkom devedesetih se vraća u Danilovgrad i otvara kafić Valentino. Kafić je postao popularan, što ga je valjda preporučilo za posao u hotelijerstvu.

Nakon što je nekažnjeno uljepšao enterijer hotela Podgorica, odmah je krenuo sa planovima i za spoljašnjost. Te 2004. raspisan je konkurs za izgradnju objekta uz hotel. Soliteri tada nijesu prošli.

A onda je u igru uskočio Miomir Mugoša. Bivši gradonačelnik postarao se da se Burićeve želje oko Podgorice legalizuju krajem 2012. Izmjenama i dopunama DUP-a Rekreativno kulturna zona na obali rijeke Morače – južni dio.

Autor DUP-a arhitekta Nikola Drakić, vlasnik firme Inkoplan iz Podgorice, tada govori o sedam spratova. To što je protokom godina neboder porastao na 12 spratova je valjda uobičajena praksa.

Nakon usvajanja DUP-a, 2013. raspisan je konkurs. Nije poznato ko je učestvovao i na osnovu kojih kriterijuma su birani radovi. Tek izabrana je 12-spratnica arhitektice Sanje Radović-Jelovac, pro¬jekt¬ni stu¬dio Synthe¬sis iz Pod¬go¬ri¬ce. Na opšte zgražavanje stručne i laičke javnosti. Arhitekta Ivan Jovićević upozorio je autoricu solitera riječima Kane Radović: ,,Arhitektura nije avantura prostora i materijala, ona je i etički čin. Sve odluke donose se za čovjeka i u ime čovjeka” (Intervju TV Titograd 1980).

Sve je po zakonu, kažu iz kompanije Normal tours. I naglašavaju da tokom javne rasprave o spornom DUP-u značajnih primjedbi nije bilo. Tokom javne rasprave tokom septembra/oktobra 2012. Ljiljana Radević, sestra Kane Radević, istakla je da će se izgradnjom poslovne zgrade ugroziti autorsko djelo hotela Podgorica. Obrađivač plana, arhitekta Nikola Drakić je kazao da neće.

Na konstataciju Nataše Seferović iz MANS-a da će ,,objekat od sedam spratova vizuelno poklopiti izgled i ljepotu hotela, Drakić je odgovorio da se to neće desiti. I dodao da će on biti koristan za postojeći hotel – ,,jer će privući više posjetilaca”.

Spornim DUP-om, pored hotela Podgorica planiran je i SPA centar, te gradnja pješačkog mosta do Stare varoši.

Iz Grupe KANA sada traže da se preispita cijeli DUP jer će stvoriti ,,problem preizgrađenosti, smanjenja zelenih površina ili njihovog potpunog ukidanja, kao i uvođenja kolskog saobraćaja u mirne zone uz rijeku na uštrb otvorenih javnih površina”.

Nakon javnog pritiska i protesta, o neboderu su reagovali na najvišem nivou. Na inicijativu ministra održivog razvoja i turizma Branimira Gvozdenovića održan je sastanak kome su prisustvovali i ministar kulture Pavle Goranović i gradonačelnik Podgorice Slavoljub Stijepović. Ocijenili su da hotel Podgorica predstavlja jedno od najuspješnijih djela crnogorske moderne arhitekture. Zaključili su da se mora zaštiti prostor, ali istovremeno ispoštovati obaveze prema investitoru.

I kad je srušen hotel Crna Gora ministar Gvozdenović je inicirao – da će Vlada naložiti da Burić i njegova Normal kompani i čuveni Hilton vrate hotel u prvobitno stanje.

U Grupi KANA su izrazili bojazan da poput slučaja hotela Crna Gora ,,stručne službe ministarstava i Glavnog grada neće preduzeti ‘konkretne mjere’ ni u slučaju hotela Podgorica”.

I pored toga što uliva nadu protest mladih arhitekata i ukazivanje na pogubnost prakse da se investitorima ispunjavaju baš sve želje, ostaje gorak utisak da se malo što može promijeniti. Uostalom, dovoljno je prošetati pored ili otići na kafu u hotel Podgorica i vidjeti da je rupa za soliter već iskopana.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo