Povežite se sa nama

OKO NAS

ZBOG MALO ASFALTA UNIŠTENI ISTORIJSKI SPOMENICI U BARU: Bagerima kroz istoriju

Objavljeno prije

na

Jedina očuvana srednjovjekovna kaldrma koja je povezivala Bar sa Skadrom, kao i ostaci katoličke crkve iz 13. vijeka, srušeni su kako bi nastao novi asfaltirani put u Dzidzarinu, najvećem maslinarskom kompleksu u Starom Baru.

Ovo mjesto označeno je dijelom međunarodnih Maslinarskih staza, što znači da je dio turističke rute od posebnog značaja. Tu su stoljetna stabla maslina kojih ima između deset i petnaest hiljada. Osim što su uništeni istorijski spomenici koji su ga dodatno krasili, izgradnjom asfaltnog puta uništen je i prirodni ambijent tog mjesta.

,,Skoro preko noći zatekao sam gotovo završen moderni put, uništenu kaldrmu i izmještene i devastirane ostatke jedne srednjovjekovne crkve”, priča Mladen Zagarčanin, arheolog.

Sve je počelo kada je rukovodstvo Društva maslinara Bar, polovinom januara, organizovalo obilazak kompleksa za medije, kako bi se skrenula pažnja na potrebe izgradnje novog puta koji bi vodio do ovih maslinjaka. Do tog kompleksa se ne može stići automobilom, pa se tako ne može uvidjeti ni sav njegov potencijal.

Predsjednik Društva maslinara Bar, Ćasim Alković, je tom prilikom izjavio da je izgradnja ovog puta od opšteg i višestrukog značaja za maslinare i za razvoj opštine Bar, jer, kako je kazao, „ovo područje je potpuno nezaštićeno od požara i nedostupno za bilo kakvu protivpožarnu zaštitu maslinjaka i kuća koje su izgrađene na obodu. Pri tom je skrenuo pažnju na Ministarstvo poljoprivrede koje je još 2012. godine na račun Društva maslinara za izgradnju ovog puta uplatilo deset hiljada eura. Prethodno rukovodstvo Društva maslinara je četiri godine držalo novac na računu i zato nije pokrenuta izgradnja puta.

Radovi su počeli ubrzo nakon angažovanja novog rukovodstva Društva. Već u februaru 2016. počelo sa radovima na izgradnji puta, a za samo petnaestak dana izgrađeno je pola kilometra od planiranih 1900 m. Ovom projektu su se priključili Opština, vlasnici maslinjaka kao i pojedine barske firme i time doprinijele brzoj otplati izvođaču radova, lokalnoj firmi Kip-kop Luković.

U, međuvremenu, se došlo do dionice puta koju su zauzimale kaldrma i katolička crkva. Da rušenje istorijskih spomenika nije bilo jedino rješenje smatra arheolog i Baranin Mladen Zagarčanin.

„Da graditelj puta nije znao da je crkva na ovom mjestu u to ne vjerujem. Posebno vlasnici imanja koji znaju svaki pedalj – oni su morali skrenuti pažnju. Postojao je način sa se ona zaobiđe, da se napravi prostor i prolaz sa sjeveroistočne strane, ali to nije urađeno”, kaže on za Monitor.

Zagarčaninu, magistru arheologije i laureatu nagrade Karavađo za 2014. godinu i nagrade Ruske akademije nauka i umjetnosti, mještani su došli pred vrata i pitali ga šta da rade. Zamolili su ga da dođe i potvrdi da se radi o srednjovjekovnoj crkvi i da utvrdi stepen uništenosti.

Zagarčanin kaže da je srušena crkva bila dio feudalnog imanja i da je građena pored samog puta radi vjernika. ,,Bogati trgovci su je darivali poklonima i novcem. Na osnovu njenog načina zidanja ova je crkva imala najmanje dvije faze, od kojih je jedna prema tehnici klesanja pripadala svakako 14-15. vijeku. Druga faza je starija, ranoromanička ili romanička iz 10-12 vijeka. Dio je najstarije baštine kraja i svaki podatak je dragocjen. Sama konzervacija njenih ostataka u maslinjaku bila bi velika atrakcija za turiste, a za nauku ogroman podatak”, objašnjava.

Kaldrma je, opet, nijemi svjedok uzbudljive barske prošlosti. Neki njeni djelovi sežu još u rimsko doba. Bar je u srednjem vijeku bio jedan od centara trgovine i zato je morao da ima veoma razvijenu mrežu trgovačkih puteva. Taj stari put je išao preko Rumije na Velike i Male Mikuliće, a zatim se spuštao na Menke i odatle se spajao sa drugim rumijskim krakom koji je od Bijelih skala preko Turčina išao prema Baru. Put je bio kaldrmisan od podnožja Rumije.

,,U isti mah napravljen je drenažni sistem kako se kaldrma ne bi obrušavala odnosno kako voda ne bi odnijela stazu. Taj put je svugdje širine oko 1.5-2 metra i izvanredno je građen. Određen način slaganja kamena u tehnici ,,opus incertum” ukazivao je na to da je građen u rimsko vrijeme, a da je kasnije prepravljan. Međutim, za ove pretpostavke treba vršiti dublja istraživanja”, priča Zagarčanin.

Zagarčanin zaključuje da mu nije jasno zašto je asfaltni put uopšte rađen.

,,Sada se mogu postaviti dvije trake kao da je u pitanju put kroz naseljeno mjesto, a tu ne živi niko, ali niko. Ne postoji ni privredna opravdanost u tolikoj mjeri jer se za potrebe sakupljača maslina mogao naći drugi način. Uništen je put star preko 1000 godina, uništena je crkva, uništen je prirodni ambijent. U master planu Politehničkog Univerziteta u Milanu koji smo zajedno radili 2010-2012. ovaj dio pripada drugoj istorijskoj zoni Starog grada, a svi znamo da je put svačiji. Malo ko može da shvati šta je izgubio uništenjem ove kaldrme i same crkve”, kaže ovaj arheolog.

Aleksandra DRAGOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo