Povežite se sa nama

OKO NAS

DUGA TRADICIJA CRNOGORSKOG PLANINARSTVA: Planina u imenu

Objavljeno prije

na

Planinarski savez Crne Gore proslavio je festivalom Bjelasici i u Kolašinu, 66 godina postojanja. Tabor na jednoj od najljepeših crnogorskih planina okupio je veterane i mlade snage te organizacije, ali i članove Balkanske planinske unije (BMU). Tokom dva dana, kroz različite događaje, ljubitelji planine podsjetili su da je zvanično postojanje Planinarskog saveza mnogo kraće od trajanja planinarstva u Crnoj Gori. Upućenost na planinu iz životnih potreba učinio nas je planinarskom i planinskom nacijom, kaže za Monitor predsjednik te organizacije dr Dragan Bulatović.

,,Zbog toga je planina u imenu naše države i tekstu naše himne. Ipak, planinarenjem iz estetskih, zdravstvenih i sportskih razloga, najprije su se počeli baviti stranci. Istoričari kažu da je od prve polovine 19. pa do dvadesetih godina prošlog vijeka, Crnu Goru posjetio veliki broj stranih istraživača, putopisaca, geografa. Oni su o tim svojim putovanjima ostavili značajne dokumente. Najpoznatiji među njima svakako su Kurt Hasert, Jegor Kovaljevski, Baldaći, Enel, Oskar Balkan…”

Prve grupe stranih planinara došle su u Crnu Goru krajem 19. vijeka. Grupa čeških planinara, kaže Bulatović, prešla je iz Nikšića, preko Lukavice, do Manstira Morače 1896. Jedna grupa švajcarskih planinara prešla je Bjelasicu 1905. i zaustavila se u Kolašinu.

,,Kao godina početka crnogorskog planinarstva računa se 1888. Tada se učitelj Jovan Laušević popeo na Bobotov kuk na Durmitoru i o tome ostavio zapis. Prva crnogorska planinarska društva osnovana su dvadesetih godina prošlog vijeka.

Prof. Stojan Cerović inicirao je izgradnju prvog planinarskog doma u našoj državi i to na Durmitoru. Pravnik Branislav Cerović iscrtao je prve staze na crnogorskim planinama. On je bio i koautor prvog vodiča. U to vrijeme Branimir Bušič snimio je i prvi film o Durmitoru.

Nakon Drugog svjetskog rata krenule su i prve masovne planinarske akcije, izleti, pohodi, taborovanja… Te prve akcije išle su putevima slavnih partizanskih brigada. Konačno, 1951. godine osnovan je Planinarski savez Crne Gore a na njegovom čelu bila je naradoni heroj Vukica Mićunović. Ona je i prva Crnogorka, koja se popela na vrh iznad 5.000 metara. Riječ je o Elbrusu na Kavkazu. Tada se formiraju društva u svim crnogorskim gradovima.

Nadaleko čuveno nikšićko društvo Javorak formirano je 1959. godine i ono će u decenijama koje su uslijedile imati vodeću ulogu i po kvalitetu i po obimu aktivnosti, ali i po rezultatima. To društvo, kaže predsjednik Planinarskog saveza, dalo je plejadu sjajanih alpinista. Do osamdesetih godina prošlog vijeka planinarski i skijaški savez bili su jedinstvena organizacija.

Jedan od najvećih događaja tog vremena bio je planinarski izlet 1954. godine na Durmitoru u kojem je učestvovalo 2.500 planinara. Prvi instruktori u alpinizmu bili su Nikšićani Miloš Bojanović i Stevo Vujičić. Prvi alpinistički usponi u Prokletijama i Moračkim planinama bili su 1960. a to je ujedno bila priprema za pohode crnogorskih planinara na svjetske planine.

Dvije godine kasnije planinari Javorka popeli su se na Monblan, a narednih decenija će se sa zapaženim rezultatima vraćati s Alpa. Prva ekspedicija iz SFRJ krenula je na Himalaje 1979, ali u njoj nije bilo crnogorskih alpinista. Od prije deceniju i po počinje najuspješniji period za naše planinarstvo, jer imamo seriju ekspedicija na Alpe, Ande, Kavkaz i Himalaje. Prije sedam godina, zahvaljujući ekspediciji Javorka crnogorska zastava zavijorila se na najvisočijoj tački planete”- podsjeća Dragan Bulatović.

Film Daneli 212, prikazan tokom festivala, možda je na najbolji način ispričao priču o pregalaštvu, entuzijazmu i upornosti crnogorskih alpinista. Film govori o usponu prve crnogorske ekspedicije na najviši vrh Sjeverne Amerike i najhladniju planinu svijeta Daneli na Aljaski. Ekspedicijski tim su činili Bulatović (vođa ekspedicije), Milan Radović, Boris Čelebić, Aleksandar Đajić i Zoran Prljević, a trajala je od 21. maja do 24. juna 2012. godine.

,,I pored ekstremnih uslova koji su pratili naš tim tokom penjanja, uspjeli smo da napravimo snimke koje smo iskoristili za film. To je jedinstveno svjedočanstvo o nadljudskoj borbi i upornosti Visokogoraca da u uslovima nesnosne hladnoće, oluje i lavina, stignu na najvišu tačku planine. Prvi put razvili su zastavu Crne Gore na tom vrhu koji se smatra najtežim za penjanje u seven summits seriji”, kazao je Milan Radović, autor filma.

Predsjednik BMU Jovica Ugrinovski tvrdi da je ,,crnogorski Planinarski savez svojim rezultatima nadmašio realnu ‘starost”. On kaže da su članovi tog saveza postigli rezultate dostojne divljenja i za one starije od 100 godina.

,,Meni je posebno zadivljujuće, a za vašu državu bitno, što je PS isforsirao kod političkih autoriteta da, paralelno s primorskim, razvija i planinski turizam, ekstremne sportove i avaturistički turizam. Očekujem da će to narednih godina biti još intenzivnije”, kaže Ugrinovski.

Festival u Kolašinu održan je pod motom ,,66 godina na visini”. Bila je to prilika i za obećanja iz Ministarstva održivog razvoja i turizma. Savjetnik u tom Ministarstvu Rešad Nuhodžić, kazao je da su planine po onom što pružaju turistima važan potencijal, koji su prepoznale nadležne institucije, te da je u minulih pet godina u projekte vezane za planinski turizam uloženo preko milion eura.

,,Od 2012. godine u održavanje postojećih planinarskih staza i razvoj novih uloženo je preko 250.000 eura. Činjenica da imamo oko 1.300 kilometara staza u okviru nacionalne mreže, dovoljno govori. Svake godine raste broj turista koji teže aktivnom odmoru. Nesporno je da će planinarenje biti sve više u fokusu turista ali i Ministarstva”, kaže Nuhodžić.

On je siguran da planinarenje doprinosi i ravnomjenom regionalnom razvoju, međutim, priznaje da potencijal sjevernog regiona nije valorizovan u potpunosti. Vlada je, podsjeća, samo ove godine budžetom opredijelila preko 10 milona eura u tu svrhu.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

ZLOUPOTREBA SISTEMA JAVNIH NABAVKI U ZDRAVSTVU: Preko beba do ekstraprofita

Objavljeno prije

na

Objavio:

Uvoznici hranu za odojčad praktično poklanjaju porodilištima. Uz jasnu ekonomsku računicu. Onu hranu koju novoronđeče konzumira u porodilištu, mora koristiti do kraja perioda dohranjivanja. Zato  apotekama kutija „poklonjene“ hrane za bebe košta do 20 eura

 

 

Komisija za zaštitu prava u postupcima javnih nabavki je u junu prošle godine odlučivala u sporu između tri firme koje se bave uvozom hrane za odojčad. Spor je nastao oko ponuđene cijene hiljadu kutija hrane za bebe – Farmegra je dala ponudu od 0,01 euro, Gruppp tessile cijena 0,00001 euro, a Glosarij cijenu po kutiji od 0.00.

Pomenute tri firme uvoze hranu za porodilišta u Crnoj Gori, a kako se tenderi za nabavku hiljadu ili 2.000 paketa hrane za odojčad kreću u rasponu od nula od 0,01 euro, tenderi se završavaju tako što se najbolji ponuđač određuje žrijebanjem.

U apotekama i prodavnicama cijena ove hrane: Humana, Hipp, Aptamil,  za jednu kutiju kreće se od 15 do preko 20 eura, u zavisnosti od gramaže i proizvođača.

,,Dobavljači se pozivaju na svoje proizvođače koji im dozvoljavaju da praktično doniraju tu hranu, ali nigdje ne kažu da ćete tu hranu kad počnete da je upotrebljavate stalno morati da koristitie. Vi sa 2.000 kutija možete da dovedete u zavistan položaj 4-5.000 beba, dosta je jedanput da se tom hranom nahrane. I onda roditelji dolaze u situaciju da to plaćaju 100 i 200 puta skuplje nego što je tobož država obezbijedila kroz tenderske procedure. Zato tvrdim da su i u ovom slučaju ti tenderi potpuno beskorisni i nemaju nikakve svrhe u javnom zdravstvu”, kaže za Monitor Goran Marinović, bivši direktor Montefarma.

Iz kompanije Farmerga objašnjavaju da se procijenjena vrijednost nabavke utvrđuje na osnovu metodologije koju propisuje Ministarstvo zdravlja, a da je naručilac Zdravstvena ustanova apoteke Montefarm tenderskom dokumentacijom utvrdio tehničku specifikaciju predmeta nabavke kojom je predvidio da procijenjena vrijednost nabavke za partiju  – dječija hrana i hrana za bebe od 0 do šest mjeseci iznosi 0,01 eura.

,,Naša kompanija uz saglasnost proizvodjača u predmetnim postupcima javnih nabavki nudi dječiju hranu i hrana za bebe od 0 do šest mjeseci po raspisanoj cijeni”, kazali su iz Farmerge.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

KAKO JE KOŠARKAŠKA IGRA POSTALA POSAO: Crnci i Crnogorci

Objavljeno prije

na

Objavio:

ABA liga pretvorila se u surogat onoga što je trebala biti. Krivci su svi: rukovodstva klubova, menadžeri, finansijeri, Euroliga. Žrtve su mladi košarkaši

 

 

Odmah da pojasnimo: u tekstu koji slijedi biće rasizma taman koliko i u poznatoj pjesmi Janka Đonovića.

Godina 2001. Pametni i preduzimljivi košarkaški poslenici sa prostora bivše SFRJ, napravili su sjajan projekat i osnovali regionalnu košarkašku Jadransku ligu. Utemeljivači su bili predstavnici sarajevske Bosne, podgoričke Budućnosti, zagrebačke Cibone i ljubljanske Olimpije. Formirana je firma Sidro koja je imala procenat u učešću. Obezbijeđen je glavni sponzor lige, po kojem se zvala Good Year liga (američki koncern koji je kupio slovenačku gumarsku industriju Sava), a sponzorski je pul pokrio troškove takmičenja učesnicima iz Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore (tada dio državne tvorevine Srbije i Crna Gora).

Ubrzo su u ligu ušli timovi iz Srbije, pa Makedonije, priključivali se povremeno mađarski, bugarski klubovi, Makabi iz Tel Aviva. Proklamovani cilj je bio da se podigne kvalitet košarke – kraljice igara u nekad zajedničkoj državi, da se timovima obezbijedi jako takmičenje u kojem bi sazrijevali i dokazivali se mladi igrači. Da se nastavi tradicija.

Sad malo košarkaške istorije. SFRJ je važila za košarkašku velesilu. Imala je sjajnu ligu, sjajne igrače koje su pravili treneri – stvaraoci. Reprezentacija se od 1970. godine, s manje više svakog takmičenja vraćala s medaljama. Dominacija je naročito bila izražena od 1989. kad su klubovi redom bili prvaci Evrope, a jedna vanserijska reprezentacija (stvorena i odgojena u jugoslovenskoj školi košarke) kao od šale pobjeđivala na svim takmičenjima na kojima se pojavljivala.

Četiri jugoslovenska tima osvajala su titule klupskih prvaka Evrope, kako se tada zvao pobjednik Kupa šampiona. Od Bosne, u Grenoblu 1979., pa preko dvije uzastopne Cibonine, 1985. i 1986. i tri splitske Jugoplastike/ Pop ’84 od 1989. do 1991., zaključno sa Partizanovom 1992. dokazali su kvalitet rada trenera u klubovima. Mlađi čitaoci treba da imaju na umu da je to period u kojem je svaki klub mogao da ima maksimalno dva strana igrača. Dakle, čisti kvalitet, kao plod talenta nadograđenog marljivim radom.

Treneri su bili genijalci da prepoznaju talenat, ubijede ga da dođe kod njih, da ga razviju kao igrača, kreativno i košarkaški. Nije bilo potrebe da crtaju akcije na tablama košarkašima koji su u svakoj situaciji imali više rješenja. Zato sad u NBA dominiraju izdanci tog načina shvatanja košarke Luka Dončić i Nikola Jokić.

Milivoje KOVAČEVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

PROCESI PROTIV VISOKIH FUNKCIONERA: Suđenje u (ne)razumnom roku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Brojni procesi protiv visokih funkcionera, po ko zna koji put, u Višem sudu u Podgorici  ovih dana odloženi su za jesen ove godine. I tako prolaze godine

 

 

„Nijesu ispunjeni zakonski uslovi za održavanje glavnog pretresa“, rečenica je koju sudije podgoričkog Višeg suda izgovaraju u mnogobrojnim postupcima posljednjih dana. Bez obzira što je riječ o pritvorskim predmetima, početak ili nastavak suđenja zakazuju potom  za septembar i oktobar. Idu kolektivni odmori.

Da se sudije odmore moraće da čeka  nekadašnja predsjednica Vrhovnog suda Vesna Medenica. U slučaju koji protiv njenog sina Miloša, i članova njegove kriminalne grupe i dalje nijesu saslušani svi optuženi, sutkinja Nada Rabrenović suđenje je nedavno odgodila za sredinu septembra i početak oktobra. Razlog tome je  nedolazak otpuženog Vasilija Petrovića.

U oktobru će biti dvije godine od podizanja optužnice protiv ove kriminalne grupe, pa se  nameće i pitanje ko je odgovoran što do sada optuženi nijesu iznijeli svoju odbranu i šta je tokom dvije godine preduzeto da se obezbijedi nesmetano vođenje sudskog postupka. Ovaj slučaj nije usamljen i to je ono što bi trebalo za zabrine borce za suđenje u razumnom roku.

Advokat Stefan Jovanović u razgovoru za Monitor kaže da to što se pretresi zakazuju za jesen za posljedicu ima povredu prava na suđenje u razumnom roku. “Istovremeno,  akav način zakazivanja pretresa je posljedica svega onoga na šta ukazuje esnaf kojem ja pripadam, to je da Specijalno odjeljenje Višeg suda u Podgorici nema prostora i kapaciteta niti uslova da svoj posao radi onako kako je to zakon predvidio”,  kaže Jovanović. Podsjeća da ima samo šest sudija Specijalnog odjeljenja. “Od tih šest sudija formiraju se dva vijeća za ogroman broj predmeta budući da se preko 90 odsto optužnica Specijalnog tužilaštva u suštini zasniva na onome sto je dobijeno putem Sky aplikacije. Imamo optužnice koje se potvrđuju, makar je to do sada bio slučaj, bez prave kontrole kako je to propisano odredbama ZKP-a. To su optužnice sa velikim brojem lica od kojih su neka dostupna nadležnim organima, neka nijesu. Dakle svi ti činioci utiču na to da jednostavno suđenja ne mogu da se završavaju u nekom doglednom vremenskom period”, smatra advokat Jovanović.

On podsjeća da je u slučaju procesa protiv njegovog branjenika Miloša Medenice samo Medenica do sada iznio odbranu. “Drugi  nijesu, i njemu suđenje praktično treba da počne u septembru.”.  Jovanović ocjenjuje da je njegov klijent Medenica odavno izgubio status pritvorenog lica i postao taoc.

Za jesen su sudije Višeg suda odgodile mnogobrojna suđenja među kojima su i premedti u kojima je optužnica podignuta još pre više od šest godina, ali do danas u njima nije doneta ptrvostepena sudska odluka. To je slučaj sa postupkom pokrenutim protiv nekadašnjeg prvog čovjeka Berana Vuke Golubovića. Optužnica je podignuta u februaru 2018.godine, ali do danas nije bilo prvostepene presude.

Jesenje dane da iznese svoju odbranu će čekati i kontroverzni bankar Duško Knežević. Specijalno tužilaštvo protiv njega je podiglo nekoliko optužnica zbog višemioniskih malverzacija i pranje novca. Njegova odbrana je nedavno tvrdila da ne može pripremiti kvalitetenu odbranu zbog Kneževićevog lošeg zdravstvenog stanja. Knežević je tada sudu dao izvještaj zatvorskog ljekara, koji potvrđuje njegov medicinski pregled. U izvještaju je navedeno i da je pod terapijom koja mu utiče na koncentraciju.

I postupak u javnosti poznat kao “Stanovi” sudiće se od septembra. Podsjetimo, radi se o optužnici Specijalnog tužilaštva kojom se članovi Komisije za rješavanje stambenih pitanja Vlade koja je postojala od 2016 – 2020. terete za zloupotrebu službenog položaja. Optužnica je podignuta protiv funkcionera Demokratske partije socijalista Predraga Boškovića, kojeg SDT, uz još 12 osoba sumnjiči da je počinio navedeno krivično djelo. Osim Boškovića, da su budžet Crne Gore oštetili za dva miliona i 600 hiljada eura, SDT sumnjiči i Budimira Šegrta, Suada Numanovića, Sanju Vlahović, Ivana Brajovića, Dražena Miličkovića, Damira Šehovića, Dragicu Sekulić, Osmana Nurkovića, Suzanu Pribilović, Jelenu Radonjić i Aleksandra Jovićevića.

Za razliku od ovog sudskog postupka koji tek treba da započne, u podgoričkom Višem sudu, više od dvije godine se sudi, nekadašnjem direktoru tajne policije Dejanu Peruničiću koji se tereti za zloupotrebu službenog položaja. Peruničiću i njegovom kolegi Srđanu Pavićeviću za nezakonito snimanje i praćenje se sudi iza zatvorenih vrata, a suđenje će im biti nastavljeno u septembru. Peruničić i Pavićević se sumnjiče za krivična djela prisluškivanje i praćenje funkcionera Demokratskog fronta, bivšeg glavnog specijalnog tužioca Milivoja Katnića i više drugih osoba.

Svetlana ĐOKIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo