Povežite se sa nama

DRUŠTVO

EKSPLOATACIJA PLJEVALJA: Bogatstvo u magli

Objavljeno prije

na

Ne morate ništa znati o PM 10 česticama da bi vam bilo jasna priča o Pljevljima. Jednostavno je: riječ je o opštini bogatoj ugljem i šumom, gradu u kotlini u kojoj su zimi česte magle. Da, zimi je i zima, pa se ljudi moraju grijati. Dok sagorijeva ugalj kako bi proizvela struju Termoelektrana generator hladi vodom. Vodenu paru koja tako nastaje ispušta u atmosferu, umjesto da grije Pljevljake. Kompanija Vektra koja je dobila koncesije da najbogatije šume u Crnoj Gori koristi 30 godina, ne proizvodi pelet. I Pljevljacima opet ostaje da se griju na drva i ugalj. Onda ih država, koja nije u stanju da im omogući da koriste čak ni nus-proizvode prirodnih bogatstava koja eksploatiše, kaže kako su za to što u njihovoj magli ima svega i svačega – sami krivi.

I ove godine je pala magla, u Pljevljima se teško diše. Magla se nije dizala od 1. do 8 decembra. „Ovo su opasne situacije jer može da dođe do efekta akumulacije zagajujućih čestica”, piše u Izvještaju o meteorološkim uslovima Zavoda za meteorologiju i seizmologiju koji je pripremio načelnik Odsjeka za analizu i prognozu vremena Branko Micev. On objašnjava kako bi, da je preko dana dolazilo do razbijanje magle, dolazilo do naglog podizanja uvis zagadjujućih čestica koje bi se prenijele u više slojeve atmosfere i distribuirale na veći prostor ili veće udaljenosti što bi rezultiralo smanjenjem lokalnih prizemnih koncentracija u gradu.

Prema podacima Agencije za zaštitu životne sredine kvalitet vazduha u Pljevljima je standardno loš. ,,Situacija u Pljevljima tokom sezone grijanja, kao i većem dijelu naše zemlje sa aspekta kvaliteta vazduha nije zadovoljavajuća. Prekoračenja dozvoljene srednje dnevne koncentracije PM10 čestica evidentiraju se gotovo na svim mjernim mjestima” kazao je direktor Agencije za zaštitu životne sredine Ervin Spahić. Prema njegovim riječima u Pljevljima je 2010. godine bilo 162 prekoračenja, 2011. – 193, 2012. – 217, 2013. – 177, 2014. – 184 i 2015. do 1. decembra 158.

Magla, koja je zapravo kondenzovana vodena para, pojednostavljeno rečeno, skuplja razna zagađenja i otežava disanje. Sitne praškaste čestice koje se prenose putem vazduha, prema objašnjenjima stručnjaka, prodiru duboko u respiratorni trakt i mogu da izazovu niz zdravstvenih problema, počevši od iritacije očiju, organa disanja do ozbiljnih poremećaja uključujući smanjenu funkciju pluća, bronhitis, pogoršanje zdravstvenog stanja astmatičara pa čak i prijevremenu smrt.

Oko pitanja – ko zagađuje vazduh u Pljevljima – mišljenja u crnogorskoj javnosti su podijeljena. Jedni kažu da su krivci Termoelektrana i kopovi uglja, drugi upiru prst u gradske kotlarnice i ,,individualna ložišta”. Oni koji ,,brane” Termoelektranu tvrde da se ona nalazi na 760 metara nadmorske visne, da je visina njenog dimnjaka 250 metara tako da, kažu, dimi na preko 1000 metara od zemlje.

Nevladina organizacija Green Home najavila je protest u Pljevljima 22. decembra i pozvala građane nezadovoljne kvalitetom vazduha i životne sredine kao i odnosom nadležnih prema njima i njihovom zdravlju, da dođu na gradski trg.

U Pljevljima su u prvih deset dana decembra zabilježena dva ledena dana kada je temperatura tokom 24 sata bila ispod nule. Inače tokom decembra prosječno bude 13 dana sa maglom, 24 mrazna dana i osam ledenih dana, objašnjava Branko Micev. Ljudi se moraju grijati. Najčešće se griju na drva i ugalj, jer je tako najjeftinije ,,Grijemo samo jednu sobu na drva i ugalj i opet jedva izađemo na kraj sa računima za struju”, objašnjava Monitorova sagovornica iz Pljevalja.

Lani, isto u decembru, situaciju u Pljevljima je razmatrao skupštinski Odbor za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje. Pozvali su Vladu da donese plan zašitite i saniranja životne sredine u tom gradu i Upravu za inspekcijske poslove da izvrši inspekcijski nadzor svih zagađivača u toj lokalnoj samoupravi u cilju zaštite zdravlja građana. Šta je urađeno vidi se ovih dana – sve isto ko i lani.

Vlasti su najavile kako će subvencionisati nabavku peleta za domaćinstva u iznosu od 50 odsto. Dva tendera su dosad propala. Na prvi se niko nije javio, u narednom pokušaju javila se firma iz Srbije sa, kažu naši sagovornici, ,,bezobrazno viskom cijenom”.

U toku je proces neposredne pogodbe u kojem su, prema posljednjim informacijama, ponuđene cijene od 164 eura za tonu peleta i 168 eura za tonu briketa. Pogodba bi mogla biti sklopljena kad prođe rok za žalbe od osam dana. Građani će moći da kupe najviše dvije tone peleta ili briketa.

Tona uglja za domaćinstva košta 60 eura, metar drva je 35. Tona peleta, kažu upućeni, može zamijeniti tri metra drva. Sve i da je pelet u pola cijene na vrijeme obezbijeđen, opet bi bio skuplji od uglja. ,,Brže sagori i opet je za tu vrstu grijanja potrebna struja”, kažu u Pljevljima. Posebna priča je to što najmanja peć na pelet, koja može da zagrije 50 kvadrata košta 1250 eura.

,,Prednost briketa je u tome što se može koristiti u običnom šporetu. Sve to, međutim, pošto ljudi ovdje ogrijev nabavljaju u avgustu, ove godine može biti korišteno samo eksperimentalno”, kaže naš sagovornik iz Pljevalja.

U Agenciji za zaštitu životne sredine, kao rješenje vide toplifikaciju grada. Prema riječima direktora Agencije postoji više načina kojima se može doći do bolje situacije u Pljevljima. ,,Na Vladi je da odluči da li je to drugi blok Termoelektrane, da li je to prijedlog kojim će se riješiti centralno grijanje u Pljevljima, prelazak na novu vrstu goriva, jeftinija struja i slično”, rekao je Spahić.

,,Mnogi ljudi, kad vide onaj veliki, široki dimnjak Termoelektrane pomisle da se tako zagađuje vazduh. Kroz taj dimnjak izbacuje se samo vodena para. Time se zagrijava atmosfera, umjesto da se griju kuće”, kaže jedan od naših sagovornika. Pljevaljska Termoelektrana obezbjeđuje trećinu struje koja se proizvede u Crnoj Gori više od tri decenije. Tačno je da toplifikacija grada nikad nije koštala malo, ali reklo bi se da su stanovnici mjesta čiji se prirodni resursi tako obilato koriste zaslužili da i oni od toga imaju neku fajdu. Nemaju.

Imaju zagađen vazduh i Vezišnicu – najzagađeniju rijeku u Crnoj Gori. Ni Ćehotina na pojedinim mjestima nije mnogo bolja. ,,Ne znamo ni mi koja je koja rijeka ponekad. Svaka je braon boje”, kaže Monitorova sagovornica.

O da, Pljevlja imaju šume, iz čega bi se moglo pomisliti da imaju i drvnu industriju i, kao njen nusproizvod piljevinu od koje se pravi pelet. Pljevaljske šume su, međutim, tajkunizirane.

Pravo na korišćenje 13 gazdinskih jedinica u pljevaljskim šumama dobila je 2006. firma Vektra biznismena Dragana Brkovića. Na trideset godina. Uprkos raznim najavama, sa partnerima od Njemačke do Abu-Dabija, proizvodnja u Vektri Jakić nije stigla dotle da može napraviti pelet ili brikete.

Naši sagovornici tvrde da u svakom trenutku na granici prema Prijepolju ima deset-dvadest kamiona koji odvoze drvo. Zvuči nestvarno, ali kako tvrde naši izvori dešava se da trupci iz Pljevalja u Srbiji bivaju pretvoreni u pelet i onda se prodaju u Crnoj Gori. U izvještaju DRI jednom je zaključeno da ugovor između Vlade i Vektre ne sadrži normu „obavezuje se” ili „obavezan je”, čime je omogućeno koncesionaru da posječenu drvnu masu izvozi kao trupce. Usput, radničke plate u Vektri su oko 200 eura, ako se za familiju obezbijedi ugalj – dobro je.

U prvih deset mjeseci ove godine u Pljevljima su rođene 133 bebe, umrlo je 318 ljudi. Priprodni priraštaj je 185 u minusu. Da je tako decenijama svjedoče podaci da su Pljevlja 1971. imala 46.834 stanovnika, 1991. – 39.405, prema posljednjem popisu 2011. – 31.060.

Magla u kojoj su ovih dana Pljevljaci će proći, za razliku od magle koju čini državna politika prema ovom gradu.

Miloš BAKIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo