Gijom Mersije, glasnogovornik Evropske komisije je poručio da EK “duboko žali zbog usvajanja amandmana na ključne pravosudne zakone od strane srpskog parlamenta i potpisivanja od strane predsednika Srbije”.   Vučićeva vlast time potkopava prethodne obaveze i postignuti napredak, tvrdi Mersije. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos je ovaj potez vlasti ocijenila kao “ozbiljan korak unazad na evropskom putu Srbije”.  Vučić ne čuje

Nedavno usvajanje tzv. Mrdićevih pravosudnih zakona u Srbiji i njihovo potpisivanje od strane predsjednika Aleksandra Vučića , prošlo gotovo neopaženo u Crnoj Gori.. Čak i mediji bliski vlasti u Crnoj Gori slabo ili nikako ne prenose dešavanja iz Srbije iako njena vlast već duže vrijeme vodi specijalni rat protiv Crne Gore potpirivanjem identitetskih i svih drugih podjela u društvu. Cilj je odavno javno saopšten – Crna Gora ne treba u Evropsku Uniju (EU) već natrag u zagrljaj kriminalnih kartela, ovaj put sa srpskim predznakom.

Gijom Mersije, glasnogovornik Evropske komisije (EK) je poručio da EK “duboko žali zbog usvajanja amandmana na ključne pravosudne zakone od strane srpskog parlamenta i potpisivanja od strane predsednika Srbije”.  Vučićeva vlast potkopava njene prethodne obaveze i postignuti napredak, tvrdi  Mersije. “Sbija se obavezala da će ojačati nezavisnost sudstva i autonomiju tužilaštva, uključujući uzimanje u obzir preporuka Komisije“, podsjeća on. Uzalud. Vučić ne čuje.  Evropska komesarka za proširenje Marta Kos je ovaj potez vlasti ocijenila kao “ozbiljan korak unazad na evropskom putu Srbije” koji dolazi “u vrijeme velikog napretka ka proširenju, prema kome se Crna Gora i Albanija brzo kreću”. Da Srbija ne haje za preporuke EU vidjelo se početkom mjeseca kada je u Briselu bio njen ministar pravde Nenad Vujić. Evropski komesar za pravosuđe, Majkl Makgrat je tada pozvao Srbiju da obustavi donošenje pravosudnih zakona. Isto je Vujiću rekao i direktor direktorata EK za proširenje i istočno susedstvo, Gert Jan Kopman. Vujić je za domaću javnost pokušao relativizirati upozorenja Evrope o nazadovanju dodavanjem riječi “moguće” i deklarativnom pričom da Srbija i dalje želi članstvo u Evropi.

Vujić je, prije nego je postavljen za ministra u vladi Đura Macuta, bio direktor Pravosudne akademije od 2010. godine. Tokom 15 godina bavio se rukovođenjem, planiranjem i programima obuka koje se sprovode za sudije i javne tužioce od kojih su neki kasnije otkazali poslušnost režimu tako što su savjesno radili svoj posao po zakonu. Mediji su svojevremeno javili da je Državna revizorska institucija (DRI) početkom 2024. sprovela reviziju finansijskih izveštaja Pravosudne akademije za 2020. i 2021. Kako Vujić nije hajio na zamjerke, DRI je a o teškom kršenju obaveze dobrog poslovanja obavijestila Narodnu skupštinu i tražila Vujićevu smjenu od Upravnog odbora akademije. DRI je novembra 2023. predala krivičnu prijavu protiv Vujića navodeći nenamjensko trošenje budžeta. Više javno tužilaštvo u Begradu (VJT) kojim rukovodi Nenad Stefanović (vjeran Vučiću koliko i Milivoje Katnić svom gospodaru) je odbacilo prijavu kao neosnovanu. I ranija krivična prijava protiv Vujića iz 2014. godine koju je podnijelo Udruženje sudijskih i tužilačkih pomoćnika za produženo krivično delo falsifikovanja isprava, je odbačena.

Međutim, nisu svi tužioci isti. Javno tužilaštvo za organizovani kriminal (JTOK) se usudilo krenuti na prijatelje braće Vučić. Konkretno radi se ministrima i zvaničnicima vladajuće partije (SNS) Goranu Vesiću, Tomislavu Momiroviću i Nikoli Selakoviću. JTOK je prošle godine otvorio dvije istrage – zloupotreba uticaja u slučaju zgrade Generalštaba, i istraga finansijskih pronevjera u slučaju Nadstrešnica u Novom Sadu kada je smrtno stradalo 16 građana i za koja još niko nije odgovarao. Takođe u martu prošle godine došlo je do razmimoilaženja  zbog oduzimanja istrage oko milionskih krađa u Elektroprivredi Srbije (EPS) Višem tužilaštvu u Beogradu, i davanja tog predmeta JTOK-u. Tome je prethodio skandal brisanja imena Igora Brnabića, brata Ane Brnabić predsjednice Skupštine, iz iskaza jednog od osumnjičenih, o čemu je pisao Radar. Nakon 6 sati zapisnik je prečišćen pa je tada amneziranom osumnjičenom jedinom određen kućni pritvor dok su ostali dobili zatvorski pritvor.

Nakon pokretanja ovih istraga vučićevski mediji su krenuli u bjesomučne napade na JTOK, glavnog javnog tužioca (GJT) Mladena Nenadića i druge politički nelojalne sudije i tužioce. Hajci su se pridružili i gospodar i njegovi politički lojalisti. Objavljena je i fotografija grupe ljudi u jednom restoranu na kojoj se vide rektor Univerziteta u Beogradu Vladan Đokić, bivši košarkaš Dejan Bodiroga i tužilac Nenadić, čiji lik je zaokružen. Predsjednik Srbije je na režimskoj žutoj TV Pink rekao da je zabrinuti (anonimni) građanin “podneo prijavu protiv tužioca Nenadića”. Tužilaštvo je planiralo „da pohapse sve u državi ne bi li se dodvorili blokaderima, pa i mene“ zaključio je Vučić. JTOK je odjednom postao leglo neprijatelja Srbije, srpskog naroda i raznih zavjera za koje su optuživani po istoj matrici kao i studenti u blokadi.

Polovinom jula prošle godine Kolegijum TOK-a je izdao javno saopštenje kojim se osuđuje diksreditacija TOK-a,  a pokušaji da se kriminalizuju Glavni javni tužilac i javni tužioci “prevazilaze dozvoljenu mjeru javnog istupanja”. Od tada se situacija pogoršavala. Uprava policije i BIA su krenuli u direktne opstrukcije tužilačkih istraga i nepostupanja po nalozima tužilaštva.

Vučić je u gostovanju na režimskoj TV Prva u emisiji Ćirilica 3. novembra prošle godine iznio pregršt uvreda na račun TOK-a. Poručio je da “ta korumpirana banda, iz pojedinih tužilaštava, izmislila slučaj renoviranja Generalštaba”. Takođe, druge sudije i tužioci “svakoga dana puštaju svakoga ko gađa šipkama i motkama nekoga na ulici” aludirajući na studente koji su se branili od fizičkih napada režimskih huligana i narko dilera. “Tužioci nekada nekoga neće da gone, ali još češće sudije žele da pokažu da su blokaderi, valjda se time dokazuju nekome spolja” zaključio je Vučić. Za Vučića su nerežimski tužioci i sudije “korumpirana banda koja uzima pare i koja se 20 godina drži između sebe kao najgora moguća mafija… rade direktno protiv države…”.

Dan poslije TOK je osudio Vučićeve “besramne tvrdnje kojima omalovažava i kriminalizuje javne tužioce” čime je “prekoračio i zloupotrebio svoja zakonom i Ustavom data ovlašćenja i pokušao… neprimeren i nedozvoljen uticaj na ovo tužilaštvo”. TOK smatra Vučićeve tvrdnje “uvredljivim i neistinitim” te tvrdi  da on “direktno vrši opstrukciju pravde kojom se urušava ustavni i pravni poredak i vladavina prava”. Po Ustavu Srbije, predsjednik ima ceremonijalne ovlasti, dok Vlada vodi unutrašnju i spoljnu politiku zemlje. Predsjednikov brat Andrej Vučić nema nijednu državnu funkciju. Objavljeni transkripti dekodirane SKY aplikacije su otkrili da on postavlja i razrješuje ljude u bezbjednosnom sektoru i državnim preduzećima dok se za njegovu naklonost bore visokoprofilni kriminalci.

Vučić je zakone, koje je predložio poslanik Srpske napredne stranke (SNS) Uglješa Mrdić a izglasala Skupština po hitnom postupku i bez javne rasprave, potpisao 30. januara. Stupili su na snagu osam dana nakon objave u Službenom listu. Radi se o Zakonu o Visokom savetu tužilaštva, Zakonu o sedištima i područjima sudova i javnih tužilaštava, Zakonu o organizaciji i nadležnosti državnih organa za borbu protiv visokotehnološkog kriminala i Zakonima o sudijama i javnom tužilaštvu.   Ono što je posebno cilj je rasturanje TOK-a. Poslanica SNS-a Olja Petrović je Mrdićevim prijedlozima dodala amandmane koji su u paketu usvojeni. Novi zakoni će omogućiti da se od 20 tužilaca koji trenutno rade u TOK-u njih 11  vrati u tužilaštva iz kojih su privremeno upućeni.

Nakon što su amandmani javno objavljeni, TOK je dao saopštenje u kojem se ocjenjuje  da će njihovo usvajanje „dovesti do paralisanja rada odeljenja za organizovani kriminal i do potpune blokade postupanja u najsloženijim i najosetljivijim krivičnim postupcima“. Predsjednik Ustavnog suda i lojalista Prve familije Vladan Petrov je komentarisao da su u TOK-u “ljudi koji apsolutno imaju spremnost da rade potpuno van okvira državno-pravnog okvira”.  “Onaj ko je na strani prava i pravde mora da vodi računa o svakom koraku”, zaključio je Petrov.

Šef režima je kasnije rekao da se konsultirao s pravnim stručnjacima i da su zakoni u skladu s Ustavom. To će njegov Ustavni sud i potvrditi bude li trebalo što se da naslutiti iz izjave Petrova. Na kritike iz EU režim za sada ne haje uz letimične poruke Vučića da bi bio spreman preispitati ih.

Ne haju ni vučićevske partije u Crnoj Gori – DNP-SNP-UCG-Slobodna dok napadaju jednako katastrofalno stanje pravosuđa u Crnoj Gori zbog hapšenja Vesne Bratić.

Istovremeno im ne smeta što Vučićevo pravosuđe ne dira Svetozara Marovića u Beogradu i što Vučićevog prijatelja Mila Đukanovića niko ne procesuira već petu godinu.

Jovo MARTINOVIĆ

Nakon što su reprezantivci Hrvatske osvojili medalju na evropskom prvenstvu, grad Zagreb je želio da im organizuje doček. Rukometni savez Hrvatske je insistirao da se po želji rukometaša dogovorenim izvođačima mora priključiti i Tompson. Gradonačelnik Zagreba  Tomislav Tomašević je to odbio, jer Tompson i u pjesmama  i u izjavama veliča ustaški pokret. Vlada Republike Hrvatske (RH) premijera Andreja Plenkovića je i formalno uskočila i preuzela doček. Tompson je pjevao

Osvajanje bronzane medalje hrvatske reprezentacije na Evropskom prvenstvu u rukometu je bio događaj koji je nesumnjivo obradovao domaću javnost ali i veliki dio sportske publike u nekadašnjoj Jugoslaviji. Međutim,  politika u regionu ne želi nijednom propustiti priliku za korištenje sportskih uspjeha ex – YU reprezentacija za ličnu promociju i agende koje dijele građane i narode.

Nakon što je hrvatska rukometna reprezentacija ušla u polufinale Evropskog prvenstva Grad Zagreb je počeo pripreme za doček rukometaša u dogovoru s Hrvatskim rukometnim savezom (HRS). Dogovoreno je, pozivajući se na želje rukometaša, da se doček priredi u slučaju osvajanja bilo koje medalje što je i gradonačelnik Tomislav Tomašević ranije najavio. Kad je osvojena bronza, gradske vlasti i HRS su program dočeka “usaglasile do najsitnijih detalja, do razine minutaže svake pjesme”  kasnije će objasniti Tomašević. Međutim, gradske vlasti su otkazale svoje učešće u dočeku predviđenom za 2. februar u 15 sati na trgu Bana Jelačića. Razlog je što su  “rukometaši insistirali da se dogovorenim izvođačima mora priključiti i Marko Perković Tompson”. HRS je saopštio da je “želja svih igrača i stožera bila da Tompson pjeva na dočeku ,a da  grad Zagreb to nije dozvolio”.

Gradska uprava je Tompsonu već ranije zabranila nastup zbog izvođenja pjesme Bojna Čavoglave na koncertu u zagrebačkoj Areni 27. decembra prošle godine. Sporna pjesma počinje s ustaškim pozdravom Za Dom spremni (ZDS). Gradska skupština Grada Zagreba je 11. novembra 2025. godine izglasala Zaključak kojim se gradonačelnik poziva na preduzimanje mjera protiv korištenja fašističkih i ustaških simbola, slogana i pokliča, uključujući ZDS na svim javnim površinama i događajima pod gradskom nadležnošću. Vlasti glavnog grada su naglasile da to vrijedi za sve izvođače, pa i Tompsona, koji je ta pravila već prekršio na pomenutom koncertu, i stoga “nismo mogli udovoljiti zahtjevu rukometnih reprezentativaca”.

Prošlog ljeta Tompson je nastupao na zagrebačkom hipodromu pred oko pola miliona ljudi koji su organizovano dolazili iz svih djelova Hrvatske a prisutni su bili mnogi zvaničnici i države i crkve. Tadašnji koncert je bio miks klerikalizma (s tobožnjim molitvama i religijskim digitalnim efektima) i nacionalističke retorike. Hrvatski ministar odbrane Ivan Anušić je kasnije rekao da je na Tompsonov poziv na Hipodromu “za Dom” on takođe odgovorio “spremni” i da “tu nema ništa sporno” jer Bojna Čavoglave “nema veze ni s ustaštvom, ni sa NDH”. Tompson je poznat i po dočeku hrvatske fudbalske reprezentacije nakon svjetskog srebra 2018. godine kada su mnogo sportisti čekali u redu za selfi sa njim.

Iako je sadašnja proslava u Zagrebu otkazana od grada, Vlada Republike Hrvatske (RH) premijera Andreja Plenkovića je i formalno uskočila i preuzela doček. Na Jelačića placu se okupilo oko 10 hiljada ljudi. Tompson je svoj program otpočeo s pjesmom Ako ne znaš što je bilo kojom se evociraju uspomene na Domovinski rat za nezavisnost. Iako stihovi pjesme nisu sporni (govore o odbrani Hrvatske 1991. godine), sama pojava ovog u crno obučenog ustašofilnog pjevača upitnih pjevačkih kvaliteta je izazvala pravu buru u odnosima između opozicionog Zagreba i sve desnije Hrvatske demokratske zajednice (HDZ) premijera Plenkovića koja predvodi koalicionu vladu.

Intervenciju Vlade RH u preuzimanju dočeka Tomašević je nazvao “udar države na Grad Zagreb” i “kršenje Ustava, kršenje zakona, kršenje… ovlasti policije i kršenje nadležnosti lokalne autonomije”. Pitao se da li je normalno i po kojem zakonu, da policija ne dozvoljava komunalnim redarima da djeluju kad neko postavlja binu na javnu površinu za koju nema dozvolu. Prvi čovjek Zagreba je poručio da se radi  o “nezapamćenom institucionalnom nasilju… premijera Plenkovića”. Uz opasku:  “Da li je Hrvatska uopšte  više pravna država”? Predsjednik države Zoran Milanović je poručio da je uplitanje Vlade u program dočeka “neustavan, nezakonit i piratski akt za čije donošenje nema baš nikakve pravne osnove”.

Perković (koji je, po riječima gradskih vlasti, pod kontrolom HDZ-a ) na dočeku rukometaša nije pjevao ni Bojnu Čavoglave ni dizao ruku “za Dom spreman”. Vlada je ranije javno rekla da je ZDS pozdrav neprihvatljiv i za osudu u kontekstu Drugog svjetskog rata ali kada je u kontekstu Domovinskog rata onda se treba imati određeno razumijevanje. Vlada nikada nije jasno objasnila kontekste i kada je ZDS (ne)poželjan. Neke ustaške pjesme tipa Jasenovac i Gradiška Stara kojima se otvoreno slavi klanje Srba u Drugom svjetskom ratu Perković je odavno izbacio iz svog repertoara.

Poznavaoci situacije kažu da je sve ovo bilo  očekivano jer HDZ zna da je nepopularan u glavnom gradu i  zato redovno koristi Tompsona u pokušajima destibilizacije gradskih vlasti. Na lokalnim izborima 18. maja prošle godine HDZ je doživio težak poraz ne plasiravši se u drugi krug 1. juna i osvojivši manje od 13 odsto glasova. Vlasti Zagreba su u oktobru prošle godine  preimenovale četiri ulice koje su nosile imena osoba koje , iako nisu proglašene za ratne zločince, jesu bile povezane za režimom kvislinške NDH.

Desničarski blok u skupštini grada, preimenovanje je nazvao “jugoslavenskim, komunističkim zloduhom i nadahnutim nasrtajem na hrvatsko narodno pamćenje”. Vrijedi napomenuti:  Zagreb je tokom Drugog svjetskog rata bio jedno od glavnih žarišta otpora nacizmu i ustaškom teroru. Preko 50 hiljada Zagrepčana ( tada svaki peti stanovnik) se borilo u partizanima ili kao ilegalci na okupiranoj teritoriji.

HDZ i njegovi sateliti pokušavaju naći žicu kojom bi se grad optužio za antidržavno i antinarodno djelovanje u nedostatku druge argumentacije. Posmatrači primjećuju da Plenković sve češće oponaša nacionalistički populizam vlasti Aleksandra Vučića u Srbiji kao pokrivalicu za probleme svoje Vlade i široko rasprostranjeno nezadovoljstvo zbog korupcije. Tomašević je nekoliko puta poručio da neće “povinuti glavu apsolutno nikome” i da je samo odgovoran građanima koji su ga birali.

Srbijanski režimski mediji su sa radošću dočekali nastup Perkovića u Zagrebu uz konstatacije da je Hrvatska i javno postala ustaška država. Istovremeno, Vučićevski mediji ne samo da žmure na zvanično veličanje fašizma i kriminala  u Srbiji (i od države i od crkve) već neki daju lični doprinus sveopštem kiču i primitivizmu. Tako je za pravoslavni Božić žuta televizija Informer Dragana Vučićevića organizavala uživo na ekranima božićno “slavlje”. Među zvanicama su bili formalna predsjednica Narodne skupštine Ana Brnabić, osuđeni ratni zločinac Vojislav Šešelj, ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić, ministar informacija Boris Bratina, ministar za javna ulaganja Darko Glišić, i ministarka rada, boračkih i socijalnih pitanja “Zavetnica” Milica Đurđević-Stamenkovski. Na početku proslave se pojavio i predsjednik Srbije sa kojim se slikao glavni pjevač te večeri. Umjesto pjesama o Hristu i božićnoj tematici gledaoci su mogli slušati pjesme Vrati se vojvodo na Dinaru ponovo, Gledaj majko za četnika da me daš, Spavaj dete – četnici će tebe da osvete… . Kao krem na torti se zapjevalo i  “Turkinja se pred džamijom klela, da je samo Srbina volela” uz obilatu svinjetinu i alkohol “slavljenika” i tobožnjih vjernika SPC-a. Pjevao im je Dragan Ašanin, osuđeni kriminalac koji je 1994. godine ubio djevojku od 18 godina i za to dobio 11 godina zatvora. Opozicija u Srbiji je primijetila da se četnički pjevač i kriminalac savršeno  uklapa u profil ljudi sadašnjeg režima.

Malo prije hrvatske bronze u rukometu, srpska vaterpolo reprezentacija je osvojila evropsko zlato po četvrti put – što je svakako vrijedno pohvale. Osim prijema kod šefa režima i patrijarha ovoga puta država nije organizovala svečani doček vaterpolista ispred skupštine grada. Možda je procijenjeno da nije politički trenutak zbog ostataka Ćacilenda i sveopšte situacije u zemlji. Tokom ranijih dočeka srbijanskih sportista redovno su pjevane nacionalističke pjesme.

U Srbiji nema ni jedne opštinske ili druge vlasti koja će se javno suprotstaviti novom naletu desničarskog primitivizma i tzv. srpskog sveta. Vlast braće Vučić priprema i uklanjanje nepodobnih tužilaca i sudija koji se usuđuju raditi po zakonu i savjesti. I studenti u blokadi se sve više okreću nacionalnom diskursu i proslavama srbijanskih nacionalnih praznika.

Primjer grada Zagreba i njegovih građana je, na žalost, samo izuzetak u matrici koja proizvodi balkanske bjesove.

Jovo MARTINOVIĆ

Konzularnim službenicima je naloženo da odbijaju zahtjeve za vize dok DoS ne sprovede novu procjenu procedura provjera. U društvu 75 zemalja, među kojima su mnoge problematične ili propale države (failed states) Afrike, Azije i Latino Amerike, našla se i Crna Gora zajedno sa svim njenim balkanskim susjedima i Makedonijom. Izuzetak je Srbija. Po podacima Stejt dipartmenta iz 2024, Crna Gora je lider u Evropi, ako se izuzme Rusija, po stopi odbijenih zahtjeva za američku B1/B2 vizu

Američki Stejt dipartment (DoS) je 14. januara objavio listu od 75 zemalja za čije državljane se obustavlja, tj. pauzira postupak za obradu useljeničkih viza za Sjedinjene Države (SAD). Naime, useljenici iz tih zemalja “koriste socijalnu pomoć američkog naroda u mjeri koja se smatra neprihvatljivom”. Ova obustava je na snazi dok SAD ne budu “osigurale da novi imigranti neće isisavati bogatstvo od američkog naroda.“ Konzularnim službenicima je naloženo, da u skladu sa važećim zakonima, odbijaju zahtjeve za vize dok DoS ne sprovede novu procjenu procedura provjera. U društvu 75 zemalja, među kojima su države Afrike, Azije i Latino Amerike, našla se i Crna Gora zajedno sa svim njenim balkanskim susjedima i Makedonijom.

Izuzetak je Srbija. Od ostalih “evropskih” država na listi su Rusija i Bjelorusija i pojedine države nekadašnjeg Sovjetskog Saveza.

Ovakva  klasifikacija mnogima nije iznenađenje s obzirom da je prethodni režim Mila Đukanovića predano doprinosio lošem imidžu Crne Gore kao mafijaške i narko države čiju nezavisnost je najviše pogurala Putinova Rusija. Objavljene dekodirane Sky prepiske državnih narko operativaca su samo potvrdile oreol koji je Crna Gora već stekla pod “Šefom” kako su Đukanovića nazivali u komunikacijama.

Odlazeća američka ambasadorka Džudi Rajzing Rajnke se u intervjuu za RTCG dan poslije kratko osvrnula na suspenziju useljeničkih procedura uz isticanje “da je Crna Gora dobrodošla i želimo dobrodošlicu svim ljudima koji su kvalificirani za vizu”. Rajnke je u intervjuu ipak naglasila da “način na koji se CG kreće je vrlo optimističan” i da podržava želju crnogorskog naroda da uđe u Evropsku Uniju (EU).

Željko Perović, crnogorski diplomata koji je službovao u SAD-u kao konzul i kasnije ambasador pri Ujedinjenim Narodima (UN) u Njujorku, je u izjavi za Pobjedu rekao da riječ o administrativnoj mjeri američke strane. „ Međutim, kod nas…jedna ovako značajna odluka automatski dobija političku konotaciju, posebno jer se Crna Gora prvi put suočava sa ovakvim ograničenjem” ocjenjuje Perović. Upozorio je da “crnogorska diplomatija posljednjih godina zapostavila ključne centre moći” i da je “Crna Gora  danas gotovo nevidljiva u Vašingtonu”. Odnosi sa Londonom, Berlinom, Parizom, a “naročito sa SAD- om, ozbiljno su zapostavljeni.

Brajan Lanza, bliski prijatelj i bivši šef tranzicionog tima američkog predsjednika Donalda Trampa u intervjuu za RTCG od 13. septembra prošle godine je upozorio na “slom diplomatskog djelovanja i propuštene prilike Ministarstva vanjskih poslova Crne Gore (MVP) i njene ambasade u Vašingtonu” uz naglo osipanje crnogorskog kokusa u Kongresu.

Iako domaći zvaničnici tvrde da suspenzija useljeničkih viza ne pogađa dobronamjerne putnike preko Atlantika uz naglasak ambasadorke Rajnke Crnogorcima da  “želim vas ohrabriti da putujete u našu zemlju” situacija nije ružičasta ni sa turističkim posjetama Americi. Naime, po podacima Stejt dipartmenta iz 2024. godine Crna Gora je lider u Evropi, ako se izuzme Rusija, po stopi odbijenih zahtjeva za američku B1/B2 vizu. Te godine je odbijeno čak 36,48 odsto aplikanata. Druga je ruskom agresijom i terorom pogođena Ukrajina sa stopom od 33,45 odsto. Slijedi Albanija sa 33,47 odsto, Bjelorusija sa 28,79 odsto, Makedonija sa 28 odsto, Srbija 17.7 i BiH sa 11.64 odsto odbijenih.

Crna Gora je pri samom dnu kada je u pitanju trajanje američke turističke vize. Crnogorski državljani dobijaju vizu (oni kojima se odbobri) na 36 mjeseci (tri godine). Od Crne Gore je jedino gora Albanija. Državljani Srbije i BiH dobijaju vizu na 10 godina. Makedoncima viza važi 5 godina. Slovencima su vize za SAD ukinute još krajem 2007. godine ,a Hrvati mogu putovati u Ameriku bez vize od oktobra 2021.

Crnogorsko MVP  za razliku od Srbije, nije vodilo aktivnu kampanju za ukidanje viza za Britaniju, Irsku i SAD kao i na jačanju međunarodnog imidža zemlje. Iz DoS-a nam je neformalno rečeno da je ukidanje viza, tj. Akcioni plan za stavljanje na bijelu listu (Visa Waiver Program) prije mnogo godina tražio zvaničnik pri samom vrhu bivšeg režima. Crnogorskoj vlasti su tada prezentirani kriteriji koje treba ispuniti za VWP tj. bezvizni režim. Crna Gora nije formirala akcioni tim u nadležnim institucijama niti je išta poduzela po tom pitanju. Nakon pola godine isti zvaničnik, koji se slovi blizak Kremlju, je opet informativno pitao da li se može očekivati i kada ukidanje viza. Dobio je isti odgovor kao i prvi put.

Da se i sadašnji režim turističkih posjeta masovno zlopotrebljava jasno je već nekoliko godina. Domaća štampa je naširoko pisala o utabanim kanalima “turističkih” odlazaka u Kaliforniju i Kolorado na rad na plantažama marihuane. U tim državama uzgajanje i prodaja kanabisa je legalizirana. Crnogorski “turisti” tamo rade na crno. Za naše uslove, visoki prihodi ne prijavljuju se ni američkim ni crnogorskim poreskim vlastima. Postoje brojni snimci na društvenim mrežama o atmosferi na tim farmama. Posljednjih godina je i popularan i “turistički” odlazak za vožnje teretnih kamiona i šlepera u SAD-u pa je polaganje za C i C1 vozačku kategoriju u Crnoj Gori doživjelo pravu ekspanziju. Dolaskom Tramp admnistracije mnogi Crnogorci su ekspresno vraćeni nazad zbog prekoračenja dozvoljenog boravka i jer su uhvaćeni da rade sa turističkom vizom.

Najviše su glas o svojoj zemlji diljem okeana pronijeli naši pomorci kao šverceri droge. U tome su zasjenili i tradicionalno poznate Albance dok su među jednako “jakim” narko Srbima, opet najpoznatiji oni “poreklom iz Crne Gore”. U Americi su crnogorski mornari došli na naslovne strane medija i udarnog saopštenja FBI-ja nakon rekordnog ulova od 20 tona kokaina na brodu MSC Gajan (Gayane) u Filadelfiji. Tovar je vrijedan 1,5 milijardi dolara ,a uhapšena su petorica Crnogoraca.

Kasnije je istim povodom uhapšen i bivši bokser Goran Gogić. Uhapšen je u Majamiju krajem oktobra 2022. . Suđenje u Njujorku nije završeno zbog spektakularnih opstrukcija procesa koje liče na akcioni film. Suđenje je već ranije odlagano jer je otkriven pokušaj podmićivanja jednog porotnika od strane trojice Albanaca. Gogić je imao mrežu firmi za nekretnine i ostale pokrivalice u Njemačkoj gdje je imao prebivalište. Po riječima jednog zapadnog diplomate, postoje za sada nevalidirane informacije da je Gogić u Crnoj Gori održavao odnose s čovjekom u vrhu sigurnosnog aparata,  osobom  od povjerenja samog vrha bivšeg režima.

Uvidom u dokumenta američkih sudova operacija isporuke kokaina na otvorenom moru na MSC Gajan je zahtijevala izuzetnu logistiku i garancije da se tolika količina droge isporuči operativcima koji do tada nisu predstavljali nikakva imena u narku biznisu. To znači da je iza njih stajao neko puno jači. U dokumentu američkog tužioca za istočni distrikt Njujorka od 9. januara ove godine se navodi da je pod istragom i Gogićev advokat iz advokatskog ureda Rubinštajn i Koroco zbog podmićivanja porotnika i opstrukcije pravde dok ga je jedan svjedok optužio da se bavi i zelenašenjem. Takođe se navodi da su pretresom pritvorske jedinice MDC u Njojorku u kojoj se nalazi Gogić pronađena strogo povjerljiva dokumenta koja on nikako nije smio imati u  ćeliji već jedino na sudu u prisustvu advokata. Među stvarima nađenim pretresom ćelije je i fotografija sa kćerkom jednog od svjedoka saradnika koja je napravljena kada je imala 15 godina u Kolumbiji. Američki tužilac navodi da je pronađeni materijal dio “koordiniranih napora ka zastrašivanju svjedoka i opstrukciji pravde”. Dalje se navodi da je sedmicu pred nastavak suđenja Gogiću “osoba povezana s istočno-evropskom narko organizacijom posjetila dom svjedoka saradnika u Kolumbiji u kome živi sada punoljetnja njegova ćerka i da je dotični tražio razgovor s njenim ocem. Sadašnjeg svjedoka saradnika je kolumbijska vlada izručila SAD-u još 2022. što je poznato širokoj javnosti. Stoga traženje razgovora i raspitivanja je protumačeno kao prijetnja porodici i svjedoku saradniku pa su kolumbijske vlasti stavile ćerku pod posebnu zaštitu. Gogić je u ćeliji imao i telefon preko koga je nazvao drugog svjedoka saradnika (u istom zatvoru) i tražio da ga posjeti na njegovom spratu. Identitet trećeg svejdoka saradnika (državljanina Holandije) je otkriven dva dana pred suđenje Gogiću od strane lokalnih novina u Amsterdamu.

Ovakva logistika u spašavanju Gogića govori da je puno više od običnog narko operativca i da su u njegovo spašavanje od osude uključeni ogromni resursi koje posjeduju  elementi državnog aparata ili transnacionalne kriminalne organizacije. Stoga,  nije čudo da mnogi pomorci iz Crne Gore traže srpsko, bosansko i albansko državljanstvo da bi lakše dobijali vize za pomorce.

Crnoj Gori predstoji puno posla na boljem imidžu dok Specijalnom tužilaštvu (SDT) izgleda samo može pomoći zapadni pritisak, kao i do sada, da dođe do glave hobotnice koja je davila Crnu Goru tri decenije.

Jovo MARTINOVIĆ