Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Ili cvrčak, ili DPS mrav

Objavljeno prije

na

: „Uči, doći će vrijeme kada će nauka biti na cijeni”, nerijetko su devedesetih govorili roditelji, pokušavajući da „urazume” potomstvo koje je željelo da zarađuje pare na fudbalskim terenima, estradi, ili koga je bog pogledao – švercom.  Prošlo je evo skoro dvije decenije, to vrijeme – nije došlo.  SVIRKA UMJESTO OTKRIĆA: Da je muzika i dalje nesrazmjerno unosnija od nauke govori i podatak da su Rolingstonsi u Budvi za jedno veče zaradilli dva i po miliona eura – što je otprilike trogodišnje izdvajanje Vlade za crnogorsku nauku. „Savremeni turizam nije moguć bez proizvodnje velikih događaja”, mudro je tim povodom odgovorio Svetozar Marović, priupitan da prokomentariše to što je u Budvu ,,doveo” Rolingstonse i Madonu, koja je, nezvanično, Crnu Goru koštala šest godina naučno istraživačke djelatnosti. To što razvoj nijedne savremene države nije moguć bez nauke, nije tema o kojoj ovdašnji političari govore u svojim svečanim intervjuima na televiziji RTCG ili Pobjedi. A situacija je loša da gora ne može biti.
,,Sticajem niza okolnosti toku posljednjih 15 godina, naučno-istraživački proces je praktično ugašen ne samo na Univerzitetu Crne Gore, već i uopšte”, ocjenjuje se u Predlogu strategije naučno – istraživačke djelatnosti Crne Gore, usvojenom prošle godine. Dokument je za Ministarstvo prosvjete i nauke uradio Savjet za naučno-istraživačku djelatnost Crne Gore, čiji je član, pored univerzitetskih profesora i članova CANU, i rektor Univerziteta Predrag Miranović.
RAČUN ZA NAUKU: U istom dokumentu se navodi da je u 2007. godini preko Ministarstva za prosvjetu i nauku za naučno-istraživački rad izdvojeno – 900. hiljada eura, koliko iznosi i račun za struju Univerziteta iz te godine. Iste godine bruto dru[tveni proizvod bio je duplo veći u odnosu na 2000. godinu. Osim što, kako su to skorašnji podaci UNDP i ISSP pokazali, „dramatični napredak ekonomije” nije uticao da se smanji broj zapošljenih, očigledno je- koristi nije imala ni nauka.
U Crnoj Gori se od početka 21. vijeka izdvaja od 0,08 do 0,03 odsto od bruto nacionalnog dohotka, navodi se dalje u vladinom dokumentu. Preporuke Lisabonske strategije su – tri odsto GDP. S tim što, napominju autori, treba biti obazriv jer se radi o podacima Monstata, koji, gle čuda, mogu biti i – netačni. Problemi s metodologijom, opet.
Ni statistika Veselina Vukotića, međutim, ne pomaže. Profesor Vukotić u jednom od svojih radova iz 2004. godine kaže da se u Crnoj Gori izdvaja „0,1 odsto GDP, dok je evropski prosjek 1,9 odsto GDP”, odnosno, kako kaže „Crna Gora za naučnu djelatnost izdvaja 19 puta manje od evropskih zemalja”.
Prema finansijskom planu Univerziteta Crne Gore, to je još manje para: prošle godine je, recimo, Univerzitet za naučno-istraživačku djelatnost planirao – 250 hiljada eura. Tri puta manje nego za struju.
„Kad se zna da su današnji čelnici crnogorske države bili među najlošijim studentima, ne može se od njih očekivati da vrednuju naučno-istraživački rad”, kaže za Monitor profesor crnogorskog Univerziteta, Filip Kovačević. „Istovremeno”, kaže Kovačević, „ crnogorska vlast se boji rezultata takvih istraživanja jer, kad bi ih radili stručnjaci od integriteta a ne dvorski, potkupljeni ili prestrašeni intelektualci, razotkrile bi se sve manipulacije i laži na kojima su izgradili svoje državno-privatne tajkunske imperije”.
NI PRIVREDNICI NE LJUBE NAUKU: Nije samo država nezainteresovana za nauku. U stvari, država je jedini izvor prihoda za ovdašnju naučno-istraživačku djelatnost.
Crnogorski biznismeni, ili kako se to stručno u vladinom dokumentu kaže, „mala i srednja preduzeća”- ne ulažu u naučni razvoj.
,,Mala i srednja preduzeća našem okruženju uzimaju primate u liderstvu naučno-istraživačkih projekata”, objašnjava se u Predlogu. ,,Crna Gora, međutim, ima mala i srednja preduzeća koja se bave jednostavnom proizvodnjom i servisnim uslugama. Njihov interes za ulaganja u projekte tehnološkog razvoja je praktično zanemarljiv.”
Prema podacima Eurostat za 2007. godinu, obim ulaganja u nauku u 2004. godini, bio je: u Evropi – 194 milijarde eura od čega je 80 milijardi državnih para. Ostatak iz privrede. U SAD je iste godine izdvojeno 251 milijardi eura, od čega je 100 milijardi dala država sredstava, a u Japanu, 120 milijardi eura od čega je 27 milijardi državnih sredstava.
NIJESU SAMO PARE PROBLEM: Izuzev finansija, na putu razvoja naučno-istraživačkoj djelatnosti u Crnoj Gori stoje i druge prepreke. Jedna od njih je i, nevjerovatno ali istinito – Internet.
Ovdašnji nastavnici istraživači bi trebalo, kao i njihove evropske kolege, iz svojih stanova da lako pristupe takozvanoj akademskoj mreži koja bi bila namjenjena prenosu podataka i povezivanju istraživačko-obrazovnih mreža uopšte.
,,Stanje u ovoj oblasti je bilo relativno prihvatljivo prije privatizacije Telekoma Crne Gore, kada je prodata kompletna telekomunikaciona infrastruktura”, navodi se u vladinom Predlogu strategije.
,,Država je ostala bez neophodne infrastrukture na koju ima monopol privatna, strana kompanija. S obzirom da je, za sada, ta kompanija jedini komercijalni ponuđač Internet konekcije, ona praktično diktira uslove razvoja informaciono komunikacionih tehnologija u Crnoj Gori”, objašnjavaju autori. “Kao posljedicu ovakvog stanja imamo nedovoljnu brzinu prenosa podataka u univerzitetskoj mreži koja je ispod svakog nivoa. Korišćenje FTTP protokala za prenos podataka iz evropskih i USA univerzitetskih centara je praktično nemoguće, a pretraživanje baza podataka otežano”. Konačno, konstatuje se – u uslovima normalnog naučno-istraživačkog i nastavnog rada, karakterističnog za univerzitete u SAD i Evropi, ovaj sistem bi bio neupotrebljiv.
KOME NAUKA SLUŽI: U boljem stanju nijesu ni biblioteke, međunarodna saradnja bi mogla biti bolja. Nego, možda najgore, i kad bi se izdvajalo više novca, pitanje je ko bi od toga imao koristi: nauka ili političari.
,,Dok crnogorska vlada za nauku izdvaja 50 do 100 puta manje od evropskih država, za partijski angažovane i politički podobne akademike i istraživače, kesa je nepresušna”, komentariše Filip Kovačević.
„Pošto su pojedini fakulteti Univerziteta Crne Gore postali feudalni posjedi određenih dekana, zna se ko će u tim i takvim autoritarnim sredinama biti nagrađivan za akademske i stručne uspjehe. Sigurno ne oni nesporni međunarodno uvaženi stručnjaci i naučnici koji su u isto vrijeme i kritički duhovi poput na primjer prof. dr Milana Popovića”, kaže Kovačević.
Obrni, okreni – bolje je biti Ceca.

Milena PEROVIĆ KORAĆ

Komentari

DRUŠTVO

SVI UHAPŠENI POLICAJCI: Brojka samo raste

Objavljeno prije

na

Objavio:

Po nalogu Novovića i njegovih specijalnih tužilaca uhapšeno je više bivših čelnika crnogorskog sudstva, tužilaštva ali najviše osoba iz bezbjednosnog i policijskog sektora

 

“Nadam se da smo dosadašnjim radom makar malo promijenili percepciju da visoka korupcija prolazi nekaženjeno. Naša misija je da svaki slučaj procesuiramo, kako bi pokazali da niko nije iznad zakona“, rekao je nedavno glavni specijalni tužilac Vladimir Novović.

U prilog njegovim tvrdnjama idu i brojne akcije koje su pripadnici Specijalnog policijskog odjeljenja izvodili od marta 2022.godine kada je imenovan.  Spisak osoba uhapšenih tokom tih akcija je trocifren.

Po nalogu Novovića i njegovih specijalnih tužilaca uhapšeno je više bivših čelnika crnogorskog sudstva, tužilaštva ali najviše osoba iz bezbjednosnog i policijskog sektora.

Prošle sedmice uhapšen je Ilija Vasović, bivši šef kriminalistike u Baru, a nakon što je portal Libertass press objavio prepisku između njega i optuženog šefa kriminalne organizacije koja se bavila švercom cigareta, Aleksandra Mrkića.  Vasoviću tužilaštvo na teret stavlja krivično djelo – stvaranje kriminalne organizacije i produženo krivično djelo zloupotreba službenog položaja.

Poslije hapšenja bivše predsjednice Vrhovnog suda Vesne Medenice i predsjednika Privrednog suda Blaža Jovanića prvi na spisku za hapšenje iz bezbjednosnog sektora našao se bivši službenik Agencije za nacionalnu bezbjednost Petar Lazović.

U julu 2022.godine dobio je poziv da se javi službenicima Specijalnog policijskog odjeljenja, što je i uradio i od tada se nalazi u pritvoru. Lazović je u spisima Europola označen kao pripadnik kriminalnog Kavačkog klana, koji se dovodi u vezu sa međunarodnim švercom kokaina. SDT Lazovića sumnjiči za pripadnost kriminalnoj organizaciji, šverc droge, oružja i zloupotrebu položaja.  I pored brojnih optužbi na njegov račun, u podgoričkom Višem sudu mu ni nakon dvije godine nije počelo suđenje niti u jednom slučaju.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

Rudnika u Mojkovcu neće biti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Kompanija Tara resources nije do 25. maja dostavila korigovanu Studiju izvodljivosti, pa se Vlada odlučila za raskid ugovora i naplatu bankarske garancije. Koncesionaru ostaje da se žali Privrednom sudu ili da pokrene arbitražu

 

Vlada će raskinuti ugovor za kompanijom Tara resources, o ekspolataciji rude u rudniku Brskovo kod Mojkovca, saopštio je ministar rudarstva i energetike Saša Mujović. Koncesionar nije u roku koji je istekao 25. maja dostavio Vladi korigovanu Studiju izvodljivosti čime su se stekli uslovi za jednostrani raskid ugovora i naplatu bankarske garancije.

Vlada je zadužila Mujovića da dostavi pisani otkaz koncesionaru, aktivira bankarsku garanciju (500.000 eura) i sprovede sve druge radnje u cilju zaštite prava države. ,,Problem sa kompanijom Tara Resources je bila njihova studija izvodljivosti, koja je u dva navrata dostavljena, ali se oba puta kosila sa zakonima Crne Gore. A znate da je riječ o krovnom dokumentu kojim investitor dokazuje da će rudnik funkcionisati po ekološkim standardima”, naglasio je Mujović.

Tara Resources može se žaliti Privrednom sudu, kao i pokrenuti arbitražu. ,,Na njima je kakva će biti odluka, ali mi smo spremni na sve scenarije i duboko utemeljeni u činjenicama da je pravda na našoj strani i uporedna sudska praksa”, dodao je Mujović.

Projekat otvaranja rudnika je vrijedan 150 miliona eura. Koncesionar je prošle godine saopštio da je uložio 30 miliona, te da od januara 2023. godine plaća koncesionu naknadu koja iznosi blizu 650 hiljada  eura. Nakon osnovnog ugovora iz 2010. godine Vlada je sa Tara Resources potpisala šest aneksa. Posljednjim, u julu 2021. godine, koncesionar je dobio dvije godine da pribavi urbanističko-tehničke uslove. Tumačenja oko toga da li su se stekli razlozi za raskid ugovora, rješila je Međuresorna komisija koja je predložila Vladi da se ugovor raskine.

Premijer Milojko Spajić zatražio je da se pribavi dodatno pravno stručno mišljenje kako bi se otklonio finansijski rizik za državu. Angažovana je advokatska kuća Harrisons. Ministar Saša Mujović je na konferenciji za novinare 21. marta objasnio kako je dobijeno pravno tumačenje da bi jednostranim raskidom ugovora, kakav je bio prijedlog komisije, došli na klizav teren, a postojala bi mogućnost da Tara Resources pokrene međunarodnu arbitražu i ugrozili bi interese Crne Gore. Zato je koncesionaru određen rok 25. maj, da dostavi korigovanu dokumentaciju.

,,Ovo je pobjeda znanja nad neznanjem, istine nad obmanom, dobrom nad lošom namjerom, opštim dobrom nad interesom malog broja osoba”, saopštili su iz Građanske inicijative Zdravi Mojkovac.“Lokalna zajednica je pokazala ogromnu snagu i izrazito visoku svijest. Nisu nasjeli na priče ‘o zlatnim brdima i dolinama’ koje su plasirali kompanija i njihovi pomagači, kako iz prethodne tako i sadašnje vlasti.“ Oni su pozvali obrađivače nacrta prostornog plana Crne Gore do 2030. godine da uklone iz tog dokumenta sve što je vezano za rudarske aktivnosti na Brskovu.

P. NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SUDSKA PRAKSA IZMEĐU NAVIKA I PRAVA: Klin, ploča i pritvor

Objavljeno prije

na

Objavio:

Osumnjičeni i optuženi u pritvoru, neki i godinama, čekaju da se domaća pravila o određivanju i produženju pritvora usaglase sa preporukama Evropskog suda. Odgovornima se ne žuri pošto njihove greške, po pravilu, plaća neko drugi

 

Ustavni sud Crne Gore je adresa na koju nezadovoljne stranke traže pravni lijek kada smatraju da im je nanijeta nepravda. No o njihovim odlukama i mišljenju, svjedoci smo, u javnosti se govori zavisno od slučaja i toga da li i kome odgovara ono što su oni utvrdili. I ne samo u javnosti. Podjednaka selektivnost, da pročitaju i usvoje mišljenje sudija Ustavnog suda, prisutna je i kod sudija Višeg suda. Opet zavisno od slučaja do slučaja. To je najuočljivije kada se govori o pritvorskim predmetima u kojima sudije Ustavnog i Višeg suda, u većini slučajeva, imaju različita mišljenja. Od kojih ne odustaju.

Tako postoje već tri žalbe koje su na rješenje o pritvoru pisali advokati bivšeg specijalnog tužioca Saše Čađenovića, a koje su sudije Ustavnog suda usvojile. Te odluke, izgleda, ne zanimaju sutkinju specijalnog odjeljenja Višeg suda Nadu Rabrenović. Baš kao što je ne dotiču ni one koje su sudije Ustavnog suda usvojile u slučaju Miloša Medenice, sina bivše predsjednice Vrhovnog suda Vesne Medenice. U njegovom slučaju i sudije Apelacionog suda su, prilikom donošenja odluke o ukidanju rješenja kojim mu se produžava pritvor, ukazale na odluku Ustavnog suda, ali ni to nije uticalo na odluku sutkinje Rabrenović.

Tako je Medenica u pritvoru više od dvije godine, kao jedini član kriminalne grupe, koju je, prema tvrdnjama Specijalnog tužilaštva, lično formirao. A suđenje nije odmaklo dalje od početka, tačnije ni do danas nijesu saslušani svi optuženi. Tako se pritvori, saglasni su brojni pravnici, pretvaraju u kaznu.

To smatra i advokatica Andrijana Razić. Ona kaže kako je u Crnoj Gori pritvor – suprotno zakonu, Ustavu, međunarodnim standardima – postao pravilo, a ne strogi izuzetak, kako bi trebalo i moralo da bude.„Postala je, nažalost, uobičajena praksa da se onoga momenta kad se odredi pritvor bilo kojem uhapšenom ili osumnjičenom licu, već podrazumijeva provizorno osuđujuća presuda, da bi se pokrilo trajanje tog pritvora. To je zastrašujuća praksa koju primjenjuju sudovi odavno“, smatra Razić.

Bivša zastupnica Crne Gore pred Evropskim sudom Valentina Pavličić ukazuje da je neophodno da postoji kvalitetniji dijalog između Ustavnog sudstva i redovnog sudstva. Taj  dijalog ne postoji. „Imamo situaciju da Ustavni sud utvrđuje povrede ljudskih prava, a da se one na identičan način ne verifukuju kod redovnog sudstva. Uvijek kažem da je bolje da se učimo na tuđim greškama i vidimo kako je praksa u regionu ili uopšte regulisala ta pitanja, a da izbjegnemo greške koja će država sjutra morati da ispravlja ili plaća. Međutim, to je nemoguće uraditi dok se ne utvrdi individualna profesionalna odgovornost“, kazala je ona.

Pavličić je pojasnila da se individualna profesionalna odgovornost ne odnosi na izraženo mišljenje sudija u njihovoj odluci. “Ali, ako Ustavni sud kao zadnja brana i zadnji branik prava na nacionalnom nivou, primijeni određene međunarodne standarde ono što je najmanje očekivati ja da se njegovim primjerom povode i ostali sudovi. Tim prije što nemam dilemu da ti predmeti neće, u konačnom, doći pred Evropski sud“, kaže Pavličić. Zato ne krije čuđenje što krivično odjeljenje Vrhovnog suda ne zasjeda i razmatra šta je to Ustavni sud vodilo u pogledu ukidnih razloga odluka o produženju pritvora. I da, ako imaju različite stavove po tim pitanjima, ukrste argumente.

Kada je riječ o dugom trajanju pritvora Pavličić dodaje da nije dobro za Crnu Goru i njen pravosudni sistem da postoji, kako ocjenjuje, ozbiljan zaostatak u rješavanju te vrste predmeta. „Kao neko ko je bio i predsjednik tog odjeljenja, prema onome što ja znam, nema te države koja će moći u realnom periodu da presudi 170 predmeta organizovanog kriminala. I dobijamo sporu pravdu. Onda neko bude tri godine u pritvoru i nakon toga mora biti pušten jer država nije u stanju da izvrši svoje obeveze  i obezbijedi pravo na pravično suđenje u razumnim rokovima, Prema nekim pokazateljima, nama su rokovi po 196 dana trajanja postupaka“, dodaje ona.

Pavličić ukazuje da je neophodno da rukovodioci redovne pravne vlasti i Ustavnog  suda zauzmu jedinstvene stavove. “U nekim predmetima već tri puta se ukidaju redovne odluke sudova. To će biti problematizovano od strane Evropskog suda jer će reći da mi ne poštujemo naš pravni sistem. Čak je Apelacioni sud ukazao Višem na odluku Ustavnog suda i ukinuo neka rješenja o pritvoru vraćajući ih Višem sudu na ponovno odlučivanje. I Viši sud je donio istu odluku. To je taj ping- pong postupak koji je prisutan apsolutno u svim procesima u Crnoj Gori – i krivičnim i parničnim. I to će nam se vratiti kao bumerang. Zato sam, i kao zastupnik pred Evropskim sudom, zagovarala potrebu da se ona sredstva koja se odlivaju iz budžeta na tu vrstu odšteta isplaćuju iz budžeta onih institucija gdje je napravljena ta povreda.”

Pavličić smatra da bi tek tada sudovi vodili računa kada se ukine rješenje Ustavnog suda da to obrazloženje ne bude copy paste već da se dobro razmotri i argumentuje. “Sudovi po tom pitanju moraju biti na visini zadatka. Oni sada to, nažalost, nisu i tu treba uraditi dosta toga kako bi se stanje popravilo”.

Pavličić smatra da koliko god pričali o vetingu, kojem se ne protivi, postavlja se pitanje ko da ga sprovede. “Parlament? Pa to neće prihvatiti nijedan naš međunarodni partner. To jedino mogu biti nezavisne komisija od strane međunarodnih eksperata. I  da se prvo vetinguju tijela koja biraju tužioce i sudije, a ne da tamo sjede lica iz reda uglednih pravnika koji su najmanje ugledni u tom smislu stručnosti ali su predstavnici određenih političih grupacija. I da po tom kriterijumu biraju kandidate…”,  zaključuje ona.

Direktorica Direktorata ljudskih i manjinskih prava, Mirjana Pajković, ukazala je nedavno da se dešava da odluke o lišenju slobode budu zakonite u smislu nacionalnog zakonodavstva, a da sa stanovišta Konvencije budu prilično proizvoljne ili protivne.

„U praksi se nailazi na krovne primjere kršenja zakonitosti odluke o lišenju slobode kao što su samo formalno pokrivenost nacionalnim zakonom, korišćenje stereotipnih formulacija uz odsustvo relevantnih dokaza o odluci za lišenje slobode, nepreispitivanje blažih mjera, ali i nepoštovanje zakonskih rokova o produženju pritvora i nepoštovanje odluke Ustavnog suda“, rekla je Pajković.

Prema njenim riječima, praksa Evropskog suda za ljudska prava daje jasne smjernice ukazujući da postojanje osnova sumnje kao uslova za određenje pritvora, protokom vremena, ne može biti dovoljan razlog da se pritvor produži. „Razlozi da se produži pritvor moraju biti relevantni, dovoljni i moraju biti sadržani u odluci o pritvoru. Odsustvo takvih razloga u obrazloženju odluke nije rijedak primjer u nacionalnim pravnim sistemima. Zbog toga je potrebno navesti šta se u praksi Evropskog suda smatra relevantnim i dovoljnim razlozima“, navela je Pajković.

Osumnjičeni i optuženi u pritvoru, neki i godinama, čekaju da se domaća pravila o određivanju i produženju pritvora standardizuju sa preporukama Evropskog suda. Odgovornima se ne žuri pošto njihove greške, po pravilu, plaća neko drugi.

Svetlana ĐOKIĆ   

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo