Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Inkluzija, ali na reklami

Objavljeno prije

na

Reforma obrazovanja u Crnoj Gori poseban akcenat stavila je na uključivanje djece sa posebnim potrebama u nastavu na svim nivoima. Zakon o obrazovanju djece sa posebnim obrazovnim potrebama donesen je 2004. godine, a četiri godine kasnije usvojena je i Strategija inkluzivnog obrazovanja od 2008. do 2012. Tako su stvorene pretpostavke da nijedno dijete ne bude isključeno iz svih aspekata školovanja i da se svakom djetetu obezbijedi obrazovanje u skladu sa njegovim interesovanjima, mogućnostima i potrebama. Na to državu obavezuju Ustav i brojna međunarodna dokumenta. Šta se mimo medijskih kampanja i brojnih bilborda koji obavještavaju o ovom procesu konkretno uradilo na planu inkluzije?

Prije nekoliko godina nevladine organizacije su počele projekat asistent u nastavi za djecu sa posebnim potrebama. Vukica Novaković iz NVO Nova šansa u Novom kaže da je ova organizacija tokom školske 2008/2009. i 2009/2010. u saradnji sa Save the children i EU realizovala projekat asistenata u nastavi. Asistente je imalo 15 djece. Nejra Mekić iz bjelopoljske NVO Oaza kaže kada su oni počeli sa ovim projektom imali su na umu iskustvo Hrvatske. ,,I tamo su NVO počele ovakve programe, pa je država preuzela da ih finansira”.

Ukupni troškovi za angažovanje pet asistenata u toku školske godine u Pljevljima bili su 22.371 eura, dok je u Podgorici za rad 35 asistenata potrošeno 130.000. Rajka Radonjić, direktorica Biroa rada u Nikšiću, kaže da su projekat realizovali sa školama. ,,U 10 osnovnih škola i vrtića zaposleno je preko 50 asistenata. Projekat traje četiri mjeseca. Sada čekamo konkurs da vidimo hoće li se nastaviti. Za četiri mjeseca dato je 65.000 eura za plate asistentima”, kaže Radonjić.

Asistent u nastavi se pokazao kao veoma djelotvoran projekat. ,,Roditelji su zadovoljni projektom. Njihovo dijete je dobilo podršku u učionici. Djeca pokazuju bolje rezultate u školi i zadovoljnije idu u školu. Mnogo je bolja i njihova socijalizacija, jer borave sa vršnjacima i na odmorima i idu na izlete”, kaže Sehada Osmankadić iz NVU Zračak Nade.

,,Ovo je prvi put da imamo nešto konkretno za djecu u inkluzivnom obrazovanju. Ovo je pravi način da dijete ide i ostane u školi”, kaže i Anka Đurišić iz NVO Staze.

Nejra Mekić, koja radi kao psiholog u školi, smatra da je ovim napravljen veliki pomak u radu sa djecom. ,,Nemoguća je realizacija inkluzije bez asistenata u nastavi. Teško je da učitelji ili nastavnici imaju pažnju da se usredsrede na dijete sa posebnim potrebama u učionici i na ostalu djecu. Tu je asistent nezamjenjiv”.

U Vodiču za djecu sa posebnim obrazovnim potrebama, koji je uradio crnogorski Ombudsman, navodi se da asistent u nastavi ne pomaže samo djetetu da savlada nova znanja i vještine već doprinosi lakšem radu u učionici i kod nastavnika i drugih učenika podstiče toleranciju, razumijevanje i prihvatanje.

Projekat asistent u nastavi nastavljen je i početkom ove školske godine. Ali, nakon usvajanja budžeta i kresanja Zavodovog fonda za javne radove za trećinu, nastali su problemi. Dalje finansiranje projekta je neizvjesno.

Anka Đurišić kaže da su prije početka drugog polugođa pokušali da nađu novac za nastavak projekta. Razgovarali su sa nadležnima u Ministarstvu prosvjete, Ministarstvu rada i socijalnog staranja, Ministarstvu finansija, sa premijerom Igorom Lukšićem. Uzalud.

Zanimljivo je da ovako važan projekat – za koji naši sagovornici tvrde da je okosnica dosadašnje inkluzije, a koji u pozitivnom svjetlu navodi i Ministarstvo prosvjete u svojim brojnim strategijama, nadležno ministarstvo do sada nije podržalo. Ne samo što nije izdvajalo novac, već nije bilo uključeno ni u obuku asistenata.

,,Smatramo da je neophodna veća uključenost Ministarstva prosvjete u projekte inkluzivnog obrazovanja, jer Zavod za zapošljavanje Crne Gore osim projekata inkluzivne nastave ima potrebu za organizovanjem javnih radova i u oblasti komunalnih djelatnosti, ekologije i slično, radi zapošljavanja teže zapošljivih osoba sa evidencije biroa rada”, kazali su Monitoru u hercegnovskom Birou rada.

Ministarstvo se, ipak, početkom drugog polugođa uključilo. Predstavnici nevladinih organizacija kažu da su nadležni u Ministarstvu obećali pomoć. Uz jedan uslov – da se znatno smanji broj asistenata.

Nejra Mekić kaže da je ,,iz Ministarstva prosvjete došao prijedlog da se u Bijelom Polju broj asistenata sa 15 svede na pet. Najavili su da će Ministarstvo jednim dijelom finansirati program zajedno sa Zavodom. To će biti veliki problem za dalje školovanje djece koja su navikla na pomoć”. Ona navodi primjer svoga djeteta koje je u petom razredu, a od drugog razreda u školi ima pomoć asistenta.

Anka Đurišić kaže da je sa Ministarstvom postignut dogovor da se obezbijede sredstva. ,,Još nema zvanične informacije, ali dogovor je da se obezbijede sredstva za smanjeni broj asistenata – sa 35 na 16 u Podgorici, a da se na nivou države taj broj smanji na 56 asistenata”.

Po tom dogovoru Ministarstvo prosvjete bi djelimično finansiralo projekat tek od početka naredne školske godine. Nevladine organizacije imaju obećanja iz Zavoda za zapošljavanje da će uz njihovu pomoć uspjeti da izguraju projekat do kraja ove školske godine.

,,Važno je da imamo kontinuitet do usvajanja novog budžeta kada bi to trebalo da se sistemski riješi”, smatra Đurišić.

Pokušali smo da odgovore na neka od ovih pitanja dobijemo u Ministarstvu prosvjete. I pored usmenog obećanja – ništa. Neažurnost Ministarstva prosvjete registrovao je i Ombudsman novembra prošle godine. Od Ministrarstva je tražio informacije o broju djece sa posebnim potrebama koja su uključena u redovan obrazovni sistem; broju djece koja imaju pomoć asistenta u nastavi; radnje i mjere koje je Ministarstvo prosvjete i sporta preduzelo u cilju obezbjeđivanja asistenta u nastavi… Čekali su duže od pola godine na odgovore. Stigli su, tek nakon Ombudsmanove preporuke, početkom ove godine.

,,Nismo dobili ništa konkretno. Broj asistenata je smanjen. Preporučili smo izmjene i dopune zakona. Oni su kažu uradili nešto, ali uglavnom su to samo planovi”, kaže za Monitor Nevenka Stanković, zamjenica Zaštitnika ljudskih prava i sloboda.

U NVO koje se bave ovim pitanjem smatraju da ovaj problem treba sistemski riješiti.

,,U Zakonu o vaspitanju i obrazovanju djece sa posebnim obrazovnim potrebama asistenti u nastavi su definisani kao tehnička pomoć i njihov rad je ‘po pravilu’ volonterski. Ovaj se zakon mora mijenjati”, kaže Sehada Osmankadić.

Da zakon neprecizno i nejasno definiše i ustanovljava pomoć asistenata u nastavi, da podzakonski akt koji bi trebalo bliže da odredi položaj i ulogu asistenta još nije donijet od strane nadležnog ministarstva, konstatovao je i Ombudsman. Konstatovano je i da ne postoji evidencija i baza podataka o djeci sa posebnim obrazovnim potrebama, kao ni dovoljna informisanost roditelja o načinima ostvarivanja prava na obrazovanje i dostupnim modelima pomoći djeci sa posebnim obrazovnim potrebama.

Očigledno je da je Ministarstvo prosvjete mnogo toga propustilo da uradi. No, treba se nadati da postoji dobra volja da se ono što se pokazalo kao valjano ne ukida i ne smanjuje. Uostalom, kako objasniti da za nešto što je od pomoći djeci, roditeljima, nastavnicima, i cijeloj inkluziji nema para, a ima za razne partijske i državne bahanalije.

Stotinu asistenata

Zahvaljujući angažmanu udruženja roditelja djece sa smetnjama u razvoju u toku školske 2010/2011. u obrazovnom sistemu Crne Gore bilo je angažovano preko 100 asistenata u nastavi. U Podgorici 27 asistenata u osnovnim školama, 22 u predškolskim ustanovama; u Bijelom Polju 11 asistenata u osnovnim školama, četiri u predškolskim ustanovama; u Pljevljima ukupno šest; u Nikšiću 19 asistenata u osnovnim školama, pet u predškolskim ustanovama; u Herceg Novom 10 asistenata. Projekat su sprovodile organizacije Nova šansa u Novom iz Herceg Novog, Zračak Nade iz Pljevalja, Oaza, Bijelo Polje i Staze, Podgorica. Projekat je realizovan zahvaljujući podršci Zavoda za zapošljavanje Crne Gore kroz Program javnih radova.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

Kad tužilaštvo radi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Čuvari u NP Skadarsko jezero uhvate krivolovce sa sve ribom i agregatima kojim je ubijaju, a tužilaštvo ih pusti i vrati im opremu za ,,rad”. Tako teče najnovija kampanja Stop krivolovu na Skadarskom jezeru

 

U toku je kampanja Stop krivolovu – Ribolovni zabran na Skadarkom jezeru od 15. marta do 15. maja. U njenom jeku, nadzornici NP Skadarsko jezero su, prošli četvrtak, u krivolovu zatekli Dražena Prenkića i Živka Lazovića, saopštili su iz ovog Nacionalnog parka. Sa stotinama kila ulovljene ribe i agregatima kojima je riba ubijena. Tužilac Ivana Petrušić- Vukašević odlučila je da u ovom slučaju nema elemenata krivičnog djela.

Iz tog preduzeća konstatovali su da najnoviji „slučaj nudi još jedan dokaz tvrdnji da tužilaštvo mora biti iz korijena promijenjeno kako bi konačno počelo da štiti državu i njenu imovinu”.

Ovo bi se moglo tumačiti i kao svojevrsni odgovor tužilaštva na nedavni poziv NP policiji, sudstvu, tužilaštvu i inspekcijama da počnu da ispunjavaju svoje zakonske obaveze i konačno urade nešto na očuvanju Skadarskog jezera.

Marina Jočić, predsjednica UO JP Nacionalni parkovi CG izjavila je da je nekoliko grupa koje se bave krivolovom na nivou mafije, što se tiče organizovanosti i povezanosti sa državnim organima.

Nasuprot njima je Služba zaštite NP Skadarsko jezero, koja je, kako je navela, malobrojna, loše opremljena i još gore plaćena. Ona je za TV Vijesti izjavila da sumnja i da su pojedini čuvari u sprezi sa krivolovcima, ali to je jako teško dokazati.

Ipak, iz NP tvrde da su već prvog vikenda zabrana uspjeli da zaplijene  nekoliko plovila, akumulatora, pretvarača i ostalih sredstava za ubijanje ribe i ostalog živog svijeta u jezeru. Međutim, tužilaštvo je oslobodilo te ljude i nije ih krivično gonilo, dobili su prekršajne prijave i vraćen je alat za ubijanje živog svijeta u jezeru, navodi Jočićeva.

Posljedica toga je da su oni koji prijave krivolov zastrašeni: ,,Imaju razlog za strah. Imamo snimak gdje krivolovci repetiraju pištolj znajući da ih kamera snima. Dešavalo se da naši nadzornici budu napadnuti, da im se prijeti da će biti sprženi sondom. Ti su ljudi spremni na sve”, kazala je Jočićeva.

S druge strane država je totalno nespremna. Na sudu završi jednocifren broj slučajeva krivolova, a sudije ih ili oslobađaju ili im propisuju uslovne kazne.

Iz ovog NP navode da je vrijednost izlova ribe na Skadarskom jezeru pet miliona eura godišnje, a da još toliko donosi turizam. Upozoravaju da ako se nastavi sa ovim razmjerama krivolova u sljedećih nekoliko godina možemo očekivati scenario sličan onom na rijeci Zeti koja je bez riba. A teško da će tada dolaziti i turisti da ,,uživaju” u mrtvom jezeru.

Nije problem samo jezero. Nedavno je građanska inicijativa Stop krivolovu pozvala nadležne da hitno reaguju u borbi protiv krivolova. Naveli su da im učestalo stižu prijave građana o detonacijama u rejonu Luštice, Krimovice, na brojnim lokacijama u blizini Bara, Budve, ušću Bojane. ,,Između uvale Žanjic i Plave špilje, sportski ribolovci su našli jedan od štekova ribolovaca dinamitaša”, naveli su iz ove organizacije.

Oni, kako su naveli, očekuju jak odgovor države na ovo ,,povampirenje” dinamitaša, koji koriste trenutno stanje izazvano pandemijom virusa kovid 19, angažovanost pripadnika policije na drugim zadacima.

Odgovora do sada skoro i da nije bilo.

P. NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

PROPAST VEKTRE MONTENEGRO: DRŽAVI RADNICIMA I OPŠTINAMA OSTAVILA MILIONSKE DUGOVE

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dragan Brković postao je sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli

 

U jednoj od najvećih privatnih kompanija u Crnoj Gori, Vektri Montenegro, koja je donedavno bila u vlasništvu podgoričkog biznismena Dragana Brkovića, proglašen je bankrot. Potpuna finansijska propast odnosi se kako na glavnu kompaniju tako i na ćerke firme u čijem su posjedu bila mnoga privredna preuzeća i vrijedne nekretnine, „sakupljene“ tokom procesa kumovske privatizacije crnogorske privrede. Konačni bankrot proglasio je Privredni sud 31. marta. Određen je i stečajni upravnik Radojica Grba, koji će pokušati da izmiri milionske dugove mnogobrojnim povjeriocima prodajom imovine ili cijele firme kao pravnog lica.

Sedam mjeseci nakon što je Demokratska partija socijalista izgubila vlast, kao kula od karata srušila se poslovna imperija Dragana Brkovića, kuma predsjednika Mila Đukanovića. Spektakularno je propao posao biznismena čije je djelovanje obilježilo prošlu deceniju, koji je posjedovao šume, fabrike, hotele, zemljišne posjede, poslovne zgrade, restorane,  na najatraktivnijim lokacijama Crne Gore, od sjevera pa do mora. Podizao je na stotine miliona kredita u raznim domaćim i stranim bankama. Kupovao avione, kamione, stanove i vile, i ostalo što spada u život na visokoj nozi. Do jednog trenutka, posljednjeg stečaja u kome je sve nestalo.

Brković je postao sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli.

Kompanija Vektra Montenegro promijenila je vlasnika na neslavan način. U januaru ove godine javni izvršitelj oduzeo je kompaniju od Brkovića i ona je prešla u vlasništvo švajcarske banke NLB Inter Finanz iz Ciriha, zbog kreditnog duga od 55 miliona eura. Brković je u medijima nazivan i „kralj stečaja“ jer  je sve privatizovane firme odveo u sigurni stečaj.

Dragan Brković ostavio je firmu Vektra Montenegro u dugovima do guše. Kratkoročne i dugoročne obaveze kompanije iznose oko 170 miliona eura. Državi na ime poreza duguje oko 20 miliona. Opštinama na čijim je teritorijama poslovao takođe duguje milionske iznose. Na stotine zaposlenih ostavio je bez posla i bez plata i godinama im nije uplaćivao doprinose za zdravstveno i socijalno osiguranje.

Brković je postao tranzicioni bogataš kupovinom mnogih državnih preduzeća. Kupio je najveći šumsko-industrijski kombinat Velimir Jakić u Pljevljima za 1,6 miliona eura, koji je tada zapošljavao oko 700 radnika. Preduzeće mijenja naziv u Vektra Jakić i godinu kasnije dobija koncesije za eksploataciju šuma na 30 godina. Danas je to uništena firma u kojoj je proizvodnja obustavljena a radnicima koji su ostali bez posla, Vektra Jakić duguje i do 30 mjesečnih zarada.

U svoj poslovni portfolio upisuje i autoprevoznike i špeditere, Moračatrans i Rumijatrans, od kojih osniva firmu Horizon Logistic u Baru, koja je u stečaju od 2012.

Najveći poslovni poduhvat Brković realizuje kupovinom većinskog paketa akcija najznačajnijeg hotelskog preduzeća u Herceg Novom, Hotelsko-turističkog preduzeća Boka, nosioca turističke privrede grada. Krajem 2007. godine HTP Boka je privatizovana od strane Brkovićeve Vektre Montenegro, prodajom 59,4 odsto od ukupnog broja upisanih akcija, za sumu od 22 miliona eura. To je 50 miliona manje od procijenjene vrijednosti kapitala prebogate hotelske kuće koja je dominirala Novim i cijelom Bokom.

HTP Boka posjedovala je ogromnu imovinu, oko 128.000 kvadrata zemljišta u zoni morskog dobra i 45.000 kvadrata poslovnih objekata. U okviru HTP Boka poslovao je prestižni Hotel Plaža u centru grada, hoteli Tamaris i Igalo, restoran Žanjice na Luštici, ugostiteljsko-poslovni  objekat Galeb u Igalu i mnogi drugi sadržaji i lokacije, kao što je zemljište porušenog starog Hotela Boka na obali, koji je sada pretvoren u park.

Prethodno je od mađarskih kompanija otkupio udio od 33 odsto u HTP Boka, čime je ostvario kontrolu od 92 odsto vlasništva hercegnovske turističke kompanije koja postaje Vektra Boka.

Brković se ugovorom obavezao da će u naredne tri godine u rekontrukciju i obnovu hotela uložiti 50 miliona eura, da će ulagati 200 hiljada eura godišnje u razvoj komunalne infrastrukture i sporta u Herceg Novom. Umjesto toga, na hotele HTP Boka upisao je hipoteke zbog kredita u iznosu od 23,7 miliona eura koji je otišao glavnoj, majci firmi Vektri Montenegro. Vektru Boka ubrzo je uveo u stečaj, a veliki dio  atraktivnih nekretnina rasprodao, iako po kupoprodajnom ugovoru na to nije imao pravo.

Tokom trinaest godina gazdovanja hercegnovskim hotelima Brković je prodao sve manje objekte Vektra Boke. Prodat je ugostiteljski kompleks  Žanjice sa objektima i zemljištem za milion eura, koji je bio procijenjen na iznos od 3 miliona. Prodat je restoran Levanger koji se nalazi na samoj obali Igala. Na doboš su otišli objekti i zemljište restorana Galeb, ugostiteljski kompleks na plaži Milašinović na Toploj… Prodati su čak i teniski tereni zajedno sa objektima, na šetalištu Pet Danica.

Razmjere štete koju je nekada renomiranoj hotelskoj kući HTP Boka i Opštini Herceg Novi nanio Dragan Brković, nemjerljive su. Hotel Tamaris je porušen 2012. godine, novi nije sagrađen. Na njegovom mjestu, na glavnom gradskom šetalištu, ostala je ledina za parking vozila. Hotel Igalo, oronuo, napušten i zarastao u bršljan i drače, ne radi posljednjih deset godina. Najpoznatiji novski hotel Plaža radi u oskudnim uslovima, kao odmaralište, kategorizovan sa tri, odnosno dvije zvjezdice. Planovi za rekonstrukciju hotela ili izgradnju novog na toj ekskluzivnoj lokaciji, nisu realizovani.

Vektra Boka duguje Opštini oko 4 miliona eura po raznim osnovama, radnicima na ime plata i doprinosa gotovo isto toliko. Poslovanje Brkovića u Herceg Novom nalik je uraganu, prirodnoj katastrofi koja bez milosti ruši sve pred sobom.

Brkovićevo poslovno carstvo prošireno je i na Budvu, na čijoj teritoriji posjeduje vrijedne nekretnine. Vektra je vlasnik bečićkog odmarališta Alet, poznatog Međunarodnog omladinskog centra – MOC, kojeg je kupio 2006. od beogradskog Geneksa za 4,8 miliona eura. Planovi da se na toj lokaciji sagradi luksuzni turistički kompleks, nisu realizovani.

U neposrednoj blizini MOC-a, posjeduje parcelu površine 6.100 m2, na kojoj je kao vlasnik upisana of šor firma Anotech Corporation, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima, iza koje stoji Brković. Iz Vektre Montenegro upućen je prije dvije godine zahtjev Opštini Budva za izdavanje uslova za gradnju stambenog kompleksa, koji je DUP-om Bečići predviđen na toj lokaciji. Ali do gradnje nije došlo.

Parcela je založena za dva kredita od 50 i 55 miliona eura koje je Vektra Montenegro uzela 2007. i 2009. godine od pomenute NLB Inter Finanz banke. Krediti nisu vraćeni pa je švajcarska banka u nekoliko navrata pokušala prodaju zemljišta u Bečićima, koja je procijenjena na iznos od 1,5 miliona eura.

Vektra je vlasnik stare zgrade Jugoslovenskog rječnog brodarstva- JRB u Budvi, na Slovenskoj obali, koju je kupio od beogradskog biznismena Nenada Đorđevića za 3 miliona eura. Oronula zgrada na velikoj parceli uz more, u blizini Starog grada, decenijama nije u funkciji. Služi kao spomenik propale privatizacije i tajkunske trgovine, bez želja i inicijativa za rekonstrukcijom ili izgradnjom novih sadržaja.

Na sve tri nekretnine Vektre u Budvi upisane su milionske hipoteke banaka i drugih povjerilaca među kojima je i Opština Budva, kojoj Brkovićeva firma duguje na ime poreza na nepokretnost. Uprava lokalnih javnih prihoda blokirala je Brkovićevu parcelu u Bečićima stavljanjem hipoteke u ukupnom iznosu od 100.743 eura, na osnovu rješenja o obezbjeđenju poreskog potraživanja koje traje od 2016. godine.

Ista zabilježba hipoteke u korist Opštine Budva upisana je i u posjedovni list zgrade JRB u ukupnom iznosu od 212.406 hiljada eura. Dug Vektre Opštini Budva dostigao je sumu od 313 hiljada eura. Sve navedene nekretnine pod hipotekama su na vrtoglave iznose koji premašuju 100 miliona eura. Šta je biznismen Brković radio sa tolikim milionima, ostavljajući pustoš za sobom u privatizovanim državnim preduzećima, teško je objasniti. Gdje je novac nestao i avio-kompanija čijim se letjelicama putovalo u šoping u Milano, u Monako, na odmore na francuskoj rivijeri i slične uživancije.

Da li će proglašenjem fajronta u kompaniji Vektra Montenegro, miljenici svih depeesovskih vlada i premijera, stotine napaćenih radnika naplatiti svoja potraživanja, u čije ruke će dospjeti hercegnovski hoteli i budvanske nepokretnosti, pitanja su koja za sada nemaju odgovora. Ako bankrot nije samo još jedan manevar u nizu, da se imperija  i ortaci otarase nagomilanih dugovanja.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NA SJEVERU SVE MANJE POLJOPRIVREDNIH OSIGURANIKA: Neke opštine  prepolovljene

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razvoj poljoprivrede na sjeveru ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi. Tu su i  nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

 

Uprkos tome što je u većini opština sjevernog regiona poljoprivreda definisana kao jedna od strateških grana razvoja,  statistika pokazuje da tokom minule decenije u toj oblasti nije bilo mnogo napretka. Broj  poljoprivrednih osiguranika, prema zvaničnim podacima, na sjeveru države od 2011. do 2018. godine  smanjen je za skoro četiri odsto.

Lokalne uprave na sjeveru su, mahom, u strategijama zapošljavanja, koje važe za naredne četiri godine, ponovo planirale mjere za unaprjeđenje poljoprivrede, odnosno povećanje broja poljoprivrednika. Definisani su i ambiciozni planovi intenzivnog razvoja stočarstva, ratarstva, voćarstva,  proizvodnja autohtonih proizvod, te njihovo brendiranje…

U nekoliko lokalnih uprava Monitoru su kazali da jedan od mogućih  razlog  smanjenja broja poljoprivrednih osiguranika može biti i formalne prirode.

„Ministarstvo poljoprivrede plaća doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za poljoprivredne osiguranike mlađe od 35 godina.  Prelaskom starosne granice, obaveza plaćanja doprinosa pada na teret osiguranika. Gubitkom povoljnosti, osiguranici se preregistruju ili se više ne registruju što, je, vjerovatno,  jedan od razloga koji  utiče na smanjenje ukupnog broja poljoprivrednih osiguranika. Ipak, to ne može biti jedini ili presudan razlog“, objašnjavaju u plavskoj Opštini.

Razvoj poljoprivrede na sjeveru, kako je navedeno u strateškim razvojnim planovima, ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi u ruralnim područjima. Takođe i nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

Broj osiguranih poljoprivrednika  u plavskoj opštini od 2011. do 2019. godine smanjio se za čak 44 odsto. Tako ih je  2019. godine bilo svega 18. Iste godine u Kolašinu je  bilo registrovano 231 poljoprivredno gazdinstvo.  Broj osiguranika u toj oblasti smanjio se, tokom sedam godina, čak za 45 odsto.

Osnovni preduslov za dalji razvoj poljoprivrede, kažu u beranskoj  lokalnoj upravi,  su dodatna ulaganja koja bi omogućila intenzivniji početak poljoprivredne proizvodnje. Time bi, pojašnjavaju,  bio povećan i procenat  zaposlenih među  radno sposobnim na selu.

U toj opštini je 3.156 poljoprivrednih gazdinstava, ali, prema zvaničnim podacima , od prije dvije godine, bilo je svega 91 poljoprivredni osiguranik. To je čak za 34 odsto manje nego 2011.

U lokalnoj upravi  tvrde da je neophodno jačanje kapaciteta za veći stepen obrade poljoprivrednih proizvoda, kao i za organsku proizvodnju.  Kažu  i da je potrebno uspostaviti čvršće veze između poljoprivrede i turizma i industrije.

Na 4.504 ha poljoprivrednog zemljišta u Gusinju  trenutno je registrovano 75 poljoprivrednih gazdinstava.  Međutim u toj opštini, koja ima 4.027 stanovnika,    2018. bilo je registrovano svega dva osiguranika.

U Andrijevici je registrovano 1.417 poljoprivrednih gazdinstava. Broj poljoprivrednih osiguranika i u toj opštini je u konstantnom  padu.

„U našoj opštini dominiraju porodična poljoprivredna gazdinstva sa prihodom do 2. 000. To ukazuje na činjenicu da je njihovo tržišno učešće ograničeno i ova domaćinstva uglavnom proizvode za sopstvene potrebe“, piše u  lokalnom Strateškom planu ruralnog razvoja.

Tim dokumentom, u narednom periodu, planirana je  tehnička podrška u osnivanju  i podizanju kapaciteta udruženja poljoprivrednika. Takođe i unaprjeđenje seoske i katunske putne i vodovodne infrastrukture.

Među Žabljačanima je svega 33 poljoprivredna osiguranika. Prema posljednjim zvaničnim podacima u toj opštini je  205 poljoprivrednih gazdinstava. Prema popisu iz 2010. godine bilo ih je  tri puta više.

Rijetke su opštine u kojima je broj onih koji formalno žive od poljoprivrede u tom periodu  porastao. U Šavniku ih je 2019. godine bilo 28, a to je, kako piše u aktuelnoj Strategiji zapošljavanja, za 33 odsto više u odnosu na sedam godina ranije. U Bijelom Polju, tokom istog  perioda, broj onih koji su osigurani u toj oblasti porastao je za četvrtinu. U mojkovačkoj lokalnoj upravi su,  kažu,  ponosni na činjenicu da je broj poljoprivrednih osiguranika kod njih rastao, za razliku od mnogih opština na sjeveru.

„Prema podacima Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja  krajem 2019. godine u Mojkovcu je bilo registrovano 325 poljoprivrednih gazdinstva. Broj registrovanih poljoprivrednih osiguranika je 70 što je povećanje, u odnosu na 2011. godinu, od  skoro 15 odsto. U tom istom periodu broj poljoprivrednih osiguranika u Sjevernom regionu smanjio se za 3,8 odsto“, objašnjavaju u Opštini.

U tamošnjoj lokalnoj upravi kažu da se trude da uspostave sistem podrške za proizvodnju i otkup mlijeka. U završenom i rekonstruisanom objektu za otkup mlijeka u Poljima, objašnjavaju, kontinuirano se vrši otkup. To, uz poboljšanje seoske infrastrukture i povećana izdvajanja za poljoprivredu povećava i broj Mojkovčana zainteresovanih za poljoprivredu.

Povećanjem iznosa kojim podržavaju poljoprivrednike i pojačanim  aktivnostima Agro biznis centra, u Kolašinu  namjeravaju da promijene  nepovoljnu statistiku.

„Tokom ove godine  iz opštinskog budžeta podržaćemo poljoprivrednike, kroz podsticajne mjere u vrijednosti od 80.000 eura. To je za 10.000 eura više nego lani. Sufinansiraćemo i premije osiguranja stočnog fonda“, najavljuju u Sekreterijatu za finansije.

Na sličan način,  trude se i u Beranama da motivišu što više sugrađana na bavljenje poljoprivredom. Za tu oblast iz opštinske kase ove godine planirano je 150.000 eura.

U Bijelom Polju  za podsticaj poljoprivrede biće izdvojeno oko 250.000 eura. Opština će, kako piše u obrazloženju odluke o budžetu, podržati  preradu mlijeka, voća, pčelarstvo, povrtlastvo, organsku prizvodnju. Na Žabljaku će poljoprivrednike podržati sa 25.000 eura iz opštinske kase. To je za 5.000 eura manje nego prošle godine.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo