Povežite se sa nama

OKO NAS

KAKO ŽIVE NAJSTAIJI GRAĐANI SJEVERA: Prihodi i podrška ispod prosjeka, teškoća ne fali

Objavljeno prije

na

Prihodi pripadnika „treće dobi“ na sjeveru, uglavnom su značajno niži od onih njihovih vršnjaka iz ostaka države. Na sjeveru stari teže dolaze do različitih vrsta podrške, žive povučenije i usamljenije

 

U opštinskim budžetima na sjeveru  nema novca namjenjenog isključivo,  zadovoljavanju potreba starijih osoba.  Pomoć za pripadnike „trećeg doba“, izdvaja se iz iznosa namijenjenih oblasti socijalne zaštite i to, uglavnom– jednokratno.  Ni centri za  socijalni rad (CZSR) namaju  sredstva namijenjena samo starijima. Čak i kad planovi postoje u papirima, nema vidljivih rezultata, koji bi značajnije popravili položaj najstarijih građana.

Uvidom o odluke o budžetima za ovu godinu, jasno je da oni koji brinu o lokalnim finansijama nijesu imali na umu najstarije sugrađane i sugrađanke, kao posebne ranjive grupe, kojima je potrebno pružiti  dodatnu podršku.

Čak i kad je u rashodima planiran novac za stare, riječ je o minimalnim iznosima.  Tako je, na primjer, svega 2.000 eura u tu svrhu opredijeljeno u Kolašinu. U toj opštini je prošlo dvije godine od roka, kada je, prema obaćenajima vlasti, trebalo da bude završen  dnevni centar za stare Kolašince i Kolašinke. Nema mnogo razlike ni u drugim opštinama na sjeveru.

Iz rožajske organizacije penzionera, u kojoj je blizu  2.500 članova, nedavno je saopšteno da blizu  450 prima penziju od 120 eura. U toj opštini prosječna penzija je 204 eura, što je za 27 odsto niže u odnosu na prosječnu penziju u Crnoj Gori.

Najstariji Beranci već 12 godina uzaludno čekaju obećanu zgradu sa stanovima za njih. Taj objekat trebalo je da grade Ministarstvo rada i socijalnog staranja, Opština i Fond PIO. Penzioneri u tom gradu nemaju  ni informaciju šta se desilo sa novcem koji su ministarstvo i Fond PIO tada uplatili na račun Opštine.

Tokom prošle godine u Pljevljima je uvećan broj penzionera sa najnižim primanje od 128 eura. Među više od 6.600 penzionera takvih je čak 641. Proječna penzija i u tom gradu konstatno je niža u odnosu na državni prosjek. Zgrada sa stanovima za najstarije Pljevljake još nije počela da se gradi, iako je, da su nadležni držali riječ, trebalo da bude useljena  prije više od osam mjeseci.

Početak zgrade za penzionere čeka se i u Kolašinu. Taj projekat je najavljen  tokom predizborne kampanje 2018. godine, a još nijesu obavljene ni  pripreme niti ga je ko nakon toga pominjao. Stanovi namijenjeni mojkovačkim penzionerima, takođe, postoje samo u sporadičnim obećanjima predstavnika lokalne vlasti.

U Bijelom Polju, od ukupno oko 7.500 penzionera, sa  najnižim primanjima je čak 1.220. Kako više puta saopštavano iz tamošnje penzionerske organizacije, veliki broj najstarijih Bjelopoljaca nema riješeno stambeno pitanje i njihovo socijalno-ekonomsko stanje je veoma loše.

Od oko  700 žabljačkih penzionera,  najnižu penziju od 121 euro prima 70. Blizu  220 prima 193, što znači da više od trećine najstarijih Žabljačana ima mjesečne prihode manje od 200 eura. I u toj sjevernoj opštini prosječna penzija je značajno niža od one na državnom nivou.

Crna Gora, više puta je rečeno sa zvaničnih adresa,  spada u red zemalja koje ubrzano stare. Rezultati različitih istraživanja su pokazali da se stariji, na sjeveru, značajno više i češće,  nego u ostale dvije crnogorske regije, suočavaju sa brojnim nevoljama.  Pored siromaštva, njihova skvakodnevica, često, podrazumijeva i  usamljenost, nedostatak brige, loše zdravstveno stanje … Nedostatak dodatnih servisa podrške, takođe, odavno je uočen kao veliki izazov za one koji žive sami, a u lošim materijalnim uslovima.

„Stariju populaciju ne treba posmatrati kao trošak ili teret (u smislu izdvajanja za penzije,socijalnu i zdravstvenu zaštitu… ), odnosno,  pasivnog korisnika usluga, već kao društveni resurs koji je potrebno aktivirati i usmjeravati na preostale, očuvane mogućnosti i potencijale, odnosno,  motivisati starije da doprinose razvoju zajednice.“- sugresiano je u zaključcima  prošlogodišnjeg istraživanja o položaju strarijih  osoba u Crnoj Gori i njihovog zadovoljstva postojećim uslugama podrške.

Autori istraživanje,  čiji je nosilac bio Crveni krst (CK) Crne Gore, napominju da  „iako su sprovedene reforme u oblastisocijalne zaštite rezultirale razvijenijim i sadržajnijim sistemom usluga socijalne zaštiteusmjerenih ka starijima“,  to nije dovoljno.  Sugerišu potrebu za uvođenjem integrisanih socijalnih usluga, koje obuhvataju i zdravstvene usluge, usluge stanovanja, obrazovanje, zapošljavanje, kulturu…

„Različita ekonomska moć lokalnih samouprava odražava se na nejednaku dostupnost usluga socijalne zaštite u lokalnim samoupravama na sjeveru, jugui u centralnoj regiji Crne Gore.  To direktno utiče na nemogućnost sprovođenja finansijske decentralizacije usluga socijalne zaštite, jer skromni budžet lokalnih samouprava, posebno na sjeveru, ne može ispratiti potrebe lokalnog stanovništva…“- novodi se u zaključcima istraživanja.

Ispitnanici iz sve tri regije u visokom procentu naveli su  potrebu za uslugama  nabavke  namirnica, ljekova, zdravstvena pomoć ljekara ili medicinskih sestara, pomoć prilikomodlaska ljekaru, pomoć prilikom bolesti.

Istraživanje je pokazalo i da najstarije najmanje posjećuju predstavnici državnih institucija, ali i da im socijalne potrebe , koje bi doprinijele zdravijem i kvalitetnijem starenju, njesu, uglavnom, zadovoljene.

„Najveći procenat starijih osoba (76,3 posto) je istakao da uslobodno vrijeme gleda TV, dok najmanji procenat, oko jedan odsto posjećuje dnevni centar…Generalno se može zaključiti da starije osobe u Crnoj Gori nedovoljno vremena koriste zasocijalne aktivnosti i druženja sa drugima“- neki su od rezultata istraživanja.

                                                                                    Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo