Povežite se sa nama

FELJTON

MIODRAG PEROVIĆ: 30 GODINA MONITORA (XXVIII): Stanje na petu godišnjicu Monitora

Objavljeno prije

na

Profesor Miodrag Perović piše o nastanku i opstajanju Monitora, o vremenu i ljudima

26. 09. 1995.

Miško,

Dobio sam tvoje pismo koje sam sa velikom pažnjom pročitao. Sa puno tvojih postavki se slažem, o njima neću pisati, već ću nastojati da izložim svoje mišljenje o nekom tvojim tezama sa kojima se ne slažem.

Po mojim shvatanjima rada i djelovanja (tebi i drugima je to poznato) teško se mogu identifikovati i pretvoriti u partijskog spikera bilo koje partije, pa ni SDP-a čiji sam član.

Program i statut partije sam prihvatio, te se ne slažem da je to sve samo slovo na papiru i ne mogu da povjerujem da tako razmišljaš. Posebno sam iznenađen da nijednog momenta ne spominješ ekonomske programe (ubijeđen sam da će nam ekonomski programi biti najjači). Izbore će odlučivati ekonomsko stanje partije, ekonomski program, kandidovane ličnosti. To su tri osnovna odlučujuća faktora, a posebno, i najznačajniji faktor – mogućnost finansiranja.

Što se tiče Monitorove koncepcije, o njoj smo se davno dogovorili, a što se tiče odnosa prema SDP-u, naravno da se ti nećeš složiti. Onda tu postoji neka netrpeljivost, da li se to prenosi sa ličnog plana, to ne znam.

Iskreno rečeno, ne vidim ozbiljnih zamjerki među onima o kojima govoriš, a ne mogu da vjerujem da sitne zamjerke poput onih kao što su „ova zemlja”, „neprihvatljivost za SDP”, …, itd, mogu mnogo značiti.

Vjerovatno se slažeš da je komunističko društvo najidealnije društvo, druga je stvar što su ga izvitoperili i iskoristili pojedinci – jednoumci i birokratija. Ja ne želim da razmišljam o tebi kao o čovjeku „meloči” [rus. sitnice]. …

Neke me stvari zbunjuju, kao na primjer ona kad govoriš o mojim pulenima ili pulenu. …

Što se tiče Rakčevićevog istupa u Skupštini, ja ga u potpunosti odobravam i podržavam. On je to objasnio na Anteni M i u članku u Monitoru. Objašnjenje na Skupštini dao je brzopleto, odnosno nedorečeno.

Narodnu stranku i Radikalnu treba poslati na svoje mjesto, zajedno sa vladajućom partijom, da su bili za ratnu opciju i da su negativno djelovale od 1990. do 1995, i to sve protiv Crne Gore i crnogorske nacionalnosti. Nemam vremena da nabrajam sve necivilizovane postupke navedenih partija.

Znači, SDP je u pravu što nije prihvatio deklaraciju sa takvim partijama, koje moraju pred istorijom odgovarati, i za sve što su radile moraju biti optužene.

Što se tiče odnosa Liberalni savez – Narodna stranka, to je njihova stvar, ali dozvoli da ti u vezi toga saopštim neka moja mišljenja.

Ja ne znam ko daje za pravo Liberalnom savezu da napada Monitor, Maticu crnogorsku, PEN, SDP, a da se udružuje sa Narodnom strankom, da sa njima gradi kalkulacije. Da li bi se oni udružili sa crnim đavolom radi svojih političkih ciljeva, da li je to odsustvo političkog morala, da li su to trenutni interesi i korist, da li je to upotreba svih sredstava radi postizanja cilja? Jednom rečenicom, narodnom filozofijom rečeno: „Pravih prijatelja nema, postoje samo čisti interesi”, te je u ime takvog interesa sve dozvoljeno. Naravno da će ovo razjasniti vrijeme koje dolazi. Lično smatram da su to lične nesposobnosti, a posebno kada treba prihvatiti i shvatiti druge. Osim toga strah od jačanja SDP-a (tu su u pravu).

Vjeruj mi kad ti kažem da sam ubijeđen da ćemo sljedećih (ne prvih, već drugih) izbora biti pobjednici, naravno, ukoliko SDP prihvati program ekološke države, bescarinske zone i reforme države i društva, a posebno razvoj privatnog vlasništva. Jer Crna Gora postaje svjetska država, gdje će biti zastupljene sve nacije svijeta.

Dragi Miško, političku situaciju ja ne gledam odvojeno od ekonomskog razvoja Crne Gore. Tu Monitor treba da odigra glavnu ulogu i slažem se da ne smije pripadati nijednoj partiji.

Moramo udružiti snage koje će približiti programe partija crnogorskog bloka, a posebno mudro i lukavo vodeće ljude tih partija i dovesti ih do saznanja da nijesu oni u Crnoj Gori svemogući, sveznajući i da postoje i drugi Crnogorci koji vole Crnu Goru, …

Ne mora svaki predsjednik partije biti kandidat za predsjednika države. Složićeš se, vjerovatno sa mnom, da je najteže raditi sa ljudima bolesne ambicije. To nije samo teško, već i opasno.

Tvoje pismo zaslužuje da se o njemu duže vremena razmišlja i detaljnije na njega odgovori. Nažalost, u škripcu sam s vremenom, kao i uvijek. Nadam se da ćemo ovaj razgovor nastaviti u Podgorici.

Iskreni pozdrav,
Ćano

 

Na susretima u Podgorici bio sam umjeren u razjašnjavanju razlika između Ćana i mene. Da ne bih bio neiskren, u blagoj formi sam mu rekao nekoliko stvari. Imajući u vidu da je Ćano sa četrnaest godina otišao u partizane, uviđavno sam mu rekao da je komunizam glavni razlog što se Crna Gora našla u teškoj situaciji. Sprečavajući razvoj demokratije, komunizam je usporio prirodnu evoluciju društva i prouzrokovao zakašnjenje Crne Gore u prihvatanju ideja koje oblikuju razvijeni svijet. Rekao sam da se ne slažem sa SDP-ovim procjenama, već da mislim da u vremenu u kojem su glavne političke teme država i nacija, ekonomski programi partija neće biti odlučujući faktor za njihov rejting. Izgleda da socijaldemokrate njemu nijesu rekli sve što i meni: Put do crnogorske nezavisnosti je neizvjestan; u svakom slučaju, trajaće dugo; SRJ je realnost, a život protiče u realnom vremenu (Srđa Darmanović). Drugim riječima, oni bi voljeli da projekat uspije, ali kao političari, oni moraju da se ostvaruju u datim uslovima. Zato su učestvovali i u izborima za Saveznu skupštinu, ali jedan od njihovih poslanika (Ljubiša Stanković) tokom cijelog mandata nije u Saveznom parlamentu ni riječi progovorio o crnogorskim interesima. Jer tokom dvije godine nije ni diskutovao. Povodom Ćanovog mišljenja o Narodnoj slozi, predočio sam mu da za razliku od njega i SDP, ja podržavam formiranje Narodne sloge kao prototip budućih odnosa u Crnoj Gori. Objašnjavao sam da se crnogorsko pitanje ne smije vezati za komunizam koji je pretrpio istorijski poraz. Da je zamrzavanje podjele crnogorskog društva na četnike i partizane štetno jer zanemaruje one koji su rezervisani prema komunizmu. Ta populacija će stalno da raste, a veliki broj njih nijesu protivnici crnogorske nezavisnosti. Oni su prirodna spona između četnika i partizana. Takođe i značajan broj onih koji se izjašnjavaju kao Srbi smatra Crnu Goru, a ne Srbiju, svojom matičnom državom, Itd.

Ćano je sanjao da Crnu Goru učini srećnom i bogatom. Da poveže sjever i jug u jedno bogato i srećno preduzeće. Nažalost, socijaldemokrati, koje je prigrlio, nijesu bili politička snaga koja može stvoriti uslove za realizaciju njegovih ideja. Govorio sam mu da Monitor više nije dovoljan za usmjeravanje društva prema ciljevima koje smo projektovali. Potreban je jači medij. Dnevni list ili televizija, najbolje oboje. Za televiziju nijesmo imali finansijske snage, za dnevni list Ćano nije imao volju.

Tokom 1995. stabilizovala se finansijska situacija u Monitoru. Sredinom godine Monitor je počeo da pokriva svoje troškove (možda i zarađuje nešto više od toga), ako se u prihod uračuna i pomoć koja je u to vrijeme dobijana od raznih fondacija. Radio je poslovao sa gubicima. Nakon što je u novembru 1994. došlo do razvoda sa partnerom sa kojim smo držali Antenu M, Darku Šukoviću, koji je u radiju bio urednik i moj zamjenik, povjereno je da koncipira razvoj radija u okviru finansijskih ograničenja. Trebalo je da se u periodu od godinu dana postigne da 2/3 troškova radio pokriva iz svojih prihoda. Napravljen je i plan da osnivači uz pomoć međunarodnih fondacija pribave sredstva za proširenje čujnosti radija na još nekoliko gradova Crne Gore. Šuković je ubrzo raširio program na 18 sati nedjeljno, angažujući od proljeća 1995. godine 34 izvršioca. Ovakav burni razvoj se odvijao uz moje protivljenje, ali nedostatak moje odlučnosti obio mi se o glavu. Pokrivenost rashoda prihodima pala je između 18 i 25 odsto (zavisno od mjeseca). Od međunarodnih fondacija Antena M je dobijala malu pomoć. Pošto Ćano u 1995. nije više davao dotacije, štamparija nije bila dovoljna da pokrije deficit radija. Radio je opstajao zahvaljujući velikim žrtvama Zorana Mišurovića i njegove sponzorske grupe. Gubici su, ipak, rasli i početkom jeseni 1995. više nijesmo mogli isplaćivati plate.

Iako je vođena posebna evidencija o poslovanju dva medija, nijesam bio u stanju da održim obećanje dato Monitorovom rukovodstvu da Monitorova sredstva neću trošiti za radio. Koristeći primjere FM stanica i profesionalne kriterijume, rukovodstvo Monitora je procjenjivalo da se program Antene M može ostvariti s 40-50 odsto manje izvršilaca, odnosno troškova, od onih koje je ova radio stanica imala. Iz Monitora počinje da se javlja pritisak da se u Anteni M smanje troškovi. Od 1. 10. 95. Monitor i Antena M otvorili su posebne žiro-račune.

Na susretima kod Zorana Mišurovića, koje sam ranije pominjao, cijelo vrijeme smo zamjerali radiju što gotovo da nema vijesti iz Crne Gore, osim agencijskih. Zoran je pritiskao i Milja i mene da Milja imenujem za direktora Antene M. Miljo je iskusniji nego naši novinari u radiju i pomogao bi im da poboljšaju informativni program. Osim toga, Miljo je decenijama cijedio iz Crne Gore pare za svoje televizijske projekte, pa su svi računali da Miljo može proširiti krug sponzora i povećati zaradu od reklama. Miljo nije bio oduševljen Zoranovim predlogom, jer je i bez toga imao dosta posla. Ja sam imao rezervu, jer novinari nijesu mnogo voljeli Milja. Poslije niza razgovora, Miljo je pristao i ja sam ga imenovao za direktora Antene M.

(Nastaviće se)

Komentari

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXVI): Crkve i manastiri iz doba Petrovića

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonića, priče o ,,kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali”. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

U slobodnim djelovima Crne Gore, u vrijeme dok su njome vladali mitropoliti i Petrovići, obnavljane su ranije sagrađene i porušene ili gradile  su se nove crkve i manastiri kao duhovni i svjetovni centri ili mjesto dogovora za dizanje ustanaka.

U Dajbabama kod Podgorice, 1897. godine podignut je manastir posvećen Uspenju Presvete Bogorodice; u Ždrebaoniku je 1818. godine, podignuta crkva Sv. Arhangela Mihaila; Manastir Podmaine je više puta obnavljan i spaljivan; Obnovljeni su Reževići; Manastir Duga, prvobitno sagrađen na ušću Male rijeke u Moraču, zbog opasnosti od turske pohare, premješten je polovinom XVIII vijeka, na lokaciju Duga na ulazu u kanjon Platije…

Posebno mjesto među crkvama i manastirima podignutim u doba Petrovića zauzima Manastir Ostrog, sagrađen krajem XVII vijeka. Poseban je po mnogo čemu. Manastir je ugrađen u Ostroške grede po kojima je i dobio ime. Posvećen je Svetom Vasiliju Ostroškom koji je pred kraj života službovao u ovom manastiru i obnovio ga, o čemu svjedoči zapis:

,,…сагради се сија свјатаја и свјаштенаја церков, во име часнаго и животворјашчаго креста во љето 7170. года, (1662. г. од Христова рођења) а пописа се в љето 7175. (1667.) са благословенијем всеосвјаштенаго митрополита Захумскаго Кије Василије, трудом и подвигом и платоју јеромонаха игумана Исаија ва унук перваго свјатаго и преподобнаго оца нашего Исаије, од Оногошта от села Попе. Бог да их прости, иже почеше и савршише“.

Život Svetog Vasila Ostroškog u pećinskoj crkvi – nekadašnjoj ćeliji isposnici, po vjerovanju ima višestruko iscjeliteljske moći, zbog čega vjernici svih konfesija dolaze da im se poklone i pomole za iscjeljenje bolesti, zatraže oprost od grjehova i spas duše.

Jedna od posebnosti Manastira Ostrog je i u tome što je u njemu, 8. i 9. januara 1942. godine, u organizaciji rukovodstva Narodno-oslobodilačkog pokreta Crne Gore i Boke, održana skupština crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, poznata kao Ostroška skupština. Učestvovalo je 65 delegata – predstavnika svih političkih partija predratne Jugoslavije koje su djelovale u Crnoj Gori i Boki. Na dnevnom redu je bilo jačanje borbe za jedinstvo i slobodu naroda Crne Gore i Boke… Učesnici Skupštine, nakon usvajanja rezolucije, položili su Ostrošku zakletvu:

,,Na ovom mjestu gdje su se naši đedovi zakljinjali osveti i slobodi, mi, učesnici Konferencije crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, zaklinjemo se da ćemo ostati vjerni duhu svoga naroda, koji je u borbi za junačku slobodu stvarao svoje junake, pjesnike i svetitelje, svoje tvrđave i svoje manastire – zaklinjemo se da nećemo objesiti svoje puške dok naša pobjeda ne satre posljednjeg fašističkog krvnika, dok naša pobjeda ne osreći život naše djece i ne ograne grobove naših predaka”.

Kad je riječ o crkvenim objektima sagrađenim u doba Petrovića, ne mogu a da ne pomenem crkvu Svetog Spasa na Grahovcu. Podignuta je kao spomenik u čast velike bitke koja se tu odigrala 1858. godine i pobjede crnogorske vojse u toj bici. Podignuta je na mjestu gdje se nalazio šator komandanta turske vojske Husein-paše.  Crkva je izgrađena 1864. godine po naredbi knjaza Nikole i njena izgradnja je počela u utorak, a završena u četvrtak – na Spasovdan, baš kao i sama bitka na Grahovcu.

 

CRKVENI OBJEKTI U BOKI

Istorija Boke je slična istoriji stare Crne Gore, samo su osvajači bili drugi. Boka je, najvećim svojim dijelom, tokom XV vijeka potpala pod mletačku vlast. U XVI i XVII vijeku pojedini djelovi Boke bili su i pod turskom vlašću. Od kraja XVIII vijeka u Boki se smjenjuju habzburška, ruska, francuska i na kraju austrijska vlast koja je ostala do 1918. godine.

Ovaj period je u Boki ostavio značajno graditeljsko nasljeđe, gdje se posebno izdvajaju palate, crkveni objekti i vojne tvrđave.

Najznačajnije crkve izgrađene u tom vremenu su Gospa od Zdravlja, podignuta u XV vijeku na brdu Sveti Ivan iznad Starog grada Kotora. U istom vijeku podignuta je i Gospa od Milosti u Tivtu. Kotorska crkva Sv. Eustahija u Dobroti sagrađena je u XVIII vijeku. Crkva u Prčanju, posvećena Rođenju Bogorodice, izgrađena je u periodu od 1789. do 1809. godine po projektu venecijanskog arhitekte Bernardina Makarucija. Crkva Svetog Nikole u Perastu, sa zvonikom visokim 55 m, podignuta je 1616. godine po  projektu koji je uradio mletački arhitekta Đuzepe Beati (Giuseppe Beati)…

Posebno mjesto u graditeljstvu sakralnih objekata zauzima Gospa od Škrpjela u Perastu. Podignuta na vještačkom ostvcetu, nastalom nasipanjem kamenja oko hridi (škrpjel), koje se obavlja 22. jula, a datira još od 1452. godine i traje do danas. Prvobitna crkva posvećena Uspenju Bogorodice sagrađena je polovinom XV vijeka.

Redovnim nasipanjem ostrvce se uvećalo pa je u periodu od 1710. do 1725. godine crkva dograđena i dobila sadašnji izgled. Dogradnju crkve je projektovao arhitekta Ilija Katičić, a radove su izvodili Vuk Kandijot iz Dobrote i Petar Dubrovčanin.

Na brdu iznad Kamenara u Boki, podignuta je 1704.  godine crkva Svete Neđelje. Vijek kasnije, 1804. godine u  Starom grtadu u Budvi podignuta je crkva Svete  Trojice. Nešto kasnije, 1831. godine, na Savini kod Herceg Novog, sagrađena je velika crkva posvećena Uspenju Presvete Bogorodice, koju je gradio Nikola Foretić sa Korčule…

(Nastaviće se)

 

Komentari

nastavi čitati

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXV): Najstarije džamije na području Crne Gore

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonića, priče o ,,kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali”. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

U drugoj polovini XV vijeka Turci zaposijedaju najveći dio Balkana. Nakon zauzimanja Skadra zaključuju sporazum sa Venecijom 1479. godine napadaju Crnu Goru i osvajaju veći dio njenih teritorija. Uporedo sa osvajanjima počinje i izgradanja vjerskih objekata. Negdje su gradili nove, a negdje postojeće crkve pretvarali u džamije.

Po nekim izvorima najstarija džamija podignuta na prostoru sadašnje Crne Gore (sa teritorijama koje prije osvajanja nijesu pripadale Crnoj Gori) je džamija sultana Murata II (Gornja džamija) u Rožajama, podignuta 1450. (ili 1455). Nešto kasnije, 1471.  godine, sagrađena je  Gradska džamija u Bijelom Polju i  Stara (carska) džamija u Plavu.  Vijek kasnije, 1570. godine, podignuta je Husein-pašina džamija u Pljevljima.

Stara ili Drvena džamija, podignuta 1471. godine najstarija je građevina u Plavu i jedna od najstarijih džamija u Crnoj Gori. Podignuta u vrijeme vladavine sultana Mehmeda II Osvajača i po njemu dobila ime Carska džamija. Prednji dio džamije izgrađeni su od drveta, pa je poznata i pod imenom Drvena džamija.

Među najstarije na prostoru Crne Gore spadaju pljevaljske džamije:  Hadži Zekerija džamija – Serhat (1607.g.), Hadži rizvan Čauš džamija (1609.g.) i Hadži Ačijina džamija (1763.g.); zatim Kučanska džamija u Rožajama (1779.g.); Redžepagića džamija u Plavu (1774.g.); Džamija sultan Ahmeda I, sagrađena u Gusinju od 1603. do 1617.g., stradala u požaru 1746/7. godine; Čekića džamija (1687.g.) i Vezirova džamija (1765.g.) u Gusinju.

Najstarije ulcinjske džamije su Lamova u Novoj mahali (1689.g.), Kalaja u Starom gradu (1693.g.), Pašina na Pristanu (1719.g). Omerbašića džamija, podignuta 1662.  godine, najstarija je u Baru. Među najstarijim džamijama u ovom gradu je i Derviš Hasanova džamija u Starom Baru iz 1723. godine

Džamija sultana Ahmeda III, podignuta 1704. godine, prva je džamija u Spužu, a 1723.  godine podignuta je i džamija Husein-age Mićukućića.

Pred kraj XVII vijeka u Nikšiću je podignuta Donjogradska džamija, zatim Hadžidanuša koju je u prvoj polovini XVIII vijeka podigao hadži Husein Danević, Rišnjanin. Glavna i najveća džamija u Nikšiću bila je Pašina džamija, koju je podigao ,,izvjesni Mehmad-paša”. Četrvrta i jedina džamija u Nikšiću koja i danas postoji je Hadži Ismailova džamija, koju je ,,o svom trošku podigao nikšićki trgovac hadži Ismail Lekić, iz grudskog bratstva Mehmednikića 1807. godine (1219. po hidžri)”. U okolinI Nikšića (Onogošta) postojale su i džamije u Kazancima, Crkvicama, Goranskom i Grahovu. Nikšić je oslobođen od Turaka 1877. godine. To znači da su sve pomenute džamije sagrađene prije toga.

Najstarija podgorička i jedna od najstarijih džamija na području sadašnje Crne Gore bila je džamija Mehmed Fatiha. Pretpostavlja se da je izgrađenja 1474. godine u blizini ušća Ribnice u Moraču. Srušena je 1890. godine. Glavatovića džamija je podignuta početkom XVIII vijeka, Hadži Mehmed-paša Osmanagić sagradio je krajem XVIII vijeka Sahat kulu i džamiju, koju zbog toga što su je održavali Lukačevići, nazivaju i džamija Lukačevića. U njenom dvorištu je turbe graditelja, Mehmed-paše Osmanagića, gdje je i pokopan. Među najstarijim džamijama je i Nizamska džamija, za koju se pretpostavka da je sagrađena 1476. godine ispod brda Dećić kod Tuzi. U XVII vijeku je sagrađena Dračka džamija, a 1770.  godine džamija u Dinoši…

(Nastaviće se)

Komentari

nastavi čitati

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXIV): Cetinjski manastir

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonjića, priče o „kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali“. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

Nakon preseljnja prijestonice na Cetinje i sređivanja stanja u državi, Ivan Crnojević je od 1483. do1844. godine podigao na Ćipuru Cetinjski manastir. „V ime Rožestva ti presveta Bogorodice, sazidah si sveti xram tvoj v leti 6992 (1483/1484)“, u kome je i sahranjen 1490. godine.

Ivan Crnojević je  4. januara 1485. godine izdao manastiru osnivačku povelju „u Rece“, to jest na Obodu, kojom je novu zadužbinu obdario posjedima i prihodima, „vrlo skromnim doduše, jer su i njegove mogućnosti bile male“. Osnivačkom poveljom, u sporazumu s ondašnjim mitropolitom zetskim Visarionom, Ivan je odredio da „sveštenejši otci arhijereji“ sa svom „bratijom“ moraju održavati „opštežitije“ bez obzira na visinu manastirskih prihoda i da niko ne smije „ništa stezati ni u svoju kjeliju držati“.

Krajem XVII vijeka, u doba Morejskog rata, skadarski paša Sulejman Bušatljia dva puta zauzima Cetinje. Prilikom prvog pohoda 1685. godine opljačkao je manastir, a 1692. godine ga porušio do temelja.

Slučaj je htio da je nekoliko mjeseci prije rušenja manastira, na Cetinju boravio mletački arhitekta Frančesko Barbijeri. Svoj boravak na Cetinju je iskoristio da snimi manastir i napravi situacioni plan koji se čuva u Mletačkom muzeju.

Crnogorske vladike su više puta obnavljale manastir, a skadarske paše ga uporno rušile. Vladika Petar I Petrović, poslije još jednog rušenja, obnavlja manastir 1786. godine. Nakon smrti i proglašenja za sveca vladike Petra I Petrovića 1834. godine, njegov ćivot je smješten u Cetinjskom manastiru gdje se i sada nalazi. Manastir je više puta obnavljan, a sadašnji izgled je dobio 1927. godine.

Na mjestu prvobitnog manastira na Ćipuru kralj Nikola Petrović je 1886. godine podigao dvorsku crkvu, posvećenu Rođenju Bogorodice. U njoj su zemni ostaci Ivana Crnojevića, a od 1989. godine i zemni ostaci kralja Nikole, kraljice Milene i princeza Ksenije i Vjere preneseni z San Rema.

U XV i XVI vijeku podignuti su Manastir Svete Trojice kod Pljevalja, Pivski manastir, Crkva Sv. Nikole u Nikoljcu kod Bijelog Polja, crkva u Tvrdošu…

Preseljenje Pivskog manastira: Pivski manstir je podignut između 1573. i 1586. godine na obali rijeke Pive, nedaleko od Plužina. Podigao ga je mitropolit hercegovački Savatije Sokolović. Manastirska crkva posvećena je Uspenju Presvete Bogorodice.

Manastir je 1982. godine, prilikom izhradnje HE Mratinje, razgrađen i preseljen na višu kotu, na lokaciji Sinjac.

Preseljenje je trajalo punih 13 godina. Izvršeno je detaljno snimanje i mapiranje kompletnog manastira. Svaki kamen je obilježen i svaki kvadratni santimetar fresaka. Nakon preseljenja svaki kamen je postavljen na označeno mjesto na kom je bio prije preseljenja.

Preseljenje manastira, poduhvat koji do tada nije bio poznat u svijetu, izveli su stručnjaci i radnici Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture sa Cetinja, zajedno sa kolegama iz cijele Jugoslavije i svijeta, ekspertima UNESKO-a, Instituta za očuvanje kulturnih vrijednosti iz Rima. Pored institucija treba odati priznanje i pojedincima koji su ovaj projekat iznijeli na svojim leđima: Anika Skovran, Dušan Nonin, Ljubomir Ivanišević i čitava armija njihovih saradnika i neposrednih izvršilaca ovog izuzetno složenog projekta.

 

(Nastaviće se)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo