Povežite se sa nama

Izdvojeno

MUKE MUZEJA NA SJEVERU: Kulturna baština u  depoima i kućama

Objavljeno prije

na

Brojne su teškoće koje stoje na putu uspješnom funkcionisanju muzeja u većini opština na sjeveru Crne Gore.  Iako važe  za “hramove kulturne baštine” i dalje su nedovoljno promovisani kao dio turističke ponude, a vrijedni eksponati u nekim gradovima još su daleko od očiju šire javnosti

 

Stanje u muzejskoj djelatnosti Crne Gore treba unaprjeđivati i ono zahtijeva posebnu pažnju u novim strategijama Ministarstva kulture i medija, konstatovano je lani   iz tog resora.  Najdalje  od očiju i pažnje javnosti su  teškoće sa kojima se suočavaju u zavičajnim muzejima u opštinama na sjeveru.  Taj značajan dio  kulturne baštine često nije na adekvatan način ni prezentovan u turističkim ponudama, a nedovljno je poznat i “lokalcima”. Neuslovni prostori za eksponate, kasno i nestručno urađene rekonstrukcije, nedostatak kadra, samo su neke od muka koje su, tokom minulih godina, mučili  lokalni muzeji. U nekim sjevernih opštinama otvaranje muzeja ostaje godinama samo na obećanjima, a pojedini vrijedni eksponati još su dio privatnih kolekcija.

Prvi i jedini mojkovački muzej do sada, osnovao je, 60-tih godina prošlog vijeka, u svojoj kući, Mileta-Mrzan Rakočević. U  porodičnoj kući Rakočevića, nakon Miletine smrti,    decenijama je, daleko od očiju javnosti i interesovanja lokalne i državne vlasti, zbirka od nekoliko desetina eksponata, vezanih za srednjevjekovni grad  Brskovo, ali i  za Mojkovačku bitku i  Drugi svjetski rat.  Kroz Miletin muzej je, tvrde stariji Mojkovčani, od 1965. do 80-ih godina minulog vijeka, prošlo   nekoliko hiljada posjetilaca, uglavnom stranih turista.

Zavičajni muzej je jedno od obećanja, pred poslednje lokalne izbore u tom gradu. Obnova srednjevjekovnog  grada Brskovo, kroz repliku, takođe.  Na oba projekta  vrijedno rade, kazali su Monitoru, u mojkovačkoj Opštini.

“Budžetom je predviđeno 20.000 eura za izradu idejnog rješenja (ID) replike srednjovjekovnog kraljevskog grada Brskovo i još 10.000 eura za ID budućeg muzeja. Planirana je izrada  digitalna rekonstrukcija utvrđenja Gradina i rudarskog naselja Doganjica, a kroz virtuelnu turu i maketa srednjovjekovnog Brskova. Taj lokalitet je od neprocjenjivog značaja za opštinu Mojkovac. Izgradnjom replike srednjovjekovnog Brskova i njegovom afirmacijom naš grad će postati prepoznatljiv kulturno-turistički centar i van granica Crne Gore”, očekuju iz lokalne uprave.

Iz mojkovačke Opštine je ranije najavljeno da će, u okviru odluke o stipendiranju studenata deficitarnih zanimanja, stipendirati budućeg arheologa, koji će zasnovati radni odnos u budućem muzeju u Mojkovcu. Podsjećaju da je Brskovo, tokom 13. i 14. vijeka, predstavljalo najvažnije rudarsko naselje i brojni nalazi potvrđuju istorijske podatke o njegovom značaju. U istoriji i arheologiji, Brskovo je obilježeno kao grad u kojem je kralj Uroš Nemanjić (1242-1276) iskovao prvi novac tadašnje države.

Za razliku od Mojkovca, Kolašin dugo ima Zavičajni muzej, ali tek od nedavno nadležni pokazuju namjeru da se u tu ustanovu ozbiljnije ulaže. U toku je rekonstrukcija objekata zgrade, a kako je najvljeno, biće obezbijeđeni i bolji uslovi za čuvanje i izlaganje eksponata. U kolašinskom muzeju je stalna postavku istorije plemena Morače i Rovaca u XIX i prvoj polovini XX vijeka i stalna postavka Kolašin u NOR– u i  socijalističkoj revoluciji ,  etnografske zbirke, i zbirke slika – slikari i donatori, Legat likovne kolonije „Grad na Tari“ i Legat slikara Uroša Toškovića. No, za sada ta ustanova nema kustosa, a vrata Zavičajnog muzeja zanteresovanim turistima i dalje  otvara  bivša kustoskinja Draginja Kujović. Iako  penzionerka, s vremena na vrijeme,  volonterski radi svoj nekadasnji posao.

Uređenje tog objekata, kažu u Opštini,   “doprinijeće razvoju kulturno turističkih potencijala Kolašina”. To je, tvrdi, “prva adaptacija objekta nakon dužeg vremenskog perioda”. Očekuje se da će rekonstrukcija stovoriti i uslove da se, bez bojazni od vlage, i ostatak fundusa izoloži.

“Stolarija koja se obnavlja je stara i bila je, tokom godina, izložena raznim oštećenjima, poput truljenja drveta, loma, ogrebotina, pukotina ili deformacije što zahtijeva preciznost u radu, kako bi se stolarija vratila u provobitno stanje. Radovi na fasadi zahtijevaju više vremena zbog oštećenja usljed dugogodišnjeg izlaganja vremenskim uslovima, što podrazumijeva preciznost i veliku pažnju kako bi se očuvala autentičnost objekta. Uz to, mora se voditi računa o očuvanju i zaštiti originalnog izgleda i poštovanju propisa”,  kažu u lokalnoj upravi.

Objekat, u kojem je Zavičajni muzej, od 1. januara 1906. godine, odlukom tadašnje Vlade, proglašen je za državno dobro. U toj zgradi, tokom minulih  12 decenija, bile su smještene sve državne institucije, a, tokom drugog svjetskog rata, zloglasni četnički zatvor. Ta zgrada je jedna od najstarijih u Kolašinu i zauziima centralno mjesto na glavnom gradskom trgu.

Iako tvrde da je bjelopoljski Zavičajni muzej ponos tog grada, dugogodišnja rekonstrukcija objekata, kako se nedavno ispostavilo, više je štetila nego što je koristila. Tokom tog posla napravljeno je dosta propusta, pri čemu se u značajnoj mjeri odstupilo od projektom predviđenih radova, saopštila je je nedavno komisija Ministarstva kulture i medija. Rekonstrukcija je započeta u junu 2020. godine i još nije završena, pa je konstatovano “da kašnjenje ne pogoduje muzejskim predmetima koji se čuvaju u nepovoljnim uslovima, za koje postoji mogućnost da će se i pogoršati”. Prema  sporazumu Ministarstva, Opštine i UNDP-a, rekonstrukcija je trebalo da bude završena do 30. oktobra 2020. godine.

“Od svog osnivanja 1957. godine Muzej je rekonstruisan samo jednom i to 1982. godine, sa ne baš najboljim arhitektonskim rješenjima za izlaganje i uslovima za rad. Tako se najnovija rekonstrukcuja zgrade sa pravom može okarakterisati kao najveći poduhvat u kulturi Bijelog Polja u posljednjih 70 godina”, podsjećaju iz Opštine.

Komisija Ministrastva , međutim, konstatovala je da su   propusti napravljeni u segmentima  unutrašnje i spoljne arhitekture i enterijera. Naročito je, tvrde, problematičan prostor za izlaganje i opremanje, kao i radni prostor za stručno osoblje.  Na osnovu tih zaključaka, kako je najavljeno, sada slijedi ispravljanje grešaka, pa nije izvjesno kada će vrijedan dio kulturne baštine Bijelog Polja moći da vide posjetioci.

Zgrada muzeja je, takođe, svojevrstan,  spomenik kulture. Sazidana je na samom početku prošlog vijeka, za potrebu ruždije (srednje svjetovne škole). Poslije oslobođenja Bijelog Polja od turske vlasti,  1912. godine, u zgradi je bila smještena Državna realna gimnazija. Nakon Drugog svjetskog rata imala je razne namjene, a  1957. godine bila ustupljena Zavičajnom muzeju.

A bogati i vrijedni fundus  pljevaljskog Zavičajnog muzeja, već 70 godina,   u podstanarskom je  prostoru i nema nagovještaja da će skoro dobiti poseban objekat.  Iako je, od prije četiri godine, u objektu Doma kulture, dobio značajno prostoro proširenje, u odnosu na ranije, to, kažu u toj ustanovi, i dalje “nije dovoljno i optimalno za potrebe  muzeja”.

Fundus pljevaljskog muzeja je blizu 5.000 jedinica. Među  eksponatima je  jedno od najvrednijh pokretnih dobara Crne Gore – diatreta, luksuzna čaša izrađena od reljefno ukrašenog kristalnog bezbojnog stakla, koja potiče iz četvrtog vijeka. Ipak, godinama dok je trajala rekonstrukcija Doma kulture,  nije imao stalnu postavku i bio je zatvoren za posjetioce.  Među broinjim izazovima, kojeg se  kustosi još sjećaju bila je havarija na sistemu za grijenje u  Domu kulture, 1991. godine. Tada je značajan dio prostora bio uništen, a  eksponati  smješteni u depoima , daleko od očiju javnosti,  dug period.

Prema Zakonu o muzejskoj djelatnosti, Ministarstvo je dužno da redovno, a najmanje jednom u tri godine, provjerava da li muzej ispunjava propisane uslove za rad. Inspekcijski nadzor nad primjenom zakona i primjenom propisa, obavlja, takođe  Ministarstvo preko inspektora za kulturnu baštinu.

                                                                                                                                    Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

FOKUS

PRERASPODJELA MOĆI POSLIJE 30. AVGUSTA 2020.: Borba za duvansko nasljeđe

Objavljeno prije

na

Objavio:

Preuzimanje duvanskih poslova nakon smjene DPS vlasti okupilo je kriminalce, policajce i kontroverzne biznismene – neke nove i neke stare. Tužilaštvo je na potezu. Ili je duvanska priča (ponovo) u rukama neke od druge dvije grane vlasti

“Biće sada velike borbe”, kazivao je jedan dobro upućen i pronicljiv čovjek nedugo nakon avgustovskih izbora 2020. i smjene višedecenijske DPS vlasti koja je uslijedila. Na iznenađenje svojih sagovornika, on nije najavljivao juriš oslobodilaca na zarobljene institucije kriminalno-koruptivnog sistema, već bitku za preuzimanje i kontrolu njegovih poluga moći. Sa naglaskom na uhodane švercerske kanale pod patronatom (djelova) bivših vlasti.

Ubrzo je stigla potvrda da se stvari kreću u tom pravcu. Unutar tridesetoavgustovske većine, već početkom 2021. godine, krenule su prve međusobne optužbe o interesima njihovih zvaničnika u različitim tranzitnim poslovima. Ponajviše duvanskim. Pandorinu kutiju otvorio je Nebojša Medojević pa su mu se, uskoro, pridužile kolege iz tada vladajuće koalicije, prozivajući saborce iz vlasti koji, navodno, nijesu odoljeli izazovima unosnih duvanskih poslova.

U tom su kontekstu pominjani članovi porodice nekadašnjeg premijera Zdravka Krivokapića, potpredsjednik vlade nadležan za sistem bezbjednosti Dritan Abazović i njegova URA, ministar finansija Milojko Spajić… Sve skupa sa nekim policijskim zvaničnicima i sveštenicima SPC.

Te su priče dobile svojevrsnu potvrdu nakon hapšenja Rada Miloševića (URA), nekadašnjeg direktora Uprave prihoda i carina, u decembru 2022., nakon gubitka milionski vrijednog tovara zaplijenjenih cigareta. Nestanak dupke punog kamiona koji je zaplijenjene cigarete prevozio iz carinskog skladišta u Podgorici ka spalionici u Nikšiću registrovale su, umjesto domaćih pripadnika sistema bezbjednosti, strane partnerske službe. Uhapšeno je, uz Miloševića, 20-tak osoba među kojima je popriličan broj državnih službenika, a SDT do danas nije okončalo istragu koja je, u međuvremenu, “proširena” makar dva puta. Dok se čeka epilog tog slučaja, Milošević tvrdi da mu je “sve namjestila” ANB.

U aprilu prošle godojne, nakon hapšenja predsjednika opštine Budva Mila Božovića (NSD, odnosno, nekadašnji DF), priča o učešću novih vlasti u starim švercerskim poslovima dobila je još jednu dimenziju. I veći nivo, pošto se Božović tereti za učešće u švercu kokaina. Ali, ni ta priča još nema sudski epilog.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLIJE IBAR-A: Ko će u vlast, ko niz vodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministar pravde Andrej Milović, ukoliko parlamentarna većina usvoji  prijedlog premijera Milojka Spajića  za njegovo razrješenje, neće sa te pozicije otići zbog IBAR-a, ili loših zakonskih rješenja.  U središtu političkih trvenja u vlasti, kojih je sve više, nijesu  principi i reforme, već borba za moć

 

Tek što su u parlamentu usvojeni tzv IBAR zakoni, krenula su politička trvenja. Sedmica je otvorena konferencijom za štampu ministra pravde Andreja Milovića, na kojoj je on pozvao premijera Spajića da predloži Skupštini  da ga razriješi.

„Predsjedniče Vlade Spajiću, pozivam Vas da uputite prijedlog Skupštini za smjenu ministra pravde koji Vas je svugdje branio. Šta će reći plenum i kako će komentarisati moj dosadašnji rad – vidjećemo”, saopštio je Milović. U nastavku je obrazlagao kako je zbog IBAR-a ćutao kada je „mučki protivstatutarno“ isključen iz Pokreta Evropa sad, te ocijenio da je došlo vrijeme da Spajić i on svedu političke i institucionalno račune: „Prije negoli njegovo toksično okruženje, a onda i on povuče sve ka ponoru, kako PES koji je počeo da vuče ka ponoru, tako Vladu i cijelu Crnu Goru“.

Konferencija je uslijedila nakon što je Spajićeva Vlada donijela krajem sedmice odluku da jedan od IBAR zakona iz domena pravosuđa u parlamentu na završnoj sjednici  predstavlja Momo Koprivica, potrpedsjednik Vlade za politički sistem, a ne ministar pravde. Prethodno je Spajić uputio notu predsjedniku Parlamenta Andriji Mandiću da ministri ne mogu u Skupštini prihvatiti bez konsultacija sa Vladom amandmanske intervencije. Nakon što je Milović prihvatio jedan od amandmana, za koji kaže da je „čisto tehnički“, odlučeno je da ga zamijeni Koprivica, koji bi prema nezvaničnim izvorima, mogao biti novi ministar pravde.

Premijer je uzvratio prijedlogom Skupštini za razrješenje Milovića.  „Nakon što sam, kada su mi obaveze to dozvolile, ispratio današnji nastup ministra Andreja Milovića, moram priznati da sam sasvim siguran u ispravnost odluke da Skupštini predložim njegovo razrješenje“, ocijenio je Spajić odmah nakon konferencije, nakon čega je taj prijedlog uputio parlamentu.

“Sa tom odlukom, istini za volju, upoznao sam ga prije njegovog javnog istupa, što njegovu konferenciju za medije u konačnom čini običnom predstavom za javnost”, saopštio je.  „Preciznosti radi, Milovićevi raniji nastupi u javnosti, na koje sam mu vrlo jasno skretao pažnju, a na momente ih se i stidio, razlog su podnošenja prijedloga za njegovu smjenu, koji zbog rada na ispunjavanju evropske agende nije mogao biti podnijet ranije”.

Konačno, Spajić je optužio Milovića da je “stao rame uz rame sa predsjednikom Crne Gore  u pokušaju destabilizacije integriteta Vlade i time urušavanja evropskog puta Crne Gore”.  Spajić tvrdi : “Nije slučajnost da u trenutku kada su i Vlada i Skupština demonstrirale rezultate u poglavljima 23 i 24 i ispunile neophodne uslove za dobijanje IBAR-a, kreće koordinisana opstrukcija ministra Milovića i predsjednika Milatovića”.  Milatović je prethodno odbio da potpiše dva od 12 IBAR zakona koji su mu upućeni. Jedan se odnosi na zakon o RTCG, a drugi o sudskom savjetu. Civilni sektor smatra da su Milatovićevi razlozi za kritiku tih rešenja opravdani.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

AFERA TUNEL: Izgubljeni u mraku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok čekamo da istina konačno izađe iz tunela, ako tamo već nije trajno zatrpana i zabetonirana, predstavnici nove vlasti svu krivicu za sve evidentniji neuspjeh istrage prebacuju na svoje prethodnike. Ostaje samo kontinuitet neriješenih zločina koji su potresli Crnu Goru

 

Da je u administrativnom centru Podgorice, u kojem se nalaze najvažnije državne institucije, u tajnosti iskopano 30 metara tunela od stambene zgrade do depoa Višeg suda, saznali smo u septembru prošle godine. Činjenica da je, neopaženo, moguće iskopati tunel u zoni u kojoj se nalaze štićeni objekti poput Skupštine, Vlade, Ustavnog suda, Centralne banke, otvorilo je brojna pitanja o stanja u bezbjednosnom sektoru u Crnoj Gori.

Devet mjeseci kasnije sumnje su samo produbljene. Ove sedmice, Osnovni sud u Podgorici ukinuo je pritvor državljaninu Srbije Vladimiru Eriću, osumnjičenom da je učestvovao u kopanju tunela koji je vodio do depoa Višeg suda. Erić je bio u pritvoru od marta, kada je na osnovu međunarodne potjernice izručen iz Švedske. Iz suda je saopšteno da se Erićev DNK ne poklapa sa tragovima koji su pronađeni u tunelu.

,,Imajući u vidu navedene rezultate DNK vještačenja, dovedena je u pitanje osnovana sumnja da je okrivljeni izvršio krivična djela stavljena mu na teret, što za posljedicu mora imati ukidanje pritvora okrivljenom”, naveli su iz suda. Iz Osnovnog državnog tužilaštva su uložili žalbu Višem sudu na ovu odluku, te naveli da imaju dokaze i da je njihova istraga u završnoj fazi.

U sklopu istrage, do sada su bile uhapšene četiri osobe iz Podgorice – Katarina Baćović, Nikola Milačić, Ivica Piperović i Marijan Vuljaj, zbog sumnje da su povezani sa kopanjem tunela. Vrhovni sud u januaru ove godine odbio je da im produži pritvor, jer Osnovno tužilaštvo nije navelo za koje krivično djelo ih tereti, za koji period, niti su date činjenice na osnovu kojih se traži produženje pritvora.

Po saznanjima policije u kopanju tunela učestvovali su i državljani Srbije Veljko i Milan Marković, Dejan Jovanović i Vladimir Erić. Osim oslobođenog Erića, ostali osumnjičeni su i dalje nedostupni crnogorskim istražiteljima. Tokom dosadašnje istrage nije pronađen nijedan predmet iz dokaznog materijala koji je ukraden iz depoa Višeg suda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo