Povežite se sa nama

OKO NAS

NOVA OTKRIĆA ZORANA ILINČIĆA, JEDINOG KOLAŠINSKOG PRONALAZAČA: Rukavica u lice Ajnštajnu

Objavljeno prije

na

Izumi Kolašinca Zorana Ilinčića uspješno se primjenjuju u nekoliko azijskih i evropskih država, a desetine njegovih patenata tek čekaju priznanje i primjenu. U njegovom rodnom gradu znaju da je pronalazač, ali ne i detalje onoga što radi.

Ilinčić tvrdi da je za dvije i po decenije izumio preko 100 proizvoda. Nije ga zanimala samo jedna, pa je ponudio inovacije u mnogim oblastima, od autoindustrije do rješenja koja su olakšala pripremu hrane u domaćinstvima. Kod kuće ga poznaju po vjetrogeneratoru za urbane sredine, koji se koristi na jednoj hali u kolašinskom naselju Bakovići. Njegov prvi pronalazak je – elektrolančanik za pogon bicikala, koji se, kaže, koristi u pet kineskih i jednoj japanskoj fabrici.

Na širu primjenu i priznanje, između ostalih izuma, čeka Ilinčićev model amortizera zemljotresa: ,,Taj uređaj štiti zgrade od oštećenja i pri pomjeranju tla do 11 stepeni Merkalijeve skale. Uz to je mehanički, pa za razliku od onih sofisticiranih, koji se sada koriste u svijetu, ima mnogo duži rok trajanja, a i radi bez napajanja strujom”. Da bi ga plasirao, objašnjava Ilinčić, potrebno je mnogo novca. Isti slučaj je i sa ,,alarmom za zemljotres” .

Za bilo koji izum, tvrdi naš sagovornikm, potrebna je „naučna podloga” i mnogo novca. Pa i za naizgled jednostavna pomagala u kuhinji kao što je onaj koji je nazvao „.kuhinjska presa za gnječenje mesa”.

„Rekli biste jednostavan izum. Nije. U njegovu pripremu uloženo je preko 30.000 eura. Taj proizvod je četiri nedjelje bio najpopularniji proizvod na top-šopu. U zadnje tri godine imam deset patenata. Sada intenzivno radim na nekoliko kuhinjskih aparata, sve to za firmu Bosh–Simens”, kaže jedini kolašinski pronalazač.

Dok se radi na inovacijama kuhinjskih aparata, dovoljno kvalitetnim da im čelnici kompanije Bosh–Simens daju ,,zeleno svjetlo”, Ilinčić je imao hrabrosti i da, kako tvrdi na nov način definiše, recimo vrijeme, ali i da ,,opovrgne Ajnštajnovu teoriju relativiteta”.

,,Nedavno sam nakon mnogo godina na potpuno nov način definisao vrijeme. Takođe, odgovorno tvrdim da imam dokaze da je Ajnštajnova teorija relativiteta netačna. Dokazao sam i da zvanično vrijeme rotacije Jupitera nije tačno izračunato, ali i da je masa Sunca značajno drugačija od do sada važeće. Evo bacam rukavicu u lice najvećim svjetskim naučnicima i tvrdim da mogu dokazati da je Ajnštajn pogriješio”, poručuje Kolašinac.

Bio je dovoljno samouvjeren da početkom oktobra, kada je regionalni portal objavio vijest da je Nobelova nagrada za fiziku 2011. godine dodijeljena trojici naučnika – Solu Perlmateru, Adamu Risu i Brajanu Šmitu za otkriće ubrzanog širenja univerzuma, ostavi komentar koji bi mnogi nazvali neskromnim. Svjetski priznati naučnici su nagradu zaslužili jer su proučavali na desetine eksplozija zvijezda, nazvanih supernova, i otkrili da se univerzum širi brzinom koja se stalno uvećava, a Kolašinac je odluku Nobelovog komiteta prokomentrisao na sljedeći način.

,,Ovdje je po srijedi jedna greška u startu posmatranja ovog problema. Naime, različiti fotoni, to jest kvanti svjetlosti, do nas dolaze različitom brzinom, jer njihova brzina kretanja kroz svemir zavisi od brzine njihovog izvora. Greška nastupa kada se kretanje svjetlosti posmatra po istim principima kao kretanje zvuka. Kretanje zvuka zavisi od sredine kroz koju se kreće, a kretanje svjetlosti kroz svemir ne zavisi od te sredine. Teorija VST Smolina i Moguelja (vrlo smiješna teorija) je tačna ali loše objašnjena. Ona ovu priču potpuno negira”.

Nije zadovoljan odnosom nadležnih institucija prema njegovom radu. „Ne izdvaja se dovoljno novca za nauku, tek oko 0, 14 procenata od bruto nacionalnog dohotka. U zemljama Evropske unije izdvaja se 2, 8 posto”, kaže Ilinčić. Pored toga, postoji još teškoća, kaže Ilinčić, koje sputavaju stvaralački duh domaćih pronalazača.

Imao je prilike da se uvjeri kako u razvijenim zemljama na nekom pronalasku rade cijeli timovi. Kod nas je drugačije. Iako je imao pomoć od svojih kolega, većinu patenata kreirao je, proizveo i plasirao samostalno. Usput se edukovao iz mnogih naučnih disciplina, jer znanje mašinskog inženjera nije bilo dovoljno.

„Za ovaj posao potrebno je multidisciplinarno znanje.Uspjeti znači postići da proizvod i ugleda svjetlost dana i ima ekonomske efekte. Kada radiš kao pojedinac, onda nije dovoljno da si samo mašinski inženjer i da imaš, recimo, znanja iz nauke o materijalima, već moraš biti edukovan i u oblasti pregovaranja, markentinga…”.

Od države je tokom minulih pet godina dobio 10.000 eura za izume na kojima je radio, a potrošio je između 50.000 i 60.000 hiljada eura. Neke proizvode usavrašavao je i podižući kredite.

Ponosan je, kaže, na sve njih podjednako.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo