Povežite se sa nama

OKO NAS

NOVI ZAKONI O ENERGETICI: Zaustaviti štetočine

Objavljeno prije

na

Više nacionalnih organizacija civilnog društva, podržanih od Svjetske  organizacije za zaštitu prirode (WWF), već dugo pozivaju Vladu da ukine podsticaje za proizvodnju energije u mHE. Novi  zakon o energetici prilika je za to

 

Dok su građani Crne Gore bili skoncetrisani na borbu protiv korona virusa, a život u državi stao, Ministarstvo ekonomije pokretalo je važan segment postupaka za donošenje Zakona o izmjenama i dopunama zakona o energetici. Provobitno, javana raspava o tom aktu trebalo je da traje do kraja aprila, no, prije nekoliko dana, Ministarstvo je produžilo rok za sugestije i komentare do 8. maja.

Nacrt Zakona o izmjenama i dopunama zakona o energetici trebalo bi da  precizira odredbe kojima se uređuje obavljanje energetskih djelatnosti u oblasti gasa i toplotne energije. Takođe, kako su predlagači objasnili, trebalo bi da budu precizirane i odredbe koje  propisuju „povoljnije uslove za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora ili visokoefikasne kogeneracije za sopstvene potrebe“.

U NVO sektoru novi zakon vide kao priliku da Crna Gora riješi dugogodišnji problem netransparentnog razvoja i odlučivanja u energetskom sektoru, a koji se pokazao kao izuzetno štetan za društvo i životnu sredinu. Prije svega, misle na  povlašćenu proizvodnju struje u malim hidroelektranama (mHE). „Tu sav teret proizvodnje električne energije snose građani Crne Gore, koji moraju živjeti s devastiranim rijekama i uništenom životnom sredinom”.

Ekološki pokret Ozon smatra da će donošenje Zakona o izmjenama i dopunama zakona o energetici pokazati da li je Vladi bitniji javni ili privatni interes vlasnika mHE. „Ti projekti su izazvali trajne štete po rječne i povezane ekosisteme i životne probleme mještanima u svim lokalnim zajednicama u kojima su izgrađene“. Oni preciziraju: „Mi smo ubijeđeni,  kroz raniju  komunikaciju sa nadležnima iz Ministarstva ekonomije, da je njima jasno da su mHE promašeni projekti i da štete investicionom ambijentu, jer su koncesije dobile firme bez  iskustva u energetskim projektima, javnosti nepoznatog porijekla imovine. Nadamo se da će prevladati struka.”

U civillnom sektoru se nadaju da će resorno ministarstvo  i Vlada  razmotriti  argumente koji su im predstavljeni i učiniti iskorak u korist društva. „To je jedini način da počnemo ostvarivati snove o ekološkoj državi“.

U komentarima civilnog sektora na nacrt zakona istaknuto je da  je potrebno ukinuti podsticaje za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora.  Dosadašnja praksa, tvrde, pokazala je kako proizvode višemilionsku štetu dijelu  društva i državi te pogoduju samo nekolicini privatnih investitora.

„Ukoliko Ministarstvo ekonomije, kao nosilac procesa izmjene zakona, ne uvaži konkretne i argumentovane predloge domaćih i međunarodnih organizacija civilnog društva koje se bave zaštitom životne sredine, i ukine podsticaje za proizvodnju energije iz malih hidroelektana, biće potpuno jasno da postoje privilegovani krugovi bliski krovnim donosiocima odluka u zemlji, čiji su interesi iznad interesa građana i države Crne Gore“ – saopštili su iz Ozona.

Sve mHE, koje su bile aktivne 2018. godine jedva da  su proizvodile 3,6 odsto ukupne proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora. Skoman udio u proizvodnji električne energije nije spriječio Vladu na neskromno viskoke podsticaje preko leđa građana. Nacionalni akcioni plan za obnovljive izvore Crne Gore procjenjuje da će godišnji trošak podsticaja mHE dostići 26,7 miliona eura do ove godine. Izvori solarne energije bi dobili samo 2,9 milona eura.

Koncesionari za male hidroelektrane dužni su da plaćaju koncesionu naknadu u visini od 5-6 odsto godišnje proizvodnje električne energije. To je zanemraljivo u poređenju sa podsticajima koje dobijaju. Podaci Poreske uprave pokazuju da je u periodu 2014–2017. godine država dobila manje od pola milona od koncesionih naknada za korišćenje vode za proizvodnju električne energije u mHE.

„Kroz novo zakonsko rješenje potrebno je jasno propisati da razvoj energetskih djelatnosti treba da bude radi zaštite javnog interesa, a koji predstavlja zajednički, opšti interes svih pripadnika jedne društveno-političke zajednice. Proizvodnja energije iz obnovljivih izvora ne smije da ugrožava održivi razvoj i zaštitu životne sredine, a što se dominantno odnosi na projekte izgradnje mHE za koje je praksa od nepunih deset godina u Crnoj Gori pokazala niz negativnih i štetnih posljedica za stanovništvo, životnu sredinu i ukupno sve potrošače”, apeluju iz NVO Eko-Tim.

Civilni sektor ocjenjuje da je vrijeme je da se institucije posvete osmišljavanju sistema koji će na ekonomski pravedan i socijalno pravičan način osigurati ekološki prihvatljivu energetsku budućnost zemlje.

Brojne studije, rađene u Evropskoj uniji, kontinuirano  ukazuju na negativan uticaj mHE na životnu sredinu. Zbog toga je u Evropi  srušeno oko 400, u Sjedinjenim Američkim Državama od 1993. do 2017. godine više od 1.000 objekata te vrste.

Broj hidroelektrana ispod 10 megavata u zemljama Zapadnog Balkana je između 2009. i 2018. godine učetvorostručen, sa 108 na najmanje 488.

Finansijski podsticaji za mHE na Zapadnom Balkanu štetni su po životnu sredinu, a koristi od subvencija imaju bogati poslovni ljudi koji su bliski vlastima, potvrdila je i studija koju je prošle godine objavio CEE Bankwatch Network.

                                                                                          Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo