Povežite se sa nama

OKO NAS

REKONSTRUKCIJA KULTRURNIH OBJEKATA U ULCINJU: Trajanje uprkos nemaru

Objavljeno prije

na

„Ono što generacije stvaraju druge moraju očuvati, valorizovati i prenijeti budućim generacijama. Kao što se vjekovi jedan na drugi naslanjaju, tako se i čuvanje na stvaranje oslanja, i to predstavlja srž naše duhovnosti. Bolje rečeno, čovjek se na čovjeka oslanja, kamen kamenom podupire, kulturno nasljeđe stvaranjem i čuvanjem traje, i to je ono što nas određuje. Nebriga i briga za kulturno nasljeđe vode nas u dva pravca – jedan ka nestajanju, drugi ka trajanju”, kaže arhitektica dr Igbala Šabović-Kerović, autorka monografije Graditeljsko nasljeđe Ulcinja.

Iako lokalna vlast i institucije izuzetno malo čine da se ogromno spomeničko blago Ulcinja, odnosno njegovi veliki slojevi kulture zaštite, sačuvaju i obnove, nešto se, ipak, pokreće u dobrom smjeru.

Jer, Ulcinj bi u novu sezonu trebalo da uđe sa rekonstruisanim hamamom (gradskim kupatilom). Kako je najavljeno iz Islamske zajednice grada, radovi na restauraciji ovog objekta, koji se nalazi iznad Male plaže, trebalo bi da budu završeni do narednog ljeta.

Direktor turske Agencije za međunarodnu saradnju i koordinaciju (TIKA) u Crnoj Gori Ahmet Altun rekao je da je hamam jedini objekat takve vrste iz osmanskog perioda u Crnoj Gori. „TIKA se trudi da kulturna dobra sačuva za buduće generacije”, naveo je on.

Ulcinjski hamam je građen u prvoj polovini 18. vijeka u formi jednostavne džamije, sa središnjim svodom, okružen sa više malih kupola. U hamamu je bilo više malih prostorija u kojima su se posjetioci pripremali za kupanje i odmarali poslije kupanja. Iz prednje prostorije ulazilo se u drugu u kojoj je bila nešto više temperatura, a koja se zvala kalpaluk. Najveća prostorija bila je mejdan, prekrivena kupolom, iz koje se ulazilo u druge manje prostorije, takođe presvodene kupolama. U sobama za kupanje nalazila su se korita u koja je tekla topla i hladna voda iz zidova. Svjetlost u ove prostorije prodirala je kroz otvore na kupolama, pa su oni koji su posjetili hamam govorili da je to „divna građevina sa puno svjetlosti”. Iza sobe za kupanje, nalazio se rezervoar sa toplom vodom.

Poslije kupanja ljudi su se odmarali i pili kafu. U blizini se nalazio veliki platan, u čijem su hladu Ulcinjani odmarali, pričali i pušili svoje dugačke čibuke.

Bili su određeni dani i sati u kojima su hamam koristili muškarci, odnosno žene. U dane kada su samo žene koristile hamam, one su vješale odjeću preko ulaznih vrata kao upozorenje muškarcima da ne prilaze. Muškarci su išli u jutarnjim satima u hamame, a poslije kupanja na posao. Žene su obično prvo pozavršavale kućne poslove, pa onda odlazile na kupanje. Muškarci su išli pojedinačno u hamam, a žene, u pravilu, u društvu sa više drugih žena.

Kako smatra hroničar Ulcinja, prof. Ismet Karamanaga, nakon rekonstrukcije ovaj objekat bi mogao ponovo biti mjesto okupljanja ljudi i turista. ,,Što se tiče njegove važnosti u današnjem smislu, mislim da je atrakcija imati hamam u Ulcinju i u Crnoj Gori u kojoj nemate više nijedan hamam. Zato sam uvjeren da će on biti nezaobilazna turistička atrakcija za sve turiste koji posjećuju ovaj grad. I svih ranijih godina kada nije bio u funkciji, gosti i naučnici su dolazili i slikali ga, te tražili dozvolu da uđu u njega”, kaže Karamanaga i ističe da je i lokacija hamama veoma značajna. „Ovaj objekat se nalazi ispod zidina Starog grada i u kompleksu Ali pašine džamije, najmonumentalnijem islamskom kompleksu u Ulcinju”, dodaje on.

Uz džamiju, koja je izgrađena 1719. godine, i hamam, u tom kompleksu je i turbe (mauzolej), a u neposrednoj blizini i monumentalna Pašina kuća, koju je oko 1743. izgradio skadarski paša Jusuf Čaušoli. Taj objekat je danas samo ruina.

Bogomolja je bila posvećena legendarnom admiralu mora i osvajaču Ulcinja Ali paši Kiliču (Uludž Aliji). „Otvorila se sa srećom i napretkom za narod, da je hairli i za mnogo vremena”, piše na zidu te džamije, koja uz Namazgjah džamiju, ima jedini očuvani stari minaret u Crnoj Gori.

Najavljeno je takođe da će sredstvima TIKE uskoro krenuti i rekonstrukcija te najveće, centralne džamije u Ulcinju, koja je sagrađena 1728. godine.

A na drugom kraju opštinske teritorije, prema planu Ministarstva kulture Crne Gore, ove godine trebalo bi da bude rekonstruisana crkva Svetog Jovana u Šasu (Svaču), jedna od najznamenitijih sakralnih građevina u zemlji.

Ranije je obavljeno raščišćavanje tog veoma oronulog objekta, te manja arheološka istraživanja. Prema riječima arheologa Predraga Lutovca, do sada je istraženo samo 0,01 odsto lokaliteta u Šasu.

Crkva Sv. Jovana se nalazi unutar tvrđave starog grada Šasa i nastala je krajem 13. stoljeća. I bila je, kako se po legendi navodi, tek jedna od 365 crkava, odnosno „broj im je bio koliko i u godini dana”.

Na taj način formalno počinje obnavljanje tog najatraktivnijeg „mrtvog grada” na istočnoj obali Jadrana, još jedan od dokaza milenijumskog kontinuiteta života i velikih civilizacija na ovom području.

Već godinama lokalne nevladine organizacije, kao i „Grin houm”, koji je izradio Studiju zaštite Šaskog jezera, pokušavaju nizom kulturnih manifestacija, koje se tokom proljeća i ljeta organizuju u ostacima ostataka šaske tvrđave, vratiti život ovom prostoru koji još uvijek prekrivaju uglavnom nebriga, kamenjar i šipražje.

Ali, za za manje od mjesec dana ove kulturne znamenitosti Ulcinja, uz naravno prirodne, vidjeće na hiljade ljudi širom regiona. Naime, najavljeno je da će od 15. februara u bioskopima biti prikazivana romantična, akciona komedija „Biser Bojane”, koja je najvećim dijelom snimljena u Ulcinju.

Producenti filma, braća Milutin-Mima i Milan Karadžić, nadaju se da će po gledanosti ovo ostvarenje nadmašiti seriju Budva na pjenu od mora, koja je na Yuotube-u imala preko 30 miliona posjeta.

Biće to nesumnjivo odlična reklama za Ulcinj, u kojem će početkom marta biti održana premijera ovog filma.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

TRI DECENIJE OD PROGLAŠENJA EKOLOŠKE DRŽAVA: Građani prinuđeni da protestima brane prirodu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dan uoči obilježavanja 30. godina od proglašenja ekološke države, ekolozi su najavili protest. Smatraju da se nema što slaviti. I pored silnih obećanja nove vlasti, mještani su i dalje prinuđeni da protestima brane svoju životnu sredinu

 

U ponedjeljak 20. septembra obilježiće se 30 godina od proglašenja Crne Gore za ekološku državu. Biće svečano. A na terenu i nema mjesta za pretjerano slavlje. Veliki zagađivači Termoelektrana Pljevlja, Kombinat aluminijuma, Željezara, i dalje nesmetano truju vazduh i prirodu. A kao i prije promjene vlasti građani su prinuđeni da protestima brane životnu sredinu u kojoj žive.

Desetak mještana potkomovskih sela u Andrijevici su prošlog četvrtka uhapšeni nakon što su blokirali prolaz kamiona preduzeća Bojkomerc. Mještani su poručili da je dosta bilo pljačke njihovog bogatstva i traže od Vlade da što hitnije preispitaju koncesione ugovore i da zaustave svaku dalju sječu šume na tom prostoru.

,,Posebno tražimo da se zaustavi izvođenje bilo kakvih radnji u dijelu Bradavca gdje se nalaze izvori pitke vode s kojih se nekoliko sela napaja vodom. To je naš ultimatum, jer ako dozvolimo da se nastavi dalja sječa šume, onda će naša sela zbog pokretanja strmog terena nestati s lica zemlje”, poručio je mještanin Strado Babović.

I prije i poslije hapšenja, mještani zahtijevaju da se što prije, u cilju sprečavanja daljeg uništavanja šuma, vodoizvorišta i putne infraksture od strane koncesionara, iniciraju izmjene zakona o upravljanju državnim resursima.

Vladi se ne žuri, a važeći zakon je na strani koncesionara. Nakaradni zakoni i ugovori iselili su narod sa ovih prostora, kazao je na protestnom skupu održanom u nedjelju u Konjuhu Rašid Marković, koji je govorio u ime drvoprerađivača. ,,Evidentno je da je šumaska mafija potpomognuta svim institucijama i kapacitetima države. S prirodnim resursima nestaje narod sa sjevera i to je državni udar”, istakao je Marković.

Na protestu je drvoprerađivač iz Plava Edin Šarkinović objasnio: ,,Jedan kamion koncesionara preveze u prosjeku oko 40 kubika balvana. Ta drvena masa se prodaje za oko 4.000 eura i ta sirovina ide preko granice. Kada bi taj jedan kamion građe lokalni drvoprerađivači pretvorili u neku uglačanu dasku, imali bi prihod od 12.000 eura, a ako bi od tog drveta uradili patos imali bi 20.000 eura. Takođe, država bi preradom tog drveta uzela četiri puta veći prihod po osnovu PDV-a, u odnosu na ono što daje koncesionar. Uz to, određenim vidom poluprerade zaposlio bi se značajan broj radnika. Sve zajedno ukazuje da je po srijedi velika pljačka naroda i države”.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

KAKO SE FABRIKA PEŠKIRA NAŠLA U STEČAJNOJ MASI AUTOPREVOZNOG PREDUZEĆA SIMON VOJAŽ: Gume, kočnice, peškiri, dizalice

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ispostavilo se da  fabriku peškira u bihorskom selu Savin bor nije gradio ni  turski bisnismen Ismail Arslan, kako se mislilo, niti predsjednik Opštinskog odbora DPS u Petnjici Mehmed Adrović, suvlasnik “Simon vojaža”, prije uvođenja stečaja.

 

Kada je nedavno objavljen oglas za prodaju beranske autoprevozne kompanije “Simon vojaž” kroz stečaj, saznalo se da je u stečajnu masu ušla, i da je zajedno sa cjelokupnom imovinom , na prodaju data i imovina u selu Savin Bor. Tada se i otkrilo da se radi o nesuđenoj fabrici peškira u tom bihorskom selu.

Tako se ispostavilo da ovu fabriku niti je gradio turski bisnismen Ismail Arslan, kako se mislilo, niti predsjednik Opštinskog odbora DPS u Petnjici Mehmed Adrović, koji je bio suvlasnik “Simon vojaža”, prije uvođenja stečaja.

Kada su stupili u štrajk polovinom 2020. godine, radnici “Simon vojaža” su javno pitali zašto je Adrović njihovim novcem pravio fabriku u svom rodnom selu. Tada to niko nije demantovao, a sada se ispostavilo da fabrikazaista  jeste građena novcem “Simon vojaža” i ušla je u stečajnu masu koja će se polovinom oktobra naći na javnoj licitaciji.

Kakvi su samo hvalospjevi ispjevani Ismailu Arslaniju, kome sada nama ni traga, i Mehmedu Adroviću te 2017. godine, neposredno pred lokalne izbore u Petnjici. Četrdesetdvogodišnji Arslani je predstavljen kao suvlasnik kompanije “Euro Bor” u okviru koje je trebalo da radi fabrika peškira i partner Mehmeda Adrovića.

Navodno je tih dana dopremio iz Turske prve metre sirovine za izradu bihorskog peškira koji će, kako je tvrdio „pokoriti“ region.

Arslanov partner u poslu, Mehmed Adrović tada je govorio da je optimizam turskog tekstilca opravdan, a da je njegov portfolio više nego impresivan.

Lokalni mediji pod kontrolom DPS-a potrudili su se i da objave po nešto iz njegove biografije, kao na primjer, da je rođen u Denizliju, turskom gradu poznatom po razvijenoj tekstilnoj industriji. Da je dvadeset godina u poslu sa tekstilom, kao i da je oženjen i da ima troje djece, “koja ga gledaju samo tokom praznika”.

“Moj put je manje-više sličan mnogim biznismenima. Počeo sam kao običan radnik, pekao sam zanat i znao sam svoje sposobnosti. Vrlo brzo sam otvorio fabriku u Denizliju gdje sam zapošljavao 200 radnika” – pričao je Arslani za portal Radio Petnjica.

Ostalo je zapisano i da su njegovi počeci vezani za ogromno tursko tržiše ali je, kako je ispričao, brzo uvidio mogućnosti internacionalnog poslovanja, pa je počeo da osvaja tržišta Francuske, Njemačke, Austrije, SAD, Balkana.

“Već dvije godine radim i za UN. Ne mogu reći o kojim konkretno instituciojama se radi jer je ugovorima to zabranjeno ali mogu reći da je riječ o veoma ozbiljnim poslovima” – tvrdio je Arslani.

Ovaj turski biznismen je ispričao da je sa prijateljem iz Izmira obišao Balkan. Rekao je da zna za Balkan sa istorijskog aspekta kao bitan “ali i to da je sada bitan i kao poželjno tržište”.

“Obišli smo sjever Crne Gore, imali smo puno sastanaka, od kojih su neki bili potpuni promašaji, a neki pun pogodak. Tako sam otkrio i Petnjicu kroz lik i djelo ozbiljnog privrednika Mehmeda Adrovića” – kazao je tada Arslani.

Mehmed mu je navodno u tri sata ujutru, kada su se sastali, rekao da “želi da učini nešto za ovaj narod i da vjeruje u uspjeh”.

“Njegove potrebe i ozbiljnost su se poklopile sa mojim razmišljanjem. Tako je sve krenulo” – pričao je Arslan.

 

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO OBEĆANJE O BOLJEM GAZDOVANJU SPORTSKOM INFRASTRUKUROM KOLAŠINA: Država opet najavljuje pomoć  

Objavljeno prije

na

Objavio:

Najvažniji  objekti kolašinske sportske  infrastrukture  primjer su nebrige i neuspješnih pokušaja Opštine da brine o njima. Ovih dana iz Vlade opet stižu  obećanja o drugačijem  gazdovanju Domom mladih i sportskom halom

 

Sportska hala i Dom mladih u Kolašinu izgrađeni su prije 20 godina, a nijedan od ta dva objekta nije potpuno stavljen u funkciju. Štaviše,  Dom mladih je već deceniju bez ikave namjene i skoro je ruina.  Prema onome što je nedavno, prilikom posjete Kolašinu,  izjavio ministar ekonomskog razvoja Jakov Milatović, slijedi obiman posao rješavanja i pravnih i infrastrukturnih problema.

Oba objekta se nalaze u tzv. Sportskoj zoni i oba su dio premabicioznih višedecenijskih planova o Kolašinu kao centru za pripreme vrhunskih sportista. Zajedničko im je i to što ni posle dvije decenije od kako su izgrađeni,  nemaju upotrebne dozvole. Dom mladih, prema podacima,  Uprave za katastar i državnu imovinu Crne Gore,   ni građevinsku.

Taj turistički objekat radio je  svega nekoliko godina i bio je dat na upravljanje privatniku, odnosno Košarkaškom klubu (KK) Gorštak.  Nakon toga, Opština,  čije tada bio vlasništvo, prepustila ga je vandalima i zubu vremena.  Iz objekta je   ukraden namještaj, električni aprati,  polomljena vrata i prozori, fasada uništena…

Gradnja sportske hale u neposrednoj blizini, počela je u  maju 1996. godine. Bio je to  kapitalni projekat podrške  ekonomskom i turističkom razvoju Kolašina. Stavljena je u funkciju 13. jula 2001. godine, a već deceniju kasnije započela je njena kompletna rekonstrukcija. Izgradnju tog objekta, preko tadašnje Direkcije javnih radova, finansirala je Vlada.  Opština je samo ustupila zemljište.   Iz državnog budžeta izdvojen je novac i za rekonstrukciju, koja je podrazumijevala zamjenu  parketa, grijanje na plin i modernizovane svlačionice. Međutim, sve do sada nije završena fasada. Za rekonstrukciju je potrošeno  više od million eura.

Oba objekta su sada vlasništvo države. Dio  imovine u Sportskoj zoni,  prije nekoliko godina,   Opština  je ustupila državi i tako kompenzovala dio pozamašnog poreskog duga.

U više navrata propali su pokušaji kolašinske lokalne vlasti da halom i Domom mladih  gazduje domaćinski.  Formirano je bilo i preduzeće koje je trebalo da  upravlja tiim objektima i ostalom sportskom infrastrukturom.  Međutim, jedinu korist od njega je imao direktor Srećko Medenica.  On je, tokom 2011.  godine bio direktor JP Sportski centar i za to primao zaradu, a u preduzeću niti je bilo više  zaposlenih niti je poznata čime se bavilo.

Hala je Opštini postala prevelik teret i zbog tuga za utrošenu struju od skoro 200.000 eura.   Nekoliko godina  tom objektu je bila isključena električna energija. Sportisti trenirali uz svjetlost šterika, a prostorije su zagrijavali ložeći peći na drva.

U međuvremenu je država navila formiranje novog preduzeća Centar  za pripreme sportista. Te planove sugrađanima je 2014. godine prenio tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković.

„Imam uvjeravanja sa državnih adresa i da će smještajni kapaciteti u Domu mladih biti preuređeni i podignuti na veći nivo, daleko uslovniji za boravak. Sve to, računajući i nadavno završeni fudbalski teren i još neke infrastrukturne investicije, omogućiće Kolašinu da postane konkurentno mjesto za pripreme sportista, za šta je klimatski idealan”, saopštio je tada  Brajušković.

Projektom, kako je najvaljivano, trebalo je da bude  biće obuhvaćena pored dva objekta i zemljište od 30.000 matara kvadratnih.  Planovi se nikad nijesu obistinili, pa su i Opština i država još jednom pokazale da nijesu imale  volje da brine o vrijednom dijelu sportske infrastrukture.  U Kolašinu sada opet imaju velika očekivanja od države.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo