Povežite se sa nama

OKO NAS

RJEŠENJE KADROVSKOG  DEFICITA NA KOLAŠINSKI NAČIN: Čiji su ljekarski stanovi

Objavljeno prije

na

Čak deceniju nakon što su nekolicini ljekara kolašinskog Doma zdravlja podijeljeni ključevi stanova u zgradi pored hrama sv. Dimitrija, iz Opštine najavljuju moguću legalizaciju tog objekta. Sve do sada ljekari  nijesu imali zakonsku mogućnost da svoje stanove uknjiže na svoje ime, jer je objekat bez osnovne urbanističke dokumentacije

 

Iako  skoro deceniju stanuju u zgradi ispod hrana sv. Dimitrija, nekolicina zaposlenih u kolašinskom Domu zdravlja  još nijesu stanove uknjižili na svoje ime. Oni godinama čekaju legalizaciju objekata, čija je izgradnja počela pod vrlo problematičnim okolnostima. Zbog toga je objekat, koji je trebalo da riješi deficit medicinskog kadra u gradu, još „divlja gradnja“.  Nekoliko puta do sada pojedini  ljekari, koji su dobili stanove u toj zgradi, prijetili su napuštanjem Kolašina jer, kako su saopštavali, još ne znaju čiji su stanovi, koji su odavno trebalo da budu njihovi.

Prvobitno je planirano da u objektu bude 10 stanova za ljekare i tri za zaposlene u pravosuđu. Investitori su bili Direkcija javnih radova, Ministarstvo zdravlja, i Opština Kolašin, a naknadno se uključilo i Ministarstvo pravde. Navodno,  tom su Ministarstvu dodijeljena četiri stana, u koje se ni do danas niko nije uselio.

Nije bilo načina da Opština ljekarima izda  bilo kakav papir, koji bi bio validan za uknjižbu. Malo kome je bilo jasno šta se sve od početka izgradnje pa do podjele stanova dešavalo oko tog objekta. Iz lokalne uprave nijesu mogli reći ni kada će se moći ozvaničiti vlasništvo nad stanovima.

Sekretarka za urbanizam Ljiljana Rakočević šturo je odgovarala na brojna  pitanja Monitora, koja su se odnosila na građevinske i upotrebne dozvole za taj obejkat, kao i načine na koje će biti riješeni 10 godina stari problemi i nedoumice.

Dok su ranije iz tog Sekretarijata saopštavali da zgrada nema  potrebne dozvole, niti je formalno opštinsko vlasništvo, Rakočevićeva sada kaže da građevinska dozvola postoji, ali nije odgovorila u čijem je vlasništvu taj objekat.

„Predat je zahtjev za legalizaciju. Postupak je u toku i sva pitanja će biti riješena kroz proces legalizacije“, sve je što su bili spremni da kažu iz Opštine o objektu, koji zadaje višegodišnju glavobolju onima koji su njoj dobili ili kupili stanove.

Prema informacijama koje su saopštavali prethodnici Ljiljane Rakočević, objekat nije bio uklopljen ni u plansku dokumentaciju.

Bivša sekretarka za urbanizam Ivana Grujić rekla je da se u službenoj evidenciji nalazi ,,glavni projekat poslovno-stambenog objekta, u kojem su sadržani urbanističko-tehnički uslovi br.05-216/up od aprila 2007. godine.” Sve to, tvrdi ona, za lokaciju koja zahvata katastarsku parcelu br.475/1 KO Kolašin. Prema njenim riječima, ,,objekat je izgrađen na drugoj lokaciji i kao takav ne odogovara uslovima važećeg planskog dokumenta”.

Ni Vladan Bulatović, koji je bio na čelu Sekreterijata do 2014. godine, nikada nije mogao da potvrdi da „ljekarska zgrada“ ima građevinsku i ostale dozvole.

Jedan od vlasnika stanova u potkrovlju objekata Dejan Pešterac, prije dvije godine najavio je tužbu protiv kolašinske oštine, kako je rekao, zbog grubih manipulacija. On i još nekolicina stanara kupili su stanove od izvođača radova Lipa Cetinje i bili uvjerni da je sve u skladu sa zakonom.

„Opština nas je dovela u zabludu da kupujemo  stanove u zgradi, koja je uknjižena i ima svu potrebnu dokumentaciju. Tražićemo i odštetu zbog nemogućnosti korištenja svoje imovine svih ovih godina“, rekao je tada Pešterac. Između ostalog, on je podsjetio i da Opština, „pored svih, navodnih  teškoća s uknjižbom, 10 godina koristi svoj poslovni prostor u prizemlju“.

Tužbe, ipak, nije bilo. Možda i zbog činjenice što se, iz dokumentacije,  koju je Pešterac smatrao adutom u sporu s Opštinom,  vidi da je građevinska dozvola izdata za parcela 662, 663 i 672/1, koje su u drugom dijelu grada, bar 200 metara dalje od mjesta na kojem se nalazi sporna zgrada. Urbanističko tehnički uslovi za objekat, koje je 5. aprila 2007. godine, potpisao tadašnji sekretar za urbanizam Dragoljub Mišović izdati su za urbanističku parcelu 475/1 KO Kolašin.

Na optužbe Pešterca Grujićeva je tada odgovorila da za uknjižbu objekta ne postoje ni minimalni zakonski uslovi, te da niko od službenika Sekretarijata ne želi da bude uvučen u nezakonite radnje.

Teškoće oko uknjižbe tog objekta nastale su i zbog imovinskih odnosa Opštine i Mitropolije crnogorsko-primorske, na čijem je zemljištu većim dijelom taj objekat i podignut. Tadašnja izvršna vlast potpisala je sporazum s Mitropolijom,  kojim je zemljište iznajmljeno na 100 godina. Zauzvrat, Opština je obnovila crkvu u mjestu Blatina u Lipovu i finansirala pokrivanje  hrama  sv. Dimitrija. Takođe, kao svoju obavezu lokalna uprava je tada prihvatila da jedan stan u zgradi namijenjenoj zdravstvenim radnicima dodijeli kolašinskom sveštenstvu. Prema  nezvaničnim informacijama, nesporazumi su nastali jer su u Opštini  odlučili da se stan svešteniku dodijeli u još neuseljenoj zgradi u Mojkovačkoj ulici, takozvanoj Holandskoj kući. No, i taj objekat je dugo bio  opterećen brojnim problemima i neregularnostima.

Izgradnja  zgrade staajala je 609. 000 eura.  Na otvaranju objekta bili su tadašnji ministar zdravlja Miodrag Radunović, direktor Fonda zdravstva Kenan Hrapović, predsjednik Opštine Mileta Bulatović… Niko od njih, naravno, nije spomenuo da su ispred nelagalnog objekta. Ljekari, koji su tada srećni držali ključeve u rukama, nijesu mogli ni da pretpostave da  ni narednih deset godina neće postati zakoniti vlasnici onoga što im je dodijeljeno.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

OKO NAS

ZAROBLJENI POTENCIJALI: Voća na pretek, fale fabrike

Objavljeno prije

na

Objavio:

Bilo da je riječ o šumskom, ostalom voću ili pečurkama, osnovni problem sjevera je  nedostatak pogona za finalnu proizvodnju,  U tek nekoliko preduzeća obavlja se primarna proizvodnja, a zatim se “blago sjevera”  plasira na inostrana tržišta. U tom lancu najmanje  koristi imaju uzgajivači i berači

 

Uprkos  neospornom bogatstvu sjevera Crne Gore šumskim voćem i biljem, samo mali broj preduzeća se u našoj državi bavi njihovom preradom. Taj problem je prepoznat i u  Strategiji razvoja poljoprivrednih i rurarrnih područja   2015-2020 resornog ministarstva.

“Nekoliko kompanija bavi se preradom voća i povrća, ali su one relativno malog kapaciteta. Svega pet  prerađivačkih postrojenja imaju značajan udio i ulogu na tržištu, a ostali uglavnom manjeg kapaciteta i nijesu u značajnoj mjeri prisutni na tržištu.” piše u tom dokumentu.

Ti podaci se odnose i na pogone za preradu, pored šumskog, i  drugih vrsta voća, kao i na preradu povrća.

Zbog takve situacije na stotine tona šumskih plodova svake godine,  nakon primarne prerade završavaju na stranom tržištu.  Tek nekoliko firmi koje su registrovane za otkup, bavi se i nekom vrstom prerade.

Jedna od njih je i pljevaljska firma  Mivex, koja postoji 16 godina. U tom preduzeći tvrde da  prosječno godišnje prerade 120 tona pečurki i po 40 tona ljekovitog bilja i šumskog voća.

Firma  ima kapacitete za više koraka prerade, a svoje proizvode plasiraju kako na domaće, tako i na evropsko tržište. Pečurku, u savisnosti od vrste, kuvaju, suše ili zamrzavaju. Svi proizvodi bjelopoljskog preduzeća ForestFood-M , takođe završavaju na evropskom tržištu. Predstavnici te firma kažu da godišnje sa sjevera otkupe prosječno po 100 tona šumskog voća i pečurki. To je kapacitete i Ekoprometa, još jedne firma sa sjevera, koja je ima mogućnosti za djelimičnu preradu.

Cjelokupan otkup  pečurke i šumskog voća, uglavnom, borovnica, rožajska firme Sloga  već godinama plasira  na njemačko, italijansko i  francuskom tržištu.

“U tim preduzećima, kao i u našem, , uglavnom se radi primarna prerada pečurki, a šumsko voće zamrzava. Kad je riječ o vrgnju, jednoj od vrsti gljiva, pored zamrznutog i kuvanog, on se priprema i u salamuri. Prodaje se po 15 eura za kilogram na evropskom tržištu. Beračima ove godine za kilogram svježeg vrgnja prve klase plaćamo dva eura. Mada, zbog kišnog vremena, a za razliku od lani, ovog proljeća kvalitet pečurke je bio vrlo loš. “ – kaže Radosav Puletić vlasnik kolašinske firme ,,Otkup i prerada šumskih plodova”.

Lošeg kvaliteta bile su i šumske jagode, a koligram je dostižao cijenu od pet eura. To voće se plasira na inostrana tržišta, objašnjava  Puletić , uglavnom zamrznuto, kao i maline, borovnice i kupine, čija berba počinje kasnije.

Puletić  ističe kako je Crnoj Gori potrebno još prerađivačkih pogona, kako bi se, objašnjava, iskoritili ogromni potencijali sjevera kada je je riječ o proizovodima cijenjenim na evropskom tržištu.

“Osim za šumsko, potrebne su fabrike i za preradu ostalih vrta voća i povrća. Mislim, naravno, na finalne proizivode, za koje mi sada nemamo kapaciteta. Mnogo voća propadne, a voćari nemaju motova da ulažu u imanja i time se bave. Uz to, otvorila bi se mogućnost za veliki broj radnih mjesta. “- kaže on.

Ukoliko se ostavare obećanja, koje su tokom minule godine davali voćarima sjevera iz resornog ministasrtva, situacija bi značajno uskoro mogla da se promijeni. Na sjeveru mnogo očekuju od   buduće fabrike  Kuće voća.u Andrijevici.  To je “jedan od kapitalnih projekata Vlade,  čijom se realizacijom stvara ambijent za razvoj preduzetništva i lokalne ekonomije na području te opštine i  sjevera Crne Gore. “.

Radovi na tom pogonu u poodmakloj su vazi, a država je u tu fabriku uložila oko 1, 5 miona eura.  U Kući voća, kako je planirano, obavljaće se otkup, prerada i pakovanje voća i proizvoda od voća. Prije godinu ministar poljoprivrede I ruralnog razvoja Milutuin Simović je obećao da će  kad fabrika počene da radi biti stvoreni uslovi iza dodatni razvoj voćarstva u tom kraju, koji je poznat po užgoju  jagodastog voće (malina, aronija, borovnica), šljiva i jabuka.

“Voćari će dobiti mogućnost boljeg plasmana, ostvarivanja dodate vrijednosti kroz preradu, a time i mogućnosti za širenje proizvodnje i ostvarivanje većih prihoda. Ujedno, kroz poslovanje Kuće voća, biće dostignuti potrebni standardi kvaliteta i bezbjednosti hrane, potrebni za bolju poziciju naših voćara na tržištu.” – kazao je Simović tada.

Lijepe vijesti stigle su, početkom godine, i Bjelopljcima od kompanije “Franca” iz koje su  najavili izgradnju velike hladnjače koja će moći da prihvati sav višak voća koji se proizvede na teritoriji te opštine. Kako je saopšteno “formirana je kooperativa koju čine pet preduzeća sa kojom će se u narednom periodu povezati preko stotinu proizvođača voća.”

Iz bjelopoljeske kompanije su saopštili da će posebna pažnja biti posvećena  jagodičastom voću, prvenstveno malinama. Hladnjača bi trebalo da ima kapacitet da primi sav rod maline, ali i da duplira broj malinara.

Prema nekim procjenama bjelopljski voćari mogu godišnje da ponude oko 1.000 tona voća, a iz France tvrde da finalni proizvodi mogu da nađu mjesto na tržištu. Početkom ove godine bjelopoljski malinari osnovali su prvi takav klaster u Crnoj Gori. Okuplja uzgajivače malina, ali i vlasnike hladnjača.  Iako ne mogu da zaborave drugu polovinu juna lani, , kada su  u znak protesta zbog  niske cijene, kao i “selektivnog otkupa i bahatog odnosa hladnjačara” više stotina kilograma tog voća prosuli ispred Opštine, nadaju se kvalitetnijoj pomoći iz lokalne uprave.

Skoro dvije i po decenije Kolašincima je obaćavana fabrika za preradu voća. Još 2014. godine tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković, tvrdio je da će fabrika biti podignuta za, najduže, dvije godine. Nažalost, još nema nagovještaja da bi se takav pogon skoro mogao i otvoriti u tom kraju. Potrebe za takvim pogonom su, naročito, ako se uzmu u obzir količine voća uzgajanog  u Morači, više nego očigledne.

Da podizanje manjih pogona za preradu voća nije pretežak izazov  čak ni za pojedinca pokazao je početkom prošlog mjeseca Rožajac Mersad Šutković. On je prepozano potrebu tržišta da ponudi finalni proizvod, pa otvorio fabriku za proizvodnju sokova od bobičastog voća. Pored prihoda koje očekuje, cilj mu je bio  i da pokaže poljoprivrednicima da je sličan posao  moguć, isplativ i održiv.

                                                                                               Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

VRŠNJAČKO NASILJE I RAE POPULACIJA:   Najranjiviji među ranjivim

Objavljeno prije

na

Objavio:

Samir Tuša  nije jedini pripadnik romske populacije, koji može da ispriča ličnu priču  o vršnjačkom  nasiju koje je doživio u školi.  To je ujedno priča  o obrazovnom sistemu, ali i sistemu uopšte, koji nema adekvatan odgovor na vršnjačko nasilje. U takvom ambijentu, jasno je, posebno su ugroženi oni koji pripadaju ionako ranjivim kategorijama

 

,,Kao pripadnik RE populacije prošao sam kroz veoma težak put prihvatanja od strane većinske populacije. Sve je počelo još u osnovnoj školi. Osjećao sam se kao da sam sâm, izdvojen, kao da se razlike među nama ne mogu prevazići”, priča za Monitor Samir Tuša iz Herceg Novog, sada student prve godine Fakulteta za turizam i hotelijerstvo u Kotoru.

Još kao dječak, učenik osnovne škole, uzalud je, objašnjava, pokušavao da pronađe svoje mjesto među drugovima iz većinske populacije. ,,Oni su imali iskrivljenu sliku o meni, o populaciji kojoj pripadam, a sve zbog  roditelja koji im nijesu dozvoljavali da se druže sa  pripadnikom RE populacije”.

Stvari su postale, objašnjava,  posebno loše u srednjoj školi. Tada je postao žrtva verbalnog i psihičkog nasilja.  ,,Imao sam veliki problem zbog jednog učenika iz mog odjeljenja . Širio je  razne dezinformacije o meni, samo zbog toga što sam Rom”, priča Samir.

On dalje objašnjava da nije imao podršku drugih učenika iz razreda, ali,  ni  uprave škole. ,,Učenici sa kojima sam bio u dobrim odnosima nijesu imali hrabrosti da mu skrenu pažnju da to ne radi.  Obratio sam se i upravi škole, koja nije imala adekvatnu mjeru zaštite. Rekli su mi da trpim to što mi se dešava dok ne dođe do većeg prekršaja”.   Psihička tortura, priča Samir, trajala je pune tri godine, a on je i pored toga uspio da bude odličan i uzoran učenik.

Samir, nažalost, nije jedini pripadnik romske populacije koji može da ispriča sličnu priču.  Nije za utjehu ni to  što takve priče, o nasilju koje trpe u školi, mogu da ispričaju i mnoga druga djeca u Crnoj Gori, svih nacionalnosti.  To je priča  o obrazovnom sistemu, ali i sistemu uopšte, koji nema adekvatan odgovor na vršnjačko nasilje. U takvom ambijentu, jasno je, posebno su ugroženi oni koji pripadaju ionako ranjivim kategorijama.

Po etničko/rasnom kriterijumu u svim zemljama Evrope najviši stepen distance je izražen prema Romima (29,2%). U izvještaju ombudsmana za 2017. godinu navodi se da rezultati dostupnih istraživanja javnog mnjenja o percepciji diskriminacije pokazuju da su Romi u vrhu liste najdiskriminisanijih grupa i u crnogorskom društvu.

,,Marginalizacija i društvena isključenost Roma dominantno je uzrokovana nedostatkom održivih rješenja u oblasti obrazovanja, zapošljavanja i socio-ekonomskog statusa”, konstatuje se i navodi da je preko 80 posto ove populacije nazposleno, da je tek  17 posto završilo osnovno obrazovanje,  5,8 posto srednju školu, dok samo po jedan posto RAE populacije posjeduje diplomu o završenom višem,  odnosno visokom obrazovanju.

Pravo na zaštitu od svih oblika nasilja predstavlja osnovno pravo svakog djeteta, a utvrđeno je Konvencijom o pravima deteta i nizom međunarodnih i regionalnih ugovora u oblasti zaštite ljudskih prava koje je Crna Gora ratifikovala. Iako crnogorsko zakonodavstvo ne poznaje  sam pojam  vršnjačko nasilje , mnogi propisi i zakoni  bave se maloljetničkim nasiljem.  Bez obzira na pravni okvir, i činjenicu da je  program Škole bez nasilja do sada sproveden  u 45 crnogorskih škola, problem vršnjačkog nasilja se i dalje ne tretira na pravi način.

To smatraju i oni koji redovno prate ovu oblast. Kristina Mihailović , izvršna direktorica  Udruženja roditelja, na pitanje da li obrazovni sistem adekvatno tretira pitanje vršnjačkog nasilja i da li nadležne institucije dovoljno rade na prevenciji vršnjačkog nasilja  odgovara: „Trenutno, ne“.

„Trenutno se ne možemo pohvaliti time da se i ono malo propisa koji se bave ovom tematikom primijenjuju. Zbog toga se mora urediti oblast odgovornosti, jer je sada gotovo nema“, kaže ona. Ukazuje i da nikada nije bilo toliko nasilja kao sada.  ,,Nikad ga više nije bilo, a kada razmišljamo o djeci i njihovom ponašanju, zaboravljamo i vrlo olako ih optužimo kao isključive krivce. Nikako da shvatimo da se oni samo ponašaju u skladu sa onim što je opšte prihvaćeno i što im je svakodnevica”.

Ona objašnjava da im se roditelji obraćaju iz različitih razloga. „Od toga da su djeca koja trpe nasilje morala da se presele u drugu školu jer je to bio jedini način da se spasu, do toga da su godinama prolazili kroz pakao a da su svi oko njih tvrdili da ništa ne mogu da urade”, priča. ,,Nerijetko se desi da imamo situaciju da nas iz jedne škole kontaktira više roditelja, djece različitih uzrasta, jer jedno dijete ili grupica maltretira sve redom i konstatuje se da mu/im se ne može ništa”.

Da je vršnjačko nasilje u Crnoj Gori problem koji se ne rješava adekvatno, te da na njega posebno nemaju odgovor škole i obrazovni sistem, koje najčešće tek prebacuju učenike iz odjeljenja u odjeljene, kao da to rješava problem, konstatovao je i ombudsman u Izvještaju o radu iz 2017. godine.

,,Zapažamo da obrazovna ustanova angažuje sve raspoložive kapacitete u cilju sprovođenja mjera za adekvatno kažnjavanje učenika koji su učestvovali u nasilju. Međutim, stiče se utisak da ni škola, niti druge službe ne preduzimaju konkretne radnje i mjere da ispitaju uzroke određenih ponašanja i pravovremeno reaguju kako bi spriječile dalje konflikte i pomogle učeniku/cima koji pokazuju neprihvatljivo ponašanje”, konstatuje se u tom dokumentu. ,,Praksa rješavanja nasilničkog ponašanja prebacivanjem učenika iz jednog odjeljenja u drugo ili isključivanjem učenika iz škole bez analize uzroka devijantnog ponašanja i pružanja pomoći djetetu da problem prevaziđe i ponašanje promijeni, nije u skladu sa najboljim interesom djeteta, niti sa ciljevima obrazovanja i vaspitanja”, takođe se konstatuje u Izvještaju.

U istom dokumentu se navodi i da je u toj godini ombudsman utvrdio tri slučaja govora mržnje, od kojih su dva bila upućena pripadnicima romske populacije.

Kao poseban problem, Kristina Mihajlović navodi i to što nema adekvatne evidencije o broju slučajeva vršnjačkog nasilja, pa samim tim ni onim slučajevima koji se tiču nasilja nad romskom populacijom.  Iz Ministarstva prosvjete su najavili promjene u tom smjeru, ali za sada nema rezultata u praksi.

U Osnovnoj školi  ,,Božidar Vuković Podgoričanin“, koja se nalazi u podgoričkom naselju Konik, koje naseljava uglavnom romska populacija, kažu da  oni vode evidenciju, i da je tokom ove školske godine registrovano – 14 slučajeva vršnjačkog nasilja.

,,U našoj školi, kao i u svakoj drugoj, imamo slučajeve vršnjačkog nasilja. Kada govorimo o djeci iz romske i egipćanske zajednice, imamo slučajeve gdje su oni i žrtve, ali i počionioci vršnjačkog nasilja. Škola prema svoj djeci postupa jednako, bez obizira na etničku ili vjersku pripadnost”, tvrde u Pedagoškoj službi te škole. ,,Kada se desi neki slučaj vršnjačkog nasilja, preduzimaju se iste mjere prema svoj djeci. Pozivaju se roditelji na razgovor sa  upravom i radi se individualno sa djetetom koje je počinilac vršnjačkog  nasilja.  Razredni starješina iznosi slučaj na sjednici Odjeljenskog vijeća  i informiše roditelje. Kada se utvrdi nasilje, učenik daje izjavu, Odjeljensko vijeće donosi odluku o izricanju vaspitne mjere. Postupak mogu pokrenuti svi zaposleni u školi, roditelji i djeca”, navode oni.

U najnovijem Izvještaju ombudsmana za prošlu godinu, ukazuje se na činjenicu da sve manje djece prijavljuje nasilje, te da to najčešće rade njihovi roditelji.

,,Zbog vršnjačkog nasilja, u većini slučajeva, obraćali su se roditelji djece, a ne djeca. Ovo nas dovodi do pitanja: da li su djeca postala tolerantnija na različite oblike nasilničkog ponašanja i komunikacije, da li imaju povjerenja u službe pomoći i podrške ili pokušavaju da svoj ‘problem’ riješe sama”, konstatuje se u tom dokumentu i ukazuje da je neprepoznavanje nasilja od strane djece posebno izraženo u virtuelnom svijetu.

Možda virtuelni svijet utiče na (ne)percipiranje nasilja, ali je očito da u realnom svijetu, u školi koja treba da bude sigurno okruženje, ona djeca koja poput Samira Tahirija zatraže pomoć, nerijetko dobiju odgovor – trpi.

 

Serdjan BAFTIJARI 

PROJEKAT JE PODRŽAN U OKVIRU ŠIREG PROJEKTA “KOALICIJA PROTIV VRŠNJAČKOG NASILJA U CRNOGORSKIM ŠKOLAMA” KOJI REALIZUJE NVO  RODITELJI U SARADNJI SA PROJEKTNIM PARTNERIMA NVO JUVENTAS, UNIJOM  SREDNJOŠKOLACA CRNE GORE I CENTROM ZA PODRŠKU LOKALNOM I REGIONALNOM RAZVOJU UZ INSTITUCIONALNU PODRŠKU MINISTARSTVA PROSVJETE. PROJEKAT FINANSIRA DELEGACIJA EVROPSKE UNIJE U CRNOJ GORI I KOFINANSIRA MINISTARSTVO JAVNE UPRAVE CRNE GORE. STAVOVI I MIŠLJENJA IZNIJETI U TEKSTU NE ODRAŽAVAJU STAV EUD.

 

 

 

 

 

 

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

ALARM ZA CIJEVNU: Kako smanjiti već učinjenu štetu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dramatično upozorenje stiglo je zadnjeg dana juna iz NVO “Green home”. Predstavnici ove  ekološke organizacije  boravili su na sjeveru Albanije i uvjerili se da se na Cijevni intenzivno grade dvije male hidroelektrane. Nadležna ministarstva i stručne institucije Crne Gore, podsjećaju iz ov NVO,  ni nakon godinu dana, ne pokreću ozbiljne postupke na međunarodnom nivou,  protiv albanskih institucija, koje otvoreno krše propise o prekograničnim uticajima

 

“Riječ je o dvije hidroelektrane ozbiljnih kapaciteta, gdje je jedna u gornjem toku (Cijevna Selčanska), započeta prema podacima sa informativne table 15. maja 2019. godine, čija izgradnja će trajati 24 mjeseca i uključuje dva glavna vodozahvata i nekoliko dodatnih preusmjerenja pritoka. Druga hidroelektrana nizvodno, koja je u finalnoj fazi razvoja (naselje Tamara), koristi protočnu tehniku bočnog zahvatanja voda, koja se koristi za veće hidroelektrane od 5-10 MW instalisane snage, pa i veće”, kaže  Nataša Kovačević, izvršna direktorica NVO Green home .

Ona upozorava da su  postavljene cijevi promjera oko 130 cm, na dužini od oko 2,3 km zapremina vode iznosi oko 3000m3 vode, što će i tokom vodnog perioda zahvatati gotovo svu količinu vode iz Cijevne (prosječni višegodišnji proticaj na mjernoj stanici Trgaj iznosi 24,9 m3/s).“Poražavajuća je činjenica da nadležna ministarstva i stručne institucije Crne Gore, ni nakon godinu dana, ne žele da pokrenu ozbiljne postupke na međunarodnom nivou, a protiv albanskih institucija, koje otvoreno krše propise o prekograničnim uticajima na životnu sredinu i informisanju javnosti”, kaže izvršna direktorica NVO Green home.

Predsjednik crnogorskog Savjeta za vode, Momčilo Blagojević, je nekoliko dana kasnije izrazio uvjerenje da će “započeta komunikacija nadležnih organa Crne Gore i Albanije u duhu dijaloga i dobrosusjedskih odnosa u najkraćem roku dati rezultat koji treba da bude u korist Cijevne kao prekograničnog resursa”.

Prema njegovim riječima, Crna Gora je krajem prošle godine formirala novu Komisiju za saradnju sa Albanijom. “Sada je formirana i Komisija sa albanske strane i Crna Gora očekuje zvanično dostavljanje dokumentacije od strane Albanije kako bi na skorom zajedničkom sastanku komisija diskutovali i argumentovano riješili sve nedoumice”, kazao je Blagojević.  On podsjeća:  “Dijalog na bazi argumenata dobijenih kroz naučnu i stručnu analizu postojećeg stanja i scenarija planiranog razvoja preporuka je i međunarodnih partnera, sa kojima smo intenzivno komunicirali u proteklom periodu po pitanju rješenja tog problema”.

Istovremeno u Albaniji su sve snažniji pritisci na Vladu premijera Edija Rame da povuče odluke o davanju koncesija za gradnju malih hidroelektrana na cijeloj teritoriji te države, posebno na sjeveru. Cunami hidroelektrana mora se zaustaviti, saglasni su ekolozi.

Skupština opštine Velike Malesije (Malësia e Madhe), čijom teritorijom protiče najveći dio Cijevne, krajem septembra nije dala saglasnost za ustupanje zemljišta na kojem bi se postavile cijevi kompaniji koja gradi jednu hidrocentralu. U tome su bili jedinstveni svi odbornici, i pozicije i opozicije, navodeći da je dozvola za gradnju nelegalno dobijena i da takav objekat uništava prirodnu sredinu.

“Mi tražimo da se dozvola poništi. Sramota je za vladu koja je tako nešto odobrila. Ne smije se dirati nijedan dio Prokletija. Naše planine daju nadu u bolju budućnost svih Brđana, a ne samo pojedincima koji žele uvećati svoje milione”, kazali su odbornici i istakli da je već tada oko 70 odsto poslova bilo završeno!?

Svi oni su se ponadali da će radovi biti obustavljeni četiri mjeseci kasnije kada je za novu ministarku infrastrukture i energetike u vladi Albanije postavljena Belinda Baluku. Već u svojoj prvoj izjavi medijima ona je najavila da će zaustaviti izgradnju novih hidroelektrana i pokrenuti istragu o 182 dozvole izdate za izgradnju 440 postrojenja od 2000. godine. Petina planiranih objekata je sada u funkciji.

“Potreban nam je balans između ekonomskog razvoja i zaštite prirodnih bogatstava, koja su nešto najvrednije što Albanija ima”, rekla je Baluku napominjući da će se posebno provjeravati da li su se investitori pridržavali ekoloških zahtjeva.

Nedavno je iz tog resora saopšteno da je nakon provjera pokrenulo raskid 17 ugovora ne navodeći o kojim invetitorima je riječ, kao i koje su lokacije mHE ili njihova snaga. Među njima nijesu one na Cijevni, iako se grade u nacionalnom parku!

“Izuzetbno je  važnoi pristupiti hitnom utvrđivanju hidrološkog, fizičko-hemijskog i ekološkog nultog stanja rijeke Cijevne na najuzvodnijem dijelu kao referentnog stanja za monitoring osjetljivih podzemnih i površinskih voda, kojima sa isušivanjem dijelova rječnog korita prijeti nestanak”, kaže Kovačević.

Ona smatra da Vlada Crne Gore treba da organizuje hitnu stručnu posjetu terenu, pokrene međunarodnu arbitražu i iskoristi sve druge mehanizme koji su joj na raspolaganju kako bi se spriječili i sveli na najmanju moguću mjeru uticaji koje će mHE donijeti zaštićenom području Cijevne u Crnoj Gori.

Dio kanjona ove predivne rijeke je u našoj zemlji krajem 2017. godine proglašen Spomenikom prirode, što podrazumijeva održivo korišćenje bioloških resursa, očuvanje i unaprjeđivanje biološke, genetičke i ekosistemske raznovrsnosti, kao i sprječavanje štetnih aktivnosti koje mogu ugroziti posebne ili značajne komponente biodiverziteta.

Što se praktično dešava sa svim rijekama u Crnoj Gori! “Stanje kvaliteta vode za sve vodotoke, u 2017. godini bilo je lošije i znatno gore u odnosu na 2016. godinu, što se može pripisati količini ulivnih otpadnih voda i meteorološkim uslovima“, navodi se u dokumentu koji je krajem juna usvojila crnogorska Vlada.

Podsjetimo i da je Evropski parlament početkom ove godine usvojio Rezoluciju o Crnoj Gori u kojoj poziva na stopiranje investicija u energetske projekte koji štete prirodi, dok se u Rezoluciji o Albaniji poziva na preispitivanje projekata sa sumnjivim procjenama uticaja i strateškim procjenama uticaja na životnu sredinu.

Kako su “zeleni” u novom sazivu Evropskog parlamenta još značajnija grupa, a očekuje se da će iz njihovih redova biti i naredni kancelar SR Njemačke, jasno je da će rasti pritisak na vlade zemalja regiona, kao potencijalnih kandidata za prijem u EU, da mnogo pažljivije pristupaju ovom pitanju. Nedvosmislen je zaključak da koncept izgradnje mHE fundamentalno ugrožava sistem zaštite životne sredine, očuvanje biodiverziteta i stabilnost osjetljivih ekosistema, posebno brdsko-planinskih područja.

Tako proteste mještana na sjeveru Albanije podržavaju i strani turisti oduševljeni ljepotama prirode koja je na udaru gladnih i pohlepnih tajkuna. Njihov broj je u prošloj godini dostigao cifru od 120.000, odnosno bio je dva puta veći nego dvije godine ranije.

 

                                                                    Mustafa CANKA

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo